272. дӣгха̄вуваттху
458. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, ба̄ра̄н̣асийам̣ [ваджирабуддхит̣ӣка̄ олокетабба̄] брахмадатто на̄ма ка̄сира̄джа̄ ахоси ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого махаббало маха̄ва̄хано маха̄виджито парипун̣н̣акосакот̣т̣ха̄га̄ро. дӣгхӣти на̄ма косалара̄джа̄ ахоси далиддо аппадхано аппабхого аппабало аппава̄хано аппавиджито апарипун̣н̣акосакот̣т̣ха̄га̄ро. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннайхитва̄ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ аббхуййа̄си. ассоси кхо, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ – ‘‘брахмадатто кира ка̄сира̄джа̄ чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннайхитва̄ мамам̣ аббхуййа̄то’’ти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о етадахоси – ‘‘брахмадатто кхо ка̄сира̄джа̄ ад̣д̣хо махаддхано маха̄бхого махаббало маха̄ва̄хано маха̄виджито парипун̣н̣акосакот̣т̣ха̄га̄ро, ахам̣ панамхи далиддо аппадхано аппабхого аппабало аппава̄хано аппавиджито апарипун̣н̣акосакот̣т̣ха̄га̄ро, на̄хам̣ пат̣ибало брахмадаттена ка̄сиран̃н̃а̄ екасан̇гха̄тампи сахитум̣. йам̣нӯна̄хам̣ пат̣икаччева нагарамха̄ ниппатеййа’’нти.
атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ махесим̣ а̄да̄йа пат̣икаччева нагарамха̄ ниппати. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападан̃ча косан̃ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча абхивиджийа аджджха̄васати. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ сападжа̄патико йена ва̄ра̄н̣асӣ тена пакка̄ми. анупуббена йена ба̄ра̄н̣асӣ тадавасари. татра судам̣, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ сападжа̄патико ба̄ра̄н̣асийам̣ ан̃н̃атарасмим̣ паччантиме ока̄се кумбхака̄ранивесане ан̃н̃а̄такавесена парибба̄джакаччханнена пат̣ивасати. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесӣ начирассева габбхинӣ ахоси. тасса̄ еварӯпо дохал̣о уппанно хоти – ‘‘иччхати сӯрийасса уггаманака̄ле чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннаддхам̣ ваммикам̣ субхӯме т̣хитам̣ пасситум̣, кхагга̄нан̃ча дхованам̣ па̄тум̣’’. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесӣ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘габбхинӣмхи, дева. тасса̄ ме еварӯпо дохал̣о уппанно – иччха̄ми сӯрийасса уггаманака̄ле чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннаддхам̣ ваммикам̣ [ваммитам̣ (сӣ.)] субхӯме т̣хитам̣ пасситум̣, кхагга̄нан̃ча дхованам̣ па̄ту’’нти. ‘‘куто, деви, амха̄кам̣ дуггата̄нам̣ чатуран̇гинӣ сена̄ саннаддха̄ ваммика̄ субхӯме т̣хита̄, кхагга̄нан̃ча дхованам̣ па̄ту’’нти [кхагга̄нан̃ча дховананти (сӣ. сйа̄.)] ‘‘сача̄хам̣, дева, на лабхисса̄ми, марисса̄мӣ’’ти.
459. тена кхо пана самайена, брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пурохито бра̄хман̣о дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о саха̄йо хоти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ йена брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пурохито бра̄хман̣о тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пурохитам̣ бра̄хман̣ам̣ етадавоча – ‘‘сакхӣ те, самма, габбхинӣ. тасса̄ еварӯпо дохал̣о уппанно – иччхати сӯрийасса уггаманака̄ле чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннаддхам̣ ваммикам̣ субхӯме т̣хитам̣ пасситум̣, кхагга̄нан̃ча дхованам̣ па̄ту’’нти. ‘‘тена хи, дева, майампи девим̣ пасса̄ма̄’’ти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесӣ йена брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пурохито бра̄хман̣о тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пурохито бра̄хман̣о дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесим̣ дӯратова а̄гаччхантим̣, дисва̄на ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесӣ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ тиккхаттум̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘косалара̄джа̄ вата бхо куччхигато, косалара̄джа̄ вата бхо куччхигато’’ти. аттамана̄ [авимана̄ (сӣ. сйа̄. каттхачи], деви, хохи. лаччхаси сӯрийасса уггаманака̄ле чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннаддхам̣ ваммикам̣ субхӯме т̣хитам̣ пасситум̣, кхагга̄нан̃ча дхованам̣ па̄тунти.
