7. сан̇гхабхедакаккхандхакам̣

1. пат̣хамабха̄н̣ава̄ро

чхасакйапаббаджджа̄катха̄

330. тена самайена буддхо бхагава̄ анупийа̄йам̣ вихарати, анупийам̣ на̄ма малла̄нам̣ нигамо. тена кхо пана самайена абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ паббаджитам̣ анупаббаджанти. тена кхо пана самайена маха̄на̄мо ча сакко ануруддхо ча сакко двебха̄тика̄ хонти. ануруддхо сакко сукхума̄ло хоти. тасса тайо па̄са̄да̄ хонти – еко хемантико, еко гимхико, еко вассико. со вассике па̄са̄де чатта̄ро ма̄се [вассике па̄са̄де вассике чатта̄ро ма̄се (сӣ.)] ниппурисехи тӯрийехи парича̄райама̄но [парича̄рийама̄но (ка.)] на хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ орохати. атха кхо маха̄на̄масса саккасса етадахоси – ‘‘етарахи кхо абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ паббаджитам̣ анупаббаджанти. амха̄кан̃ча пана кула̄ наттхи кочи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. йам̣нӯна̄хам̣ ва̄ паббаджеййам̣, ануруддхо ва̄’’ти. атха кхо маха̄на̄мо сакко йена ануруддхо сакко тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘етарахи, та̄та ануруддха, абхин̃н̃а̄та̄ абхин̃н̃а̄та̄ сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ паббаджитам̣ анупаббаджанти. амха̄кан̃ча пана кула̄ наттхи кочи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджито. тена хи твам̣ ва̄ паббаджа, ахам̣ ва̄ паббаджисса̄мӣ’’ти. ‘‘ахам̣ кхо сукхума̄ло, на̄хам̣ саккоми ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитум̣. твам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ехи кхо те, та̄та ануруддха, гхара̄ва̄саттхам̣ ануса̄сисса̄ми. пат̣хамам̣ кхеттам̣ каса̄петаббам̣. каса̄петва̄ вапа̄петаббам̣. вапа̄петва̄ удакам̣ абхинетаббам̣. удакам̣ абхинетва̄ удакам̣ ниннетаббам̣. удакам̣ ниннетва̄ ниддха̄петаббам̣. ниддха̄петва̄ [нид̣д̣ахетаббам̣, нид̣д̣ахетва̄ (сӣ.)] лава̄петаббам̣. лава̄петва̄ убба̄ха̄петаббам̣. убба̄ха̄петва̄ пун̃джам̣ ка̄ра̄петаббам̣. пун̃джам̣ ка̄ра̄петва̄ мадда̄петаббам̣. мадда̄петва̄ пала̄ла̄ни уддхара̄петабба̄ни. пала̄ла̄ни уддхара̄петва̄ бхусика̄ уддхара̄петабба̄. бхусикам̣ уддхара̄петва̄ опуна̄петаббам̣ [опхуна̄петаббам̣ (сйа̄. ка.), опхун̣а̄петаббам̣ (йоджана̄)]. опуна̄петва̄ атихара̄петаббам̣. атихара̄петва̄ а̄йатимпи вассам̣ евамева ка̄таббам̣, а̄йатимпи вассам̣ евамева ка̄табба’’нти. ‘‘на камма̄ кхӣйанти? на камма̄нам̣ анто пан̃н̃а̄йати? када̄ камма̄ кхӣйиссанти? када̄ камма̄нам̣ анто пан̃н̃а̄йиссати? када̄ майам̣ аппоссукка̄ пан̃чахи ка̄магун̣ехи самаппита̄ саман̇гӣбхӯта̄ парича̄ресса̄ма̄’’ти? ‘‘на хи, та̄та ануруддха, камма̄ кхӣйанти. на камма̄нам̣ анто пан̃н̃а̄йати. акхӣн̣ева камме питаро ча пита̄маха̄ ча ка̄лан̇ката̄’’ти. ‘‘тена хи тван̃н̃ева гхара̄ва̄саттхена упаджа̄на̄хи. ахам̣ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄мӣ’’ти.

