नमो तस्स भगवतो अरहतो सम्मासम्बुद्धस्स

चतुरारक्खदीपनी

कायपच्चवेक्खणा

१. दुस्सीलकथा,

२. सीलानिसंसकथा,

३. अनूसासनकथा,

४. आवासिकाचारकथा,

५. पच्चयनिस्सग्गकथा,

६. पातिमोक्खकथा,

७. दायकोवादकथा,

पणामपटिञा

१. चक्कवाळ नहुता ग, देवालि गण चुम्बितो;

बुद्ध पादम्बुजो ठातु, सीसे दया तिगन्धजो.

२. नन्त चक्कवाळ ब्भुग्ग, गुण सन्निच्चितं जिनं;

वन्दे तप्पूजितं धम्मं, तज्जं सङ्घञ्च निम्मलं.

३. वक्खामि चतुरारक्खं, सम्बुद्ध वचन न्वयं;

अप्पमादावहं एतं, सोत्तब्बं भवभीरुहि.

४. बुद्धानुस्सति मरणा, भुभा मेत्ताच भावना;

अप्पमादाय आरक्खा, चतस्सो मानिता सतं.

१. बुद्धानूस्सति भावना,

२. मरणस्सति भावना,

३. असुभ भावना,

४. मेत्ता भावना,

५. बुद्धोवादं सरित्वाव, मच्चुब्बिग्गा सुखेसिनो;

सीता सीततरं यन्ति, सुभमेत्तम्बुसि-ट्ठिता.

६. मरणग्गि वारणम्बु, सम्बुद्धवचनं यिदं;

बहू तदग्गि सन्तत्ता, सीतावासुं तदम्बुना.

७. सद्धं बुद्धेन तेजेत्वा, मानं मरणचिन्तया;

असुभाय हने रागं, दोसं मेत्ताय पञ्ञवा.

१. बुद्धानुस्सति निद्देस

१. अरहं सम्मासम्बुद्धो, विज्जक्खि चरणप्पदो;

सुगतो सुगदो सत्था, सब्बञ्ञू भगवादमो.

२. आरकत्तारिहन्तत्ता, पापाकारकतोरहो;

हत चक्कारतो पूजा, रहत्ता चारहं नमे.

३. समुत्ते जिय गिहीनं, अनुपुब्बिकथो जिनो;

अदासि परमं तुट्ठिं, सच्चानि दस्सयं दिवा.

४. भिक्खूनं पठमे यामे, पायेसि अमतागदं;

जातिखेत्ताग देवानं, कङ्खच्छेदो स मज्झिमे;

५. आदो फलसुखं वेदि, मज्झे सेय्य मका जिनो;

वेनेय्यो लोकनं अन्ते, पच्छिमेपि तिधा कते.

६. खेदं अगणयं नाथो, पञ्च बुद्धकतं वहं;

सत्थसिद्धो परत्थंव, ब्यावटो सुमहादयो.

७. चङ्कमित्वा निसीदित्वा, रत्तिंदिवञ्च झायितुं;

सुपितुं मज्झयामेव, बुद्धो भिक्खून मोवदि.

८. नाल मालसितुं तस्स, महावीरस्स सासने;

पमादाय मुनिन्दस्स, कतञ्ञू साधु सम्मतो.

९. अनञ्ञातस्स ञाताय, अपत्तस्सच पत्तिया;

आरभेतुंव नो युत्तो, अप्पमत्तो रहोगतो.

१०. आरब्भथ निक्कमथ, युञ्जथ बुद्धसासने;

धुनाथ मच्चुनो सेनं, नळागारंव कुञ्जरो.

११. यो इमस्मिं धम्मविनये, अप्पमत्तो विहिस्सति;

पहाय जाति संसारं, दुक्खस्सन्तं करिस्सति;

१२. इति उय्योजनं म्हाकं, मुत्तस्स मुत्तिया सरं;

नयुत्तोव पमादाय, महादयस्स सत्थुनो.

१३. सुत्तेन दुब्बितक्केन, अकिच्च करणेनवा;

मोघ कालक्खयो मन्दो, दुक्खस्सन्तं कथंकरे.

१४. आकासं चक्कवाळञ्च, सत्ता बुद्धगुणा पिच;

अनन्तानाम चत्तारो, परिच्छेदो नविज्जति.

१५. यथापि नभ माकासं, अङ्गुलरज्जुयट्ठिभि;

मिनेतुं नेव सक्कोति, एवं केनचि तग्गुणं.

२. मरणस्सतिनिद्देस

१. मरणस्सति मिच्छन्तो, ताव बुद्धवचो सुण;

अविक्खित्तेन चित्तेन, सम्बुद्ध वचनं हिदं.

२. अनिमित्त मनञ्ञातं, मच्चानं इध जीवितं;

कसिरञ्च परित्तञ्च, तञ्च दुक्खेन संयुतं.

३. न हि सो पक्कमो अत्थि, येन जाता नमिय्यरे;

जरम्पि पत्वा मरणं, एवंधम्मा हि पाणिनो.

४. फलान मिव पक्कानं, पातो पतनतो भयं;

एवं जातान मच्चानं, निच्चं मरण तो भयं.

५. यथापि कुम्भकारस्स, कता मत्तिकभाजना;

सब्बे भेदपरियन्ता, एवं मच्चान जीवितं.

६. दहराच महन्ताच, येबाला येच पण्डिता;

सब्बे मच्चुवसं यन्ति, सब्बे मच्चुपरायना.

