12. урувелапа̄т̣иха̄рийакатха̄
37. атха кхо бхагава̄ анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена урувела̄ тадавасари. тена кхо пана самайена урувела̄йам̣ тайо джат̣ила̄ пат̣ивасанти – урувелакассапо, надӣкассапо, гайа̄кассапоти. тесу урувелакассапо джат̣ило пан̃чаннам̣ джат̣иласата̄нам̣ на̄йако хоти, вина̄йако агго памукхо па̄моккхо. надӣкассапо джат̣ило тин̣н̣ам̣ джат̣иласата̄нам̣ на̄йако хоти, вина̄йако агго памукхо па̄моккхо. гайа̄кассапо джат̣ило двиннам̣ джат̣иласата̄нам̣ на̄йако хоти, вина̄йако агго памукхо па̄моккхо. атха кхо бхагава̄ йена урувелакассапасса джат̣иласса ассамо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘саче те, кассапа, агару, васеййа̄ма екараттам̣ агйа̄га̄ре’’ти? ‘‘на кхо ме, маха̄саман̣а, гару, чан̣д̣еттха на̄гара̄джа̄ иддхима̄ а̄сивисо гхорависо, со там̣ ма̄ вихет̣хесӣ’’ти. дутийампи кхо бхагава̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘саче те, кассапа, агару, васеййа̄ма екараттам̣ агйа̄га̄ре’’ти? ‘‘на кхо ме, маха̄саман̣а, гару, чан̣д̣еттха на̄гара̄джа̄ иддхима̄ а̄сивисо гхорависо, со там̣ ма̄ вихет̣хесӣ’’ти. татийампи кхо бхагава̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘саче те, кассапа, агару, васеййа̄ма екараттам̣ агйа̄га̄ре’’ти? ‘‘на кхо ме, маха̄саман̣а, гару, чан̣д̣еттха на̄гара̄джа̄ иддхима̄ а̄сивисо гхорависо, со там̣ ма̄ вихет̣хесӣ’’ти. ‘‘аппева мам̣ на вихет̣хеййа, ин̇гха твам̣, кассапа, ануджа̄на̄хи агйа̄га̄ра’’нти. ‘‘вихара, маха̄саман̣а, йатха̄сукха’’нти. атха кхо бхагава̄ агйа̄га̄рам̣ пависитва̄ тин̣асантха̄ракам̣ пан̃н̃апетва̄ нисӣди паллан̇кам̣ а̄бхуджитва̄ уджум̣ ка̄йам̣ пан̣идха̄йа паримукхам̣ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄.
38. аддаса̄ кхо со на̄го бхагавантам̣ павит̣т̣хам̣, дисва̄на думмано [дуккхӣ думмано (сӣ. сйа̄.)] падхӯпа̄йи [пакхӯпа̄си (ка.)]. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ имасса на̄гасса анупахачча чхавин̃ча чамман̃ча мам̣сан̃ча нха̄рун̃ча ат̣т̣хин̃ча ат̣т̣химин̃джан̃ча теджаса̄ теджам̣ парийа̄дийеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ татха̄рӯпам̣ иддха̄бхисан̇кха̄рам̣ абхисан̇кхаритва̄ падхӯпа̄йи. атха кхо со на̄го маккхам̣ асахама̄но паджджали. бхагава̄пи теджодха̄тум̣ сама̄паджджитва̄ паджджали. убхиннам̣ саджотибхӯта̄нам̣ агйа̄га̄рам̣ а̄диттам̣ вийа хоти сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣. атха кхо те джат̣ила̄ агйа̄га̄рам̣ парива̄ретва̄ евама̄хам̣су – ‘‘абхирӯпо вата бхо маха̄саман̣о на̄гена вихет̣хийатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ тасса̄ раттийа̄ аччайена тасса на̄гасса анупахачча чхавин̃ча чамман̃ча мам̣сан̃ча нха̄рун̃ча ат̣т̣хин̃ча ат̣т̣химин̃джан̃ча теджаса̄ теджам̣ парийа̄дийитва̄ патте паккхипитва̄ урувелакассапасса джат̣иласса дассеси – ‘‘айам̣ те, кассапа, на̄го парийа̄динно [парийа̄дин̣н̣о (ка.)] асса теджаса̄ теджо’’ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма чан̣д̣асса на̄гара̄джасса иддхимато а̄сивисасса гхорависасса теджаса̄ теджам̣ парийа̄дийиссати, натвева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
39. неран̃джара̄йам̣ бхагава̄, урувелакассапам̣ джат̣илам̣ авоча;
‘‘саче те кассапа агару, вихарему аджджан̣хо аггиса̄ламхӣ’’ти [аггисаран̣амхӣти (сӣ. сйа̄.)].