атха кхо ануруддхо сакко йена ма̄та̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ ма̄тарам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, амма, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитум̣. ануджа̄на̄хи мам̣ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти. евам̣ вутте ануруддхасса саккасса ма̄та̄ ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘тумхе кхо ме, та̄та ануруддха, две путта̄ пийа̄ мана̄па̄ аппат̣икӯла̄. маран̣енапи во ака̄мака̄ вина̄ бхависса̄ми. ким̣ пана̄хам̣ тумхе джӣванте ануджа̄нисса̄ми ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти? дутийампи кхо…пе… татийампи кхо ануруддхо сакко ма̄тарам̣ етадавоча – ‘‘иччха̄махам̣, амма, ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитум̣. ануджа̄на̄хи мам̣ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджджа̄йа̄’’ти [имасса анантарам̣ кесучи поттхакесу евампи па̄т̣хо диссати –- ‘‘евам̣ вутте ануруддхасса саккасса ма̄та̄ евама̄ха ‘саче та̄та ануруддха бхаддийо сакйара̄джа̄ сакйа̄нам̣ раджджам̣ ка̄рети ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евам̣ твампи паббаджа̄хӣ’’’ти]. тена кхо пана самайена бхаддийо сакйара̄джа̄ сакйа̄нам̣ раджджам̣ ка̄рети. со ча ануруддхасса саккасса саха̄йо хоти. атха кхо ануруддхасса саккасса ма̄та̄ – ‘айам̣ кхо бхаддийо сакйара̄джа̄ сакйа̄нам̣ раджджам̣ ка̄рети; ануруддхасса саккасса саха̄йо; со на уссахати ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиту’нти – ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘саче, та̄та ануруддха, бхаддийо сакйара̄джа̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евам̣ твампи паббаджа̄хӣ’’ти. атха кхо ануруддхо сакко йена бхаддийо сакйара̄джа̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхаддийам̣ сакйара̄джа̄нам̣ етадавоча – ‘‘мама кхо, самма, паббаджджа̄ тава пат̣ибаддха̄’’ти. ‘‘саче те, самма, паббаджджа̄ мама пат̣ибаддха̄ ва̄ аппат̣ибаддха̄ ва̄ са̄ хоту, ахам̣ тайа̄; йатха̄ сукхам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ехи, самма, убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘на̄хам̣, самма, саккоми ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджитунти. йам̣ те сакка̄ ан̃н̃ам̣ майа̄ ка̄тум̣, кйа̄хам̣ [тйа̄хам̣ (сӣ. сйа̄.)] карисса̄ми. твам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ма̄та̄ кхо мам̣, самма, евама̄ха – ‘саче, та̄та ануруддха, бхаддийо сакйара̄джа̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджати, евам̣ твампи паббаджа̄хӣ’’’ти. ‘‘бха̄сита̄ кхо пана те, самма, еса̄ ва̄ча̄. саче те, самма, паббаджджа̄ мама пат̣ибаддха̄ ва̄, аппат̣ибаддха̄ ва̄ са̄ хоту, ахам̣ тайа̄; йатха̄ сукхам̣ паббаджа̄хӣ’’ти. ‘‘ехи, самма, убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти.

