11. упаджджха̄йаваттакатха̄
375. тена кхо пана самайена саддхивиха̄рика̄ упаджджха̄йесу на самма̄ ваттанти. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саддхивиха̄рика̄ упаджджха̄йесу на самма̄ ваттиссантӣ’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира, бхиккхаве, саддхивиха̄рика̄ упаджджха̄йесу на самма̄ ваттантӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти вигарахи буддхо бхагава̄…пе… ‘‘катхан̃хи на̄ма, бхиккхаве, саддхивиха̄рика̄ упаджджха̄йесу на самма̄ ваттиссанти! нетам̣, бхиккхаве, аппасанна̄нам̣ ва̄ паса̄да̄йа…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси –
376. ‘‘тена хи, бхиккхаве, саддхивиха̄рика̄нам̣ упаджджха̄йесу ваттам̣ пан̃н̃апесса̄ми йатха̄ саддхивиха̄рикехи упаджджха̄йесу самма̄ ваттитаббам̣. [маха̄ва. 66] саддхивиха̄рикена, бхиккхаве, упаджджха̄йамхи самма̄ ваттитаббам̣. татра̄йам̣ самма̄ваттана̄ –
‘‘ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа упа̄хана̄ омун̃читва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ дантакат̣т̣хам̣ да̄таббам̣, мукходакам̣ да̄таббам̣, а̄санам̣ пан̃н̃апетаббам̣. саче йа̄гу хоти, бха̄джанам̣ дховитва̄ йа̄гу упана̄метабба̄. йа̄гум̣ пӣтасса удакам̣ датва̄ бха̄джанам̣ пат̣иггахетва̄ нӣчам̣ катва̄ са̄дхукам̣ аппат̣игхам̣сантена дховитва̄ пат̣иса̄метаббам̣. упаджджха̄йамхи вут̣т̣хите а̄санам̣ уддхаритаббам̣. саче со десо укла̄по хоти, со десо саммаджджитаббо.
‘‘саче упаджджха̄йо га̄мам̣ пависитука̄мо хоти, нива̄санам̣ да̄таббам̣, пат̣инива̄санам̣ пат̣иггахетаббам̣, ка̄йабандханам̣ да̄таббам̣, сагун̣ам̣ катва̄ сан̇гха̄т̣ийо да̄табба̄, дховитва̄ патто содако [саудако (ка.)] да̄таббо. саче упаджджха̄йо паччха̄саман̣ам̣ а̄кан̇кхати, тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄дентена париман̣д̣алам̣ нива̄сетва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ сагун̣ам̣ катва̄ сан̇гха̄т̣ийо па̄рупитва̄ ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄ дховитва̄ паттам̣ гахетва̄ упаджджха̄йасса паччха̄саман̣ена хотаббам̣. на̄тидӯре гантаббам̣, на̄чча̄санне гантаббам̣, паттапарийа̄паннам̣ пат̣иггахетаббам̣. на упаджджха̄йасса бхан̣ама̄насса антарантара̄ катха̄ опа̄тетабба̄. упаджджха̄йо а̄паттиса̄манта̄ бхан̣ама̄но нива̄ретаббо.
‘‘ниваттантена пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетаббам̣, па̄додакам̣ па̄дапӣт̣хам̣ па̄дакатхаликам̣ упаниккхипитаббам̣, паччуггантва̄ паттачӣварам̣ пат̣иггахетаббам̣, пат̣инива̄санам̣ да̄таббам̣, нива̄санам̣ пат̣иггахетаббам̣. саче чӣварам̣ синнам̣ хоти, мухуттам̣ ун̣хе ота̄петаббам̣, на ча ун̣хе чӣварам̣ нидахитаббам̣. чӣварам̣ сан̇гхаритаббам̣. чӣварам̣ сан̇гхарантена чатуран̇гулам̣ кан̣н̣ам̣ усса̄ретва̄ чӣварам̣ сан̇гхаритаббам̣ – ма̄ маджджхе бхан̇го ахосӣти. обхоге ка̄йабандханам̣ ка̄таббам̣.
