३. अनेकत्थवग्ग

७७७. अनेकत्थे पवक्खामि, गाथा’द्धपादतो कमा;

एत्थ लिङ्गविसेसत्थ, मेकस्स पुनरुत्तता.

७७८. समयो समवाये च, समूहे कारणे खणे;

पटिवेधे सिया काले, पहाने लाभ दिट्ठिसु.

७७९. वण्णो सण्ठान रूपेसु, जाति,च्छवीसु कारणे;

पमाणे च पसंसायं, अक्खरे च यसे गुणे.

७८०. उद्देसे पातिमोक्खस्स, पण्णत्तिय मुपोसथो;

उपवासे च अट्ठङ्गे, उपोसथदिने सिया.

७८१. रथङ्गे लक्खणे धम्मो, रचक्के’स्वीरियापथे;

चक्कं सम्पत्तियं चक्क, रतने मण्डले बले.

७८२. कुलालभण्डे आणाय, मायुधे दान रासिसु;

७८३. दानस्मिं ब्रह्मचरिय, मप्पमञ्ञासु सासने;

मेथुनारतियं वेय्या, वच्चे सदारतुट्ठियं;

पञ्चसीला’रियमग्गो, पोसथङ्ग धितीसु [ठितीसु (क.)] च.

७८४. धम्मो सभावे परियत्तिपञ्ञा,

ञायेसु सच्चप्पकतीसु पुञ्ञे;

ञेय्ये गुणा’चार समाधिसूपि,

निस्सत्तता’पत्तिसु कारणादो.

७८५. अत्थो पयोजने सद्दा, भिधेय्ये वुद्धियं धने;

वत्थुम्हि कारणे नासे, हिते पच्छिमपब्बते.

७८६. येभुय्यता’ब्यामिस्सेसु, विसंयोगे च केवलं;

दळ्हत्थे’नतिरेके चा, नवसेसम्हि तं तिसु.

७८७. गुणो पटल रासीसु, आनिसंसे च बन्धने;

अप्पधाने च सीलादो, सुक्कादिम्हि जियाय च.

७८८. रुक्खादो विज्जमाने चा, रहन्ते खन्धपञ्चके;

भूतो सत्त महाभूता, मनुस्सेसु न नारियं.

७८९. वाच्चलिङ्गो अतीतस्मिं, जाते पत्ते समे मतो;

७९०. सुन्दरे दळ्हिकम्मे चा, याचने सम्पटिच्छने;

सज्जने सम्पहंसायं, साध्वा’भिधेय्यलिङ्गिकं.

७९१. अन्तो नित्थी समीपे चा, वसाने पदपूरणे;

देहावयवे कोट्ठासे, नास सीमासु लामके.

७९२. निकाये सन्धि सामञ्ञ, प्पसूतीसु कुले भवे;

विसेसे सुमनायञ्च, जाति सङ्खतलक्खणे.

७९३. भवभेदे पतिट्ठायं, निट्ठा’ज्झासयबुद्धिसु;

वासट्ठाने च गमने, विसटत्ते [विसरत्त विसदत्ते] गतीरिता.

७९४. फले विपस्सना दिब्ब, चक्खु सब्बञ्ञुतासु च;

पच्चवेक्खणञाणम्हि, मग्गे च ञाणदस्सनं.

७९५. कम्मारुद्धन अङ्गार, कपल्ल दीपिकासु च;

सुवण्णकारमूसायं, उक्का वेगे च वायुनो.

७९६. केसोहारण, जीवित, वुत्तिसु वपने च वापसमकरणे;

कथने पमुत्तभाव, ज्झेनादो [ज्झेसनादो (सी.)] वुत्त मपि तीसु.

७९७. गमने विस्सुते चा’व, धारितो’पचितेसु च;

अनुयोगे किलिन्ने च, सुतो’ भिधेय्यलिङ्गिको.

७९८. सोतविञ्ञेय्य सत्थेसु, सुतं पुत्ते सुतो सिया;

७९९. कप्पो काले युगे लेसे, पञ्ञत्ति परमायुसु;

सदिसे तीसु समण, वोहार कप्पबिन्दुसु;

समन्तत्थे’न्तरकप्पा, दिके तक्के विधिम्हि च.

८००. निब्बान मग्ग विरति, सपथे सच्चभासिते;

तच्छे चा’रियसच्चम्हि, दिट्ठियं सच्च मीरितं.

८०१. सञ्जातिदेसे हेतुम्हि, वासट्ठाना’करेसु च;

समोसरणट्ठाने चा, यतनं पदपूरणे.

