कायपच्चवेक्खणा

१. नादिकाल विपरित, जन भूतत्थ दस्सिनो;

दातुमे कन्तिकस्सादं, सत्थु पादो तिमानितो.

२. सीसे पिलन्दिया मोदी, सम्बुद्ध चरण म्बुजं;

साधु तुट्ठिकरं ब्रूमि, सुकाय पच्चवेक्खणं.

३. योनिसो मनसीकत्वा, नादा विरुद्ध मञ्ञितं;

साधवो त मुदिक्खन्तु, मयापि मन्दबुद्धिनो.

४. इच्छितब्बान मायत्ता, तेसञ्च चयभावतो;

तदाकारेन वत्तिता, कायो जेगुच्छ पुञ्जको.

५. पुनप्पुनंव ओक्कम, ञाण मन्तो पवेसिय;

बाहिरंव अनालम्ब, इक्खणा पच्चवेक्खणा.

६. मंसच्छन्न ट्ठिरूपेव, मनोज वायु चालिते;

नारी गताति याचिन्ता, नेव सापच्चवेक्खणा.

७. सञ्ञादिट्ठिच चित्तञ्च, विपल्लासा इमेतयो;

त दाकारेन वत्तन्ति, अविज्जो त्थरिता भुसं.

८. आसा विपरिते येसं,

विपल्लासाति तेमता;

आसा आसिसना वुत्ता,

तण्हायेव सभावतो.

९. असुभेव सुभमिति, अनिच्चेएव निच्चतो;

दुक्खेयेव सुखंवाति, अनत्तनिव अत्ततो.

१०. सञ्ञाणं दस्सनं चिन्ता,

द्वादसा कारतो तयो;

दिट्ठिसा चादि मग्गेन,

सेसा सेसेहि वज्झिता.

११. तण्हा तस्सि ममेतन्ति, मानो मञ्ञि अहन्तिच;

यस्सि दिट्ठिच अत्ताति, पपञ्चा नामिमे तयो.

१२. पपञ्चन्ति संसारं, तस्मा पपञ्चनामका;

भवयन्ते पयोजेन्ता, मोक्खं नादंसु ते चिरं.

१३. भवपङ्के नि मुज्जन्ता, पपञ्चानं वसानुगा;

चिरस्सं दुक्खिता होन्ति, आरा निब्बानतो तिव.

१४. नमे नाहं नअत्ताति, एतेहि विवदं करे;

भण्डन्ता विवदन्ता ते, निब्बानतो अदूरिनो.

१५. विपल्लासे पपञ्चेच, द्वेपिएते पहातवे;

सोपच्चवेक्खितब्बे वं, कायो जेगुच्छपुञ्जको.

१६. केसा लोमा नखादन्ता,

तण्हायापिच गोचरा;

तस्मा ते दट्ठुकामेन,

तण्हा निवारिता सदा.

१७. लग्गिका छवियंयेव, तण्हा बाहिरगोचरा;

तस्मा एत्थ तचोवाह, सम्बुद्धो न बहिच्छविं.

१८. एसा तचपरियन्त, पदेनापि निवारिता;

अतो छवि मनालम्ब, तचसीव मनेकरे.

१९. जिगुच्छितानि छादेति, अट्ठि मंस तचादिनि;

ञाणेन छिन्दि तब्बाच, तस्मा छवीति वुच्चति.

२०. छविं छेत्वा तचं पस्से,

तं छेत्वा मंसकादयो;

गब्भेवत्थूनि दीपेन,

यथा पञ्ञापदीपिको.

२१. जेगुच्छो छविया कायो,

असुभोव सुभायते;

निच्छवा तचमत्तेन,

कथं सुभायते अयं.

२२. न्हारुबन्धो ट्ठिसङ्घातो, मंसलोहि त लिम्पितो;

छवियाव विमोहेति, तचच्छन्नो इमं पजं.

२३. वण्ण सण्ठान तोचेव,

गन्धो कासा सयेहिच;

जेगुच्छा पटिकुल्याच,

केसानाम न मेपिया.

२४. एकेकं मनसीकत्वा, नये निच्चेव मादिना;

भावेतब्बा समारम्भ, यथापञ्ञायते तथा.

२५. पूरितं मत्थलुङ्गस्स, सीसट्ठिपि जिगुच्छितं;

मुख नासक्खि कण्णादि, छिद्दा वछिद्द दुद्दसं.

२६. पूति वायु विचरित, कुच्छिट्ठन्तानि लोहितं;

पित्तं सेम्हञ्च पप्फासं, हदयं यकनम्पि धी.

२७. अन्न पानं मनुञ्ञम्पि, खेळ तिन्त मधोपरि;

दन्तेहि पिसितं स्वान, वमथूव जिगुच्छितं.

२८. यावतायु अधोतेवा, मासये गिलितं ठितं;

किमिकूल समाकिण्णे, तहिमेवा सितासितं.

२९. एतं उदरियं नाम, तम्हा पक्कासयं गतं;

दिनच्चये करीसन्तं, सा सयं तंद्वयम्पि धी.

३०. पकासेत्वा पवेसेति, अन्नपानं महारहं;

पटिच्छन्नो निहरति, तमेव न्तो ठितं जनो.

