1. пат̣хамабха̄н̣ава̄ро
чхасакйапаббаджджа̄катха̄
330. тена самайена буддхо бхагава̄ анупийа̄йам̣ вихарати, анупийам̣ на̄ма малла̄нам̣ нигамо. тена кхо пана самайена абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ паббаджитам̣ анупаббаджанти. тена кхо пана самайена маха̄на̄мо ча сакко ануруддхо ча сакко двебха̄тика̄ хонти. ануруддхо сакко сукхума̄ло хоти. тасса тайо па̄са̄да̄ хонти – еко хемантико, еко гимхико, еко вассико. со вассике па̄са̄де чатта̄ро ма̄се [вассике па̄са̄де вассике чатта̄ро ма̄се (сӣ.)] ниппурисехи тӯрийехи парича̄райама̄но [парича̄рийама̄но (ка.)] на хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ орохати. атха кхо маха̄на̄масса саккасса етадахоси – ‘‘етарахи кхо абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ паббаджитам̣ анупаббаджанти. амха̄кан̃ча пана кула̄ наттхи кочи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. йам̣нӯна̄хам̣ ва̄ паббаджеййам̣, ануруддхо ва̄’’ти. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена ануруддхо сакко тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘етарахи, та̄та ануруддха, абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ паббаджитам̣ анупаббаджанти. амха̄кан̃ча пана кула̄ наттхи кочи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. тена хи твам̣ ва̄ паббаджа, ахам̣ ва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘ахам̣ кхо сукхума̄ло, на̄хам̣ саккоми ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитум̣. твам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ехи кхо те, та̄та ануруддха, гхара̄ва̄саттхам̣ ануса̄сисса̄ми. пат̣хамам̣ кхеттам̣ каса̄петаббам̣. каса̄петва̄ вапа̄петаббам̣. вапа̄петва̄ удакам̣ абхинетаббам̣. удакам̣ абхинетва̄ удакам̣ ниннетаббам̣. удакам̣ ниннетва̄ ниддха̄петаббам̣. ниддха̄петва̄ [нид̣д̣ахетаббам̣, нид̣д̣ахетва̄ (сӣ.)] лава̄петаббам̣. лава̄петва̄ убба̄ха̄петаббам̣. убба̄ха̄петва̄ пун̃джам̣ ка̄ра̄петаббам̣. пун̃джам̣ ка̄ра̄петва̄ мадда̄петаббам̣. мадда̄петва̄ пала̄ла̄ни уддхара̄петабба̄ни. пала̄ла̄ни уддхара̄петва̄ бхусика̄ уддхара̄петабба̄. бхусикам̣ уддхара̄петва̄ опуна̄петаббам̣ [опхуна̄петаббам̣ (сйа̄. ка.), опхун̣а̄петаббам̣ (йоджана̄)]. опуна̄петва̄ атихара̄петаббам̣. атихара̄петва̄ а̄йатимпи вассам̣ евамева ка̄таббам̣, а̄йатимпи вассам̣ евамева ка̄табба’’нти. ‘‘на камма̄ кхӣйанти? на камма̄нам̣ анто пан̃н̃а̄йати? када̄ камма̄ кхӣйиссанти? када̄ камма̄нам̣ анто пан̃н̃а̄йиссати? када̄ майам̣ аппоссукка̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ парича̄ресса̄ма̄’’ти? ‘‘на хи, та̄та ануруддха, камма̄ кхӣйанти. на камма̄нам̣ анто пан̃н̃а̄йати. акхӣн̣ева камме питаро ча пита̄маха̄ ча ка̄лан̇ката̄’’ти. ‘‘тена хи тван̃н̃ева гхара̄ва̄саттхена упаджа̄на̄хи. ахам̣ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти.