८०२. अन्तरं मज्झ वत्थ’ञ्ञ, खणो’कासो’धि हेतुसु;

ब्यवधाने विनट्ठे च, भेदे छिद्दे मनस्य’पि.

८०३. आरोग्ये कुसलं इट्ठ, विपाके कुसलो तथा;

अनवज्जम्हि छेके च, कथितो वाच्चलिङ्गिको.

८०४. द्रवा’चारेसु वीरिये, मधुरादीसु पारदे;

सिङ्गारादो धातुभेदे, किच्चे सम्पत्तियं रसो.

८०५. बोधि सब्बञ्ञुतञ्ञाणे, रियमग्गे च नारियं;

पञ्ञत्तियं पुमे’ स्सत्थ, रुक्खम्हि पुरिसित्थियं.

८०६. सेवितो येन यो निच्चं, तत्थापि विसयो सिया;

रूपादिके जनपदे, तथा देसे च गोचरे.

८०७. भावो पदत्थे सत्ताय, मधिप्पाय क्रियासु च;

सभावस्मिञ्च लीलायं, पुरिसि’त्थिन्द्रियेसु च.

८०८. सो बन्धवे’त्तनि च सं, सो धनस्मि मनित्थियं;

सा पुमे सुनखे वुत्तो, त्तनिये सो तिलिङ्गिको.

८०९. सुवण्णं कनके वुत्तं, सुवण्णो गरुळे तथा;

पञ्चधरणमत्ते च, छवि सम्पत्तियम्पि च.

८१०. वरो देवादिका [देवादितो (सी.)] इट्ठे, जामातरि पतिम्हि च,

उत्तमे वाच्चलिङ्गो सो, वरं मन्दप्पिये ब्ययं.

८१. १.

मकुले धनरासिम्हि, सिया कोस मनित्थियं;

नेत्तिंसादि पिधाने च, धनुपञ्चसतेपि च.

८१२. पितामहे जिने सेट्ठे, ब्राह्मणे च पितूस्वपि;

ब्रह्मा वुत्तो तथा ब्रह्मं, वेदे तपसि वुच्चते.

८१३. हत्थीनं मज्झबन्धे च, पकोट्ठे कच्छबन्धने;

मेखलायं मता कच्छा, कच्छो वुत्तो लताय च.

८१४. तथेव बाहुमूलम्हि, अनूपम्हि तिणेपि च;

८१५. पमाणं हेतु सत्थेसु, माने च सच्चवादिनि;

पमातरि च निच्चम्हि, मरियादाय मुच्चते.

८१६. सत्तं दब्ब’त्तभावेसु, पाणेसु च बले, सिया [बले सक्का (टी.)];

सत्तायञ्च, जनेसत्तो, आसत्ते सो तिलिङ्गिको.

८१७. सेम्हादो रसरत्तादो, महाभूते पभादिके;

धातु द्वीस्व’ट्ठिचक्खा’दि, भ्वा’दीसु गेरिकादिसु.

८१८. अमच्चादो सभावे च, योनियं पकती’रिता;

सत्वादिसाम्या’वत्थायं, पच्चया पठमेपि च.

८१९. पदं ठाने परित्ताणे, निब्बानम्हि च कारणे;

सद्दे वत्थुम्हि कोट्ठासे, पादे तल्लञ्छने मतं.

८२०. लोहमुग्गर मेघेसु, घनो, तालादिके घनं,;

निरन्तरे च कठिने, वाच्चलिङ्गिक मुच्चते.

८२१. खुद्दा च मक्खिकाभेदे, मधुम्हि खुद्द, मप्पके;

अधमे कपणे चापि, बहुम्हि चतूसु त्तिसु.

८२२. तक्के मरणलिङ्गे च, अरिट्ठं असुभे सुभे,;

अरिट्ठो आसवे काके, निम्बे च फेनिलद्दुमे.

८२३. मानभण्डे पलसते, सदिसत्ते तुला तथा;

गेहानं दारुबन्धत्थ, पीठिकायञ्च दिस्सति.

८२४. मित्तकारे लञ्जदाने, बले रासि विपत्तिसु [बलरासि विपत्तिसु (क.)];

युद्धे चेव पटिञ्ञायं, सङ्गरो सम्पकासितो.

८२५. खन्धे भवे निमित्तम्हि, रूपं वण्णे च पच्चये;

सभाव सद्द सण्ठान, रूपज्झान वपूसु च.

