8. чӣвараккхандхако

202. джӣвакаваттху

326. тена самайена буддхо бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. тена кхо пана самайена веса̄лӣ иддха̄ чева хоти пхита̄ [пхӣта̄ (бахӯсу)] ча бахуджана̄ ча а̄кин̣н̣аманусса̄ ча субхиккха̄ ча; сатта ча па̄са̄дасахасса̄ни сатта ча па̄са̄дасата̄ни сатта ча па̄са̄да̄; сатта ча кӯт̣а̄га̄расахасса̄ни сатта ча кӯт̣а̄га̄расата̄ни сатта ча кӯт̣а̄га̄ра̄ни; сатта ча а̄ра̄масахасса̄ни сатта ча а̄ра̄масата̄ни сатта ча а̄ра̄ма̄; сатта ча поккхаран̣ӣсахасса̄ни сатта ча поккхаран̣ӣсата̄ни сатта ча поккхаран̣ийо; амбапа̄лӣ ча ган̣ика̄ абхирӯпа̄ хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄, падаккхин̣а̄ [падаккха̄ (сйа̄.)] начче ча гӣте ча ва̄дите ча, абхисат̣а̄ аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ пан̃н̃а̄са̄йа ча раттим̣ гаччхати; та̄йа ча веса̄лӣ бхиййосоматта̄йа упасобхати. атха кхо ра̄джагахако негамо веса̄лим̣ агама̄си кеначидева каран̣ӣйена. аддаса̄ кхо ра̄джагахако негамо веса̄лим̣ иддхан̃чева пхитан̃ча бахуджанан̃ча а̄кин̣н̣амануссан̃ча субхиккхан̃ча; сатта ча па̄са̄дасахасса̄ни сатта ча па̄са̄дасата̄ни сатта ча па̄са̄де; сатта ча кӯт̣а̄га̄расахасса̄ни сатта ча кӯт̣а̄га̄расата̄ни сатта ча кӯт̣а̄га̄ра̄ни; сатта ча а̄ра̄масахасса̄ни сатта ча а̄ра̄масата̄ни сатта ча а̄ра̄ме; сатта ча поккхаран̣ӣсахасса̄ни сатта ча поккхаран̣ӣсата̄ни сатта ча поккхаран̣ийо; амбапа̄лин̃ча ган̣икам̣ абхирӯпам̣ дассанӣйам̣ па̄са̄дикам̣ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гатам̣, падаккхин̣ам̣ [падаккхам̣ (сйа̄.)] начче ча гӣте ча ва̄дите ча, абхисат̣ам̣ аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ пан̃н̃а̄са̄йа ча раттим̣ гаччхантим̣, та̄йа ча веса̄лим̣ бхиййосоматта̄йа упасобхантим̣.

327. атха кхо ра̄джагахако негамо веса̄лийам̣ там̣ каран̣ӣйам̣ тӣретва̄ пунадева ра̄джагахам̣ пачча̄ган̃чхи. йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча – ‘‘веса̄лӣ, дева, иддха̄ чева пхита̄ ча бахуджана̄ ча а̄кин̣н̣аманусса̄ ча субхиккха̄ ча; сатта ча па̄са̄дасахасса̄ни…пе… та̄йа ча веса̄лӣ бхиййосоматта̄йа упасобхати. са̄дху, дева, майампи ган̣икам̣ вут̣т̣ха̄песса̄ма̄’’ти [вут̣т̣ха̄пеййа̄ма (ка.)]. ‘‘тена хи, бхан̣е, та̄дисим̣ кума̄рим̣ джа̄на̄тха йам̣ тумхе ган̣икам̣ вут̣т̣ха̄пеййа̄тха̄’’ти. тена кхо пана самайена ра̄джагахе са̄лаватӣ на̄ма кума̄рӣ абхирӯпа̄ хоти дассанӣйа̄ па̄са̄дика̄ парама̄йа ван̣н̣апоккхарата̄йа саманна̄гата̄. атха кхо ра̄джагахако негамо са̄лаватим̣ кума̄рим̣ ган̣икам̣ вут̣т̣ха̄песи. атха кхо са̄лаватӣ ган̣ика̄ начирассева падаккхин̣а̄ ахоси начче ча гӣте ча ва̄дите ча, абхисат̣а̄ аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ пат̣исатена ча раттим̣ гаччхати. атха кхо са̄лаватӣ ган̣ика̄ начирассева габбхинӣ ахоси. атха кхо са̄лаватийа̄ ган̣ика̄йа етадахоси – ‘‘иттхӣ кхо габбхинӣ пуриса̄нам̣ амана̄па̄. саче мам̣ кочи джа̄ниссати са̄лаватӣ ган̣ика̄ габбхинӣти, саббо ме сакка̄ро бхан̃джиссати [париха̄йиссати (сӣ. сйа̄.)]. йам̣нӯна̄хам̣ гила̄нам̣ пат̣иведеййа’’нти. атха кхо са̄лаватӣ ган̣ика̄ дова̄рикам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘ма̄, бхан̣е дова̄рика, кочи пурисо па̄виси. йо ча мам̣ пуччхати, ‘гила̄на̄’ти пат̣иведехӣ’’ти. ‘‘евам̣, аййе’’ти кхо со дова̄рико са̄лаватийа̄ ган̣ика̄йа паччассоси. атха кхо са̄лаватӣ ган̣ика̄ тасса габбхасса парипа̄каманва̄йа путтам̣ виджа̄йи. атха кхо са̄лаватӣ ган̣ика̄ да̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘ханда, дже, имам̣ да̄ракам̣ каттарасуппе паккхипитва̄ нӣхаритва̄ сан̇ка̄ракӯт̣е чхад̣д̣ехӣ’’ти. ‘‘евам̣, аййе’’ти кхо са̄ да̄сӣ са̄лаватийа̄ ган̣ика̄йа пат̣иссутва̄ там̣ да̄ракам̣ каттарасуппе паккхипитва̄ нӣхаритва̄ сан̇ка̄ракӯт̣е чхад̣д̣еси.

328. тена кхо пана самайена абхайо на̄ма ра̄джакума̄ро ка̄лассева ра̄джупат̣т̣ха̄нам̣ гаччханто аддаса там̣ да̄ракам̣ ка̄кехи сампарикин̣н̣ам̣, дисва̄на мануссе пуччхи – ‘‘ким̣ етам̣, бхан̣е, ка̄кехи сампарикин̣н̣а’’нти? ‘‘да̄рако, дева̄’’ти. ‘‘джӣвати, бхан̣е’’ти? ‘‘джӣвати, дева̄’’ти. ‘‘тена хи, бхан̣е, там̣ да̄ракам̣ амха̄кам̣ антепурам̣ нетва̄ дха̄тӣнам̣ детха посету’’нти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо те манусса̄ абхайасса ра̄джакума̄расса пат̣иссутва̄ там̣ да̄ракам̣ абхайасса ра̄джакума̄расса антепурам̣ нетва̄ дха̄тӣнам̣ адам̣су – ‘‘посетха̄’’ти. тасса джӣватӣти ‘джӣвако’ти на̄мам̣ акам̣су. кума̄рена поса̄питоти ‘кома̄рабхаччо’ти на̄мам̣ акам̣су. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо начирассева вин̃н̃утам̣ па̄пун̣и. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена абхайо ра̄джакума̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ абхайам̣ ра̄джакума̄рам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ ме, дева, ма̄та̄, ко пита̄’’ти? ‘‘ахампи кхо те, бхан̣е джӣвака, ма̄тарам̣ на джа̄на̄ми; апи ча̄хам̣ те пита̄; майа̄си [майа̄пи (ка.)] поса̄пито’’ти. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘има̄ни кхо ра̄джакула̄ни на сукара̄ни асиппена упаджӣвитум̣. йам̣нӯна̄хам̣ сиппам̣ сиккхеййа’’нти.

329. тена кхо пана самайена таккасила̄йам̣ [таккасӣла̄йам̣ (ка.)] диса̄па̄моккхо веджджо пат̣ивасати. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо абхайам̣ ра̄джакума̄рам̣ ана̄пуччха̄ йена таккасила̄ тена пакка̄ми. анупуббена йена таккасила̄, йена веджджо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ там̣ веджджам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, а̄чарийа, сиппам̣ сиккхиту’’нти. ‘‘тена хи, бхан̣е джӣвака, сиккхассӯ’’ти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо бахун̃ча ган̣ха̄ти лахун̃ча ган̣ха̄ти сут̣т̣ху ча упадха̄рети, гахитан̃часса на саммуссати [на памуссати (сӣ. сйа̄.)]. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса саттаннам̣ васса̄нам̣ аччайена етадахоси – ‘‘ахам̣, кхо бахун̃ча ган̣ха̄ми лахун̃ча ган̣ха̄ми сут̣т̣ху ча упадха̄реми, гахитан̃ча ме на саммуссати, сатта ча ме васса̄ни адхӣйантасса, найимасса сиппасса анто пан̃н̃а̄йати. када̄ имасса сиппасса анто пан̃н̃а̄йиссатӣ’’ти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена со веджджо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ там̣ веджджам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо, а̄чарийа, бахун̃ча ган̣ха̄ми лахун̃ча ган̣ха̄ми сут̣т̣ху ча упадха̄реми, гахитан̃ча ме на саммуссати, сатта ча ме васса̄ни адхӣйантасса, найимасса сиппасса анто пан̃н̃а̄йати. када̄ имасса сиппасса анто пан̃н̃а̄йиссатӣ’’ти? ‘‘тена хи, бхан̣е джӣвака, кхан̣иттим̣ а̄да̄йа таккасила̄йа саманта̄ йоджанам̣ а̄хин̣д̣итва̄ йам̣ кин̃чи абхесаджджам̣ пассеййа̄си там̣ а̄хара̄’’ти. ‘‘евам̣, а̄чарийа̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо тасса веджджасса пат̣иссутва̄ кхан̣иттим̣ а̄да̄йа таккасила̄йа саманта̄ йоджанам̣ а̄хин̣д̣анто на кин̃чи абхесаджджам̣ аддаса. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена со веджджо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ там̣ веджджам̣ етадавоча – ‘‘а̄хин̣д̣антомхи, а̄чарийа, таккасила̄йа саманта̄ йоджанам̣, на кин̃чи [а̄хин̣т̣анто на кин̃чи (ка.)] абхесаджджам̣ аддаса’’нти. ‘‘сусиккхитоси, бхан̣е джӣвака. алам̣ те еттакам̣ джӣвика̄йа̄’’ти джӣвакасса кома̄рабхаччасса париттам̣ па̄тхеййам̣ па̄да̄си. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо там̣ париттам̣ па̄тхеййам̣ а̄да̄йа йена ра̄джагахам̣ тена пакка̄ми. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса там̣ париттам̣ па̄тхеййам̣ антара̄магге са̄кете париккхайам̣ агама̄си. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘име кхо магга̄ канта̄ра̄ апподака̄ аппабхаккха̄, на сукара̄ апа̄тхеййена гантум̣. йам̣нӯна̄хам̣ па̄тхеййам̣ парийесеййа’’нти.

джӣвакаваттху нит̣т̣хитам̣.