атха кхо ануруддхо сакко йена ма̄та̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ма̄тарам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, амма, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитум̣. ануджа̄на̄хи мам̣ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти. евам̣ вутте ануруддхасса саккасса ма̄та̄ ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘тумхе кхо ме, та̄та ануруддха, две путта̄ пийа̄ мана̄па̄ аппат̣икӯла̄. маран̣енапи во ака̄мака̄ вина̄ бхависса̄ми. ким̣ пана̄хам̣ тумхе джӣванте ануджа̄нисса̄ми ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти? дутийампи кхо…пе… татийампи кхо ануруддхо сакко ма̄тарам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, амма, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитум̣. ануджа̄на̄хи мам̣ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти [имасса анантарам̣ кесучи поттхакесу евампи па̄т̣хо диссати –- ‘‘евам̣ вутте ануруддхасса саккасса ма̄та̄ евама̄ха ‘саче та̄та ануруддха бхаддийо сакйара̄джа̄ сакйа̄нам̣ раджджам̣ ка̄рети ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евам̣ твампи паббаджа̄хӣ’’’ти]. тена кхо пана самайена бхаддийо сакйара̄джа̄ сакйа̄нам̣ раджджам̣ ка̄рети. со ча ануруддхасса саккасса саха̄йо хоти. атха кхо ануруддхасса саккасса ма̄та̄ – ‘айам̣ кхо бхаддийо сакйара̄джа̄ сакйа̄нам̣ раджджам̣ ка̄рети; ануруддхасса саккасса саха̄йо; со на уссахати ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиту’нти – ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘саче, та̄та ануруддха, бхаддийо сакйара̄джа̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евам̣ твампи паббаджа̄хӣ’’ти. атха кхо ануруддхо сакко йена бхаддийо сакйара̄джа̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхаддийам̣ сакйара̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘мама кхо, самма, паббаджджа̄ тава пат̣ибаддха̄’’ти. ‘‘саче те, самма, паббаджджа̄ мама пат̣ибаддха̄ ва̄ аппат̣ибаддха̄ ва̄ са̄ хоту, ахам̣ тайа̄; йатха̄ сукхам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ехи, самма, убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘на̄хам̣, самма, саккоми ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитунти. йам̣ те сакка̄ ан̃н̃ам̣ майа̄ ка̄тум̣, кйа̄хам̣ [тйа̄хам̣ (сӣ. сйа̄.)] карисса̄ми. твам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ма̄та̄ кхо мам̣, самма, евама̄ха – ‘саче, та̄та ануруддха, бхаддийо сакйара̄джа̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евам̣ твампи паббаджа̄хӣ’’’ти. ‘‘бха̄сита̄ кхо пана те, самма, еса̄ ва̄ча̄. саче те, самма, паббаджджа̄ мама пат̣ибаддха̄ ва̄, аппат̣ибаддха̄ ва̄ са̄ хоту, ахам̣ тайа̄; йатха̄ сукхам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ехи, самма, убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти.
тена кхо пана самайена манусса̄ саччава̄дино хонти, саччапат̣ин̃н̃а̄. атха кхо бхаддийо сакйара̄джа̄ ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамехи, самма, саттавасса̄ни. саттаннам̣ васса̄нам̣ аччайена убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, саттавасса̄ни. на̄хам̣ саккоми саттавасса̄ни а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, чхавасса̄ни…пе… пан̃чавасса̄ни… чатта̄ри васса̄ни… тӣн̣и васса̄ни… две васса̄ни… екам̣ вассам̣. екасса вассасса аччайена убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, екавассам̣. на̄хам̣ саккоми екам̣ вассам̣ а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, саттама̄се. саттаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена убхопи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, саттама̄са̄. на̄хам̣ саккоми саттама̄се а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, чха ма̄се…пе… пан̃ча ма̄се… чатта̄ро ма̄се… тайо ма̄се… две ма̄се… екам̣ ма̄сам̣… ад̣д̣хама̄сам̣. ад̣д̣хама̄сасса аччайена убхопи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, ад̣д̣хама̄со. на̄хам̣ саккоми ад̣д̣хама̄сам̣ а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, сатта̄хам̣ йа̄ва̄хам̣ путте ча бха̄таро ча раджджам̣ ниййа̄демӣ’’ти. ‘‘на чирам̣, самма, сатта̄хо, а̄гамесса̄мӣ’’ти.