८२६. वत्थु किलेस कामेसु, इच्छायं मदने रते;

कामो, कामं निकामे, चा, नुञ्ञायं काम मब्ययं.

८२७. पोक्खरं पदुमे देहे, वज्जभण्डमुखेपि च;

सुन्दरत्ते च सलिले, मातङ्गकरकोटियं.

८२८. रासिनिच्चल मायासु, दम्भा’सच्चेस्व’योघने;

गिरिसिङ्गम्हि सीरङ्गे, यन्ते कूट मनित्थियं.

८२९. वुद्धियं जनने काम, धात्वादीम्हि च पत्तियं;

सत्तायञ्चेव संसारे, भवो सस्सतदिट्ठियं.

८३०. पटिवाक्यो’त्तरासङ्गे, सु’त्तरं उत्तरो तिसु;

सेट्ठे दिसादिभेदे च, परस्मि मुपरी’रितो.

८३१. नेक्खम्मं पठमज्झाने, पब्बज्जायं विमुत्तियं;

विपस्सनाय निस्सेस, कुसलम्हि च दिस्सति.

८३२. सङ्खारो सङ्खते पुञ्ञा, भिसङ्खारादिकेपि च;

पयोगे कायसङ्खारा, द्य’भिसङ्खरणेसु च.

८३३. आरम्मणे च संसट्ठे, वोकिण्णे निस्सये तथा;

तब्भावे चाप्यभिधेय्य, लिङ्गो सहगतो भवे.

८३४. तीसु छन्नं पतिरूपे, छादिते च निगूहिते;

निवासन पारुपने, रहो पञ्ञत्तियं पुमे.

८३५. बुद्धसमन्तचक्खूसु, चक्खु पञ्ञाय मीरितं;

धम्मचक्खुम्हि च मंस, दिब्बचक्खुद्वयेसु च.

८३६. वाच्चलिङ्गो अभिक्कन्तो, सुन्दरम्हि अभिक्कमे;

अभिरूपे खये वुत्तो, तथेव’ब्भनुमोदने.

८३७. कारणे देसनायञ्च, वारे वेवचनेपि च;

पाकारस्मिं [पकारस्मिं (क.)] अवसरे, परियायो कथीयति.

८३८. विञ्ञाणे चित्तकम्मे च, विचित्ते चित्त मुच्चते;

पञ्ञत्ति चित्तमासेसु, चित्तो, तारन्तरे थियं.

८३९. सामं वेदन्तरे सान्त्वे, तं पीते सामले तिसु;

सयमत्थे ब्ययं सामं, सामा च सारिवायपि.

८४०. पुमे आचरियादिम्हि, गरु [गुरु (क. टी.)] मातापितूस्वपि;

गरु तीसु महन्ते च, दुज्जरा’लहुकेसु च.

८४१. अच्चिते विज्जमाने च, पसत्थे सच्च साधुसु;

खिन्ने च समिते चेव, सन्तोभिधेय्यलिङ्गिकोति.

इति गाथाअनेकत्थवग्गो.

८४२. देवो विसुद्धिदेवा’दो, मेघ मच्चु नभेसु च;

अथोपि तरुणे सत्ते, चोरेपि माणवो भवे.

८४३. आदि कोट्ठास कोटीसु, पुरतो’ग्गंवरे तीसु;

पच्चनीको’त्तमेस्व’ञ्ञे, पच्छाभागे परो तिसु.

८४४. योनि काम सिरि’स्सरे, धम्मु’य्याम यसे भगं;

उळारो तीसु विपुले, सेट्ठे च मधुरे सिया.

८४५. सम्पन्नो तीसु सम्पुण्णे, मधुरे च समङ्गिनि;

सङ्खा तु ञाणे कोट्ठास, पञ्ञत्ति गणनेसु च.

८४६. ठानं इस्सरियो’कास, हेतूसु ठितियम्पि च;

अथो माने पकारेच, कोट्ठासेच विधो द्विसु.

८४७. पञ्ञो’पवास खन्तीसु, दमो इन्द्रियसंवरे;

ञाणे च सोमनस्सेच, वेदो छन्दसि चो’च्चते.

८४८. खन्धकोट्ठास, पस्साव, मग्ग, हेतूसु योनि सा [योनि सो (टी.)];

काले तु कूले सीमायं, वेला रासिम्हि भासिता.

८४९. वोहारो सद्द पण्णत्ति, वणिज्जा चेतनासु च;

नागो तु’रग हत्थीसु, नागरुक्खे तथु’त्तमे.

८५०. सेट्ठा’सहाय सङ्ख्या’ञ्ञ,