203. сет̣т̣хибхарийа̄ваттху

330. тена кхо пана самайена са̄кете сет̣т̣хибхарийа̄йа саттавассико сӣса̄ба̄дхо хоти. бахӯ маханта̄ маханта̄ диса̄па̄моккха̄ веджджа̄ а̄гантва̄ на̄саккхим̣су арогам̣ ка̄тум̣. бахум̣ хиран̃н̃ам̣ а̄да̄йа агамам̣су. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо са̄кетам̣ пависитва̄ мануссе пуччхи – ‘‘ко, бхан̣е, гила̄но, кам̣ тикиччха̄мӣ’’ти? ‘‘етисса̄, а̄чарийа, сет̣т̣хибхарийа̄йа саттавассико сӣса̄ба̄дхо; гаччха, а̄чарийа, сет̣т̣хибхарийам̣ тикиччха̄хӣ’’ти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена сет̣т̣хисса гахапатисса нивесанам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ дова̄рикам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е дова̄рика, сет̣т̣хибхарийа̄йа па̄вада – ‘веджджо, аййе, а̄гато, со там̣ дат̣т̣хука̄мо’’’ти. ‘‘евам̣, а̄чарийа̄’’ти кхо со дова̄рико джӣвакасса кома̄рабхаччасса пат̣иссутва̄ йена сет̣т̣хибхарийа̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ сет̣т̣хибхарийам̣ етадавоча – ‘‘веджджо, аййе, а̄гато; со там̣ дат̣т̣хука̄мо’’ти. ‘‘кӣдисо, бхан̣е дова̄рика, веджджо’’ти? ‘‘дахарако, аййе’’ти. ‘‘алам̣, бхан̣е дова̄рика, ким̣ ме дахарако веджджо кариссати? бахӯ маханта̄ маханта̄ диса̄па̄моккха̄ веджджа̄ а̄гантва̄ на̄саккхим̣су арогам̣ ка̄тум̣. бахум̣ хиран̃н̃ам̣ а̄да̄йа агамам̣сӯ’’ти. атха кхо со дова̄рико йена джӣвако кома̄рабхаччо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘сет̣т̣хибхарийа̄, а̄чарийа, евама̄ха – ‘алам̣, бхан̣е дова̄рика, ким̣ ме дахарако веджджо кариссати? бахӯ маханта̄ маханта̄ диса̄па̄моккха̄ веджджа̄ а̄гантва̄ на̄саккхим̣су арогам̣ ка̄тум̣. бахум̣ хиран̃н̃ам̣ а̄да̄йа агамам̣сӯ’’’ти. ‘‘гаччха, бхан̣е дова̄рика, сет̣т̣хибхарийа̄йа па̄вада – ‘веджджо, аййе, евама̄ха – ма̄ кира, аййе, пуре кин̃чи ада̄си. йада̄ арога̄ ахоси тада̄ йам̣ иччхеййа̄си там̣ даджджеййа̄сӣ’’’ти. ‘‘евам̣, а̄чарийа̄’’ти кхо со дова̄рико джӣвакасса кома̄рабхаччасса пат̣иссутва̄ йена сет̣т̣хибхарийа̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сет̣т̣хибхарийам̣ етадавоча – ‘‘веджджо, аййе, евама̄ха – ‘ма̄ кира, аййе, пуре кин̃чи ада̄си. йада̄ арога̄ ахоси тада̄ йам̣ иччхеййа̄си там̣ даджджеййа̄сӣ’’’ти. ‘‘тена хи, бхан̣е дова̄рика, веджджо а̄гаччхатӯ’’ти. ‘‘евам̣, аййе’’ти кхо со дова̄рико сет̣т̣хибхарийа̄йа пат̣иссутва̄ йена джӣвако кома̄рабхаччо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘сет̣т̣хибхарийа̄ там̣, а̄чарийа, паккосатӣ’’ти.

атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена сет̣т̣хибхарийа̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ сет̣т̣хибхарийа̄йа вика̄рам̣ саллаккхетва̄ сет̣т̣хибхарийам̣ етадавоча – ‘‘пасатена, аййе, саппина̄ аттхо’’ти. атха кхо сет̣т̣хибхарийа̄ джӣвакасса кома̄рабхаччасса пасатам̣ саппим̣ да̄песи. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо там̣ пасатам̣ саппим̣ на̄на̄бхесаджджехи ниппачитва̄ сет̣т̣хибхарийам̣ ман̃чаке утта̄нам̣ нипа̄тетва̄ [нипаджджа̄петва̄ (сӣ. сйа̄.)] наттхуто ада̄си. атха кхо там̣ саппим̣ наттхуто диннам̣ мукхато угган̃чхи. атха кхо сет̣т̣хибхарийа̄ пат̣иггахе нит̣т̣хубхитва̄ да̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘ханда, дже, имам̣ саппим̣ пичуна̄ ган̣ха̄хӣ’’ти. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ [аччхарийам̣ вата бхо (сйа̄.)] йа̄ва лӯкха̄йам̣ гхаран̣ӣ, йатра хи на̄ма имам̣ чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ саппим̣ пичуна̄ га̄ха̄пессати. бахука̄ни ча ме махаггха̄ни [махаггха̄ни махаггха̄ни (сӣ. сйа̄.)] бхесаджджа̄ни упагата̄ни. кимпи ма̄йам̣ кин̃чи [кан̃чи (сйа̄.)] деййадхаммам̣ дассатӣ’’ти. атха кхо сет̣т̣хибхарийа̄ джӣвакасса кома̄рабхаччасса вика̄рам̣ саллаккхетва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘кисса твам̣, а̄чарийа, виманосӣ’’ти? идха ме етадахоси – ‘‘аччхарийам̣ йа̄ва лӯкха̄йам̣ дхаран̣ӣ, йатра хи на̄ма имам̣ чхад̣д̣анӣйадхаммам̣ саппим̣ пичуна̄ га̄ха̄пессати. бахука̄ни ча ме махаггха̄ни саджджа̄ни упагата̄ни. кимпи ма̄йам̣ кин̃чи деййадхаммам̣ дассатӣ’’ти. ‘‘майам̣ кхо, а̄чарийа, а̄га̄рика̄ на̄ма упаджа̄на̄метасса сам̣йамасса. вараметам̣ саппи да̄са̄нам̣ ва̄ каммакара̄нам̣ ва̄ па̄даббхан̃джанам̣ ва̄ падӣпакаран̣е ва̄ а̄ситтам̣. ма̄ кхо твам̣, а̄чарийа, вимано ахоси. на те деййадхаммо ха̄йиссатӣ’’ти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо сет̣т̣хибхарийа̄йа саттавассикам̣ сӣса̄ба̄дхам̣ екенева наттхукаммена апакад̣д̣хи. атха кхо сет̣т̣хибхарийа̄ арога̄ сама̄на̄ джӣвакасса кома̄рабхаччасса чатта̄ри сахасса̄ни па̄да̄си. путто – ма̄та̄ ме арога̄ т̣хита̄ти чатта̄ри сахасса̄ни па̄да̄си. сун̣иса̄ – сассу ме арога̄ т̣хита̄ти чатта̄ри сахасса̄ни па̄да̄си. сет̣т̣хи гахапати – бхарийа̄ ме арога̄ т̣хита̄ти чатта̄ри сахасса̄ни па̄да̄си да̄сан̃ча да̄син̃ча ассаратхан̃ча.

атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо та̄ни сол̣асасахасса̄ни а̄да̄йа да̄сан̃ча да̄син̃ча ассаратхан̃ча йена ра̄джагахам̣ тена пакка̄ми. анупуббена йена ра̄джагахам̣ йена абхайо ра̄джакума̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ абхайам̣ ра̄джакума̄рам̣ етадавоча – ‘‘идам̣ ме, дева, пат̣хамакаммам̣ сол̣асасахасса̄ни да̄со ча да̄сӣ ча ассаратхо ча. пат̣игган̣ха̄ту ме дево поса̄ваника’’нти. ‘‘алам̣, бхан̣е джӣвака; туйхамева хоту. амха̄кан̃н̃ева антепуре нивесанам̣ ма̄пехӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо абхайасса ра̄джакума̄расса пат̣иссутва̄ абхайасса ра̄джакума̄расса антепуре нивесанам̣ ма̄песи.

сет̣т̣хибхарийа̄ваттху нит̣т̣хитам̣.

204. бимбиса̄рара̄джаваттху

331. тена кхо пана самайена ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса бхагандала̄ба̄дхо хоти. са̄т̣ака̄ лохитена маккхийанти. девийо дисва̄ уппан̣д̣енти – ‘‘утунӣ да̄ни дево, пуппхам̣ девасса уппаннам̣, на чирам̣ [начирассева (сйа̄.)] дево виджа̄йиссатӣ’’ти. тена ра̄джа̄ ман̇ку хоти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро абхайам̣ ра̄джакума̄рам̣ етадавоча – ‘‘майхам̣ кхо, бхан̣е абхайа, та̄дисо а̄ба̄дхо, са̄т̣ака̄ лохитена маккхийанти, девийо мам̣ дисва̄ уппан̣д̣енти – ‘утунӣ да̄ни дево, пуппхам̣ девасса уппаннам̣, на чирам̣ дево виджа̄йиссатӣ’ти. ин̇гха, бхан̣е абхайа, та̄дисам̣ веджджам̣ джа̄на̄хи йо мам̣ тикиччхеййа̄’’ти. ‘‘айам̣, дева, амха̄кам̣ джӣвако веджджо тарун̣о бхадрако. со девам̣ тикиччхиссатӣ’’ти. ‘‘тена хи, бхан̣е абхайа, джӣвакам̣ веджджам̣ а̄н̣а̄пехи; со мам̣ тикиччхиссатӣ’’ти. атха кхо абхайо ра̄джакума̄ро джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е джӣвака, ра̄джа̄нам̣ тикиччха̄хӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо абхайасса ра̄джакума̄расса пат̣иссутва̄ накхена бхесаджджам̣ а̄да̄йа йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча – ‘‘а̄ба̄дхам̣ те, дева, пасса̄ма̄’’ти [пасса̄мӣти (сйа̄.)]. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса бхагандала̄ба̄дхам̣ екенева а̄лепена апакад̣д̣хи. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро арого сама̄но пан̃ча иттхисата̄ни сабба̄лан̇ка̄рам̣ бхӯса̄петва̄ омун̃ча̄петва̄ пун̃джам̣ ка̄ра̄петва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘етам̣, бхан̣е джӣвака, пан̃чаннам̣ иттхисата̄нам̣ сабба̄лан̇ка̄рам̣ туйхам̣ хотӯ’’ти. ‘‘алам̣, дева, адхика̄рам̣ ме дево саратӯ’’ти. ‘‘тена хи, бхан̣е джӣвака, мам̣ упат̣т̣хаха, иттха̄га̄ран̃ча, буддхаппамукхан̃ча бхиккхусан̇гха’’нти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса паччассоси.

бимбиса̄рара̄джаваттху нит̣т̣хитам̣.

205. ра̄джагахасет̣т̣хиваттху

332. тена кхо пана самайена ра̄джагахакасса сет̣т̣хисса саттавассико сӣса̄ба̄дхо хоти. бахӯ маханта̄ маханта̄ диса̄па̄моккха̄ веджджа̄ а̄гантва̄ на̄саккхим̣су арогам̣ ка̄тум̣. бахум̣ хиран̃н̃ам̣ а̄да̄йа агамам̣су. апи ча, веджджехи паччаккха̄то хоти. екачче веджджа̄ евама̄хам̣су – ‘‘пан̃чамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣ’’ти. екачче веджджа̄ евама̄хам̣су – ‘‘саттамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣ’’ти. атха кхо ра̄джагахакасса негамасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо сет̣т̣хи гахапати бахӯпака̄ро ран̃н̃о чева негамасса ча. апи ча, веджджехи паччаккха̄то. екачче веджджа̄ евама̄хам̣су – ‘пан̃чамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣ’ти. екачче веджджа̄ евама̄хам̣су – ‘саттамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣ’ти. айан̃ча ран̃н̃о джӣвако веджджо тарун̣о бхадрако. йам̣нӯна майам̣ ра̄джа̄нам̣ джӣвакам̣ веджджам̣ йа̄чеййа̄ма сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ тикиччхиту’’нти. атха кхо ра̄джагахако негамо йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча – ‘‘айам̣, дева, сет̣т̣хи гахапати бахӯпака̄ро девасса чева негамасса ча; апи ча, веджджехи паччаккха̄то. екачче веджджа̄ евама̄хам̣су – пан̃чамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣти. екачче веджджа̄ евама̄хам̣су – саттамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣти. са̄дху дево джӣвакам̣ веджджам̣ а̄н̣а̄пету сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ тикиччхиту’’нти.

атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е джӣвака, сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ тикиччха̄хӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса пат̣иссутва̄ йена сет̣т̣хи гахапати тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ сет̣т̣хисса гахапатисса вика̄рам̣ саллаккхетва̄ сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ етадавоча – ‘‘саче твам̣, гахапати, арого бхавеййа̄си [сача̄хам̣ там̣ гахапати арога̄пеййам̣ (сӣ.), сача̄хам̣ там̣ гахапати арогам̣ кареййам̣ (сйа̄.)] ким̣ ме асса деййадхаммо’’ти? ‘‘саббам̣ са̄патеййан̃ча те, а̄чарийа, хоту, ахан̃ча те да̄со’’ти. ‘‘саккхиссаси пана твам̣, гахапати, екена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти? ‘‘саккомахам̣, а̄чарийа, екена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘саккхиссаси пана твам̣, гахапати, дутийена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти? ‘‘саккомахам̣, а̄чарийа, дутийена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘саккхиссаси пана твам̣, гахапати, утта̄но саттама̄се нипаджджиту’’нти? ‘‘саккомахам̣, а̄чарийа, утта̄но саттама̄се нипаджджиту’’нти.

атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо сет̣т̣хим̣ гахапатим̣ ман̃чаке нипа̄тетва̄ [нипаджджа̄петва̄ (сӣ. сйа̄.)] ман̃чаке [ман̃чакена (сӣ.)] самбандхитва̄ сӣсаччхавим̣ уппа̄т̣етва̄ [пха̄летва̄ (сӣ.)] сиббиним̣ вина̄метва̄ две па̄н̣аке нӣхаритва̄ маха̄джанасса дассеси – ‘‘пассатхаййе [пассесйа̄тха (сӣ.), пассатха (сйа̄.), пассатхаййо (ка.)], име две па̄н̣аке, екам̣ кхуддакам̣ екам̣ махаллакам̣. йе те а̄чарийа̄ евама̄хам̣су – пан̃чамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣти – теха̄йам̣ махаллако па̄н̣ако дит̣т̣хо. пан̃чамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хисса гахапатисса маттхалун̇гам̣ парийа̄дийиссати. маттхалун̇гасса парийа̄да̄на̄ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссати. судит̣т̣хо техи а̄чарийехи. йе те а̄чарийа̄ евама̄хам̣су – саттамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссатӣти – теха̄йам̣ кхуддако па̄н̣ако дит̣т̣хо. саттамам̣ дивасам̣ сет̣т̣хисса гахапатисса маттхалун̇гам̣ парийа̄дийиссати. маттхалун̇гасса парийа̄да̄на̄ сет̣т̣хи гахапати ка̄лам̣ кариссати. судит̣т̣хо техи а̄чарийехӣ’’ти. сиббиним̣ сампат̣ипа̄т̣етва̄ сӣсаччхавим̣ сиббитва̄ а̄лепам̣ ада̄си. атха кхо сет̣т̣хи гахапати сатта̄хасса аччайена джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘на̄хам̣, а̄чарийа, саккоми екена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘нану ме твам̣, гахапати, пат̣иссун̣и – саккомахам̣, а̄чарийа, екена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти? ‘‘сачча̄хам̣, а̄чарийа, пат̣иссун̣им̣, апа̄хам̣ марисса̄ми, на̄хам̣ саккоми екена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘тена хи твам̣, гахапати, дутийена пассена саттама̄се нипаджджа̄хӣ’’ти. атха кхо сет̣т̣хи гахапати сатта̄хасса аччайена джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘на̄хам̣, а̄чарийа, саккоми дутийена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘нану ме твам̣, гахапати, пат̣иссун̣и – саккомахам̣, а̄чарийа, дутийена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти? ‘‘сачча̄хам̣, а̄чарийа, пат̣иссун̣им̣, апа̄хам̣ марисса̄ми, на̄хам̣, а̄чарийа, саккоми дутийена пассена саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘тена хи твам̣, гахапати, утта̄но саттама̄се нипаджджа̄хӣ’’ти. атха кхо сет̣т̣хи гахапати сатта̄хасса аччайена джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘на̄хам̣, а̄чарийа, саккоми утта̄но саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘нану ме твам̣, гахапати, пат̣иссун̣и – саккомахам̣, а̄чарийа, утта̄но саттама̄се нипаджджиту’’нти? ‘‘сачча̄хам̣, а̄чарийа, пат̣иссун̣им̣, апа̄хам̣ марисса̄ми, на̄хам̣ саккоми утта̄но саттама̄се нипаджджиту’’нти. ‘‘ахам̣ че там̣, гахапати, на вадеййам̣, еттакампи твам̣ на нипаджджеййа̄си, апи ча пат̣икаччева майа̄ н̃а̄то – тӣхи сатта̄хехи сет̣т̣хи гахапати арого бхависсатӣти. ут̣т̣хехи, гахапати, арогоси. джа̄на̄си ким̣ ме деййадхаммо’’ти? ‘‘саббам̣ са̄патеййан̃ча те, а̄чарийа, хоту, ахан̃ча те да̄со’’ти. ‘‘алам̣, гахапати, ма̄ ме твам̣ саббам̣ са̄патеййам̣ ада̄си, ма̄ ча ме да̄со. ран̃н̃о сатасахассам̣ дехи, майхам̣ сатасахасса’’нти. атха кхо сет̣т̣хи гахапати арого сама̄но ран̃н̃о сатасахассам̣ ада̄си, джӣвакасса кома̄рабхаччасса сатасахассам̣.

ра̄джагахасет̣т̣хиваттху нит̣т̣хитам̣.

206. сет̣т̣хипуттаваттху

333. тена кхо пана самайена ба̄ра̄н̣асеййакасса сет̣т̣хипуттасса моккхачика̄йа кӣл̣антасса антаган̣т̣ха̄ба̄дхо хоти, йена йа̄гупи пӣта̄ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, бхаттампи бхуттам̣ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, учча̄ропи пасса̄вопи на пагун̣о. со тена кисо хоти лӯкхо дуббан̣н̣о уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄то дхаманисантхатагатто. атха кхо ба̄ра̄н̣асеййакасса сет̣т̣хисса етадахоси – ‘‘майхам̣ кхо путтасса та̄дисо а̄ба̄дхо, йена йа̄гупи пӣта̄ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, бхаттампи бхуттам̣ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, учча̄ропи пасса̄вопи на пагун̣о. со тена кисо лӯкхо дуббан̣н̣о уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄то дхаманисантхатагатто. йам̣нӯна̄хам̣ ра̄джагахам̣ гантва̄ ра̄джа̄нам̣ джӣвакам̣ веджджам̣ йа̄чеййам̣ путтам̣ ме тикиччхиту’’нти. атха кхо ба̄ра̄н̣асеййако сет̣т̣хи ра̄джагахам̣ гантва̄ йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ етадавоча – ‘‘майхам̣ кхо, дева, путтасса та̄дисо а̄ба̄дхо, йена йа̄гупи пӣта̄ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, бхаттампи бхуттам̣ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, учча̄ропи пасса̄вопи на пагун̣о. со тена кисо лӯкхо дуббан̣н̣о уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄то дхаманисантхатагатто. са̄дху дево джӣвакам̣ веджджам̣ а̄н̣а̄пету путтам̣ ме тикиччхиту’’нти.

атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е джӣвака, ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ ба̄ра̄н̣асеййакам̣ сет̣т̣хипуттам̣ тикиччха̄хӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса пат̣иссутва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ гантва̄ йена ба̄ра̄н̣асеййако сет̣т̣хипутто тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ба̄ра̄н̣асеййакасса сет̣т̣хипуттасса вика̄рам̣ саллаккхетва̄ джанам̣ усса̄ретва̄ тирокаран̣ийам̣ париккхипитва̄ тхамбхе уббандхитва̄ [упанибандхитва̄ (сӣ. сйа̄.)] бхарийам̣ пурато т̣хапетва̄ удараччхавим̣ уппа̄т̣етва̄ антаган̣т̣хим̣ нӣхаритва̄ бхарийа̄йа дассеси – ‘‘пасса те са̄микасса а̄ба̄дхам̣, имина̄ йа̄гупи пӣта̄ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, бхаттампи бхуттам̣ на самма̄ парин̣а̄мам̣ гаччхати, учча̄ропи пасса̄вопи на пагун̣о; имина̄йам̣ кисо лӯкхо дуббан̣н̣о уппан̣д̣уппан̣д̣укаджа̄то дхаманисантхатагатто’’ти. антаган̣т̣хим̣ винивет̣хетва̄ анта̄ни пат̣ипавесетва̄ удараччхавим̣ сиббитва̄ а̄лепам̣ ада̄си. атха кхо ба̄ра̄н̣асеййако сет̣т̣хипутто начирассева арого ахоси. атха кхо ба̄ра̄н̣асеййако сет̣т̣хи ‘путто ме арого т̣хито’ти [арога̄питоти (сӣ.)] джӣвакасса кома̄рабхаччасса сол̣асасахасса̄ни па̄да̄си. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо та̄ни сол̣асасахасса̄ни а̄да̄йа пунадева ра̄джагахам̣ пачча̄ган̃чхи.

сет̣т̣хипуттаваттху нит̣т̣хитам̣.

207. паджджотара̄джаваттху

334. тена кхо пана самайена ран̃н̃о [удждженийам̣ ран̃н̃о (сйа̄.)] паджджотасса пан̣д̣урога̄ба̄дхо хоти. бахӯ маханта̄ маханта̄ диса̄па̄моккха̄ веджджа̄ а̄гантва̄ на̄саккхим̣су арогам̣ ка̄тум̣. бахум̣ хиран̃н̃ам̣ а̄да̄йа агамам̣су. атха кхо ра̄джа̄ паджджото ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘майхам̣ кхо та̄дисо а̄ба̄дхо, са̄дху дево джӣвакам̣ веджджам̣ а̄н̣а̄пету, со мам̣ тикиччхиссатӣ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е джӣвака; удждженим̣ гантва̄ ра̄джа̄нам̣ паджджотам̣ тикиччха̄хӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса пат̣иссутва̄ удждженим̣ гантва̄ йена ра̄джа̄ паджджото тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ран̃н̃о паджджотасса вика̄рам̣ саллаккхетва̄ ра̄джа̄нам̣ паджджотам̣ етадавоча – ‘‘саппим̣ дехи [идам̣ пададвайам̣ сӣ. сйа̄. поттхакесу наттхи], саппим̣ дева, ниппачисса̄ми. там̣ дево пивиссатӣ’’ти. ‘‘алам̣, бхан̣е джӣвака, йам̣ те сакка̄ вина̄ саппина̄ арогам̣ ка̄тум̣ там̣ карохи. джегуччхам̣ ме саппи, пат̣икӯла’’нти. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘имасса кхо ран̃н̃о та̄дисо а̄ба̄дхо, на сакка̄ вина̄ саппина̄ арогам̣ ка̄тум̣. йам̣нӯна̄хам̣ саппим̣ ниппачеййам̣ каса̄ваван̣н̣ам̣ каса̄вагандхам̣ каса̄вараса’’нти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо на̄на̄бхесаджджехи саппим̣ ниппачи каса̄ваван̣н̣ам̣ каса̄вагандхам̣ каса̄варасам̣. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘имасса кхо ран̃н̃о саппи пӣтам̣ парин̣а̄ментам̣ уддекам̣ дассати. чан̣д̣ойам̣ ра̄джа̄ гха̄та̄пеййа̄пи мам̣. йам̣нӯна̄хам̣ пат̣икаччева а̄пуччхеййа’’нти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена ра̄джа̄ паджджото тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ра̄джа̄нам̣ паджджотам̣ етадавоча – ‘‘майам̣ кхо, дева, веджджа̄ на̄ма та̄дисена мухуттена мӯла̄ни уддхара̄ма бхесаджджа̄ни сам̣хара̄ма. са̄дху дево ва̄хана̄га̄ресу ча два̄ресу ча а̄н̣а̄пету – йена ва̄ханена джӣвако иччхати тена ва̄ханена гаччхату, йена два̄рена иччхати тена два̄рена гаччхату, йам̣ ка̄лам̣ иччхати там̣ ка̄лам̣ гаччхату, йам̣ ка̄лам̣ иччхати там̣ ка̄лам̣ пависатӯ’’ти. атха кхо ра̄джа̄ паджджото ва̄хана̄га̄ресу ча два̄ресу ча а̄н̣а̄песи – ‘‘йена ва̄ханена джӣвако иччхати тена ва̄ханена гаччхату, йена два̄рена иччхати тена два̄рена гаччхату, йам̣ ка̄лам̣ иччхати там̣ ка̄лам̣ гаччхату, йам̣ ка̄лам̣ иччхати там̣ ка̄лам̣ пависатӯ’’ти.