‘‘на кхо ме маха̄саман̣а гару;
пха̄сука̄мова там̣ нива̄реми;
чан̣д̣еттха на̄гара̄джа̄;
иддхима̄ а̄сивисо гхорависо;
со там̣ ма̄ вихет̣хесӣ’’ти.
‘‘аппева мам̣ на вихет̣хеййа;
ин̇гха твам̣ кассапа ануджа̄на̄хи агйа̄га̄ра’’нти;
диннанти нам̣ видитва̄;
абхӣто [асамбхӣто (сӣ.)] па̄виси бхайаматӣто.
дисва̄ исим̣ павит̣т̣хам̣, ахина̄го думмано падхӯпа̄йи;
суманаманасо адхимано [авимано (каттхачи), навимано (сйа̄.)], мануссана̄гопи таттха падхӯпа̄йи.
маккхан̃ча асахама̄но, ахина̄го па̄вакова паджджали;
теджодха̄тусу кусало, мануссана̄гопи таттха паджджали.
убхиннам̣ саджотибхӯта̄нам̣;
агйа̄га̄рам̣ а̄диттам̣ хоти сампаджджалитам̣ саджотибхӯтам̣;
удиччхаре джат̣ила̄;
‘‘абхирӯпо вата бхо маха̄саман̣о;
на̄гена вихет̣хийатӣ’’ти бхан̣анти.
атха тасса̄ раттийа̄ [атха раттийа̄ (сӣ. сйа̄.)] аччайена;
хата̄ на̄гасса аччийо хонти [ахина̄гасса аччийо на хонти (сӣ. сйа̄.)];
иддхимато пана т̣хита̄ [иддхимато панут̣т̣хита̄ (сӣ.)];
анекаван̣н̣а̄ аччийо хонти.
нӣла̄ атха лохитика̄;
ман̃джит̣т̣ха̄ пӣтака̄ пхаликаван̣н̣а̄йо;
ан̇гӣрасасса ка̄йе;
анекаван̣н̣а̄ аччийо хонти.
паттамхи одахитва̄;
ахина̄гам̣ бра̄хман̣асса дассеси;
‘‘айам̣ те кассапа на̄го;
парийа̄динно асса теджаса̄ теджо’’ти.
атха кхо урувелакассапо джат̣ило бхагавато имина̄ иддхипа̄т̣иха̄рийена абхиппасанно бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идхева, маха̄саман̣а, вихара, ахам̣ те [те упат̣т̣ха̄ми (итипи)] дхувабхаттена̄’’ти.
пат̣хамам̣ па̄т̣иха̄рийам̣.
40. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса ассамасса авидӯре ан̃н̃атарасмим̣ ванасан̣д̣е виха̄си. атха кхо чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ ванасан̣д̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ чатуддиса̄ ат̣т̣хам̣су сеййатха̄пи маханта̄ аггиккхандха̄. атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхаттам̣. ке ну кхо те, маха̄саман̣а, абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣а̄ кевалакаппам̣ ванасан̣д̣ам̣ обха̄сетва̄ йена твам̣ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ там̣ абхива̄детва̄ чатуддиса̄ ат̣т̣хам̣су ‘‘сеййатха̄пи маханта̄ аггиккхандха̄’’ти. ‘‘ете кхо, кассапа, чатта̄ро маха̄ра̄джа̄но йена̄хам̣ тенупасан̇камим̣су дхаммассавана̄йа̄’’ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма чатта̄ропи маха̄ра̄джа̄но упасан̇камиссанти дхаммассавана̄йа, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса бхаттам̣ бхун̃джитва̄ тасмим̣йева ванасан̣д̣е виха̄си.
дутийам̣ па̄т̣иха̄рийам̣.