атха кхо, бхиккхаве, брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пурохито бра̄хман̣о йена брахмадатто ка̄сира̄джа̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ брахмадаттам̣ ка̄сира̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘татха̄, дева, нимитта̄ни диссанти, све сӯрийуггаманака̄ле чатуран̇гинӣ сена̄ саннаддха̄ ваммика̄ субхӯме тит̣т̣хату, кхагга̄ ча дховийантӯ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ мануссе а̄н̣а̄песи – ‘‘йатха̄, бхан̣е, пурохито бра̄хман̣о а̄ха татха̄ каротха̄’’ти. алабхи кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесӣ сӯрийасса уггаманака̄ле чатуран̇гиним̣ сенам̣ саннаддхам̣ ваммикам̣ субхӯме т̣хитам̣ пасситум̣, кхагга̄нан̃ча дхованам̣ па̄тум̣. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о махесӣ тасса габбхасса парипа̄каманва̄йа путтам̣ виджа̄йи. тасса дӣгха̄вӯти на̄мам̣ акам̣су. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро начирассева вин̃н̃утам̣ па̄пун̣и. атха кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о етадахоси – ‘‘айам̣ кхо брахмадатто ка̄сира̄джа̄ бахуно амха̄кам̣ анаттхасса ка̄рако, имина̄ амха̄кам̣ балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча аччхиннам̣, сача̄йам̣ амхе джа̄ниссати, саббева тайо гха̄та̄пессати, йам̣нӯна̄хам̣ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ бахинагаре ва̄сеййа’’нти. атха кхо бхиккхаве дӣгхӣти косалара̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ бахинагаре ва̄сеси. атха кхо бхиккхаве дӣгха̄ву кума̄ро бахинагаре пат̣ивасанто начирассева саббасиппа̄ни сиккхи.
460. тена кхо пана самайена дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о каппако брахмадатте ка̄сиран̃н̃е пат̣ивасати. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о каппако дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ сападжа̄патикам̣ ба̄ра̄н̣асийам̣ ан̃н̃атарасмим̣ паччантиме ока̄се кумбхака̄ранивесане ан̃н̃а̄такавесена парибба̄джакаччханнена пат̣ивасантам̣, дисва̄на йена брахмадатто ка̄сира̄джа̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ брахмадаттам̣ ка̄сира̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘дӣгхӣти, дева, косалара̄джа̄ сападжа̄патико ба̄ра̄н̣асийам̣ ан̃н̃атарасмим̣ паччантиме ока̄се кумбхака̄ранивесане ан̃н̃а̄такавесена парибба̄джакаччханнена пат̣ивасатӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ мануссе а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи, бхан̣е, дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ сападжа̄патикам̣ а̄нетха̄’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, те манусса̄ брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ сападжа̄патикам̣ а̄несум̣. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ мануссе а̄н̣а̄песи – ‘‘тена хи, бхан̣е, дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ сападжа̄патикам̣ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхика̄йа ратхикам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ паринетва̄ даккхин̣ена два̄рена никкха̄метва̄ даккхин̣ато нагарасса чатудха̄ чхиндитва̄ чатуддиса̄ била̄ни никкхипатха̄’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, те манусса̄ брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ сападжа̄патикам̣ дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхика̄йа ратхикам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ париненти.
атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘чирам̣дит̣т̣ха̄ кхо ме ма̄та̄питаро. йам̣нӯна̄хам̣ ма̄та̄питаро пассеййа’’нти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро ба̄ра̄н̣асим̣ пависитва̄ аддаса ма̄та̄питаро дал̣ха̄йа раджджуйа̄ паччха̄ба̄хам̣ га̄л̣хабандханам̣ бандхитва̄ кхурамун̣д̣ам̣ каритва̄ кхарассарена пан̣авена ратхика̄йа ратхикам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ париненте, дисва̄на йена ма̄та̄питаро тенупасан̇ками. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣; дисва̄на дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’’ти. евам̣ вутте, бхиккхаве, те манусса̄ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ етадавочум̣ – ‘‘умматтако айам̣ дӣгхӣти косалара̄джа̄ виппалапати. ко имасса дӣгха̄ву? кам̣ айам̣ евама̄ха – ‘ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’’ти. ‘‘на̄хам̣, бхан̣е, умматтако виппалапа̄ми, апи ча йо вин̃н̃ӯ со вибха̄вессатӣ’’ти. дутийампи кхо, бхиккхаве…пе… татийампи кхо, бхиккхаве, дӣгхӣти косалара̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’’ти. татийампи кхо, бхиккхаве, те манусса̄ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ етадавочум̣ – ‘‘умматтако айам̣ дӣгхӣти косалара̄джа̄ виппалапати. ко имасса дӣгха̄ву? кам̣ айам̣ евама̄ха – ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’’ти. ‘‘на̄хам̣, бхан̣е, умматтако виппалапа̄ми, апи ча йо вин̃н̃ӯ со вибха̄вессатӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, те манусса̄ дӣгхӣтим̣ косалара̄джа̄нам̣ сападжа̄патикам̣ ратхика̄йа ратхикам̣ син̇гха̄т̣акена син̇гха̄т̣акам̣ паринетва̄ даккхин̣ена два̄рена никкха̄метва̄ даккхин̣ато нагарасса чатудха̄ чхиндитва̄ чатуддиса̄ била̄ни никкхипитва̄ гумбам̣ т̣хапетва̄ паккамим̣су. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро ба̄ра̄н̣асим̣ пависитва̄ сурам̣ нӣхаритва̄ гумбийе па̄йеси. йада̄ те матта̄ ахесум̣ патита̄, атха кат̣т̣ха̄ни сам̣кад̣д̣хитва̄ читакам̣ каритва̄ ма̄та̄питӯнам̣ сарӣрам̣ читакам̣ а̄ропетва̄ аггим̣ датва̄ пан̃джалико тиккхаттум̣ читакам̣ падаккхин̣ам̣ ака̄си.
461. тена кхо пана самайена брахмадатто ка̄сира̄джа̄ упарипа̄са̄даварагато хоти. аддаса̄ кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ пан̃джаликам̣ тиккхаттум̣ читакам̣ падаккхин̣ам̣ каронтам̣, дисва̄насса етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо со мануссо дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о н̃а̄ти ва̄ са̄лохито ва̄, ахо ме анаттхато, на хи на̄ма ме кочи а̄рочессатӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро аран̃н̃ам̣ гантва̄ йа̄вадаттхам̣ кандитва̄ родитва̄ кхаппам̣ [баппам̣ (сӣ. сйа̄.)] пун̃чхитва̄ ба̄ра̄н̣асим̣ пависитва̄ антепурасса са̄манта̄ хаттхиса̄лам̣ гантва̄ хаттха̄чарийам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, а̄чарийа, сиппам̣ сиккхиту’’нти. ‘‘тена хи, бхан̣е ма̄н̣авака, сиккхассӯ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа хаттхиса̄ла̄йам̣ ман̃джуна̄ сарена га̄йи, вӣн̣ан̃ча ва̄деси. ассоси кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа хаттхиса̄ла̄йам̣ ман̃джуна̄ сарена гӣтам̣ вӣн̣ан̃ча ва̄дитам̣, сутва̄на мануссе пуччхи – ‘‘ко, бхан̣е, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа хаттхиса̄ла̄йам̣ ман̃джуна̄ сарена га̄йи, вӣн̣ан̃ча ва̄десӣ’’ти? ‘‘амукасса, дева, хаттха̄чарийасса антева̄сӣ ма̄н̣авако раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа хаттхиса̄ла̄йам̣ ман̃джуна̄ сарена га̄йи, вӣн̣ан̃ча ва̄десӣ’’ти. ‘‘тена хи, бхан̣е, там̣ ма̄н̣авакам̣ а̄нетха̄’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, те манусса̄ брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ а̄несум̣. ‘‘твам̣ бхан̣е ма̄н̣авака, раттийа̄ паччӯсасамайам̣ паччут̣т̣ха̄йа хаттхиса̄ла̄йам̣ ман̃джуна̄ сарена га̄йи, вӣн̣ан̃ча ва̄десӣ’’ти? ‘‘евам̣, дева̄’’ти. ‘‘тена хи твам̣, бхан̣е ма̄н̣авака, га̄йассу, вӣн̣ан̃ча ва̄дехӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ а̄ра̄дха̄пеккхо ман̃джуна̄ сарена га̄йи, вӣн̣ан̃ча ва̄деси. ‘‘твам̣, бхан̣е ма̄н̣авака, мам̣ упат̣т̣хаха̄’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о паччассоси. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пуббут̣т̣ха̄йӣ ахоси паччха̄нипа̄тӣ кин̇ка̄рапат̣исса̄вӣ мана̄пача̄рӣ пийава̄дӣ. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ начирассева аббхантариме висса̄сикат̣т̣ха̄не т̣хапеси.
462. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘тена хи, бхан̣е ма̄н̣авака, ратхам̣ йоджехи, мигавам̣ гамисса̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ ратхам̣ йоджетва̄ брахмадаттам̣ ка̄сира̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘йутто кхо те, дева, ратхо, йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ ратхам̣ абхирухи. дӣгха̄ву кума̄ро ратхам̣ песеси. татха̄ татха̄ ратхам̣ песеси йатха̄ йатха̄ ан̃н̃енева сена̄ агама̄си ан̃н̃енева ратхо. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӯрам̣ гантва̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘тена хи, бхан̣е ма̄н̣авака, ратхам̣ мун̃чассу, килантомхи, нипаджджисса̄мӣ’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ ратхам̣ мун̃читва̄ патхавийам̣ паллан̇кена нисӣди. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вусса кума̄расса уччхан̇ге сӣсам̣ катва̄ сеййам̣ каппеси. тасса килантасса мухуттакенева нидда̄ окками. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо брахмадатто ка̄сира̄джа̄ бахуно амха̄кам̣ анаттхасса ка̄рако. имина̄ амха̄кам̣ балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча аччхиннам̣. имина̄ ча ме ма̄та̄питаро хата̄. айам̣ кхвасса ка̄ло йохам̣ верам̣ аппеййа’’нти косийа̄ кхаггам̣ нибба̄хи. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘пита̄ кхо мам̣ маран̣ака̄ле авача ‘ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’ти. на кхо метам̣ патирӯпам̣, йва̄хам̣ питувачанам̣ атиккамеййа’’нти косийа̄ кхаггам̣ павесеси. дутийампи кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо брахмадатто ка̄сира̄джа̄ бахуно амха̄кам̣ анаттхасса ка̄рако, имино амха̄кам̣ балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча аччхиннам̣, имина̄ ча ме ма̄та̄питаро хата̄, айам̣ кхвасса ка̄ло йохам̣ верам̣ аппеййа’’нти косийа̄ кхаггам̣ нибба̄хи. дутийампи кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘пита̄ кхо мам̣ маран̣ака̄ле авача ‘ма̄ кхо твам̣ та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣, на хи та̄та дӣгха̄ву верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’ти. на кхо метам̣ патирӯпам̣, йва̄хам̣ питувачанам̣ атиккамеййа’’нти. пунадева косийа̄ кхаггам̣ павесеси. татийампи кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо брахмадатто ка̄сира̄джа̄ бахуно амха̄кам̣ анаттхасса ка̄рако. имина̄ амха̄кам̣ балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча аччхиннам̣. имина̄ ча ме ма̄та̄питаро хата̄. айам̣ кхвасса ка̄ло йохам̣ верам̣ аппеййа’’нти косийа̄ кхаггам̣ нибба̄хи. татийампи кхо, бхиккхаве, дӣгха̄вусса кума̄расса етадахоси – ‘‘пита̄ кхо мам̣ маран̣ака̄ле авача ‘ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’ти. на кхо метам̣ патирӯпам̣, йва̄хам̣ питувачанам̣ атиккамеййа’’’нти пунадева косийа̄ кхаггам̣ павесеси. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто сахаса̄ вут̣т̣ха̄си. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттам̣ ка̄сира̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘кисса твам̣, дева, бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто сахаса̄ вут̣т̣ха̄сӣ’’ти? идха мам̣, бхан̣е ма̄н̣авака, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о путто дӣгха̄ву кума̄ро супинантена кхаггена парипа̄теси. тена̄хам̣ бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто сахаса̄ вут̣т̣ха̄синти. атха кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро ва̄мена хаттхена брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о сӣсам̣ пара̄маситва̄ даккхин̣ена хаттхена кхаггам̣ нибба̄хетва̄ брахмадаттам̣ ка̄сира̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘ахам̣ кхо со, дева, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о путто дӣгха̄ву кума̄ро. бахуно твам̣ амха̄кам̣ анаттхасса ка̄рако. тайа̄ амха̄кам̣ балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападо ча косо ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча аччхиннам̣. тайа̄ ча ме ма̄та̄питаро хата̄. айам̣ кхвасса ка̄ло йва̄хам̣ верам̣ аппеййа’’нти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вусса кума̄расса па̄десу сираса̄ нипатитва̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘джӣвитам̣ ме, та̄та дӣгха̄ву, дехи. джӣвитам̣ ме, та̄та дӣгха̄ву, дехӣ’’ти. ‘‘кйа̄хам̣ уссаха̄ми девасса джӣвитам̣ да̄тум̣? дево кхо ме джӣвитам̣ дадеййа̄’’ти. ‘‘тена хи, та̄та дӣгха̄ву, тван̃чева ме джӣвитам̣ дехи, ахан̃ча те джӣвитам̣ даммӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ча ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄ву ча кума̄ро ан̃н̃аман̃н̃асса джӣвитам̣ адам̣су, па̄н̣ин̃ча аггахесум̣, сапатхан̃ча акам̣су аддӯбха̄йа [адрӯбха̄йа, адуббха̄йа (ка.)].
атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘тена хи, та̄та дӣгха̄ву, ратхам̣ йоджехи, гамисса̄ма̄’’ти. ‘‘евам̣, дева̄’’ти кхо, бхиккхаве, дӣгха̄ву кума̄ро брахмадаттасса ка̄сиран̃н̃о пат̣иссутва̄ ратхам̣ йоджетва̄ брахмадаттам̣ ка̄сира̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘йутто кхо те, дева, ратхо, йасса да̄ни ка̄лам̣ ман̃н̃асӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ ратхам̣ абхирухи. дӣгха̄ву кума̄ро ратхам̣ песеси. татха̄ татха̄ ратхам̣ песеси йатха̄ йатха̄ начирассева сена̄йа сама̄ган̃чхи. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ ба̄ра̄н̣асим̣ пависитва̄ амачче па̄рисадждже саннипа̄та̄петва̄ етадавоча – ‘‘саче, бхан̣е, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о путтам̣ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ пассеййа̄тха, кинти нам̣ кареййа̄тха̄’’ти? екачче евама̄хам̣су – ‘‘майам̣, дева, хаттхе чхиндеййа̄ма. майам̣, дева, па̄де чхиндеййа̄ма. майам̣, дева, хаттхапа̄де чхиндеййа̄ма. майам̣, дева, кан̣н̣е чхиндеййа̄ма. майам̣, дева, на̄сам̣ чхиндеййа̄ма. майам̣, дева, кан̣н̣ана̄сам̣ чхиндеййа̄ма. майам̣, дева, сӣсам̣ чхиндеййа̄ма̄’’ти. ‘‘айам̣ кхо, бхан̣е, дӣгхӣтисса косаларан̃н̃о путто дӣгха̄ву кума̄ро. на̄йам̣ лаббха̄ кин̃чи ка̄тум̣. имина̄ ча ме джӣвитам̣ диннам̣, майа̄ ча имасса джӣвитам̣ динна’’нти.
463. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ дӣгха̄вум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘йам̣ кхо те, та̄та дӣгха̄ву, пита̄ маран̣ака̄ле авача ‘ма̄ кхо твам̣, та̄та дӣгха̄ву, дӣгхам̣ пасса, ма̄ рассам̣. на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’ти, ким̣ те пита̄ сандха̄йа авача̄’’ти? ‘‘йам̣ кхо ме, дева, пита̄ маран̣ака̄ле авача ‘ма̄ дӣгха’нти ма̄ чирам̣ верам̣ ака̄сӣти. имам̣ кхо ме, дева, пита̄ маран̣ака̄ле авача ма̄ дӣгханти. йам̣ кхо ме, дева, пита̄ маран̣ака̄ле авача ‘ма̄ расса’нти ма̄ кхиппам̣ миттехи бхиджджиттха̄’’ти. имам̣ кхо ме, дева, пита̄ маран̣ака̄ле авача ма̄ рассанти. йам̣ кхо ме, дева, пита̄ маран̣ака̄ле авача ‘‘на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти, аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’’ти девена ме ма̄та̄питаро хата̄ти. сача̄хам̣ девам̣ джӣвита̄ воропеййам̣, йе девасса аттхака̄ма̄ те мам̣ джӣвита̄ воропеййум̣, йе ме аттхака̄ма̄ те те джӣвита̄ воропеййум̣ – евам̣ там̣ верам̣ верена на вӯпасамеййа. ида̄ни ча пана ме девена джӣвитам̣ диннам̣, майа̄ ча девасса джӣвитам̣ диннам̣. евам̣ там̣ верам̣ аверена вӯпасантам̣. имам̣ кхо ме, дева, пита̄ маран̣ака̄ле авача – на хи, та̄та дӣгха̄ву, верена вера̄ самманти; аверена хи, та̄та дӣгха̄ву, вера̄ саммантӣ’’ти. атха кхо, бхиккхаве, брахмадатто ка̄сира̄джа̄ – ‘‘аччхарийам̣ вата бхо! аббхутам̣ вата бхо! йа̄ва пан̣д̣ито айам̣ дӣгха̄ву кума̄ро, йатра хи на̄ма питуно сам̣кхиттена бха̄ситасса виттха̄рена аттхам̣ а̄джа̄ниссатӣ’’ти