тена кхо пана самайена ран̃н̃о паджджотасса бхаддаватика̄ на̄ма хаттхиника̄ пан̃н̃а̄сайоджаника̄ хоти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо ран̃н̃о паджджотасса саппим̣ [там̣ саппим̣ (сйа̄.)] упана̄меси – ‘‘каса̄вам̣ дево пиватӯ’’ти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо ра̄джа̄нам̣ паджджотам̣ саппим̣ па̄йетва̄ хаттхиса̄лам̣ гантва̄ бхаддаватика̄йа хаттхиника̄йа нагарамха̄ ниппати.

атха кхо ран̃н̃о паджджотасса там̣ саппи пӣтам̣ парин̣а̄ментам̣ уддекам̣ ада̄си. атха кхо ра̄джа̄ паджджото мануссе етадавоча – ‘‘дут̣т̣хена, бхан̣е, джӣвакена саппим̣ па̄йитомхи. тена хи, бхан̣е, джӣвакам̣ веджджам̣ вичинатха̄’’ти. ‘‘бхаддаватика̄йа, дева, хаттхиника̄йа нагарамха̄ ниппатито’’ти. тена кхо пана самайена ран̃н̃о паджджотасса ка̄ко на̄ма да̄со сат̣т̣хийоджанико хоти, амануссена пат̣ичча джа̄то. атха кхо ра̄джа̄ паджджото ка̄кам̣ да̄сам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, бхан̣е ка̄ка, джӣвакам̣ веджджам̣ ниваттехи – ра̄джа̄ там̣, а̄чарийа, ниватта̄петӣти. ете кхо, бхан̣е ка̄ка, веджджа̄ на̄ма бахума̄йа̄. ма̄ часса кин̃чи пат̣иггахесӣ’’ти.

атха кхо ка̄ко да̄со джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ антара̄магге косамбийам̣ самбха̄веси

па̄тара̄сам̣ каронтам̣. атха кхо ка̄ко да̄со джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘ра̄джа̄ там̣, а̄чарийа, ниватта̄петӣ’’ти. ‘‘а̄гамехи, бхан̣е ка̄ка, йа̄ва бхун̃джа̄ма [бхун̃джа̄ми (сӣ. сйа̄.)]. ханда, бхан̣е ка̄ка, бхун̃джассӯ’’ти. ‘‘алам̣, а̄чарийа, ран̃н̃а̄мхи а̄н̣атто – ете кхо, бхан̣е ка̄ка, веджджа̄ на̄ма бахума̄йа̄, ма̄ часса кин̃чи пат̣иггахесӣ’’ти. тена кхо пана самайена джӣвако кома̄рабхаччо накхена бхесаджджам̣ олумпетва̄ а̄малакан̃ча кха̄дати па̄нӣйан̃ча пивати. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо ка̄кам̣ да̄сам̣ етадавоча – ‘‘ханда, бхан̣е ка̄ка, а̄малакан̃ча кха̄да па̄нӣйан̃ча пивассӯ’’ти. атха кхо ка̄ко да̄со – айам̣ кхо веджджо а̄малакан̃ча кха̄дати па̄нӣйан̃ча пивати, на арахати кин̃чи па̄пакам̣ хотунти – упад̣д̣ха̄малакан̃ча кха̄ди па̄нӣйан̃ча апа̄йи. тасса там̣ упад̣д̣ха̄малакам̣ кха̄дитам̣ таттхева ниччха̄реси. атха кхо ка̄ко да̄со джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘аттхи ме, а̄чарийа, джӣвита’’нти? ‘‘ма̄, бхан̣е ка̄ка, бха̄йи, твам̣ чева арого бхависсаси ра̄джа̄ ча. чан̣д̣о со ра̄джа̄ гха̄та̄пеййа̄пи мам̣, тена̄хам̣ на ниватта̄мӣ’’ти бхаддаватикам̣ хаттхиникам̣ ка̄касса ниййа̄детва̄ йена ра̄джагахам̣ тена пакка̄ми. анупуббена йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘сут̣т̣ху, бхан̣е джӣвака, ака̄си йампи на ниватто, чан̣д̣о со ра̄джа̄ гха̄та̄пеййа̄пи та’’нти. атха кхо ра̄джа̄ паджджото арого сама̄но джӣвакасса кома̄рабхаччасса сантике дӯтам̣ па̄хеси – ‘‘а̄гаччхату джӣвако, варам̣ дасса̄мӣ’’ти. ‘‘алам̣, аййо [дева (сйа̄.)], адхика̄рам̣ ме дево саратӯ’’ти.

паджджотара̄джаваттху нит̣т̣хитам̣.

208. сивеййакадуссайугакатха̄

335. тена кхо пана самайена ран̃н̃о паджджотасса сивеййакам̣ дуссайугам̣ уппаннам̣ хоти – бахӯнам̣ [бахуннам̣ (сӣ. сйа̄.)] дусса̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайуга̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасата̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасахасса̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасатасахасса̄нам̣ агган̃ча сет̣т̣хан̃ча моккхан̃ча уттаман̃ча паваран̃ча. атха кхо ра̄джа̄ паджджото там̣ сивеййакам̣ дуссайугам̣ джӣвакасса кома̄рабхаччасса па̄хеси. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘идам̣ кхо ме сивеййакам̣ дуссайугам̣ ран̃н̃а̄ паджджотена пахитам̣ – бахӯнам̣ дусса̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайуга̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасата̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасахасса̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасатасахасса̄нам̣ агган̃ча сет̣т̣хан̃ча моккхан̃ча уттаман̃ча паваран̃ча. найидам̣ ан̃н̃о кочи пачча̄рахати ан̃н̃атра тена бхагавата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена, ран̃н̃а̄ ва̄ ма̄гадхена сенийена бимбиса̄рена̄’’ти.

сивеййакадуссайугакатха̄ нит̣т̣хита̄.

209. саматтим̣савиречанакатха̄

336. тена кхо пана самайена бхагавато ка̄йо доса̄бхисанно хоти. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘доса̄бхисанно кхо, а̄нанда, татха̄гатасса ка̄йо. иччхати татха̄гато виречанам̣ па̄ту’’нти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо йена джӣвако кома̄рабхаччо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘доса̄бхисанно кхо, а̄вусо джӣвака, татха̄гатасса ка̄йо. иччхати татха̄гато виречанам̣ па̄ту’’нти. ‘‘тена хи, бханте а̄нанда, бхагавато ка̄йам̣ катипа̄хам̣ синехетха̄’’ти. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато ка̄йам̣ катипа̄хам̣ синехетва̄ йена джӣвако кома̄рабхаччо тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ етадавоча – ‘‘синиддхо кхо, а̄вусо джӣвака, татха̄гатасса ка̄йо. йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса етадахоси – ‘‘на кхо метам̣ патирӯпам̣ йохам̣ бхагавато ол̣а̄рикам̣ виречанам̣ дадеййа’’нти. тӣн̣и уппалахаттха̄ни на̄на̄бхесаджджехи парибха̄ветва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ екам̣ уппалахаттхам̣ бхагавато упана̄меси – ‘‘имам̣, бханте, бхагава̄ пат̣хамам̣ уппалахаттхам̣ упасин̇гхату. идам̣ бхагавантам̣ дасаккхаттум̣ виречессатӣ’’ти. дутийам̣ уппалахаттхам̣ бхагавато упана̄меси – ‘‘имам̣, бханте, бхагава̄ дутийам̣ уппалахаттхам̣ упасин̇гхату. идам̣ бхагавантам̣ дасаккхаттум̣ виречессатӣ’’ти. татийам̣ уппалахаттхам̣ бхагавато упана̄меси – ‘‘имам̣, бханте, бхагава̄ татийам̣ уппалахаттхам̣ упасин̇гхату. идам̣ бхагавантам̣ дасаккхаттум̣ виречессатӣ’’ти. евам̣ бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ бхависсатӣти. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ датва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо джӣвакасса кома̄рабхаччасса бахи два̄ракот̣т̣хака̄ никкхантасса етадахоси – ‘‘майа̄ кхо бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ диннам̣. доса̄бхисанно татха̄гатасса ка̄йо. на бхагавантам̣ саматтим̣саккхаттум̣ виречессати, екӯнаттим̣саккхаттум̣ бхагавантам̣ виречессати. апи ча, бхагава̄ виритто наха̄йиссати. наха̄там̣ бхагавантам̣ саким̣ виречессати. евам̣ бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ бхависсатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ джӣвакасса кома̄рабхаччасса четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘идха̄нанда, джӣвакасса кома̄рабхаччасса бахи два̄ракот̣т̣хака̄ никкхантасса етадахоси – ‘майа̄ кхо бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ диннам̣. доса̄бхисанно татха̄гатасса ка̄йо. на бхагавантам̣ саматим̣саккхаттум̣ виречессати, екӯнатим̣саккхаттум̣ бхагавантам̣ виречессати. апи ча, бхагава̄ виритто наха̄йиссати. наха̄там̣ бхагавантам̣ саким̣ виречессати. евам̣ бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ бхависсатӣ’ти. тена ха̄нанда, ун̣ходакам̣ пат̣ийа̄дехӣ’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссун̣итва̄ ун̣ходакам̣ пат̣ийа̄деси.

атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘виритто, бханте, бхагава̄’’ти? ‘‘вириттомхи, джӣвака̄’’ти. идха майхам̣, бханте, бахи два̄ракот̣т̣хака̄ никкхантасса етадахоси – ‘‘майа̄ кхо бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ диннам̣. доса̄бхисанно татха̄гатасса ка̄йо. на бхагавантам̣ саматтим̣саккхаттум̣ виречессати, екӯнаттим̣саккхаттум̣ бхагавантам̣ виречессати. апи ча, бхагава̄ виритто наха̄йиссати. наха̄там̣ бхагавантам̣ саким̣ виречессати. евам̣ бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ бхависсатӣ’’ти. наха̄йату, бханте, бхагава̄, наха̄йату сугатоти. атха кхо бхагава̄ ун̣ходакам̣ наха̄йи. наха̄там̣ бхагавантам̣ саким̣ виречеси. евам̣ бхагавато саматтим̣са̄йа виречанам̣ ахоси. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘йа̄ва, бханте, бхагавато ка̄йо пакататто хоти, алам̣ [ахам̣ та̄ва йӯсапин̣т̣апа̄тена̄ти (сӣ.), алам̣ йӯсапин̣т̣акена̄ти (сйа̄.)] йӯсапин̣д̣апа̄тена̄’’ти.

саматтим̣савиречанакатха̄ нит̣т̣хита̄.