тена кхо пана самайена манусса̄ саччава̄дино хонти, саччапат̣ин̃н̃а̄. атха кхо бхаддийо сакйара̄джа̄ ануруддхам̣ саккам̣ етадавоча – ‘‘а̄гамехи, самма, саттавасса̄ни. саттаннам̣ васса̄нам̣ аччайена убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, саттавасса̄ни. на̄хам̣ саккоми саттавасса̄ни а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, чхавасса̄ни…пе… пан̃чавасса̄ни… чатта̄ри васса̄ни… тӣн̣и васса̄ни… две васса̄ни… екам̣ вассам̣. екасса вассасса аччайена убхо ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, екавассам̣. на̄хам̣ саккоми екам̣ вассам̣ а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, саттама̄се. саттаннам̣ ма̄са̄нам̣ аччайена убхопи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, саттама̄са̄. на̄хам̣ саккоми саттама̄се а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, чха ма̄се…пе… пан̃ча ма̄се… чатта̄ро ма̄се… тайо ма̄се… две ма̄се… екам̣ ма̄сам̣… ад̣д̣хама̄сам̣. ад̣д̣хама̄сасса аччайена убхопи ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджисса̄ма̄’’ти. ‘‘атичирам̣, самма, ад̣д̣хама̄со. на̄хам̣ саккоми ад̣д̣хама̄сам̣ а̄гамету’’нти. ‘‘а̄гамехи, самма, сатта̄хам̣ йа̄ва̄хам̣ путте ча бха̄таро ча раджджам̣ ниййа̄демӣ’’ти. ‘‘на чирам̣, самма, сатта̄хо, а̄гамесса̄мӣ’’ти.

331. атха кхо бхаддийо ча сакйара̄джа̄ ануруддхо ча а̄нандо ча бхагу ча кимило ча девадатто ча, упа̄ликаппакена саттама̄, йатха̄ пуре чатуран̇гинийа̄ сена̄йа уййа̄набхӯмим̣ ниййанти, евамева чатуран̇гинийа̄ сена̄йа ниййим̣су. те дӯрам̣ гантва̄ сенам̣ ниватта̄петва̄ парависайам̣ оккамитва̄ а̄бхаран̣ам̣ омун̃читва̄ уттара̄сан̇гена бхан̣д̣икам̣ бандхитва̄ упа̄лим̣ каппакам̣ етадавочум̣ – ‘‘ханда, бхан̣е упа̄ли, ниваттассу; алам̣ те еттакам̣ джӣвика̄йа̄’’ти. атха кхо упа̄лисса каппакасса ниваттантасса етадахоси – ‘‘чан̣д̣а̄ кхо са̄кийа̄; имина̄ кума̄ра̄ ниппа̄тита̄ти гха̄та̄пеййумпи мам̣. име хи на̄ма сакйакума̄ра̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиссанти. киман̇га [киман̇га (сӣ.)] пана̄ха’’нти. бхан̣д̣икам̣ мун̃читва̄ там̣ бхан̣д̣ам̣ руккхе а̄лаггетва̄ ‘йо пассати, диннам̣йева харатӯ’ти ватва̄ йена те сакйакума̄ра̄ тенупасан̇ками. аддаса̄сум̣ кхо те сакйакума̄ра̄ упа̄лим̣ каппакам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на упа̄лим̣ каппакам̣ етадавочум̣ – ‘‘кисса, бхан̣е упа̄ли, ниваттесӣ’’ти? ‘‘идха ме, аййапутта̄, ниваттантасса етадахоси – ‘чан̣д̣а̄ кхо са̄кийа̄; имина̄ кума̄ра̄ ниппа̄тита̄ти гха̄та̄пеййумпи мам̣. име хи на̄ма сакйакума̄ра̄ ага̄расма̄ анага̄рийам̣ паббаджиссанти. киман̇га пана̄ха’нти. со кхо ахам̣, аййапутта̄, бхан̣д̣икам̣ мун̃читва̄ там̣ бхан̣д̣ам̣ руккхе а̄лаггетва̄ ‘йо пассати, диннан̃н̃ева харатӯ’ти ватва̄ татомхи пат̣иниватто’’ти. ‘‘сут̣т̣ху, бхан̣е упа̄ли, ака̄си йампи на ниватто [йам̣ ниватто (сӣ.), йам̣ пана ниватто (сйа̄.)]. чан̣д̣а̄ кхо са̄кийа̄; имина̄ кума̄ра̄ ниппа̄тита̄ти гха̄та̄пеййумпи та’’нти.