петтикам̣ балан̃ча ва̄ханан̃ча джанападан̃ча косан̃ча кот̣т̣ха̄га̄ран̃ча пат̣ипа̄деси, дхӣтаран̃ча ада̄си. тесан̃хи на̄ма, бхиккхаве, ра̄джӯнам̣ а̄диннадан̣д̣а̄нам̣ а̄диннасаттха̄нам̣ еварӯпам̣ кхантисораччам̣ бхависсати. идха кхо пана там̣, бхиккхаве, собхетха йам̣ тумхе евам̣ сва̄ккха̄те дхаммавинайе паббаджита̄ сама̄на̄ кхама̄ ча бхавеййа̄тха сората̄ ча̄ти? татийампи кхо бхагава̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘алам̣, бхиккхаве, ма̄ бхан̣д̣анам̣ ма̄ калахам̣ ма̄ виггахам̣ ма̄ вива̄да’’нти. татийампи кхо со адхаммава̄дӣ бхиккху бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамету, бханте, бхагава̄ дхаммасса̄мӣ; аппоссукко, бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рамануйутто вихарату. майаметена бхан̣д̣анена калахена виггахена вива̄дена пан̃н̃а̄йисса̄ма̄’’ти. атха кхо бхагава̄ – парийа̄диннарӯпа̄ кхо име могхапуриса̄, найиме сукара̄ сан̃н̃а̄петунти – ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми.
дӣгха̄вубха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито пат̣хамо.
464. [ма. ни. 3.236] атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа косамбим̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. косамбийам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄тапат̣икканто сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа сан̇гхамаджджхе т̣хитакова има̄ га̄тха̄йо абха̄си –
[ма. ни. 3.237] ‘‘путхусаддо самаджано, на ба̄ло кочи ман̃н̃атха;
сан̇гхасмим̣ бхиджджама̄насмим̣, на̄н̃н̃ам̣ бхиййо аман̃н̃арум̣.
[ма. ни. 3.237] ‘‘паримут̣т̣ха̄ пан̣д̣ита̄бха̄са̄, ва̄ча̄гочарабха̄н̣ино;
йа̄виччханти мукха̄йа̄мам̣, йена нӣта̄ на там̣ видӯ.
[ма. ни. 3.237] ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;
йе ча там̣ упанайханти, верам̣ тесам̣ на саммати.
[ма. ни. 3.237] ‘‘аккоччхи мам̣ авадхи мам̣, аджини мам̣ аха̄си ме;
йе ча там̣ нупанайханти, верам̣ тесӯпасаммати.
[ма. ни. 3.237] ‘‘на хи верена вера̄ни, саммантӣдха куда̄чанам̣;
аверена ча самманти, есадхаммо санантано.
[ма. ни. 3.237] ‘‘паре ча на виджа̄нанти, майаметтха йама̄масе;
йе ча таттха виджа̄нанти, тато самманти медхага̄.
[ма. ни. 3.237] ‘‘ат̣т̣хиччхинна̄ па̄н̣ахара̄, гава̄ссадханаха̄рино;
рат̣т̣хам̣ вилумпама̄на̄нам̣, тесампи хоти сан̇гати.
‘‘касма̄ тумха̄ка но сийа̄;
[ма. ни. 3.237] ‘‘саче лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣;
саддхим̣чарам̣ са̄дхувиха̄ри дхӣрам̣;
абхибхуййа сабба̄ни париссайа̄ни;
чареййа тенаттамано сатӣма̄.
[ма. ни. 3.237] ‘‘но че лабхетха нипакам̣ саха̄йам̣;
саддхим̣ чарам̣ са̄дхувиха̄ри дхӣрам̣;
ра̄джа̄ва рат̣т̣хам̣ виджитам̣ паха̄йа;
еко чаре ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го.
[ма. ни. 3.237] ‘‘екасса чаритам̣ сеййо;
наттхи ба̄ле саха̄йата̄;
еко чаре на ча па̄па̄ни кайира̄;
аппоссукко ма̄тан̇гаран̃н̃ева на̄го’’ти.
дӣгха̄вуваттху нит̣т̣хитам̣.