41. атха кхо сакко дева̄наминдо абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ ванасан̣д̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си сеййатха̄пи маха̄аггиккхандхо, пурима̄хи ван̣н̣анибха̄хи абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча. атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхаттам̣. ко ну кхо со, маха̄саман̣а, абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ ванасан̣д̣ам̣ обха̄сетва̄ йена твам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ там̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си сеййатха̄пи маха̄аггиккхандхо, пурима̄хи ван̣н̣анибха̄хи абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘есо кхо, кассапа, сакко дева̄наминдо йена̄хам̣ тенупасан̇ками дхаммассавана̄йа̄’’ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма саккопи дева̄наминдо упасан̇камиссати дхаммассавана̄йа, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса бхаттам̣ бхун̃джитва̄ тасмим̣йева ванасан̣д̣е виха̄си.
татийам̣ па̄т̣иха̄рийам̣.
42. атха кхо брахма̄ сахампати абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ ванасан̣д̣ам̣ обха̄сетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си сеййатха̄пи маха̄аггиккхандхо, пурима̄хи ван̣н̣анибха̄хи абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча. атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхаттам̣. ко ну кхо со, маха̄саман̣а, абхикканта̄йа раттийа̄ абхиккантаван̣н̣о кевалакаппам̣ ванасан̣д̣ам̣ обха̄сетва̄ йена твам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ там̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си сеййатха̄пи маха̄аггиккхандхо, пурима̄хи ван̣н̣анибха̄хи абхиккантатаро ча пан̣ӣтатаро ча̄’’ти? ‘‘есо кхо, кассапа, брахма̄ сахампати йена̄хам̣ тенупасан̇ками дхаммассавана̄йа̄’’ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма брахма̄пи сахампати упасан̇камиссати дхаммассавана̄йа, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса бхаттам̣ бхун̃джитва̄ тасмим̣йева ванасан̣д̣е виха̄си.
чатуттхам̣ па̄т̣иха̄рийам̣.
43. тена кхо пана самайена урувелакассапасса джат̣иласса маха̄йан̃н̃о паччупат̣т̣хито хоти, кевалакаппа̄ ча ан̇гамагадха̄ пахӯтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ а̄да̄йа абхиккамитука̄ма̄ хонти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘етарахи кхо ме маха̄йан̃н̃о паччупат̣т̣хито, кевалакаппа̄ ча ан̇гамагадха̄ пахӯтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ а̄да̄йа абхиккамиссанти. саче маха̄саман̣о маха̄джанака̄йе иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ кариссати, маха̄саман̣асса ла̄бхасакка̄ро абхивад̣д̣хиссати, мама ла̄бхасакка̄ро париха̄йиссати. ахо нӯна маха̄саман̣о сва̄тана̄йа на̄гаччхеййа̄’’ти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа уттаракурум̣ гантва̄ тато пин̣д̣апа̄там̣ а̄харитва̄ анотаттадахе парибхун̃джитва̄ таттхева дива̄виха̄рам̣ ака̄си. атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхаттам̣. ким̣ ну кхо, маха̄саман̣а, хиййо на̄гама̄си? апи ча майам̣ там̣ сара̄ма – ким̣ ну кхо маха̄саман̣о на̄гаччхатӣти? кха̄данӣйасса ча бходжанӣйасса ча те пат̣ивӣсо [пат̣ивим̣со (сӣ.), пат̣ивисо (сйа̄.)] т̣хапито’’ти. нану те, кассапа, етадахоси – ‘‘‘етарахи кхо ме маха̄йан̃н̃о паччупат̣т̣хито, кевалакаппа̄ ча ан̇гамагадха̄ пахӯтам̣ кха̄данӣйам̣ бходжанӣйам̣ а̄да̄йа абхиккамиссанти, саче маха̄саман̣о маха̄джанака̄йе иддхипа̄т̣иха̄рийам̣ кариссати, маха̄саман̣асса ла̄бхасакка̄ро абхивад̣д̣хиссати, мама ла̄бхасакка̄ро париха̄йиссати, ахо нӯна маха̄саман̣о сва̄тана̄йа на̄гаччхеййа̄’ти. со кхо ахам̣, кассапа, тава четаса̄ четопаривитаккам̣ ан̃н̃а̄йа уттаракурум̣ гантва̄ тато пин̣д̣апа̄там̣ а̄харитва̄ анотаттадахе парибхун̃джитва̄ таттхева дива̄виха̄рам̣ ака̄си’’нти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма четаса̄пи читтам̣ паджа̄ниссати, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса бхаттам̣ бхун̃джитва̄ тасмим̣йева ванасан̣д̣е виха̄си.
