४४. असं
अतिक्कन्तमङ्गुलियोति विग्गहो. द्वे अङ्गुलियो समाहटाति परविग्गहेनात्थमाह, द्वे अङ्गुलियो पमाणमस्साति विग्गहेनेवं समासो ततो मत्तप्पच्चये तग्घप्पच्चये वा तस्स ‘‘लोपो’’ति (४-१२३) इमिना लोपे कते विसेसनसमासा अकारोति दस्सेतुं ‘कथ’मिच्चादिना यं वुत्तं तं दस्सेतुं ‘अञ्ञपदत्थे’च्चादि वुत्तं. समासविधानं अतोपीति मत्तादिप्पच्चयलोपं कत्वा ‘‘विसेसनमेकत्थेने’’ति (३-११) समासविधाना, अथ नायमङ्गुलिसद्देनेवं समासो, माने पच्चयलोपवसेन विनाव अप्पच्चयेन निट्ठप्पत्तीति मन्त्वा ‘अङ्गुलसद्दो वा’च्चादिना यं वुत्तियं वुत्तं तत्थ आसङ्कं विरचयति ‘अथे’च्चादि. द्वङ्गुलसद्दस्स पमाणिनिवत्तनतो कथञ्चिपि अञ्ञपदत्थता सियाति ‘यथा तथा अञ्ञपदत्थे वत्ततू’तिवुत्तं. ननु निरङ्गुलन्त्यादि सब्बमङ्गुलसद्देन साधेतुं सक्का, तथा सति किमङ्गुलि सद्दा अप्पच्चयविधानेनेत्यासङ्किय पयोजनन्तरं अपदिसितुमाह- ‘सब्बत्थे’च्चादि. अङ्गुलिसद्दतो अप्पच्चये अविहिते निरङ्गुलिच्चादिपि सिया तन्निवत्तनमेत्थ पयोजनन्ति दस्सेति ‘अङ्गुलिसद्दनिवत्तनत्थ’न्ति.