‘‘саче пин̣д̣апа̄то хоти, упаджджха̄йо ча бхун̃джитука̄мо хоти, удакам̣ датва̄ пин̣д̣апа̄то упана̄метаббо. упаджджха̄йо па̄нӣйена пуччхитаббо. бхутта̄висса удакам̣ датва̄ паттам̣ пат̣иггахетва̄ нӣчам̣ катва̄ са̄дхукам̣ аппат̣игхам̣сантена дховитва̄ водакам̣ катва̄ мухуттам̣ ун̣хе ота̄петаббо. на ча ун̣хе патто нидахитаббо. паттачӣварам̣ никкхипитаббам̣. паттам̣ никкхипантена екена хаттхена паттам̣ гахетва̄ екена хаттхена хет̣т̣ха̄ман̃чам̣ ва̄ хет̣т̣ха̄пӣт̣хам̣ ва̄ пара̄маситва̄ патто никкхипитаббо. на ча анантарахита̄йа бхӯмийа̄ патто никкхипитаббо. чӣварам̣ никкхипантена екена хаттхена чӣварам̣ гахетва̄ екена хаттхена чӣваравам̣сам̣ ва̄ чӣварараджджум̣ ва̄ памаджджитва̄ па̄рато антам̣ орато бхогам̣ катва̄ чӣварам̣ никкхипитаббам̣. упаджджха̄йамхи вут̣т̣хите а̄санам̣ уддхаритаббам̣, па̄додакам̣ па̄дапӣт̣хам̣ па̄дакатхаликам̣ пат̣иса̄метаббам̣. саче со десо укла̄по хоти, со десо саммаджджитаббо.
‘‘саче упаджджха̄йо наха̄йитука̄мо хоти, наха̄нам̣ пат̣ийа̄детаббам̣. саче сӣтена аттхо хоти, сӣтам̣ пат̣ийа̄детаббам̣. саче ун̣хена аттхо хоти, ун̣хам̣ пат̣ийа̄детаббам̣.
‘‘саче упаджджха̄йо джанта̄гхарам̣ пависитука̄мо хоти, чун̣н̣ам̣ саннетаббам̣, маттика̄ теметабба̄, джанта̄гхарапӣт̣хам̣ а̄да̄йа упаджджха̄йасса пит̣т̣хито пит̣т̣хито гантва̄ джанта̄гхарапӣт̣хам̣ датва̄ чӣварам̣ пат̣иггахетва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣, чун̣н̣ам̣ да̄таббам̣, маттика̄ да̄табба̄. саче уссахати, джанта̄гхарам̣ пависитаббам̣. джанта̄гхарам̣ пависантена маттика̄йа мукхам̣ маккхетва̄ пурато ча паччхато ча пат̣иччха̄детва̄ джанта̄гхарам̣ пависитаббам̣. на тхере бхиккхӯ анупакхаджджа нисӣдитаббам̣. на нава̄ бхиккхӯ а̄санена пат̣иба̄хитабба̄. джанта̄гхаре упаджджха̄йасса парикаммам̣ ка̄таббам̣. джанта̄гхара̄ никкхамантена джанта̄гхарапӣт̣хам̣ а̄да̄йа пурато ча паччхато ча пат̣иччха̄детва̄ джанта̄гхара̄ никкхамитаббам̣.
‘‘удакепи упаджджха̄йасса парикаммам̣ ка̄таббам̣. наха̄тена пат̣хаматарам̣ уттаритва̄ аттано гаттам̣ водакам̣ катва̄ нива̄сетва̄ упаджджха̄йасса гаттато удакам̣ памаджджитаббам̣, нива̄санам̣ да̄таббам̣, сан̇гха̄т̣и да̄табба̄, джанта̄гхарапӣт̣хам̣ а̄да̄йа пат̣хаматарам̣ а̄гантва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетаббам̣, па̄додакам̣ па̄дапӣт̣хам̣ па̄дакатхаликам̣ упаниккхипитаббам̣. упаджджха̄йо па̄нӣйена пуччхитаббо. саче уддиса̄петука̄мо хоти, уддиситаббо. саче парипуччхитука̄мо хоти, парипуччхитаббо.