७. तेसं मच्चुपरेतानं, गच्छतं परलोकतो;

नपिता तायते पुत्तं, ञातिवापन ञातके;

८. पेक्खतञ्ञेव ञातीनं, पस्स लालप्पतं पुथु;

एकमेकोव मच्चानं, गो वज्झोविय निय्यति.

९. एव मब्भाहतो लोको, मच्चुनाच जरायच;

तस्मा धीरा नसोचन्ति, विदित्वा लोक परियायं.

१०. अञ्ञेपि पस्स गमने, यथा कम्मुपगे नरे;

मच्चुनो वसमागम्म, फन्दन्तेविध पाणिनो.

११. येन येनहि मञ्ञन्ति,

ततोतस्स हि अञ्ञथा;

एतादिसो विनाभावो,

पस्स लोकस्स परियायन्ति.

[सुल्ल सुत्ते वुत्तं.]

१२. यथापि सेला विपुला,

नभं आहच्च पच्चता;

समन्ता अनुपरि येय्युं,

निप्पोथेन्ता चतुद्दिसा.

१३. एवं जराच मच्चुच,

अधिवत्तन्ति पाणिने;

खत्तियेब्राह्मणे वेस्से,

सुद्दे चण्डाल पक्कुसे;

नकिञ्चि परिवज्जेति,

सब्बमेवा भिमद्दति.

१४. न तत्थ हत्थि नं भुम्मि, न रथानं नपत्तिया;

न चापि मन्तयुद्धेन, सक्का जेतुं धनेनवा.

१५. तस्माहि पण्डितो पोसो,

सम्पस्सं अत्थ मत्तनो;

बुद्धे धम्मे च सङ्घेच,

धीरो सद्दं निवेसये.

१६. यो धम्मचारी कायेन, वाचाय उद चेतसा;

इधेवनं पसंसन्ति, पच्चसग्गे पमोदतीति.

[पब्बतू मम सुत्ते वुत्तं.]

१७. यथा वारिवहो पूरो, वहे रुक्खे पकूलजे;

एवं जरामरणेन, वुय्हन्ते सब्ब पाणिनो.

१८. दहरापि हि मिय्यन्ति,

नराच अथनारियो;

तत्थ को विसासेपोसो,

दहरो म्हीतिजीविते.

१९. साय मेके निदिस्सन्ति, पातो दिट्ठा बहुज्जना;

पातो एके नदिस्सन्ति, सायं दिट्ठा बहुज्जना.

२०. अज्जेव किच्चं आतप्पं, को जञ्ञा मरणं सुवे;

नहि नो सङ्करं तेन, महासेनन मच्चुनाति.

[जातकेसुवुत्तं.]

२१. नत्थेत्थञ्ञो नुसासन्तो, सयंवत्तान मोवद;

जिनेरिता नुसारेन, भिक्खु संसार भीरुको.

२२. अहिवापि मं डंसेय्य, अञ्ञेपि विसधारिनो;

अपियापिच घातेय्युं, उप्पज्जेय्युं रुजापिमे.

२३. मच्चुसेना वुधासङ्ख्या, बाहिरज्झत्तु पद्दवा;

तेहायु पीळितंछेज्जं, मरिस्स मज्जवा सुवे.

२४. अळक्का हि गवादीहि, चोरादीहि अरीहिपि;

अभिण्ह सन्निपातेहि, रुजा छनवुतीहिपि.

२५. बहून मुपकारेहि, अन्नोदकादिकेहिपि;

मरिस्सं पीळितो निच्चं, निरुज्झेय्यायु अज्जवा.

२६. बह्वावुधे विसज्जेति, निल्लेणं मच्चुनिद्दयो;

वसन्तं भवसङ्गामे, नमुत्तो कोचि आवुधा;

२७. महब्बला महापञ्ञा, महिद्धिका महद्धना;

नमुत्ता सम्मासम्बुद्धो, सब्बलोकाधिपो अपि;

२८. मया समा नवा वुद्धा, तदावुधेहि ते मता;

तथा हम्पि मरिस्सामि, लेणं पुञ्ञंव मे कतं.

२९. पथब्यापादयो धात्थू,

आहारा भोजनादयो;

सीतुण्ह मुतुनामेतं,

दोसा पित्तसेम्हानिला.

३०. धात्वाहारु तुदोसानं, समत्ते वायु तिट्ठति;

विसमे तङ्खणञ्ञेव, छेज्ज मप्पं पराधिनं.

३१. धात्वा हारुतु दोसानं, विसमा स्वेप्यकल्लको;

उस्साहे कल्लकालेव, किंकरेय्यअकल्लको;

३२. उप्पज्जेय्युं रुजा स्वेपि, असातो दुक्खमा खरा;

पुरेतरंव आरब्भे, मापच्छा अनुतापनं.

३३. सत्तानं नीचकम्मानं, सरणोपि भयङ्करो;

नीचानीचं नजानामि, मरणासन्नतम्पिच.

३४. कम्म पीळित सत्तानं, तङ्खणम्पि भयुब्भवो;

मरेय्य मज्जवा स्वेवा, नयुत्तोव पमज्जितुं.

३५. पुञ्ञक्खीणा पजा खिप्पं, अहेतुनापि नस्सये;

सुद्धचित्तो मरिस्सामि, न किलिट्ठेन चेतसा.

३६. उपच्छेदापि मे सन्ति, भवाभवचिता बहू;

छेज्जं तेहायु अज्जापि, साध्वासुमारभे मतं;