пан̃чамам̣ па̄т̣иха̄рийам̣.
44. тена кхо пана самайена бхагавато пам̣сукӯлам̣ уппаннам̣ хоти. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘каттха ну кхо ахам̣ пам̣сукӯлам̣ дховеййа’’нти? атха кхо сакко дева̄наминдо бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа па̄н̣ина̄ поккхаран̣им̣ кхан̣итва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха, бханте, бхагава̄ пам̣сукӯлам̣ дховатӯ’’ти. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘кимхи ну кхо ахам̣ пам̣сукӯлам̣ паримаддеййа’’нти? атха кхо сакко дева̄наминдо бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа махатим̣ силам̣ упаниккхипи – идха, бханте, бхагава̄ пам̣сукӯлам̣ паримаддатӯти. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘кимхи ну кхо ахам̣ [ахам̣ пам̣сукӯлам̣ (ка.)] а̄ламбитва̄ уттареййа’’нти? атха кхо какудхе адхиваттха̄ девата̄ бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа са̄кхам̣ она̄меси – идха, бханте, бхагава̄ а̄ламбитва̄ уттаратӯти. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘кимхи ну кхо ахам̣ пам̣сукӯлам̣ виссаджджеййа’’нти? атха кхо сакко дева̄наминдо бхагавато четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа махатим̣ силам̣ упаниккхипи – идха, бханте, бхагава̄ пам̣сукӯлам̣ виссаджджетӯти. атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхаттам̣. ким̣ ну кхо, маха̄саман̣а, на̄йам̣ пуббе идха поккхаран̣ӣ, са̄йам̣ идха поккхаран̣ӣ. найима̄ сила̄ пуббе упаниккхитта̄. кенима̄ сила̄ упаниккхитта̄? найимасса какудхасса пуббе са̄кха̄ оната̄, са̄йам̣ са̄кха̄ оната̄’’ти. идха ме, кассапа, пам̣сукӯлам̣ уппаннам̣ ахоси. тасса майхам̣, кассапа, етадахоси – ‘‘каттха ну кхо ахам̣ пам̣сукӯлам̣ дховеййа’’нти? атха кхо, кассапа, сакко дева̄наминдо мама четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа па̄н̣ина̄ поккхаран̣им̣ кхан̣итва̄ мам̣ етадавоча – ‘‘идха, бханте, бхагава̄ пам̣сукӯлам̣ дховатӯ’’ти. са̄йам̣ кассапа амануссена па̄н̣ина̄ кхан̣ита̄ поккхаран̣ӣ. тасса майхам̣, кассапа, етадахоси – ‘‘кимхи ну кхо ахам̣ пам̣сукӯлам̣ паримаддеййа’’нти? атха кхо, кассапа, сакко дева̄наминдо мама четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа махатим̣ силам̣ упаниккхипи – ‘‘идха, бханте, бхагава̄ пам̣сукӯлам̣ паримаддатӯ’’ти. са̄йам̣ кассапа амануссена упаниккхитта̄ сила̄. тасса майхам̣, кассапа, етадахоси – ‘‘кимхи ну кхо ахам̣ а̄ламбитва̄ уттареййа’’нти? атха кхо, кассапа, какудхе адхиваттха̄ девата̄ джа мама четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа са̄кхам̣ она̄меси – ‘‘идха, бханте, бхагава̄ а̄ламбитва̄ уттаратӯ’’ти. сва̄йам̣ а̄харахаттхо какудхо. тасса майхам̣, кассапа, етадахоси – ‘‘кимхи ну кхо ахам̣ пам̣сукӯлам̣ виссаджджеййа’’нти? атха кхо, кассапа, сакко дева̄наминдо мама четаса̄ четопаривитаккаман̃н̃а̄йа махатим̣ силам̣ упаниккхипи – ‘‘идха, бханте, бхагава̄ пам̣сукӯлам̣ виссаджджетӯ’’ти. са̄йам̣ кассапа амануссена упаниккхитта̄ сила̄ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма саккопи дева̄наминдо веййа̄ваччам̣ кариссати, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса бхаттам̣ бхун̃джитва̄ тасмим̣йева ванасан̣д̣е виха̄си.
атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄рочеси – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. ‘‘гаччха твам̣, кассапа, а̄йа̄маха’’нти урувелакассапам̣ джат̣илам̣ уййоджетва̄ йа̄йа джамбуйа̄ ‘джамбудӣпо’ пан̃н̃а̄йати, тато пхалам̣ гахетва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисӣди. аддаса̄ кхо урувелакассапо джат̣ило бхагавантам̣ агйа̄га̄ре нисиннам̣, дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катамена твам̣, маха̄саман̣а, маггена а̄гато? ахам̣ тайа̄ пат̣хаматарам̣ пакканто, со твам̣ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисинно’’ти. ‘‘идха̄хам̣, кассапа, там̣ уййоджетва̄ йа̄йа джамбуйа̄ ‘джамбудӣпо’ пан̃н̃а̄йати, тато пхалам̣ гахетва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисинно. идам̣ кхо, кассапа, джамбупхалам̣ ван̣н̣асампаннам̣ гандхасампаннам̣ расасампаннам̣. саче а̄кан̇кхаси парибхун̃джа̄’’ти. ‘‘алам̣, маха̄саман̣а, твам̣йева там̣ арахаси, твам̣йева там̣ [твам̣йеветам̣ а̄хараси, твам̣йеветам̣ (сӣ. сйа̄.)] парибхун̃джа̄хӣ’’ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма мам̣ пат̣хаматарам̣ уййоджетва̄ йа̄йа джамбуйа̄ ‘джамбудӣпо’ пан̃н̃а̄йати, тато пхалам̣ гахетва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисӣдиссати, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапасса джат̣иласса бхаттам̣ бхун̃джитва̄ тасмим̣йева ванасан̣д̣е виха̄си.
45. атха кхо урувелакассапо джат̣ило тасса̄ раттийа̄ аччайена йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавато ка̄лам̣ а̄рочеси – ‘‘ка̄ло, маха̄саман̣а, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти. гаччха твам̣, кассапа, а̄йа̄маханти урувелакассапам̣ джат̣илам̣ уййоджетва̄ йа̄йа джамбуйа̄ ‘джамбудӣпо’ пан̃н̃а̄йати, тасса̄ авидӯре амбо…пе… тасса̄ авидӯре а̄малакӣ…пе… тасса̄ авидӯре харӣтакӣ…пе… та̄ватим̣сам̣ гантва̄ па̄риччхаттакапуппхам̣ гахетва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисӣди. аддаса̄ кхо урувелакассапо джат̣ило бхагавантам̣ агйа̄га̄ре нисиннам̣, дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘катамена твам̣, маха̄саман̣а, маггена а̄гато? ахам̣ тайа̄ пат̣хаматарам̣ пакканто, со твам̣ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисинно’’ти. ‘‘идха̄хам̣, кассапа, там̣ уййоджетва̄ та̄ватим̣сам̣ гантва̄ па̄риччхаттакапуппхам̣ гахетва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисинно. идам̣ кхо, кассапа, па̄риччхаттакапуппхам̣ ван̣н̣асампаннам̣ гандхасампаннам̣ [сугандхикам̣ (ка.)]. (саче а̄кан̇кхаси ган̣ха̄’’ти. ‘‘алам̣, маха̄саман̣а, твам̣йева там̣ арахаси, твам̣йева там̣ ган̣ха̄’’ти) [( ) сӣ. сйа̄. поттхакесу наттхи]. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма мам̣ пат̣хаматарам̣ уййоджетва̄ та̄ватим̣сам̣ гантва̄ па̄риччхаттакапуппхам̣ гахетва̄ пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ агйа̄га̄ре нисӣдиссати, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
46. тена кхо пана самайена те джат̣ила̄ аггим̣ паричаритука̄ма̄ на сакконти кат̣т̣ха̄ни пха̄летум̣. атха кхо тесам̣ джат̣ила̄нам̣ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо маха̄саман̣асса иддха̄нубха̄во, йатха̄ майам̣ на саккома кат̣т̣ха̄ни пха̄лету’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘пха̄лийанту, кассапа, кат̣т̣ха̄нӣ’’ти. ‘‘пха̄лийанту, маха̄саман̣а̄’’ти. сакидева пан̃ча кат̣т̣хасата̄ни пха̄лийим̣су. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма кат̣т̣ха̄нипи пха̄лийиссанти, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