атха кхо сакйакума̄ра̄ упа̄лим̣ каппакам̣ а̄да̄йа йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те сакйакума̄ра̄ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘майам̣, бханте, са̄кийа̄ на̄ма ма̄нассино. айам̣, бханте, упа̄ли каппако амха̄кам̣ дӣгхараттам̣ парича̄рако. имам̣ бхагава̄ пат̣хамам̣ пабба̄джету. имасса майам̣ абхива̄данапаччут̣т̣ха̄наан̃джаликаммаса̄мӣчикаммам̣ карисса̄ма. евам̣ амха̄кам̣ са̄кийа̄нам̣ са̄кийама̄но нимма̄на̄йиссатӣ’’ти [нимма̄дайиссатӣти (сӣ.), нимма̄нийиссатӣти (сйа̄.)].

атха кхо бхагава̄ упа̄лим̣ каппакам̣ пат̣хамам̣ пабба̄джеси, паччха̄ те сакйакума̄ре. атха кхо а̄йасма̄ бхаддийо тенева антаравассена тиссо виджджа̄ саччха̄ка̄си. а̄йасма̄ ануруддхо диббачаккхум̣ уппа̄деси. а̄йасма̄ а̄нандо сота̄паттипхалам̣ саччха̄ка̄си. девадатто потхуджджаникам̣ иддхим̣ абхиниппха̄деси.

332. тена кхо пана самайена а̄йасма̄ бхаддийо аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’нти. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘а̄йасма̄, бханте, бхаддийо аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’нти. ниссам̣сайам̣ кхо, бханте, а̄йасма̄ бхаддийо анабхиратова брахмачарийам̣ чарати. там̣йева ва̄ пуримам̣ раджджасукхам̣ самануссаранто аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’’нти.

атха кхо бхагава̄ ан̃н̃атарам̣ бхиккхум̣ а̄мантеси – ‘‘ехи твам̣, бхиккху, мама вачанена бхаддийам̣ бхиккхум̣ а̄мантехи – ‘саттха̄ там̣, а̄вусо бхаддийа, а̄мантетӣ’’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо со бхиккху бхагавато пат̣иссутва̄ йена̄йасма̄ бхаддийо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ бхаддийам̣ етадавоча – ‘‘саттха̄ там̣, а̄вусо бхаддийа, а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ бхаддийо тасса бхиккхуно пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисиннам̣ кхо а̄йасмантам̣ бхаддийам̣ бхагава̄ етадавоча – ‘‘саччам̣ кира твам̣, бхаддийа, аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’’нти? ‘‘евам̣ бханте’’ти. ‘‘ким̣ пана твам̣, бхаддийа, аттхавасам̣ сампассама̄но аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неси – ‘ахо сукхам̣ ахо сукха’’’нти? ‘‘пуббе ме, бханте, ран̃н̃о сатопи антопи антепуре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, бахипи антепуре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, антопи нагаре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, бахипи нагаре раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, антопи джанападе раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти, бахипи джанападе раккха̄ сусам̣вихита̄ хоти. со кхо ахам̣, бханте, евам̣ раккхитопи гопитопи санто бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто вихара̄ми. етарахи кхо пана ахам̣ еко, бханте, аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхӣто ануббигго ануссан̇кӣ анутрасто аппоссукко панналомо парадаттавутто мигабхӯтена четаса̄ вихара̄мӣти. имам̣ кхо ахам̣, бханте, аттхавасам̣ сампассама̄но аран̃н̃агатопи руккхамӯлагатопи сун̃н̃а̄га̄рагатопи абхиккхан̣ам̣ уда̄нам̣ уда̄неми – ‘ахо сукхам̣, ахо сукха’’’нти. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

[уда̄. 20] ‘‘йассантарато на санти копа̄, ити бхава̄бхаватан̃ча вӣтиватто;

там̣ вигатабхайам̣ сукхим̣ асокам̣, дева̄ на̄нубхаванти дассана̄йа̄’’ти.