‘‘йасмим̣ виха̄ре упаджджха̄йо вихарати, саче со виха̄ро укла̄по хоти, саче уссахати, содхетаббо. виха̄рам̣ содхентена пат̣хамам̣ паттачӣварам̣ нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣; нисӣданапаччаттхаран̣ам̣ нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣; бхисибиббоханам̣ нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣; ман̃чо нӣчам̣ катва̄ са̄дхукам̣ аппат̣игхам̣сантена, асан̇гхат̣т̣ентена кава̄т̣апит̣т̣хам̣, нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббо; пӣт̣хам̣ нӣчам̣ катва̄ са̄дхукам̣ аппат̣игхам̣сантена, асан̇гхат̣т̣ентена кава̄т̣апит̣т̣хам̣, нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣; ман̃чапат̣ипа̄дака̄ нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитабба̄; кхел̣амаллако нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббо; апассенапхалакам̣ нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣; бхӯматтхаран̣ам̣ йатха̄пан̃н̃аттам̣ саллаккхетва̄ нӣхаритва̄ екамантам̣ никкхипитаббам̣. саче виха̄ре санта̄накам̣ хоти, уллока̄ пат̣хамам̣ оха̄ретаббам̣, а̄локасандхикан̣н̣абха̄га̄ памаджджитабба̄. саче герукапарикаммаката̄ бхитти кан̣н̣акита̄ хоти, чол̣акам̣ теметва̄ пӣл̣етва̄ памаджджитабба̄. саче ка̄л̣аван̣н̣аката̄ бхӯми кан̣н̣акита̄ хоти, чол̣акам̣ теметва̄ пӣл̣етва̄ памаджджитабба̄. саче аката̄ хоти бхӯми, удакена париппхоситва̄ парипхоситва̄ саммаджджитабба̄ – ма̄ виха̄ро раджена ухан̃н̃ӣти. сан̇ка̄рам̣ вичинитва̄ екамантам̣ чхад̣д̣етаббам̣.
‘‘бхӯматтхаран̣ам̣ ота̄петва̄ содхетва̄ паппхот̣етва̄ атихаритва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апетаббам̣. ман̃чапат̣ипа̄дака̄ ота̄петва̄ памаджджитва̄ атихаритва̄ йатха̄т̣ха̄не т̣хапетабба̄. ман̃чо ота̄петва̄ содхетва̄ паппхот̣етва̄ нӣчам̣ катва̄ са̄дхукам̣ аппат̣игхам̣сантена, асан̇гхат̣т̣ентена кава̄т̣апит̣т̣хам̣, атихаритва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апетаббо. пӣт̣хам̣ ота̄петва̄ содхетва̄ паппхот̣етва̄ нӣчам̣ катва̄ са̄дхукам̣ аппат̣игхам̣сантена, асан̇гхат̣т̣ентена кава̄т̣апит̣т̣хам̣, атихаритва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апетаббам̣. бхисибиббоханам̣ ота̄петва̄ содхетва̄ паппхот̣етва̄ атихаритва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апетаббам̣. нисӣданапаччаттхаран̣ам̣ ота̄петва̄ содхетва̄ паппхот̣етва̄ атихаритва̄ йатха̄пан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апетаббам̣. кхел̣амаллако ота̄петва̄ памаджджитва̄ атихаритва̄ йатха̄т̣ха̄не т̣хапетаббо. апассенапхалакам̣ ота̄петва̄ памаджджитва̄ атихаритва̄ йатха̄т̣ха̄не т̣хапетаббам̣. паттачӣварам̣ никкхипитаббам̣. паттам̣ никкхипантена екена хаттхена паттам̣ гахетва̄ екена хаттхена хет̣т̣ха̄ман̃чам̣ ва̄ хет̣т̣ха̄пӣт̣хам̣ ва̄ пара̄маситва̄ патто никкхипитаббо. на ча анантарахита̄йа бхӯмийа̄ патто никкхипитаббо. чӣварам̣ никкхипантена екена хаттхена чӣварам̣ гахетва̄ екена хаттхена чӣваравам̣сам̣ ва̄ чӣварараджджум̣ ва̄ памаджджитва̄ па̄рато антам̣ орато бхогам̣ катва̄ чӣварам̣ никкхипитаббам̣.