47. тена кхо пана самайена те джат̣ила̄ аггим̣ паричаритука̄ма̄ на сакконти аггим̣ уджджалетум̣ [джа̄летум̣ (сӣ.), уджджалитум̣ (ка.)]. атха кхо тесам̣ джат̣ила̄нам̣ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо маха̄саман̣асса иддха̄нубха̄во, йатха̄ майам̣ на саккома аггим̣ уджджалету’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘уджджалийанту, кассапа, аггӣ’’ти. ‘‘уджджалийанту, маха̄саман̣а̄’’ти. сакидева пан̃ча аггисата̄ни уджджалийим̣су. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма аггӣпи уджджалийиссанти, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
48. тена кхо пана самайена те джат̣ила̄ аггим̣ паричаритва̄ на сакконти аггим̣ виджджха̄петум̣. атха кхо тесам̣ джат̣ила̄нам̣ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо маха̄саман̣асса иддха̄нубха̄во, йатха̄ майам̣ на саккома аггим̣ виджджха̄пету’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘виджджха̄йанту, кассапа, аггӣ’’ти. ‘‘виджджха̄йанту, маха̄саман̣а̄’’ти. сакидева пан̃ча аггисата̄ни виджджха̄йим̣су. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма аггӣпи виджджха̄йиссанти, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
49. тена кхо пана самайена те джат̣ила̄ сӣта̄су хемантика̄су раттӣсу антарат̣т̣хака̄су химапа̄тасамайе наджджа̄ неран̃джара̄йа уммуджджантипи, нимуджджантипи, уммуджджананимуджджанампи каронти. атха кхо бхагава̄ пан̃чаматта̄ни манда̄мукхисата̄ни абхиниммини, йаттха те джат̣ила̄ уттаритва̄ висиббесум̣. атха кхо тесам̣ джат̣ила̄нам̣ етадахоси – ‘‘ниссам̣сайам̣ кхо маха̄саман̣асса иддха̄нубха̄во, йатхайима̄ манда̄мукхийо ниммита̄’’ти. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма та̄ва бахӯ манда̄мукхийопи абхинимминиссати, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
50. тена кхо пана самайена маха̄ ака̄ламегхо па̄васси, маха̄ удакава̄хако сан̃джа̄йи. йасмим̣ падесе бхагава̄ вихарати, со падесо удакена на оттхат̣о [удакена оттхат̣о (сӣ. сйа̄.)] хоти. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘йам̣нӯна̄хам̣ саманта̄ удакам̣ усса̄ретва̄ маджджхе рен̣ухата̄йа бхӯмийа̄ чан̇камеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ саманта̄ удакам̣ усса̄ретва̄ маджджхе рен̣ухата̄йа бхӯмийа̄ чан̇ками. атха кхо урувелакассапо джат̣ило – ма̄хева кхо маха̄саман̣о удакена вӯл̣хо ахосӣти на̄ва̄йа самбахулехи джат̣илехи саддхим̣ йасмим̣ падесе бхагава̄ вихарати там̣ падесам̣ агама̄си. аддаса̄ кхо урувелакассапо джат̣ило бхагавантам̣ саманта̄ удакам̣ усса̄ретва̄ маджджхе рен̣ухата̄йа бхӯмийа̄ чан̇камантам̣, дисва̄на бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идам̣ ну твам̣, маха̄саман̣а̄’’ти? ‘‘айамахамасми [а̄ма ахамасми (сйа̄.)], кассапа̄’’ти бхагава̄ веха̄сам̣ аббхуггантва̄ на̄ва̄йа паччут̣т̣ха̄си. атха кхо урувелакассапасса джат̣иласса етадахоси – ‘‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, йатра хи на̄ма удакампи на пава̄хиссати [наппасахиссати (сӣ.)], на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’’нти.