210. варайа̄чана̄катха̄

337. атха кхо бхагавато ка̄йо начирассева пакататто ахоси. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо там̣ сивеййакам̣ дуссайугам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ека̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ варам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти. ‘‘атиккантавара̄ кхо, джӣвака, татха̄гата̄’’ти. ‘‘йан̃ча, бханте, каппати йан̃ча анаваджджа’’нти. ‘‘вадехи, джӣвака̄’’ти. ‘‘бхагава̄, бханте, пам̣сукӯлико, бхиккхусан̇гхо ча. идам̣ ме, бханте, сивеййакам̣ дуссайугам̣ ран̃н̃а̄ паджджотена пахитам̣ – бахӯнам̣ дусса̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайуга̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасата̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасахасса̄нам̣ бахӯнам̣ дуссайугасатасахасса̄нам̣ агган̃ча сет̣т̣хан̃ча моккхан̃ча уттаман̃ча паваран̃ча. пат̣игган̣ха̄ту ме, бханте, бхагава̄ сивеййакам̣ дуссайугам̣; бхиккхусан̇гхасса ча гахапатичӣварам̣ ануджа̄на̄тӯ’’ти. пат̣иггахеси бхагава̄ сивеййакам̣ дуссайугам̣. атха кхо бхагава̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассито сама̄дапито самуттеджито сампахам̣сито ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гахапатичӣварам̣. йо иччхати, пам̣сукӯлико хоту. йо иччхати, гахапатичӣварам̣ са̄дийату. итарӣтаренапа̄хам̣ [пахам̣ (сӣ.), ча̄хам̣ (сйа̄.)], бхиккхаве, сантут̣т̣хим̣ ван̣н̣емӣ’’ти.

ассосум̣ кхо ра̄джагахе манусса̄ – ‘‘бхагавата̄ кира бхиккхӯнам̣ гахапатичӣварам̣ анун̃н̃а̄та’’нти. те ча манусса̄ хат̣т̣ха̄ ахесум̣ удагга̄ ‘‘ида̄ни кхо майам̣ да̄на̄ни дасса̄ма пун̃н̃а̄ни карисса̄ма, йато бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ гахапатичӣварам̣ анун̃н̃а̄та’’нти. ека̄хенева ра̄джагахе бахӯни чӣварасахасса̄ни уппаджджим̣су.

ассосум̣ кхо джа̄напада̄ манусса̄ – ‘‘бхагавата̄ кира бхиккхӯнам̣ гахапатичӣварам̣ анун̃н̃а̄та’’нти. те ча манусса̄ хат̣т̣ха̄ ахесум̣ удагга̄ – ‘‘ида̄ни кхо майам̣ да̄на̄ни дасса̄ма пун̃н̃а̄ни карисса̄ма, йато бхагавата̄ бхиккхӯнам̣ гахапатичӣварам̣ анун̃н̃а̄та’’нти. джанападепи ека̄хенева бахӯни чӣварасахасса̄ни уппаджджим̣су.

тена кхо пана самайена сан̇гхасса па̄ва̄ро уппанно хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄ва̄ранти.

косеййапа̄ва̄ро уппанно хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, косеййапа̄ва̄ранти.

коджавам̣ уппаннам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, коджаванти.

варайа̄чана̄катха̄ нит̣т̣хита̄.

пат̣хамабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.

211. камбала̄нуджа̄нана̄дикатха̄

338. тена кхо пана самайена ка̄сира̄джа̄ джӣвакасса кома̄рабхаччасса ад̣д̣хака̄сикам̣ камбалам̣ па̄хеси упад̣д̣хака̄синам̣ кхамама̄нам̣. атха кхо джӣвако кома̄рабхаччо там̣ ад̣д̣хака̄сикам̣ камбалам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо джӣвако кома̄рабхаччо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘айам̣ ме, бханте, ад̣д̣хака̄сико камбало ка̄сиран̃н̃а̄ пахито упад̣д̣хака̄синам̣ кхамама̄но. пат̣игган̣ха̄ту ме, бханте, бхагава̄ камбалам̣, йам̣ мамасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. пат̣иггахеси бхагава̄ камбалам̣. атха кхо бхагава̄ джӣвакам̣ кома̄рабхаччам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси…пе… падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, камбала’’нти.

339. тена кхо пана самайена сан̇гхасса учча̄вача̄ни чӣвара̄ни уппанна̄ни хонти. атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘ким̣ ну кхо бхагавата̄ чӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣, ким̣ ананун̃н̃а̄та’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чха чӣвара̄ни – кхомам̣ каппа̄сикам̣ косеййам̣ камбалам̣ са̄н̣ам̣ бхан̇ганти.

340. тена кхо пана самайена йе те бхиккхӯ гахапатичӣварам̣ са̄дийанти те куккучча̄йанта̄ пам̣сукӯлам̣ на са̄дийанти – екам̣йева бхагавата̄ чӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣, на двети. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, гахапатичӣварам̣ са̄дийантена пам̣сукӯлампи са̄дийитум̣; тадубхайенапа̄хам̣, бхиккхаве, сантут̣т̣хим̣ ван̣н̣емӣти.

камбала̄нуджа̄нана̄дикатха̄ нит̣т̣хита̄.

212. пам̣сукӯлапарийесанакатха̄

341. тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ косалесу джанападе аддха̄намаггаппат̣ипанна̄ хонти. екачче бхиккхӯ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа, екачче бхиккхӯ на̄гамесум̣. йе те бхиккхӯ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа те пам̣сукӯла̄ни лабхим̣су. йе те бхиккхӯ на̄гамесум̣ те евама̄хам̣су – ‘‘амха̄кампи, а̄вусо, бха̄гам̣ детха̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘на майам̣, а̄вусо, тумха̄кам̣ бха̄гам̣ дасса̄ма. кисса тумхе на̄гамиттха̄’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, на̄гамента̄нам̣ на̄ка̄ма̄ бха̄гам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ косалесу джанападе аддха̄намаггаппат̣ипанна̄ хонти. екачче бхиккхӯ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа, екачче бхиккхӯ а̄гамесум̣. йе те бхиккхӯ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа те пам̣сукӯла̄ни лабхим̣су. йе те бхиккхӯ а̄гамесум̣ те евама̄хам̣су – ‘‘амха̄кампи, а̄вусо, бха̄гам̣ детха̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘на майам̣, а̄вусо, тумха̄кам̣ бха̄гам̣ дасса̄ма. кисса тумхе на оккамиттха̄’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄гамента̄нам̣ ака̄ма̄ бха̄гам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ косалесу джанападе аддха̄намаггаппат̣ипанна̄ хонти. екачче бхиккхӯ пат̣хамам̣ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа, екачче бхиккхӯ паччха̄ оккамим̣су. йе те бхиккхӯ пат̣хамам̣ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа те пам̣сукӯла̄ни лабхим̣су. йе те бхиккхӯ паччха̄ оккамим̣су те на лабхим̣су. те евама̄хам̣су – ‘‘амха̄кампи, а̄вусо, бха̄гам̣ детха̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘на майам̣, а̄вусо, тумха̄кам̣ бха̄гам̣ дасса̄ма. кисса тумхе паччха̄ оккамиттха̄’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, паччха̄ окканта̄нам̣ на̄ка̄ма̄ бха̄гам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ косалесу джанападе аддха̄намаггаппат̣ипанна̄ хонти. те садиса̄ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа. екачче бхиккхӯ пам̣сукӯла̄ни лабхим̣су, екачче бхиккхӯ на лабхим̣су. йе те бхиккхӯ на лабхим̣су, те евама̄хам̣су – ‘‘амха̄кампи, а̄вусо, бха̄гам̣ детха̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘на майам̣, а̄вусо, тумха̄кам̣ бха̄гам̣ дасса̄ма. кисса тумхе на лабхиттха̄’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, садиса̄нам̣ окканта̄нам̣ ака̄ма̄ бха̄гам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена самбахула̄ бхиккхӯ косалесу джанападе аддха̄намаггаппат̣ипанна̄ хонти. те катикам̣ катва̄ суса̄нам̣ оккамим̣су пам̣сукӯла̄йа. екачче бхиккхӯ пам̣сукӯла̄ни лабхим̣су, екачче бхиккхӯ на лабхим̣су. йе те бхиккхӯ на лабхим̣су те евама̄хам̣су – ‘‘амха̄кампи, а̄вусо, бха̄гам̣ детха̄’’ти. те евама̄хам̣су – ‘‘на майам̣, а̄вусо, тумха̄кам̣ бха̄гам̣ дасса̄ма. кисса тумхе на лабхиттха̄’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, катикам̣ катва̄ окканта̄нам̣ ака̄ма̄ бха̄гам̣ да̄тунти.

пам̣сукӯлапарийесанакатха̄ нит̣т̣хита̄.

213. чӣварапат̣игга̄хакасаммутикатха̄

342. тена кхо пана самайена манусса̄ чӣварам̣ а̄да̄йа а̄ра̄мам̣ а̄гаччханти. те пат̣игга̄хакам̣ алабхама̄на̄ пат̣ихаранти. чӣварам̣ париттам̣ уппаджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ чӣварапат̣игга̄хакам̣ самманнитум̣ – йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, гахита̄гахитан̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо; йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣ сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварапат̣игга̄хакам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварапат̣игга̄хакам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно чӣварапат̣игга̄хакасса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху чӣварапат̣игга̄хако. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

тена кхо пана самайена чӣварапат̣игга̄хака̄ бхиккхӯ чӣварам̣ пат̣иггахетва̄ таттхева уджджхитва̄ паккаманти. чӣварам̣ нассати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ чӣваранидахакам̣ самманнитум̣ – йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, нихита̄нихитан̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо; йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣваранидахакам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣваранидахакам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно чӣваранидахакасса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху чӣваранидахако. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

чӣварапат̣игга̄хакасаммутикатха̄ нит̣т̣хита̄.

214. бхан̣д̣а̄га̄расаммутиа̄дикатха̄

343. тена кхо пана самайена чӣваранидахако бхиккху ман̣д̣апепи руккхамӯлепи ниббакосепи чӣварам̣ нидахати, ундӯрехипи упачика̄хипи кхаджджанти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бхан̣д̣а̄га̄рам̣ самманнитум̣, йам̣ сан̇гхо а̄кан̇кхати виха̄рам̣ ва̄ ад̣д̣хайогам̣ ва̄ па̄са̄дам̣ ва̄ хаммийам̣ ва̄ гухам̣ ва̄. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ виха̄рам̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ виха̄рам̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса виха̄расса бхан̣д̣а̄га̄расса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо виха̄ро бхан̣д̣а̄га̄рам̣. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

тена кхо пана самайена сан̇гхасса бхан̣д̣а̄га̄ре чӣварам̣ агуттам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ бхан̣д̣а̄га̄рикам̣ самманнитум̣ – йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, гутта̄гуттан̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо; йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ бхан̣д̣а̄га̄рикам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ бхан̣д̣а̄га̄рикам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно бхан̣д̣а̄га̄рикасса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху бхан̣д̣а̄га̄рико. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ бхан̣д̣а̄га̄рикам̣ вут̣т̣ха̄пенти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, бхан̣д̣а̄га̄рико вут̣т̣ха̄петаббо. йо вут̣т̣ха̄пеййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

тена кхо пана самайена сан̇гхасса бхан̣д̣а̄га̄ре чӣварам̣ уссаннам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саммукхӣбхӯтена сан̇гхена бха̄джетунти.

тена кхо пана самайена сан̇гхо чӣварам̣ бха̄дженто кола̄халам̣ ака̄си. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ чӣварабха̄джакам̣ самманнитум̣ – йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, бха̄джита̄бха̄джитан̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо; йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварабха̄джакам̣ самманнеййа. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварабха̄джакам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно чӣварабха̄джакасса саммути, со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху чӣварабха̄джако. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

атха кхо чӣварабха̄джака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘катхам̣ ну кхо чӣварам̣ бха̄джетабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣хамам̣ уччинитва̄ тулайитва̄ ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣ катва̄ бхиккхӯ ган̣етва̄ ваггам̣ бандхитва̄ чӣварапат̣ивӣсам̣ т̣хапетунти.