‘‘саче пураттхима̄ сараджа̄ ва̄та̄ ва̄йанти, пураттхима̄ ва̄тапа̄на̄ тхакетабба̄. саче паччхима̄ сараджа̄ ва̄та̄ ва̄йанти, паччхима̄ ва̄тапа̄на̄ тхакетабба̄. саче уттара̄ сараджа̄ ва̄та̄ ва̄йанти, уттара̄ ва̄тапа̄на̄ тхакетабба̄. саче даккхин̣а̄ сараджа̄ ва̄та̄ ва̄йанти, даккхин̣а̄ ва̄тапа̄на̄ тхакетабба̄. саче сӣтака̄ло хоти, дива̄ ва̄тапа̄на̄ виваритабба̄, раттим̣ тхакетабба̄. саче ун̣хака̄ло хоти, дива̄ ва̄тапа̄на̄ тхакетабба̄, раттим̣ виваритабба̄.
‘‘саче паривен̣ам̣ укла̄пам̣ хоти, паривен̣ам̣ саммаджджитаббам̣. саче кот̣т̣хако укла̄по хоти, кот̣т̣хако саммаджджитаббо. саче упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ укла̄па̄ хоти, упат̣т̣ха̄наса̄ла̄ саммаджджитабба̄. саче аггиса̄ла̄ укла̄па̄ хоти, аггиса̄ла̄ саммаджджитабба̄. саче ваччакут̣и укла̄па̄ хоти, ваччакут̣и саммаджджитабба̄. саче па̄нӣйам̣ на хоти, па̄нӣйам̣ упат̣т̣ха̄петаббам̣. саче парибходжанӣйам̣ на хоти, парибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄петаббам̣. саче а̄чаманакумбхийа̄ удакам̣ на хоти, а̄чаманакумбхийа̄ удакам̣ а̄син̃читаббам̣.
‘‘саче упаджджха̄йасса анабхирати уппанна̄ хоти, саддхивиха̄рикена вӯпака̄сетаббо, вӯпака̄са̄петаббо, дхаммакатха̄ ва̄сса ка̄табба̄. саче упаджджха̄йасса куккуччам̣ уппаннам̣ хоти, саддхивиха̄рикена винодетаббам̣, винода̄петаббам̣, дхаммакатха̄ ва̄сса ка̄табба̄. саче упаджджха̄йасса дит̣т̣хигатам̣ уппаннам̣ хоти, саддхивиха̄рикена вивечетаббам̣, вивеча̄петаббам̣, дхаммакатха̄ ва̄сса ка̄табба̄. саче упаджджха̄йо гарудхаммам̣ аджджха̄панно хоти парива̄са̄рахо, саддхивиха̄рикена уссуккам̣ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо сан̇гхо упаджджха̄йасса парива̄сам̣ дадеййа̄ти. саче упаджджха̄йо мӯла̄йапат̣икассана̄рахо хоти, саддхивиха̄рикена уссуккам̣ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо сан̇гхо упаджджха̄йам̣ мӯла̄йа пат̣икассеййа̄ти. саче упаджджха̄йо ма̄натта̄рахо хоти, саддхивиха̄рикена уссуккам̣ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо сан̇гхо упаджджха̄йасса ма̄наттам̣ дадеййа̄ти. саче упаджджха̄йо аббха̄на̄рахо хоти, саддхивиха̄рикена уссуккам̣ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо сан̇гхо упаджджха̄йам̣ аббхеййа̄ти. саче сан̇гхо упаджджха̄йасса каммам̣ каттука̄мо хоти, таджджанӣйам̣ ва̄ нийассам̣ ва̄ пабба̄джанӣйам̣ ва̄ пат̣иса̄ран̣ӣйам̣ ва̄ уккхепанӣйам̣ ва̄, саддхивиха̄рикена уссуккам̣ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо сан̇гхо упаджджха̄йасса каммам̣ на кареййа, лахука̄йа ва̄ парин̣а̄меййа̄ти. катам̣ ва̄ панасса хоти сан̇гхена каммам̣, таджджанӣйам̣ ва̄ нийассам̣ ва̄ пабба̄джанӣйам̣ ва̄ пат̣иса̄ран̣ӣйам̣ ва̄ уккхепанӣйам̣ ва̄, саддхивиха̄рикена уссуккам̣ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо упаджджха̄йо самма̄ ваттеййа, ломам̣ па̄теййа, неттха̄рам̣ ваттеййа, сан̇гхо там̣ каммам̣ пат̣иппассамбхеййа̄ти.