51. атха кхо бхагавато етадахоси – ‘‘чирампи кхо имасса могхапурисасса евам̣ бхависсати – ‘махиддхико кхо маха̄саман̣о маха̄нубха̄во, на твева ча кхо араха̄ йатха̄ аха’нти; йам̣нӯна̄хам̣ имам̣ джат̣илам̣ сам̣веджеййа’’нти. атха кхо бхагава̄ урувелакассапам̣ джат̣илам̣ етадавоча – ‘‘нева ча кхо твам̣, кассапа, араха̄, на̄пи арахаттамаггасама̄панно. са̄пи те пат̣ипада̄ наттхи, йа̄йа твам̣ араха̄ ва̄ ассаси, арахаттамаггам̣ ва̄ сама̄панно’’ти. атха кхо урувелакассапо джат̣ило бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘лабхеййа̄хам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййам̣ упасампада’’нти. твам̣ кхоси, кассапа, пан̃чаннам̣ джат̣иласата̄нам̣ на̄йако вина̄йако агго памукхо па̄моккхо. тепи та̄ва апалокехи, йатха̄ те ман̃н̃иссанти татха̄ те кариссантӣти. атха кхо урувелакассапо джат̣ило йена те джат̣ила̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ те джат̣иле етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, бхо, маха̄саман̣е брахмачарийам̣ чаритум̣, йатха̄ бхаванто ман̃н̃анти татха̄ каронтӯ’’ти. ‘‘чирапат̣ика̄ майам̣, бхо, маха̄саман̣е абхиппасанна̄, саче бхавам̣, маха̄саман̣е брахмачарийам̣ чариссати, саббева майам̣ маха̄саман̣е брахмачарийам̣ чарисса̄ма̄’’ти. атха кхо те джат̣ила̄ кесамиссам̣ джат̣а̄миссам̣ кха̄рика̄джамиссам̣ аггихутамиссам̣ удаке пава̄хетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘лабхеййа̄ма майам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййа̄ма упасампада’’нти. ‘‘етха бхиккхаво’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘сва̄ккха̄то дхаммо, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти. са̄ва тесам̣ а̄йасманта̄нам̣ упасампада̄ ахоси.
52. аддаса̄ кхо надӣкассапо джат̣ило кесамиссам̣ джат̣а̄миссам̣ кха̄рика̄джамиссам̣ аггихутамиссам̣ удаке вуйхама̄не, дисва̄насса етадахоси – ‘‘ма̄хева ме бха̄туно упасагго ахосӣ’’ти. джат̣иле па̄хеси – гаччхатха ме бха̄тарам̣ джа̄на̄тха̄ти. са̄ман̃ча тӣхи джат̣иласатехи саддхим̣ йена̄йасма̄ урувелакассапо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ урувелакассапам̣ етадавоча – ‘‘идам̣ ну кхо, кассапа, сеййо’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо, идам̣ сеййо’’ти. атха кхо те джат̣ила̄ кесамиссам̣ джат̣а̄миссам̣ кха̄рика̄джамиссам̣ аггихутамиссам̣ удаке пава̄хетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘лабхеййа̄ма майам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййа̄ма упасампада’’нти. ‘‘етха бхиккхаво’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘сва̄ккха̄то дхаммо, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти. са̄ва тесам̣ а̄йасманта̄нам̣ упасампада̄ ахоси.
53. аддаса̄ кхо гайа̄кассапо джат̣ило кесамиссам̣ джат̣а̄миссам̣ кха̄рика̄джамиссам̣ аггихутамиссам̣ удаке вуйхама̄не, дисва̄насса етадахоси – ‘‘ма̄хева ме бха̄тӯнам̣ упасагго ахосӣ’’ти. джат̣иле па̄хеси – гаччхатха ме бха̄таро джа̄на̄тха̄ти. са̄ман̃ча двӣхи джат̣иласатехи саддхим̣ йена̄йасма̄ урувелакассапо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ урувелакассапам̣ етадавоча – ‘‘идам̣ ну кхо, кассапа, сеййо’’ти? ‘‘а̄ма̄вусо, идам̣ сеййо’’ти. атха кхо те джат̣ила̄ кесамиссам̣ джат̣а̄миссам̣ кха̄рика̄джамиссам̣ аггихутамиссам̣ удаке пава̄хетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘лабхеййа̄ма майам̣, бханте, бхагавато сантике паббаджджам̣, лабхеййа̄ма упасампада’’нти. ‘‘етха бхиккхаво’’ти бхагава̄ авоча – ‘‘сва̄ккха̄то дхаммо, чаратха брахмачарийам̣ самма̄ дуккхасса антакирийа̄йа̄’’ти. са̄ва тесам̣ а̄йасманта̄нам̣ упасампада̄ ахоси.