девадаттаваттху

333. атха кхо бхагава̄ анупийа̄йам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена косамбӣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена косамбӣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ косамбийам̣ вихарати гхосита̄ра̄ме. атха кхо девадаттасса рахогатасса пат̣исаллӣнасса евам̣ четасо паривитакко удапа̄ди – ‘‘кам̣ ну кхо ахам̣ паса̄деййам̣, йасмим̣ ме пасанне бахула̄бхасакка̄ро уппаджджеййа̄’’ти? атха кхо девадаттасса етадахоси – ‘‘айам̣ кхо аджа̄тасатту кума̄ро тарун̣о чева а̄йатим̣ бхаддо ча. йам̣нӯна̄хам̣ аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ паса̄деййам̣. тасмим̣ ме пасанне бахула̄бхасакка̄ро уппаджджиссатӣ’’ти.

атха кхо девадатто сена̄санам̣ сам̣са̄метва̄ паттачӣварама̄да̄йа йена ра̄джагахам̣ тена пакка̄ми. анупуббена йена ра̄джагахам̣ тадавасари. атха кхо девадатто сакаван̣н̣ам̣ пат̣исам̣харитва̄ кума̄ракаван̣н̣ам̣ абхинимминитва̄ ахимекхалика̄йа аджа̄тасаттусса кума̄расса уччхан̇ге [уччан̇ке (сйа̄.)] па̄турахоси. атха кхо аджа̄тасатту кума̄ро бхӣто ахоси, уббигго уссан̇кӣ утрасто. атха кхо девадатто аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘бха̄йаси мам̣ твам̣ кума̄ра̄’’ти? ‘‘а̄ма, бха̄йа̄ми. коси тва’’нти? ‘‘ахам̣ девадатто’’ти. ‘‘саче кхо твам̣, бханте, аййо девадатто, ин̇гха сакенева ван̣н̣ена па̄тубхавассӯ’’ти. атха кхо девадатто кума̄ракаван̣н̣ам̣ пат̣исам̣харитва̄ сан̇гха̄т̣ипаттачӣварадхаро аджа̄тасаттусса кума̄расса пурато ат̣т̣ха̄си. атха кхо аджа̄тасатту кума̄ро девадаттасса имина̄ иддхипа̄т̣иха̄рийена абхиппасанно пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати, пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйати. атха кхо девадаттасса ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯтасса парийа̄динначиттасса еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ‘‘ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’’ти. саха читтуппа̄да̄ва девадатто тасса̄ иддхийа̄ париха̄йи.

[а. ни. 5.100] тена кхо пана самайена какудхо на̄ма кол̣ийапутто, а̄йасмато маха̄моггалла̄насса упат̣т̣ха̄ко, адхуна̄ ка̄лан̇като ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно. тасса еварӯпо аттабха̄ваппат̣ила̄бхо хоти – сеййатха̄пи на̄ма две ва̄ тӣн̣и ва̄ ма̄гадхака̄ни [ма̄гадхика̄ни (сйа̄.)] га̄маккхетта̄ни. со тена аттабха̄ваппат̣ила̄бхена нева атта̄нам̣ на парам̣ бйа̄ба̄дхети. атха кхо какудхо девапутто йена̄йасма̄ маха̄моггалла̄но тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо какудхо девапутто а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ етадавоча – ‘‘девадаттасса, бханте, ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯтасса парийа̄динначиттасса [парийа̄дин̣н̣ачиттасса (ка.)] еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ‘ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’ти. саха читтуппа̄да̄ва бханте, девадатто тасса̄ иддхийа̄ парихӣно’’ти. идамавоча какудхо девапутто. идам̣ ватва̄ а̄йасмантам̣ маха̄моггалла̄нам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхева антарадха̄йи.