३१. पवेसे तं परिवतो,

निहरेको रहो लिनो;

मनुञ्ञंव पवीसन्ते,

निक्खमन्ते जिगुच्छितं.

३२. जेगुच्छ पटिकुल्यानि, मंसन्हारु तचट्ठिनि;

नपियानि न तुट्ठानि, नेवइत्थी नपूपिसो.

३३. हत्थ पाद मुखादीनि,

नत्थञ्ञानि जिगुच्छिता;

तत्था कुमारिका कञ्ञा,

मोहेन अत्थिसञ्ञिता.

३४. पच्चेकं विनिभुत्तेस, केस लोम नखादिसु;

नत्थिकञ्ञा कुमारीवा, सम्पिण्डितेसु सा कुतो.

३५. आकासोयेव कायाङ्ख्यो,

तचादि परिवारितो;

तथासीसं मुखंहत्थो,

पादोरु कटिआदयो.

३६. थम्भादीस्विव गेहोति,

पिण्डिते स्वेसु सम्मुति;

कायोति इत्थिपोसोति,

संमुळ्हो तायरज्जति.

३७. सन्तं चिन्तेय्य नासन्तं, सन्तं चिन्तयतो सुखं;

असन्तं अनुचिन्तेन्तो, नानादुक्खेहि तप्पति.

३८. जवत्या विज्जमानेव, नाविज्जा विज्जमानके;

तस्मातंनामको मोहो, तण्हापिच तदन्विता.

३९. पुंकायोवाथीकायोवा, मलासुचिजिगुच्छितो;

तस्समं नत्थिगारय्हं, य्वामलम्पि मलंकरे.

४०. नत्थि कायसमोवेरी,

महानत्थकरो चीरं;

नत्थि कायसमो वञ्चो,

असुभोव सुभायते.

४१. थीपुं सपरकायोति, पस्सतिपि नपस्सति;

जेगुच्छ पटिकुल्योति, सम्मा पस्सति पस्सति.

४२. सुभोसुभोति मञ्ञन्ता,

धीति धीति जिनेरिते;

लोकालोका नधीयेसं,

भवा भवा वचारिनो.

४३. भिय्योभिय्योव रागग्गि,

सुभोसुभोतिपस्सतो;

मन्दोमन्दोव सोअग्गि,

धीवधीवविपस्सतो.

४४. बहुस्सुतोपि बालोव, असुभे सुभमञ्ञको;

असुभोति विपस्सन्तो, अप्पस्सुतोपिपण्डितो.

४५. योच सिप्पानि जानेय्य, सतानि सहस्सानिपि;

कायेकजाननं सेय्यो, यञ्चे अञ्ञ विजानंनं.

४६. कायमेकम्पि नञ्ञामि, बुद्धालद्धनयो अपि;

सुताच पण्डितात्यम्हा, युत्तोयेवा तिलज्जितुं.

४७. सुभतोयेव मञ्ञामि, एवं जिगुच्छितम्पिनं;

मञ्च ञे पण्डितो त्याहु, अलमेवातिलज्जितुं.

४८. काये असुभसञ्ञंयो, नलभामि कदाचिपि;

सुलद्ध सुगतो वादो, स्वारहोवातिलज्जितुं.

४९. कायेन संसरन्तोपि, तदाकारं यथातथं;

भवेभवे अजानन्तो, ममायित्वाव तं चजिं.

५०. कायेन संसरन्तोपि, नञ्ञा काय जिगुच्चतं;

निच्चुपादा ममायन्तो, पियायित्वाव तं चजिं.

५१. कुभारं सारसञ्ञाय, पियायित्वाव हिंसकं;

अनन्तदुक्ख मापादिं, विपल्लासो भवेभवे.

५२. महाजानीय पत्तोति, संवेजेत्वा सकंमनं;

दिरोकत जिनोवादो, अनिवत्तित वीरियो.

५३. अदिट्ठपुब्ब मेतस्स, तथाकारंव पस्सतु;

किच्च मञ्ञ मुपेक्खाय, संसार भय भीरुको.

५४. यञ्हिकिच्चं अपविट्ठं, अकिच्चं पन कयिरा;

उन्नळानं पमत्तानं, तेसं वड्ढन्ति आसवा.

५५. येसञ्च सुसमारद्धा, निच्चं कायगता सति;

अकिच्चं ते नसेवन्ति, किच्चे सातत कारिनो;

सतानं सम्पजानानं, अत्थं गच्छन्ति आसवाति.

५६. थोमेन्ता सोण्णं कायोर,

मुखक्खि त्यादिना इमं;

रत्ते मुट्ठे करोन्तेते,

अञ्ञेजने सयंविय.

५७. कायसोभ्य पकासेता,

वाचा वे मारदेसना;

तदसोभ्य पकासेता,

वाचा सम्मुद्ध देसना.

५८. असुभोति जिनुद्दिट्ठं, कायं सुभोति गाहिनो;

संमुळ्हाते न मुच्चन्ति, भवा बुद्ध विरोधिनो.

५९. असुभोति जिनुद्दिट्ठं, कायं तथेव गाहिनो;

पण्डिता तेव मुच्चन्ति, भवा बुद्धमतानुगा.