атха кхо чӣварабха̄джака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘катхам̣ ну кхо са̄ман̣ера̄нам̣ чӣварапат̣ивӣсо да̄таббо’’ти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху сакена бха̄гена уттаритука̄мо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, уттарантасса сакам̣ бха̄гам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху атирекабха̄гена уттаритука̄мо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ануккхепе динне атирекабха̄гам̣ да̄тунти.

атха кхо чӣварабха̄джака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘катхам̣ ну кхо чӣварапат̣ивӣсо да̄таббо, а̄гатапат̣ипа̄т̣ийа̄ [а̄гата̄гатапат̣ипа̄т̣ийа̄ (ка.)] ну кхо уда̄ху йатха̄вуд̣д̣ха’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, викалаке тосетва̄ кусапа̄там̣ ка̄тунти.

бхан̣д̣а̄га̄расаммутиа̄дикатха̄ нит̣т̣хита̄.

215. чӣварараджанакатха̄

344. тена кхо пана самайена бхиккхӯ чхакан̣енапи пан̣д̣уматтика̄йапи чӣварам̣ раджанти. чӣварам̣ дуббан̣н̣ам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чха раджана̄ни – мӯлараджанам̣, кхандхараджанам̣, тачараджанам̣, паттараджанам̣, пуппхараджанам̣, пхалараджананти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ сӣтудака̄йа [сӣтундика̄йа (сӣ.), сӣтӯдака̄йа (сйа̄.)] чӣварам̣ раджанти. чӣварам̣ дуггандхам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, раджанам̣ пачитум̣ чуллам̣ раджанакумбхинти. раджанам̣ уттарийати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, уттара̄л̣умпам̣ [уттара̄л̣упам̣ (йоджана̄), уттара̄л̣упам̣ (сйа̄.)] бандхитунти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ на джа̄нанти раджанам̣ паккам̣ ва̄ апаккам̣ ва̄. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, удаке ва̄ накхапит̣т̣хика̄йа ва̄ тхевакам̣ да̄тунти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ раджанам̣ оропента̄ кумбхим̣ а̄вин̃чханти [а̄вин̃джанти (сӣ.), а̄ват̣т̣анти (сйа̄.)]. кумбхӣ бхиджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, раджанул̣ун̇кам̣ [раджана̄л̣ун̇кам̣ (йоджана̄)] дан̣д̣акатха̄лаканти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ раджанабха̄джанам̣ на сам̣виджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, раджанаколамбам̣ раджанагхат̣анти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ па̄тийа̄пи паттепи чӣварам̣ омадданти. чӣварам̣ парибхиджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, раджанадон̣иканти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ чхама̄йа чӣварам̣ паттхаранти. чӣварам̣ пам̣сукитам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тин̣асантха̄раканти.

тин̣асантха̄рако упачика̄хи кхаджджати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чӣваравам̣сам̣ чӣварараджджунти.

маджджхена лаггенти. раджанам̣ убхато галати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, кан̣н̣е бандхитунти.

кан̣н̣о джӣрати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, кан̣н̣асуттаканти.

раджанам̣ екато галати. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сампариваттакам̣ сампариваттакам̣ раджетум̣, на ча аччхинне тхеве паккамитунти.

тена кхо пана самайена чӣварам̣ паттхиннам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, удаке оса̄ретунти.

тена кхо пана самайена чӣварам̣ пхарусам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄н̣ина̄ а̄кот̣етунти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯ аччхиннака̄ни чӣвара̄ни дха̄ренти дантака̄са̄ва̄ни. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – сеййатха̄пи на̄ма [сеййатха̄пи (?)] гихӣ ка̄мабхогиноти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. на, бхиккхаве, аччхиннака̄ни чӣвара̄ни дха̄ретабба̄ни. йо дха̄реййа, а̄патти дуккат̣асса̄ти.

чӣварараджанакатха̄ нит̣т̣хита̄.

216. чхиннакачӣвара̄нуджа̄нана̄

345. атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена даккхин̣а̄гири тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. аддаса̄ кхо бхагава̄ магадхакхеттам̣ аччхибаддхам̣ [аччибаддхам̣ (сӣ. сйа̄.), аччхибандхам̣ (ка.)] па̄л̣ибаддхам̣ марийа̄дабаддхам̣ син̇гха̄т̣акабаддхам̣, дисва̄на а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘пассаси но твам̣, а̄нанда, магадхакхеттам̣ аччхибаддхам̣ па̄л̣ибаддхам̣ марийа̄дабаддхам̣ син̇гха̄т̣акабаддха’’нти? ‘‘евам̣, бханте’’ти. ‘‘уссахаси твам̣, а̄нанда, бхиккхӯнам̣ еварӯпа̄ни чӣвара̄ни сам̣видахиту’’нти? ‘‘уссаха̄ми, бхагава̄’’ти. атха кхо бхагава̄ даккхин̣а̄гирисмим̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ пунадева ра̄джагахам̣ пачча̄ган̃чхи. атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо самбахула̄нам̣ бхиккхӯнам̣ чӣвара̄ни сам̣видахитва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пассату ме [пассатха тумхе (ка.)], бханте, бхагава̄ чӣвара̄ни сам̣видахита̄нӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пан̣д̣ито, бхиккхаве, а̄нандо; маха̄пан̃н̃о, бхиккхаве, а̄нандо; йатра хи на̄ма майа̄ сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄ниссати, кусимпи на̄ма кариссати, ад̣д̣хакусимпи на̄ма кариссати, ман̣д̣алампи на̄ма кариссати, ад̣д̣хаман̣д̣алампи на̄ма кариссати, виват̣т̣ампи на̄ма кариссати, анувиват̣т̣ампи на̄ма кариссати, гӣвеййакампи на̄ма кариссати, джан̇гхеййакампи на̄ма кариссати, ба̄хантампи на̄ма кариссати, чхиннакам̣ бхависсати, саттхалӯкхам̣ саман̣аса̄руппам̣ паччаттхика̄нан̃ча анабхиччхитам̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чхиннакам̣ сан̇гха̄т̣им̣ чхиннакам̣ уттара̄сан̇гам̣ чхиннакам̣ антарава̄сака’’нти.

чхиннакачӣвара̄нуджа̄нана̄ нит̣т̣хита̄.

217. тичӣвара̄нуджа̄нана̄

346. атха кхо бхагава̄ ра̄джагахе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена веса̄лӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. аддаса кхо бхагава̄ антара̄ ча ра̄джагахам̣ антара̄ ча веса̄лим̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно самбахуле бхиккхӯ чӣварехи уббхан̣д̣ите [уббхан̣д̣ӣкате (сйа̄.)] сӣсепи чӣварабхисим̣ каритва̄ кхандхепи чӣварабхисим̣ каритва̄ кат̣ийа̄пи чӣварабхисим̣ каритва̄ а̄гаччханте, дисва̄на бхагавато етадахоси – ‘‘атилахум̣ кхо име могхапуриса̄ чӣваре ба̄хулла̄йа а̄ватта̄. йам̣нӯна̄хам̣ бхиккхӯнам̣ чӣваре сӣмам̣ бандхеййам̣, марийа̄дам̣ т̣хапеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена веса̄лӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ веса̄лийам̣ вихарати готамаке четийе. тена кхо пана самайена бхагава̄ сӣта̄су хемантика̄су раттӣсу антарат̣т̣хака̄су химапа̄тасамайе раттим̣ аджджхока̄се екачӣваро нисӣди. на бхагавантам̣ сӣтам̣ ахоси. никкханте пат̣хаме йа̄ме сӣтам̣ бхагавантам̣ ахоси. дутийам̣ бхагава̄ чӣварам̣ па̄рупи. на бхагавантам̣ сӣтам̣ ахоси. никкханте маджджхиме йа̄ме сӣтам̣ бхагавантам̣ ахоси. татийам̣ бхагава̄ чӣварам̣ па̄рупи. на бхагавантам̣ сӣтам̣ ахоси. никкханте паччхиме йа̄ме уддхасте арун̣е нандимукхийа̄ раттийа̄ сӣтам̣ бхагавантам̣ ахоси. чатуттхам̣ бхагава̄ чӣварам̣ па̄рупи. на бхагавантам̣ сӣтам̣ ахоси. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘йепи кхо те кулапутта̄ имасмим̣ дхаммавинайе сӣта̄лука̄ сӣтабхӣрука̄ тепи сакконти тичӣварена йа̄петум̣. йам̣нӯна̄хам̣ бхиккхӯнам̣ чӣваре сӣмам̣ бандхеййам̣, марийа̄дам̣ т̣хапеййам̣, тичӣварам̣ ануджа̄неййа’’нти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, антара̄ ча ра̄джагахам̣ антара̄ ча веса̄лим̣ аддха̄намаггаппат̣ипанно аддасам̣ самбахуле бхиккхӯ чӣварехи уббхан̣д̣ите сӣсепи чӣварабхисим̣ каритва̄ кхандхепи чӣварабхисим̣ каритва̄ кат̣ийа̄пи чӣварабхисим̣ каритва̄ а̄гаччханте, дисва̄на ме етадахоси – ‘атилахум̣ кхо име могхапуриса̄ чӣваре ба̄хулла̄йа а̄ватта̄. йам̣нӯна̄хам̣ бхиккхӯнам̣ чӣваре сӣмам̣ бандхеййам̣, марийа̄дам̣ т̣хапеййа’нти. идха̄хам̣, бхиккхаве, сӣта̄су хемантика̄су раттӣсу антарат̣т̣хака̄су химапа̄тасамайе раттим̣ аджджхока̄се екачӣваро нисӣдим̣. на мам̣ сӣтам̣ ахоси. никкханте пат̣хаме йа̄ме сӣтам̣ мам̣ ахоси. дутийа̄хам̣ чӣварам̣ па̄рупим̣. на мам̣ сӣтам̣ ахоси. никкханте маджджхиме йа̄ме сӣтам̣ мам̣ ахоси. татийа̄хам̣ чӣварам̣ па̄рупим̣. на мам̣ сӣтам̣ ахоси. никкханте паччхиме йа̄ме уддхасте арун̣е нандимукхийа̄ раттийа̄ сӣтам̣ мам̣ ахоси. чатуттха̄хам̣ чӣварам̣ па̄рупим̣. на мам̣ сӣтам̣ ахоси. тасса майхам̣, бхиккхаве, етадахоси – ‘‘йепи кхо те кулапутта̄ имасмим̣ дхаммавинайе сӣта̄лука̄ сӣтабхӣрука̄ тепи сакконти тичӣварена йа̄петум̣. йам̣нӯна̄хам̣ бхиккхӯнам̣ чӣваре сӣмам̣ бандхеййам̣, марийа̄дам̣ т̣хапеййам̣, тичӣварам̣ ануджа̄неййа’нти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣварам̣ – дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣, екаччийам̣ уттара̄сан̇гам̣, екаччийам̣ антарава̄сака’’нти.

тичӣвара̄нуджа̄нана̄ нит̣т̣хита̄.

218. атирекачӣваракатха̄

347. [па̄ра̄. 461] тена кхо пана самайена чхаббаггийа̄ бхиккхӯ бхагавата̄ тичӣварам̣ анун̃н̃а̄танти ан̃н̃енева тичӣварена га̄мам̣ пависанти, ан̃н̃ена тичӣварена а̄ра̄ме аччханти, ан̃н̃ена тичӣварена наха̄нам̣ отаранти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄ те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма чхаббаггийа̄ бхиккхӯ атирекачӣварам̣ дха̄рессантӣ’’ти. атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘на, бхиккхаве, атирекачӣварам̣ дха̄ретаббам̣. йо дха̄реййа, йатха̄дхаммо ка̄ретаббо’’ти.