331. атха кхо бхаддийо ча сакйара̄джа̄ ануруддхо ча а̄нандо ча бхагу ча кимило ча девадатто ча, упа̄ликаппакена саттама̄, йатха̄ пуре чатуран̇гинийа̄ сена̄йа уййа̄набхӯмим̣ ниййанти, евамева чатуран̇гинийа̄ сена̄йа ниййим̣су. те дӯрам̣ гантва̄ сенам̣ ниватта̄петва̄ парависайам̣ оккамитва̄ а̄бхаран̣ам̣ омун̃читва̄ уттара̄сан̇гена бхан̣д̣икам̣ бандхитва̄ упа̄лим̣ каппакам̣ етадавочум̣ – ‘‘ханда, бхан̣е упа̄ли, ниваттассу; алам̣ те еттакам̣ джӣвика̄йа̄’’ти. атха кхо упа̄лисса каппакасса ниваттантасса етадахоси – ‘‘чан̣д̣а̄ кхо са̄кийа̄; имина̄ кума̄ра̄ ниппа̄тита̄ти гха̄та̄пеййумпи мам̣. име хи на̄ма сакйакума̄ра̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиссанти. киман̇га [киман̇га (сӣ.)] пана̄ха’’нти. бхан̣д̣икам̣ мун̃читва̄ там̣ бхан̣д̣ам̣ руккхе а̄лаггетва̄ ‘йо пассати, диннам̣йева харатӯ’ти ватва̄ йена те сакйакума̄ра̄ тенупасан̇ками. аддаса̄сум̣ кхо те сакйакума̄ра̄ упа̄лим̣ каппакам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на упа̄лим̣ каппакам̣ етадавочум̣ – ‘‘кисса, бхан̣е упа̄ли, ниваттесӣ’’ти? ‘‘идха ме, аййапутта̄, ниваттантасса етадахоси – ‘чан̣д̣а̄ кхо са̄кийа̄; имина̄ кума̄ра̄ ниппа̄тита̄ти гха̄та̄пеййумпи мам̣. име хи на̄ма сакйакума̄ра̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиссанти. киман̇га пана̄ха’нти. со кхо ахам̣, аййапутта̄, бхан̣д̣икам̣ мун̃читва̄ там̣ бхан̣д̣ам̣ руккхе а̄лаггетва̄ ‘йо пассати, диннан̃н̃ева харатӯ’ти ватва̄ татомхи пат̣иниватто’’ти. ‘‘сут̣т̣ху, бхан̣е упа̄ли, ака̄си йампи на ниватто [йам̣ ниватто (сӣ.), йам̣ пана ниватто (сйа̄.)]. чан̣д̣а̄ кхо са̄кийа̄; имина̄ кума̄ра̄ ниппа̄тита̄ти гха̄та̄пеййумпи та’’нти.
атха кхо сакйакума̄ра̄ упа̄лим̣ каппакам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘майам̣, бханте, са̄кийа̄ на̄ма ма̄нассино. айам̣, бханте, упа̄ли каппако амха̄кам̣ дӣгхараттам̣ парича̄рако. имам̣ бхагава̄ пат̣хамам̣ пабба̄джету. имасса майам̣ абхива̄данапаччут̣т̣ха̄наан̃джаликаммаса̄мӣчикаммам̣ карисса̄ма. евам̣ амха̄кам̣ са̄кийа̄нам̣ са̄кийама̄но нимма̄на̄йиссатӣ’’ти [нимма̄дайиссатӣти (сӣ.), нимма̄нийиссатӣти (сйа̄.)].
атха кхо бхагава̄ упа̄лим̣ каппакам̣ пат̣хамам̣ пабба̄джеси, паччха̄ те сакйакума̄ре. атха кхо а̄йасма̄ бхаддийо тенева антаравассена тиссо виджджа̄ саччха̄ка̄си. а̄йасма̄ ануруддхо диббачаккхум̣ уппа̄деси. а̄йасма̄ а̄нандо сота̄паттипхалам̣ саччха̄ка̄си. девадатто потхуджджаникам̣ иддхим̣ абхиниппха̄деси.
332. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ бхаддийо аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘а̄йасма̄, бханте, бхаддийо аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’нти. ниссам̣сайам̣ кхо, бханте, а̄йасма̄ бхаддийо анабхиратова брахмачарийам̣ чарати. там̣йева ва̄ пуримам̣ раджджасукхам̣ самануссаранто аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’’нти.
атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена бхаддийам̣ бхиккхум̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо бхаддийа, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ бхаддийо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ бхаддийам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо бхаддийа, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ бхаддийо тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ бхаддийам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира твам̣, бхаддийа, аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’’нти? ‘‘евам̣ бханте’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣, бхаддийа, аттхавасам̣ сампассама̄но аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣ ахо сукха’’’нти? ‘‘пуббе ме, бханте, ран̃н̃о сатопи антопи антепуре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, бахипи антепуре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, антопи нагаре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, бахипи нагаре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, антопи джанападе раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, бахипи джанападе раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти. со кхо ахам̣, бханте, евам̣ раккхитопи гопитопи санто бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто вихара̄ми. етарахи кхо пана ахам̣ еко, бханте, аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхӣто ануббигго ануссан̇кӣ анутрасто аппоссукко панналомо парадаттавутто мигабхӯтена четаса̄ вихара̄мӣти. имам̣ кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неми – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’’нти. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –
[уда̄. 20] ‘‘йассантарато на санти копа̄, ити бхава̄бхаватан̃ча вӣтиватто;
там̣ вигатабхайам̣ сукхим̣ асокам̣, дева̄ на̄нубхаванти дассана̄йа̄’’ти.
девадаттаваттху
333. атха кхо бхагава̄ анупийа̄йам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена косамбӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена косамбӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо девадаттасса рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘кам̣ ну кхо ахам̣ паса̄деййам̣, йасмим̣ ме пасанне бахула̄бхасакка̄ро уппаджджеййа̄’’ти? атха кхо девадаттасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо аджа̄тасатту кума̄ро тарун̣о чева а̄йатим̣ бхаддо ча. йам̣нӯна̄хам̣ аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ паса̄деййам̣. тасмим̣ ме пасанне бахула̄бхасакка̄ро уппаджджиссатӣ’’ти.
атха кхо девадатто сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена ра̄джагахам̣ тена пакка̄ми. анупуббена йена ра̄джагахам̣ тадавасари. атха кхо девадатто сакаван̣н̣ам̣ пат̣исам̣харитва̄ кума̄ракаван̣н̣ам̣ абхинимминитва̄ ахимекхалика̄йа аджа̄тасаттусса кума̄расса уччхан̇ге [уччан̇ке (сйа̄.)] па̄турахоси. атха кхо аджа̄тасатту кума̄ро бхӣто ахоси, уббигго уссан̇кӣ утрасто. атха кхо девадатто аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘бха̄йаси мам̣ твам̣ кума̄ра̄’’ти? ‘‘а̄ма, бха̄йа̄ми. коси тва’’нти? ‘‘ахам̣ девадатто’’ти. ‘‘саче кхо твам̣, бханте, аййо девадатто, ин̇гха сакенева ван̣н̣ена па̄тубхавассӯ’’ти. атха кхо девадатто кума̄ракаван̣н̣ам̣ пат̣исам̣харитва̄ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадхаро аджа̄тасаттусса кума̄расса пурато ат̣т̣ха̄си. атха кхо аджа̄тасатту кума̄ро девадаттасса имина̄ иддхипа̄т̣иха̄рийена абхиппасанно пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати, пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйати. атха кхо девадаттасса ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯтасса парийа̄динначиттасса еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ‘‘ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’’ти. саха читтуппа̄да̄ва девадатто тасса̄ иддхийа̄ париха̄йи.
[а. ни. 5.100] тена кхо пана самайена какудхо на̄ма кол̣ийапутто, а̄йасмато маха̄моггалла̄насса упат̣т̣ха̄ко, адхуна̄ ка̄лан̇като ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно. тасса еварӯпо аттабха̄ваппат̣ила̄бхо хоти – сеййатха̄пи на̄ма две ва̄ тӣн̣и ва̄ ма̄гадхака̄ни [ма̄гадхика̄ни (сйа̄.)] га̄маккхетта̄ни. со тена аттабха̄ваппат̣ила̄бхена нева атта̄нам̣ на парам̣ бйа̄ба̄дхети. атха кхо какудхо девапутто йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо какудхо девапутто а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘девадаттасса, бханте, ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯтасса парийа̄динначиттасса [парийа̄дин̣н̣ачиттасса (ка.)] еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ‘ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’ти. саха читтуппа̄да̄ва бханте, девадатто тасса̄ иддхийа̄ парихӣно’’ти. идамавоча какудхо девапутто. идам̣ ватва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхева антарадха̄йи.
атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘какудхо на̄ма, бханте, кол̣ийапутто мама упат̣т̣ха̄ко адхуна̄ ка̄лан̇като ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно. тасса еварӯпо аттабха̄ваппат̣ила̄бхо – сеййатха̄пи на̄ма две ва̄ тӣн̣и ва̄ ма̄гадхака̄ни га̄маккхетта̄ни. со тена аттабха̄ваппат̣ила̄бхена нева атта̄нам̣ на парам̣ бйа̄ба̄дхети. атха кхо, бханте, какудхо девапутто йена̄хам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ мам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо, бханте, какудхо девапутто мам̣ етадавоча – ‘девадаттасса, бханте, ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯтасса парийа̄динначиттасса еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣти. саха читтуппа̄да̄ва бханте, девадатто тасса̄ иддхийа̄ парихӣно’ти. идамавоча, бханте, какудхо девапутто. идам̣ ватва̄ мам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхева антарадха̄йӣ’’ти.
‘‘ким̣ пана те, моггалла̄на, какудхо девапутто четаса̄ чето паричча видито? йам̣ кин̃чи какудхо девапутто бха̄сати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄’’ти? ‘‘четаса̄ чето паричча видито ча ме, бханте, какудхо девапутто. йам̣ кин̃чи какудхо девапутто бха̄сати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄’’ти. ‘‘раккхассетам̣, моггалла̄на, ва̄чам̣. раккхассетам̣, моггалла̄на, ва̄чам̣. ида̄ни со могхапурисо аттана̄ва атта̄нам̣ па̄тукариссати.
пан̃часаттхукатха̄
334. [а. ни. 5.100] ‘‘пан̃чиме, моггалла̄на, саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме пан̃ча? ‘‘идха, моггалла̄на, екаччо саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣсати [пачча̄сим̣сати (сӣ. сйа̄.)].
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддха̄джӣво сама̄но ‘парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддха̄джӣво сама̄но ‘парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ на майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ а̄джӣвато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи а̄джӣвато раккхам̣ пачча̄сӣсати.
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхадхаммадесано сама̄но ‘парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхадхаммадесано сама̄но ‘парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ дхаммадесанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи дхаммадесанато раккхам̣ пачча̄сӣсати.
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но ‘парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но ‘парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ веййа̄каран̣ато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи веййа̄каран̣ато раккхам̣ пачча̄сӣсати.
‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣсатӣти. име кхо, моггалла̄на, пан̃ча саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.
‘‘ахам̣ кхо пана, моггалла̄на, парисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. на ча мам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; на ча̄хам̣ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. парисуддха̄джӣво сама̄но…пе… парисуддхадхаммадесано сама̄но…пе… парисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но…пе… парисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. на ча мам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти; на ча̄хам̣ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣса̄мӣ’’ти.
335. атха кхо бхагава̄ косамбийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘девадаттасса, бханте, аджа̄тасатту кума̄ро пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати; пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйатӣ’’ти. ‘‘ма̄, бхиккхаве, девадаттасса ла̄бхасакка̄расилокам̣ пихайиттха. йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, девадаттасса аджа̄тасатту кума̄ро пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гамиссати, пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйиссати, ха̄нийева, бхиккхаве, девадаттасса па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу, но вуд̣д̣хи.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, чан̣д̣асса куккурасса на̄са̄йа питтам̣ бхиндеййум̣, еван̃хи со, бхиккхаве, куккуро бхиййосоматта̄йа чан̣д̣атаро асса, евамева кхо, бхиккхаве, йа̄вакӣван̃ча девадаттасса аджа̄тасатту кума̄ро пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гамиссати, пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйиссати, ха̄нийева, бхиккхаве, девадаттасса па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу, но вуд̣д̣хи.
[сам̣. ни. 2.184; а. ни. 4.68] ‘‘аттавадха̄йа, бхиккхаве, девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, кадалӣ аттавадха̄йа пхалам̣ дети, пара̄бхава̄йа пхалам̣ дети, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, вел̣у аттавадха̄йа пхалам̣ дети, пара̄бхава̄йа пхалам̣ дети, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, нал̣о аттавадха̄йа пхалам̣ дети, пара̄бхава̄йа пхалам̣ дети, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.
‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ассатарӣ аттавадха̄йа габбхам̣ ган̣ха̄ти, пара̄бхава̄йа габбхам̣ ган̣ха̄ти, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄дӣ’’ти.
[сам̣. ни. 1.183, 1.2.184, нетти. 90] ‘‘пхалам̣ ве кадалим̣ ханти, пхалам̣ вел̣ум̣ пхалам̣ нал̣ам̣;
сакка̄ро ка̄пурисам̣ ханти, габбхо ассатарим̣ йатха̄’’ти.
пат̣хамабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.