13. бимбиса̄расама̄гамакатха̄
55. атха кхо бхагава̄ гайа̄сӣсе йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми, махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ бхиккхусахассена саббехева пура̄н̣аджат̣илехи. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати лат̣т̣хиване [лат̣т̣хивануййа̄не (сйа̄.)] суппатит̣т̣хе четийе. ассоси кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро – саман̣о кхалу бхо готамо сакйапутто сакйакула̄ паббаджито ра̄джагахам̣ ануппатто ра̄джагахе вихарати лат̣т̣хиване суппатит̣т̣хе четийе. там̣ кхо пана бхагавантам̣ [бхавантам̣ (ка.)] готамам̣ евам̣ калйа̄н̣о киттисаддо аббхуггато – итипи со бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо виджджа̄чаран̣асампанно сугато локавидӯ ануттаро пурисадаммаса̄ратхи саттха̄ деваманусса̄нам̣ буддхо бхагава̄ [бхагава̄ти (ка.)]. со имам̣ локам̣ садевакам̣ сама̄ракам̣ сабрахмакам̣ сассаман̣абра̄хман̣им̣ паджам̣ садевамануссам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведети. со дхаммам̣ десети а̄дикалйа̄н̣ам̣ маджджхекалйа̄н̣ам̣ парийоса̄накалйа̄н̣ам̣ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ пака̄сети. са̄дху кхо пана татха̄рӯпа̄нам̣ арахатам̣ дассанам̣ хотӣти.
атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро два̄дасанахутехи [два̄дасанийутехи (йоджана̄)] ма̄гадхикехи бра̄хман̣агахапатикехи паривуто йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. тепи кхо два̄дасанахута̄ ма̄гадхика̄ бра̄хман̣агахапатика̄ аппекачче бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче бхагавата̄ саддхим̣ саммодим̣су, саммоданӣйам̣ катхам̣ са̄ран̣ӣйам̣ вӣтиса̄ретва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче бхагавато сантике на̄маготтам̣ са̄ветва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су, аппекачче тун̣хӣбхӯта̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. атха кхо тесам̣ два̄дасанахута̄нам̣ [два̄дасанийута̄нам̣ (йоджана̄)] ма̄гадхика̄нам̣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ етадахоси – ‘‘ким̣ ну кхо маха̄саман̣о урувелакассапе брахмачарийам̣ чарати, уда̄ху урувелакассапо маха̄саман̣е брахмачарийам̣ чаратӣ’’ти? атха кхо бхагава̄ тесам̣ два̄дасанахута̄нам̣ ма̄гадхика̄нам̣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа а̄йасмантам̣ урувелакассапам̣ га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘кимева дисва̄ урувелава̄си, паха̄си аггим̣ кисаковада̄но;
пуччха̄ми там̣ кассапа, етаматтхам̣ катхам̣ пахӣнам̣ тава аггихуттанти.
‘‘рӯпе ча садде ча атхо расе ча;
ка̄миттхийо ча̄бхиваданти йан̃н̃а̄;
етам̣ маланти упадхӣсу н̃атва̄;
тасма̄ на йит̣т̣хе на хуте аран̃джинти.
‘‘еттхева те мано на рамиттха (кассапа̄ти бхагава̄);
рӯпесу саддесу атхо расесу;
атха ко чарахи девамануссалоке;
рато мано кассапа, брӯхи метанти.
‘‘дисва̄ падам̣ сантаманӯпадхӣкам̣;
акин̃чанам̣ ка̄мабхаве асаттам̣;
анан̃н̃атха̄бха̄виманан̃н̃анеййам̣;
тасма̄ на йит̣т̣хе на хуте аран̃джи’’нти.
56. атха кхо а̄йасма̄ урувелакассапо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ ме, бханте, бхагава̄, са̄вакохамасми; саттха̄ ме, бханте, бхагава̄, са̄вакохамасмӣ’’ти. атха кхо тесам̣ два̄дасанахута̄нам̣ ма̄гадхика̄нам̣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ етадахоси – ‘‘урувелакассапо маха̄саман̣е брахмачарийам̣ чаратӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ тесам̣ два̄дасанахута̄нам̣ ма̄гадхика̄нам̣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣ ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣ неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ те бхагава̄ ан̃н̃а̄си каллачитте мудучитте винӣваран̣ачитте удаггачитте пасанначитте, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄, там̣ пака̄сеси – дуккхам̣, самудайам̣, ниродхам̣, маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣игган̣хеййа, евамева ека̄дасанахута̄нам̣ ма̄гадхика̄нам̣ бра̄хман̣агахапатика̄нам̣ бимбиса̄раппамукха̄нам̣ тасмим̣ йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамманти. еканахутам̣ упа̄сакаттам̣ пат̣иведеси.
57. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘пуббе ме, бханте, кума̄расса сато пан̃ча асса̄сака̄ ахесум̣, те ме етарахи самиддха̄. пуббе ме, бханте, кума̄расса сато етадахоси – ‘ахо вата мам̣ радждже абхисин̃чеййу’нти, айам̣ кхо ме, бханте, пат̣хамо асса̄сако ахоси, со ме етарахи самиддхо. ‘тасса ча ме виджитам̣ арахам̣ самма̄самбуддхо оккамеййа̄’ти, айам̣ кхо ме, бханте, дутийо асса̄сако ахоси, со ме етарахи самиддхо. ‘тан̃ча̄хам̣ бхагавантам̣ пайирупа̄сеййа’нти, айам̣ кхо ме, бханте, татийо асса̄сако ахоси, со ме етарахи самиддхо. ‘со ча ме бхагава̄ дхаммам̣ десеййа̄’ти, айам̣ кхо ме, бханте, чатуттхо асса̄сако ахоси, со ме етарахи самиддхо. ‘тасса ча̄хам̣ бхагавато дхаммам̣ а̄джа̄неййа’нти, айам̣ кхо ме, бханте, пан̃чамо асса̄сако ахоси, со ме етарахи самиддхо. пуббе ме, бханте, кума̄расса сато име пан̃ча асса̄сака̄ ахесум̣, те ме етарахи самиддха̄. абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте, сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти – евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ [мам̣ бханте (ка.)], бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гатам̣, адхива̄сету ча ме, бханте, бхагава̄, сва̄тана̄йа бхаттам̣ саддхим̣ бхиккхусан̇гхена̄’’ти. адхива̄сеси бхагава̄ тун̣хӣбха̄вена. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тасса̄ раттийа̄ аччайена пан̣ӣтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ пат̣ийа̄да̄петва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄роча̄песи – ‘‘ка̄ло, бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти.
58. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ па̄виси махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ бхиккхусахассена саббехева пура̄н̣аджат̣илехи. тена кхо пана самайена сакко дева̄наминдо ма̄н̣авакаван̣н̣ам̣ абхинимминитва̄ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса пурато пурато гаччхати има̄ га̄тха̄йо га̄йама̄но –
‘‘данто дантехи саха пура̄н̣аджат̣илехи, виппамутто виппамуттехи;
син̇гӣниккхасаван̣н̣о, ра̄джагахам̣ па̄виси бхагава̄.
‘‘мутто муттехи саха пура̄н̣аджат̣илехи, виппамутто виппамуттехи;
син̇гӣниккхасаван̣н̣о, ра̄джагахам̣ па̄виси бхагава̄.
‘‘тин̣н̣о тин̣н̣ехи саха пура̄н̣аджат̣илехи;
виппамутто виппамуттехи;
син̇гӣниккхасуван̣н̣о;
ра̄джагахам̣ па̄виси бхагава̄.
‘‘санто сантехи саха пура̄н̣аджат̣илехи;
виппамутто виппамуттехи;
син̇гӣниккхасаван̣н̣о;
ра̄джагахам̣ па̄виси бхагава̄.
‘‘дасава̄со дасабало, дасадхаммавидӯ дасабхи чупето;
со дасасатапарива̄ро [парива̄рако (ка.)] ра̄джагахам̣, па̄виси бхагава̄’’ти.
манусса̄ саккам̣ дева̄наминдам̣ пасситва̄ евама̄хам̣су – ‘‘абхирӯпо вата̄йам̣ ма̄н̣авако, дассанӣйо вата̄йам̣ ма̄н̣авако, па̄са̄дико вата̄йам̣ ма̄н̣авако. касса ну кхо айам̣ ма̄н̣авако’’ти? евам̣ вутте сакко дева̄наминдо те мануссе га̄тха̄йа аджджхабха̄си –
‘‘йо дхӣро саббадхи данто, суддхо аппат̣ипуггало;
арахам̣ сугато локе, тасса̄хам̣ парича̄рако’’ти.
59. атха кхо бхагава̄ йена ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса нивесанам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ пан̃н̃атте а̄сане нисӣди саддхим̣ бхиккхусан̇гхена. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро буддхаппамукхам̣ бхиккхусан̇гхам̣ пан̣ӣтена кха̄данӣйена бходжанӣйена сахаттха̄ сантаппетва̄ сампава̄ретва̄ бхагавантам̣ бхутта̄вим̣ онӣтапаттапа̄н̣им̣ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннасса кхо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса етадахоси [чӯл̣ава. 307] – ‘‘каттха ну кхо бхагава̄ вихареййа? йам̣ асса га̄мато нева авидӯре на ачча̄санне, гамана̄гаманасампаннам̣, аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ абхиккаманӣйам̣, дива̄ аппа̄кин̣н̣ам̣ [аппакин̣н̣ам̣ (сӣ. сйа̄.), аббхокин̣н̣ам̣ (ка.)], раттим̣ аппасаддам̣ аппаниггхосам̣ виджанава̄там̣, мануссара̄хассеййакам̣, пат̣исалла̄наса̄руппа’’нти. атха кхо ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса етадахоси – ‘‘идам̣ кхо амха̄кам̣ вел̣уванам̣ уййа̄нам̣ га̄мато нева авидӯре на ачча̄санне гамана̄гаманасампаннам̣ аттхика̄нам̣ аттхика̄нам̣ манусса̄нам̣ абхиккаманӣйам̣ дива̄ аппа̄кин̣н̣ам̣ раттим̣ аппасаддам̣ аппаниггхосам̣ виджанава̄там̣ мануссара̄хассеййакам̣ пат̣исалла̄наса̄руппам̣. йам̣нӯна̄хам̣ вел̣уванам̣ уййа̄нам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса дадеййа’’нти. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро сован̣н̣амайам̣ бхин̇ка̄рам̣ гахетва̄ бхагавато он̣оджеси – ‘‘ета̄хам̣, бханте, вел̣уванам̣ уййа̄нам̣ буддхаппамукхасса бхиккхусан̇гхасса даммӣ’’ти. пат̣иггахеси бхагава̄ а̄ра̄мам̣. атха кхо бхагава̄ ра̄джа̄нам̣ ма̄гадхам̣ сенийам̣ бимбиса̄рам̣ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ пакка̄ми. атха кхо бхагава̄ етасмим̣ нида̄не етасмим̣ пакаран̣е дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, а̄ра̄ма’’нти.
бимбиса̄расама̄гамакатха̄ нит̣т̣хита̄.