[па̄ра̄. 461] тена кхо пана самайена а̄йасмато а̄нандасса атирекачӣварам̣ уппаннам̣ хоти. а̄йасма̄ ча а̄нандо там̣ чӣварам̣ а̄йасмато са̄рипуттасса да̄тука̄мо хоти. а̄йасма̄ ча са̄рипутто са̄кете вихарати. атха кхо а̄йасмато а̄нандасса етадахоси – ‘‘бхагавата̄ сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣ ‘на атирекачӣварам̣ дха̄ретабба’нти. идан̃ча ме атирекачӣварам̣ уппаннам̣. ахан̃чимам̣ чӣварам̣ а̄йасмато са̄рипуттасса да̄тука̄мо. а̄йасма̄ ча са̄рипутто са̄кете вихарати. катхам̣ ну кхо майа̄ пат̣ипаджджитабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочеси. ‘‘кӣвачирам̣ пана̄нанда, са̄рипутто а̄гаччхиссатӣ’’ти? ‘‘навамам̣ ва̄, бхагава̄, дивасам̣, дасамам̣ ва̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄рету’’нти.

тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ атирекачӣварам̣ уппаннам̣ хоти. атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси – ‘‘катхам̣ ну кхо амхехи атирекачӣваре пат̣ипаджджитабба’’нти? бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, атирекачӣварам̣ викаппетунти.

348. атха кхо бхагава̄ веса̄лийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ба̄ра̄н̣асӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ба̄ра̄н̣асӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ вихарати исипатане мигада̄йе. тена кхо пана самайена ан̃н̃атарасса бхиккхуно антарава̄сако чхиддо хоти. атха кхо тасса бхиккхуно етадахоси – ‘‘бхагавата̄ тичӣварам̣ анун̃н̃а̄там̣ – дигун̣а̄ сан̇гха̄т̣и, екаччийо уттара̄сан̇го, екаччийо антарава̄сако. айан̃ча ме антарава̄сако чхиддо. йам̣нӯна̄хам̣ аггал̣ам̣ аччхупеййам̣, самантато дупат̣т̣ам̣ бхависсати, маджджхе екаччийа’’нти. атха кхо со бхиккху аггал̣ам̣ аччхупеси. аддаса̄ кхо бхагава̄ сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто там̣ бхиккхум̣ аггал̣ам̣ аччхупентам̣ [аччхупантам̣ (ка.)], дисва̄на йена со бхиккху тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘ким̣ твам̣, бхиккху, каросӣ’’ти? ‘‘аггал̣ам̣, бхагава̄, аччхупемӣ’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, бхиккху; са̄дху кхо твам̣, бхиккху, аггал̣ам̣ аччхупесӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ахата̄нам̣ дусса̄нам̣ ахатакаппа̄нам̣ дигун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣, екаччийам̣ уттара̄сан̇гам̣, екаччийам̣ антарава̄сакам̣; утуддхат̣а̄нам̣ дусса̄нам̣ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣, дигун̣ам̣ уттара̄сан̇гам̣, дигун̣ам̣ антарава̄сакам̣; пам̣сукӯле йа̄вадаттхам̣; па̄пан̣ике усса̄хо каран̣ӣйо. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, аггал̣ам̣ туннам̣ оват̣т̣икам̣ кан̣д̣усакам̣ дал̣хӣкамма’’нти.

атирекачӣваракатха̄ нит̣т̣хита̄.

219. виса̄кха̄ваттху

349. атха кхо бхагава̄ ба̄ра̄н̣асийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена са̄ваттхи тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена са̄ваттхи тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ са̄ваттхийам̣ вихарати джетаване ана̄тхапин̣д̣икасса а̄ра̄ме. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ бхагава̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄, бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄, бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘адхива̄сету ме, бханте, бхагава̄ сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

тена кхо пана самайена тасса̄ раттийа̄ аччайена ча̄туддӣпико маха̄мегхо па̄васси. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘йатха̄, бхиккхаве, джетаване вассати евам̣ чатӯсу дӣпесу вассати. овасса̄петха, бхиккхаве, ка̄йам̣. айам̣ паччхимако ча̄туддӣпико маха̄мегхо’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато пат̣иссун̣итва̄ никкхиттачӣвара̄ ка̄йам̣ овасса̄пенти. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ да̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, дже. а̄ра̄мам̣ гантва̄ ка̄лам̣ а̄рочехи – ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. ‘‘евам̣, аййе’’ти кхо са̄ да̄сӣ виса̄кха̄йа мига̄рама̄туйа̄ пат̣иссун̣итва̄ а̄ра̄мам̣ гантва̄ аддаса бхиккхӯ никкхиттачӣваре ка̄йам̣ овасса̄пенте, дисва̄на ‘наттхи а̄ра̄ме бхиккхӯ, а̄джӣвака̄ ка̄йам̣ овасса̄пентӣ’ти йена виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ етадавоча – ‘‘наттхаййе, а̄ра̄ме бхиккхӯ, а̄джӣвака̄ ка̄йам̣ овасса̄пентӣ’’ти. атха кхо виса̄кха̄йа мига̄рама̄туйа̄ пан̣д̣ита̄йа вийатта̄йа медха̄винийа̄ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо аййа̄ никкхиттачӣвара̄ ка̄йам̣ овасса̄пенти. са̄йам̣ ба̄ла̄ ман̃н̃иттха – наттхи а̄ра̄ме бхиккхӯ, а̄джӣвака̄ ка̄йам̣ овасса̄пентӣ’’ти, пуна да̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, дже. а̄ра̄мам̣ гантва̄ ка̄лам̣ а̄рочехи – ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. атха кхо те бхиккхӯ гатта̄ни сӣтим̣ каритва̄ [сӣтӣкаритва̄ (сйа̄.)] каллака̄йа̄ чӣвара̄ни гахетва̄ йатха̄виха̄рам̣ пависим̣су. атха кхо са̄ да̄сӣ а̄ра̄мам̣ гантва̄ бхиккхӯ апассантӣ ‘наттхи а̄ра̄ме бхиккхӯ, сун̃н̃о а̄ра̄мо’ти йена виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ етадавоча – ‘‘наттхаййе, а̄ра̄ме бхиккхӯ, сун̃н̃о а̄ра̄мо’’ти. атха кхо виса̄кха̄йа мига̄рама̄туйа̄ пан̣д̣ита̄йа вийатта̄йа медха̄винийа̄ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо аййа̄ гатта̄ни сӣтим̣ каритва̄ каллака̄йа̄ чӣвара̄ни гахетва̄ йатха̄виха̄рам̣ павит̣т̣ха̄. са̄йам̣ ба̄ла̄ ман̃н̃иттха – наттхи а̄ра̄ме бхиккхӯ, сун̃н̃о а̄ра̄мо’’ти, пуна да̄сим̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха, дже. а̄ра̄мам̣ гантва̄ ка̄лам̣ а̄рочехи – ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.

350. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘сандахатха [саннахатха (сӣ. сйа̄.)], бхиккхаве, паттачӣварам̣; ка̄ло бхаттасса̄’’ти. ‘‘евам̣, бханте’’ти кхо те бхиккхӯ бхагавато паччассосум̣. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа – сеййатха̄пи на̄ма балава̄ пурисо саммин̃джитам̣ ва̄ ба̄хам̣ паса̄реййа, паса̄ритам̣ ва̄ ба̄хам̣ самин̃джеййа, евамева – джетаване антарахито виса̄кха̄йа мига̄рама̄туйа̄ кот̣т̣хаке па̄турахоси. нисӣди бхагава̄ пан̃н̃атте а̄сане саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо! аббхутам̣ вата бхо! татха̄гатасса махиддхиката̄ маха̄нубха̄вата̄, йатра хи на̄ма джан̣н̣укаматтесупи огхесу паваттама̄несу, кат̣иматтесупи огхесу паваттама̄несу, на хи на̄ма екабхиккхуссапи [паваттама̄несу на екабхиккхуссапи (?)] па̄да̄ ва̄ чӣвара̄ни ва̄ алла̄ни бхависсантӣ’’ти – хат̣т̣ха̄ удагга̄ буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинна̄ кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ат̣т̣ха̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ вара̄ни йа̄ча̄мӣ’’ти. ‘‘атиккантавара̄ кхо, виса̄кхе, татха̄гата̄’’ти. ‘‘йа̄ни ча, бханте, каппийа̄ни йа̄ни ча анаваджджа̄нӣ’’ти. ‘‘вадехи, виса̄кхе’’ти. ‘‘иччха̄махам̣, бханте, сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ вассикаса̄т̣икам̣ да̄тум̣, а̄гантукабхаттам̣ да̄тум̣, гамикабхаттам̣ да̄тум̣, гила̄набхаттам̣ да̄тум̣, гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣ да̄тум̣, гила̄набхесаджджам̣ да̄тум̣, дхувайа̄гум̣ да̄тум̣, бхиккхунисан̇гхасса удакаса̄т̣икам̣ да̄ту’’нти. ‘‘ким̣ пана твам̣, виса̄кхе, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ татха̄гатам̣ ат̣т̣ха вара̄ни йа̄часӣ’’ти?

‘‘идха̄хам̣, бханте, да̄сим̣ а̄н̣а̄песим̣ – ‘гаччха, дже. а̄ра̄мам̣ гантва̄ ка̄лам̣ а̄рочехи – ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’’нти. атха кхо са̄, бханте, да̄сӣ а̄ра̄мам̣ гантва̄ аддаса бхиккхӯ никкхиттачӣваре ка̄йам̣ овасса̄пенте, дисва̄на ‘‘наттхи а̄ра̄ме бхиккхӯ, а̄джӣвака̄ ка̄йам̣ овасса̄пентӣ’’ти йена̄хам̣ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ мам̣ етадавоча – ‘‘наттхаййе, а̄ра̄ме бхиккхӯ, а̄джӣвака̄ ка̄йам̣ овасса̄пентӣ’’ти. асучи, бханте, наггийам̣ джегуччхам̣ пат̣икӯлам̣. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ вассикаса̄т̣икам̣ да̄тум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, а̄гантуко бхиккху на вӣтхикусало на гочаракусало киланто пин̣д̣а̄йа чарати. со ме а̄гантукабхаттам̣ бхун̃джитва̄ вӣтхикусало гочаракусало акиланто пин̣д̣а̄йа чариссати. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ а̄гантукабхаттам̣ да̄тум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, гамико бхиккху аттано бхаттам̣ парийесама̄но саттха̄ ва̄ виха̄йиссати, йаттха ва̄ ва̄сам̣ гантука̄мо бхависсати таттха вика̄ле упагаччхиссати, киланто аддха̄нам̣ гамиссати. со ме гамикабхаттам̣ бхун̃джитва̄ саттха̄ на виха̄йиссати, йаттха ва̄сам̣ гантука̄мо бхависсати таттха ка̄ле упагаччхиссати, акиланто аддха̄нам̣ гамиссати. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ гамикабхаттам̣ да̄тум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, гила̄насса бхиккхуно саппа̄йа̄ни бходжана̄ни алабхантасса а̄ба̄дхо ва̄ абхивад̣д̣хиссати, ка̄лам̣кирийа̄ ва̄ бхависсати. тасса ме гила̄набхаттам̣ бхуттасса а̄ба̄дхо на абхивад̣д̣хиссати, ка̄лам̣кирийа̄ на бхависсати. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ гила̄набхаттам̣ да̄тум̣. ‘‘пуна чапарам̣, бханте, гила̄нупат̣т̣ха̄ко бхиккху аттано бхаттам̣ парийесама̄но гила̄насса уссӯре бхаттам̣ нӣхариссати, бхаттаччхедам̣ кариссати. со ме гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣ бхун̃джитва̄ гила̄насса ка̄лена бхаттам̣ нӣхариссати, бхаттаччхедам̣ на кариссати. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣ да̄тум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, гила̄насса бхиккхуно саппа̄йа̄ни бхесаджджа̄ни алабхантасса а̄ба̄дхо ва̄ абхивад̣д̣хиссати, ка̄лам̣кирийа̄ ва̄ бхависсати. тасса ме гила̄набхесаджджам̣ парибхуттасса а̄ба̄дхо на абхивад̣д̣хиссати, ка̄лам̣кирийа̄ на бхависсати. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ гила̄набхесаджджам̣ да̄тум̣.