бхагавато адхит̣т̣ха̄нена пан̃ча кат̣т̣хасата̄ни на пха̄лийим̣су, пха̄лийим̣су; аггӣ на уджджалийим̣су, уджджалийим̣су; на виджджха̄йим̣су, виджджха̄йим̣су; пан̃чаманда̄мукхисата̄ни абхиниммини. етена найена ад̣д̣худ̣д̣хапа̄т̣иха̄рийасахасса̄ни хонти.
54. атха кхо бхагава̄ урувела̄йам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена гайа̄сӣсам̣ тена пакка̄ми махата̄ бхиккхусан̇гхена саддхим̣ бхиккхусахассена саббехева пура̄н̣аджат̣илехи. татра судам̣ бхагава̄ гайа̄йам̣ вихарати гайа̄сӣсе саддхим̣ бхиккхусахассена. татра кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
[сам̣. ни. 4.29] ‘‘саббам̣, бхиккхаве, а̄диттам̣. кин̃ча, бхиккхаве, саббам̣ а̄диттам̣? чаккху а̄диттам̣, рӯпа̄ а̄дитта̄, чаккхувин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣, чаккхусампхассо а̄дитто, йамидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ра̄гаггина̄ досаггина̄ мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄диттанти вада̄ми. сотам̣ а̄диттам̣, садда̄ а̄дитта̄, сотавин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣, сотасампхассо а̄дитто, йамидам̣ сотасампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ра̄гаггина̄ досаггина̄ мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄диттанти вада̄ми. гха̄нам̣ а̄диттам̣, гандха̄ а̄дитта̄, гха̄навин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣, гха̄насампхассо а̄дитто, йамидам̣ гха̄насампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ра̄гаггина̄ досаггина̄ мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄диттанти вада̄ми. дживха̄ а̄дитта̄, раса̄ а̄дитта̄, дживха̄вин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣ дживха̄сампхассо а̄дитто, йамидам̣ дживха̄сампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ра̄гаггина̄ досаггина̄ мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄диттанти вада̄ми. ка̄йо а̄дитто, пхот̣т̣хабба̄ а̄дитта̄, ка̄йавин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣ ка̄йасампхассо а̄дитто, йамидам̣ ка̄йасампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ра̄гаггина̄ досаггина̄ мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄диттанти вада̄ми. мано а̄дитто, дхамма̄ а̄дитта̄, мановин̃н̃а̄н̣ам̣ а̄диттам̣ маносампхассо а̄дитто, йамидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тампи а̄диттам̣. кена а̄диттам̣? ра̄гаггина̄ досаггина̄ мохаггина̄ а̄диттам̣, джа̄тийа̄ джара̄йа маран̣ена сокехи паридевехи дуккхехи доманассехи упа̄йа̄сехи а̄диттанти вада̄ми.
‘‘евам̣ пассам̣, бхиккхаве, сутава̄ арийаса̄вако чаккхусмимпи ниббиндати, рӯпесупи ниббиндати, чаккхувин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, чаккхусампхассепи ниббиндати, йамидам̣ чаккхусампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄, тасмимпи ниббиндати. сотасмимпи ниббиндати, саддесупи ниббиндати…пе… гха̄насмимпи ниббиндати, гандхесупи ниббиндати…пе… дживха̄йапи ниббиндати, расесупи ниббиндати…пе… ка̄йасмимпи ниббиндати, пхот̣т̣хаббесупи ниббиндати…пе… манасмимпи ниббиндати, дхаммесупи ниббиндати, мановин̃н̃а̄н̣епи ниббиндати, маносампхассепи ниббиндати, йамидам̣ маносампхассапаччайа̄ уппаджджати ведайитам̣ сукхам̣ ва̄ дуккхам̣ ва̄ адуккхамасукхам̣ ва̄ тасмимпи ниббиндати, ниббиндам̣ вираджджати, вира̄га̄ вимуччати, вимуттасмим̣ вимуттамити н̃а̄н̣ам̣ хоти. кхӣн̣а̄ джа̄ти, вуситам̣ брахмачарийам̣, катам̣ каран̣ӣйам̣, на̄парам̣ иттхатта̄йа̄ти паджа̄на̄тӣ’’ти.
имасмин̃ча пана веййа̄каран̣асмим̣ бхан̃н̃ама̄не тасса бхиккхусахассасса анупа̄да̄йа а̄савехи читта̄ни вимуччим̣су.
а̄диттапарийа̄йасуттам̣ нит̣т̣хитам̣.
урувелапа̄т̣иха̄рийам̣ татийабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.