‘‘саче упаджджха̄йасса чӣварам̣ дховитаббам̣ хоти, саддхивиха̄рикена дховитаббам̣, уссуккам̣ ва̄ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо упаджджха̄йасса чӣварам̣ дховийетха̄ти. саче упаджджха̄йасса чӣварам̣ ка̄таббам̣ хоти, саддхивиха̄рикена ка̄таббам̣, уссуккам̣ ва̄ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо упаджджха̄йасса чӣварам̣ карийетха̄ти. саче упаджджха̄йасса раджана̄ пачитабба̄ хоти, саддхивиха̄рикена пачитабба̄, уссуккам̣ ва̄ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо упаджджха̄йасса раджанам̣ пачийетха̄ти. саче упаджджха̄йасса чӣварам̣ раджитаббам̣ [раджетаббам̣ (сйа̄.)] хоти, саддхивиха̄рикена раджитаббам̣, уссуккам̣ ва̄ ка̄таббам̣ – кинти ну кхо упаджджха̄йасса чӣварам̣ раджийетха̄ти. чӣварам̣ раджантена [раджентена (сйа̄.)] са̄дхукам̣ сампариваттакам̣ сампариваттакам̣ раджитаббам̣, на ча аччхинне тхеве паккамитаббам̣.
‘‘на упаджджха̄йам̣ ана̄пуччха̄ екаччасса патто да̄таббо, на екаччасса патто пат̣иггахетаббо; на екаччасса чӣварам̣ да̄таббам̣, на екаччасса чӣварам̣ пат̣иггахетаббам̣; на екаччасса париккха̄ро да̄таббо, на екаччасса париккха̄ро пат̣иггахетаббо; на екаччасса кеса̄ чхедетабба̄ [чхеттабба̄ (сӣ.), чхедитабба̄ (ка.)], на екаччена кеса̄ чхеда̄петабба̄; на екаччасса парикаммам̣ ка̄таббам̣, на екаччена парикаммам̣ ка̄ра̄петаббам̣; на екаччасса веййа̄ваччо [веййа̄ваччам̣ (ка.)] ка̄таббо, на екаччена веййа̄ваччо ка̄ра̄петаббо; на екаччасса паччха̄саман̣ена хотаббам̣, на екаччо паччха̄саман̣о а̄да̄таббо; на екаччасса пин̣д̣апа̄то нӣхаритаббо, на екаччена пин̣д̣апа̄то нӣхара̄петаббо; на упаджджха̄йам̣ ана̄пуччха̄ га̄мо пависитаббо; на суса̄нам̣ гантаббам̣; на диса̄ паккамитабба̄. саче упаджджха̄йо гила̄но хоти, йа̄ваджӣвам̣ упат̣т̣ха̄таббо, вут̣т̣ха̄намасса а̄гаметаббам̣. идам̣ кхо, бхиккхаве, саддхивиха̄рика̄нам̣ упаджджха̄йесу ваттам̣ йатха̄ саддхивиха̄рикехи упаджджха̄йесу самма̄ ваттитабба’’нти.