‘‘пуна чапарам̣, бханте, бхагавата̄ андхакавинде даса̄нисам̣се сампассама̄нена йа̄гу анун̃н̃а̄та̄. тйа̄хам̣, бханте, а̄нисам̣се сампассама̄на̄ иччха̄ми сан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ дхувайа̄гум̣ да̄тум̣.

‘‘идха, бханте, бхиккхунийо ачираватийа̄ надийа̄ весийа̄хи саддхим̣ нагга̄ екатиттхе наха̄йанти. та̄, бханте, весийа̄ бхиккхунийо уппан̣д̣есум̣ – ‘ким̣ ну кхо на̄ма тумха̄кам̣, аййе, дахара̄нам̣ [дахара̄нам̣ дахара̄нам̣ (сӣ.)] брахмачарийам̣ чин̣н̣ена, нану на̄ма ка̄ма̄ парибхун̃джитабба̄; йада̄ джин̣н̣а̄ бхависсатха тада̄ брахмачарийам̣ чариссатха. евам̣ тумха̄кам̣ убхо аттха̄ париггахита̄ бхависсантӣ’ти. та̄, бханте, бхиккхунийо весийа̄хи уппан̣д̣ийама̄на̄ ман̇кӯ ахесум̣. асучи, бханте, ма̄туга̄масса наггийам̣ джегуччхам̣ пат̣икӯлам̣. има̄хам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄на̄ иччха̄ми бхиккхунисан̇гхасса йа̄ваджӣвам̣ удакаса̄т̣икам̣ да̄ту’’нти.

351. ‘‘ким̣ пана твам̣, виса̄кхе, а̄нисам̣сам̣ сампассама̄на̄ татха̄гатам̣ ат̣т̣ха вара̄ни йа̄часӣ’’ти? ‘‘идха, бханте, диса̄су вассам̣вут̣т̣ха̄ бхиккхӯ са̄ваттхим̣ а̄гаччхиссанти бхагавантам̣ дассана̄йа. те бхагавантам̣ упасан̇камитва̄ пуччхиссанти – ‘иттханна̄мо, бханте, бхиккху ка̄лан̇като, тасса ка̄ гати ко абхисампара̄йо’ти? там̣ бхагава̄ бйа̄кариссати сота̄паттипхале ва̄ сакада̄га̄мипхале ва̄ ана̄га̄мипхале ва̄ арахатте ва̄. тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ пуччхисса̄ми – ‘а̄гатапубба̄ ну кхо, бханте, тена аййена са̄ваттхӣ’ти? саче ме ваккханти – ‘а̄гатапубба̄ тена бхиккхуна̄ са̄ваттхӣ’ти нит̣т̣хаметтха гаччхисса̄ми – ниссам̣сайам̣ ме парибхуттам̣ тена аййена вассикаса̄т̣ика̄ ва̄ а̄гантукабхаттам̣ ва̄ гамикабхаттам̣ ва̄ гила̄набхаттам̣ ва̄ гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣ ва̄ гила̄набхесаджджам̣ ва̄ дхувайа̄гу ва̄ти. тасса̄ ме тадануссарантийа̄ па̄муджджам̣ джа̄йиссати, памудита̄йа пӣти джа̄йиссати, пӣтимана̄йа ка̄йо пассамбхиссати, пассаддхака̄йа̄ сукхам̣ ведийисса̄ми, сукхинийа̄ читтам̣ сама̄дхийиссати. са̄ ме бхависсати индрийабха̄вана̄ балабха̄вана̄ боджджхан̇габха̄вана̄. има̄хам̣, бханте, а̄нисам̣сам̣ сампассама̄на̄ татха̄гатам̣ ат̣т̣ха вара̄ни йа̄ча̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху са̄дху, виса̄кхе; са̄дху кхо твам̣, виса̄кхе, имам̣ а̄нисам̣сам̣ сампассама̄на̄ татха̄гатам̣ ат̣т̣ха вара̄ни йа̄часи. ануджа̄на̄ми те, виса̄кхе, ат̣т̣ха вара̄нӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ има̄хи га̄тха̄хи анумоди –

‘‘йа̄ аннапа̄нам̣ дадатиппамодита̄;

сӣлӯпапанна̄ сугатасса са̄вика̄;

дада̄ти да̄нам̣ абхибхуййа маччхарам̣;

соваггикам̣ соканудам̣ сукха̄вахам̣.

‘‘диббам̣ са̄ лабхате а̄йум̣ [диббам̣ балам̣ са̄ лабхате ча а̄йум̣ (сӣ. сйа̄.)];

а̄гамма маггам̣ вираджам̣ анан̇ган̣ам̣;

са̄ пун̃н̃ака̄ма̄ сукхинӣ ана̄майа̄;

саггамхи ка̄йамхи чирам̣ памодатӣ’’ти.

352. атха кхо бхагава̄ виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ има̄хи га̄тха̄хи анумодитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, вассикаса̄т̣икам̣, а̄гантукабхаттам̣, гамикабхаттам̣, гила̄набхаттам̣, гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттам̣, гила̄набхесаджджам̣, дхувайа̄гум̣, бхиккхунисан̇гхасса удакаса̄т̣ика’’нти.

виса̄кха̄ваттху нит̣т̣хитам̣.

виса̄кха̄бха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.

220. нисӣдана̄диануджа̄нана̄

353. тена кхо пана самайена бхиккхӯ пан̣ӣта̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ мут̣т̣хассатӣ асампаджа̄на̄ ниддам̣ оккаманти. тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нам̣ супинантена асучи муччати, сена̄санам̣ асучина̄ маккхийати. атха кхо бхагава̄ а̄йасмата̄ а̄нандена паччха̄саман̣ена сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто аддаса сена̄санам̣ асучина̄ маккхитам̣, дисва̄на а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ етам̣, а̄нанда, сена̄санам̣ маккхита’’нти? ‘‘етарахи, бханте, бхиккхӯ пан̣ӣта̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ мут̣т̣хассатӣ асампаджа̄на̄ ниддам̣ оккаманти. тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нам̣ супинантена асучи муччати; тайидам̣, бхагава̄, сена̄санам̣ асучина̄ маккхита’’нти. ‘‘еваметам̣, а̄нанда, еваметам̣, а̄нанда. муччати хи, а̄нанда, мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нам̣ супинантена асучи. йе те, а̄нанда, бхиккхӯ упат̣т̣хитассатӣ сампаджа̄на̄ ниддам̣ оккаманти, тесам̣ асучи на муччати. йепи те, а̄нанда, путхуджджана̄ ка̄месу вӣтара̄га̄, тесампи асучи на муччати. ат̣т̣ха̄наметам̣, а̄нанда, анавака̄со йам̣ арахато асучи муччеййа̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘идха̄хам̣, бхиккхаве, а̄нандена паччха̄саман̣ена сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто аддасам̣ сена̄санам̣ асучина̄ маккхитам̣, дисва̄на а̄нандам̣ а̄мантесим̣ ‘ким̣ етам̣, а̄нанда, сена̄санам̣ маккхита’нти? ‘етарахи, бханте, бхиккхӯ пан̣ӣта̄ни бходжана̄ни бхун̃джитва̄ мут̣т̣хассатӣ асампаджа̄на̄ ниддам̣ оккаманти. тесам̣ мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нам̣ супинантена асучи муччати; тайидам̣, бхагава̄, сена̄санам̣ асучина̄ маккхита’нти. ‘еваметам̣, а̄нанда, еваметам̣, а̄нанда, муччати хи, а̄нанда, мут̣т̣хассатӣнам̣ асампаджа̄на̄нам̣ ниддам̣ оккаманта̄нам̣ супинантена асучи. йе те, а̄нанда, бхиккхӯ упат̣т̣хитассатӣ сампаджа̄на̄ ниддам̣ оккаманти, тесам̣ асучи на муччати. йепи те, а̄нанда, путхуджджана̄ ка̄месу вӣтара̄га̄ тесампи асучи на муччати. ат̣т̣ха̄наметам̣, а̄нанда, анавака̄со йам̣ арахато асучи муччеййа̄’’’ти.

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, а̄дӣнава̄ мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса ниддам̣ оккамато – дуккхам̣ супати, дуккхам̣ пат̣ибуджджхати, па̄пакам̣ супинам̣ пассати, девата̄ на раккханти, асучи муччати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча а̄дӣнава̄ мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса ниддам̣ оккамато.

‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, а̄нисам̣са̄ упат̣т̣хитассатисса сампаджа̄насса ниддам̣ оккамато – сукхам̣ супати, сукхам̣ пат̣ибуджджхати, на па̄пакам̣ супинам̣ пассати, девата̄ раккханти, асучи на муччати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча а̄нисам̣са̄ упат̣т̣хитассатисса сампаджа̄насса ниддам̣ оккамато.

‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ка̄йагуттийа̄ чӣварагуттийа̄ сена̄санагуттийа̄ нисӣдана’’нти.

тена кхо пана самайена атикхуддакам̣ нисӣданам̣ на саббам̣ сена̄санам̣ сам̣гопети. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йа̄вамахантам̣ паччаттхаран̣ам̣ а̄кан̇кхати та̄вамахантам̣ паччаттхаран̣ам̣ ка̄тунти.

354. тена кхо пана самайена а̄йасмато а̄нандасса упаджджха̄йасса а̄йасмато белат̣т̣хасӣсасса тхуллакаччха̄ба̄дхо хоти. тасса ласика̄йа чӣвара̄ни ка̄йе лагганти. та̄ни бхиккхӯ удакена теметва̄ теметва̄ апакад̣д̣ханти. аддаса̄ кхо бхагава̄ сена̄санача̄рикам̣ а̄хин̣д̣анто те бхиккхӯ та̄ни чӣвара̄ни удакена теметва̄ теметва̄ апакад̣д̣ханте, дисва̄на йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками, упан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘ким̣ имасса, бхиккхаве, бхиккхуно а̄ба̄дхо’’ти? ‘‘имасса, бханте, а̄йасмато тхуллакаччха̄ба̄дхо. ласика̄йа чӣвара̄ни ка̄йе лагганти. та̄ни майам̣ удакена теметва̄ теметва̄ апакад̣д̣ха̄ма̄’’ти. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йасса кан̣д̣у ва̄ пил̣ака̄ ва̄ асса̄во ва̄ тхуллакаччху ва̄ а̄ба̄дхо кан̣д̣уппат̣иччха̄ди’’нти.

355. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ мукхапун̃чханачол̣ам̣ [мукхапун̃джаначол̣ам̣ (ка.)] а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇ками; упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинна̄ кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пат̣игган̣ха̄ту ме, бханте, бхагава̄ мукхапун̃чханачол̣ам̣, йам̣ мамасса дӣгхараттам̣ хита̄йа сукха̄йа̄’’ти. пат̣иггахеси бхагава̄ мукхапун̃чханачол̣ам̣. атха кхо бхагава̄ виса̄кхам̣ мига̄рама̄тарам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассеси сама̄дапеси самуттеджеси сампахам̣сеси. атха кхо виса̄кха̄ мига̄рама̄та̄ бхагавата̄ дхаммийа̄ катха̄йа сандассита̄ сама̄дапита̄ самуттеджита̄ сампахам̣сита̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, мукхапун̃чханачол̣ака’’нти [мукхапун̃чханачоланти (сйа̄.)].

356. тена кхо пана самайена роджо малло а̄йасмато а̄нандасса саха̄йо хоти. роджасса малласса кхомапилотика̄ а̄йасмато а̄нандасса хаттхе никкхитта̄ хоти. а̄йасмато ча а̄нандасса кхомапилотика̄йа аттхо хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатасса висса̄сам̣ гахетум̣ – сандит̣т̣хо ча хоти, самбхатто ча, а̄лапито ча, джӣвати ча, джа̄на̄ти ча, гахите ме аттамано бхависсатӣти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, имехи пан̃чахан̇гехи саманна̄гатасса висса̄сам̣ гахетунти.