атха кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘какудхо на̄ма, бханте, кол̣ийапутто мама упат̣т̣ха̄ко адхуна̄ ка̄лан̇като ан̃н̃атарам̣ маномайам̣ ка̄йам̣ упапанно. тасса еварӯпо аттабха̄ваппат̣ила̄бхо – сеййатха̄пи на̄ма две ва̄ тӣн̣и ва̄ ма̄гадхака̄ни га̄маккхетта̄ни. со тена аттабха̄ваппат̣ила̄бхена нева атта̄нам̣ на парам̣ бйа̄ба̄дхети. атха кхо, бханте, какудхо девапутто йена̄хам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ мам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ ат̣т̣ха̄си. екамантам̣ т̣хито кхо, бханте, какудхо девапутто мам̣ етадавоча – ‘девадаттасса, бханте, ла̄бхасакка̄расилокена абхибхӯтасса парийа̄динначиттасса еварӯпам̣ иччха̄гатам̣ уппаджджи – ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣти. саха читтуппа̄да̄ва бханте, девадатто тасса̄ иддхийа̄ парихӣно’ти. идамавоча, бханте, какудхо девапутто. идам̣ ватва̄ мам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ таттхева антарадха̄йӣ’’ти.

‘‘ким̣ пана те, моггалла̄на, какудхо девапутто четаса̄ чето паричча видито? йам̣ кин̃чи какудхо девапутто бха̄сати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄’’ти? ‘‘четаса̄ чето паричча видито ча ме, бханте, какудхо девапутто. йам̣ кин̃чи какудхо девапутто бха̄сати саббам̣ там̣ татхева хоти, но ан̃н̃атха̄’’ти. ‘‘раккхассетам̣, моггалла̄на, ва̄чам̣. раккхассетам̣, моггалла̄на, ва̄чам̣. ида̄ни со могхапурисо аттана̄ва атта̄нам̣ па̄тукариссати.

пан̃часаттхукатха̄

334. [а. ни. 5.100] ‘‘пан̃чиме, моггалла̄на, саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме пан̃ча? ‘‘идха, моггалла̄на, екаччо саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣсати [пачча̄сим̣сати (сӣ. сйа̄.)].

‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддха̄джӣво сама̄но ‘парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддха̄джӣво сама̄но ‘парисуддха̄джӣвомхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхо ме а̄джӣво парийода̄то асам̣килит̣т̣хо’ти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ на майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ а̄джӣвато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи а̄джӣвато раккхам̣ пачча̄сӣсати.

‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхадхаммадесано сама̄но ‘парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхадхаммадесано сама̄но ‘парисуддхадхаммадесаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддха̄ ме дхаммадесана̄ парийода̄та̄ асам̣килит̣т̣ха̄’ти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ дхаммадесанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи дхаммадесанато раккхам̣ пачча̄сӣсати.

‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но ‘парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но ‘парисуддхавеййа̄каран̣омхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме веййа̄каран̣ам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ веййа̄каран̣ато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи веййа̄каран̣ато раккхам̣ пачча̄сӣсати.

‘‘пуна чапарам̣, моггалла̄на, идхекаччо саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, моггалла̄на, саттха̄рам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣсатӣти. име кхо, моггалла̄на, пан̃ча саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣.

‘‘ахам̣ кхо пана, моггалла̄на, парисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. на ча мам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; на ча̄хам̣ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. парисуддха̄джӣво сама̄но…пе… парисуддхадхаммадесано сама̄но…пе… парисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но…пе… парисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. на ча мам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти; на ча̄хам̣ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣса̄мӣ’’ти.

335. атха кхо бхагава̄ косамбийам̣ йатха̄бхирантам̣ вихаритва̄ йена ра̄джагахам̣ тена ча̄рикам̣ пакка̄ми. анупуббена ча̄рикам̣ чарама̄но йена ра̄джагахам̣ тадавасари. татра судам̣ бхагава̄ ра̄джагахе вихарати вел̣уване каландаканива̄пе. атха кхо самбахула̄ бхиккхӯ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинна̄ кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘девадаттасса, бханте, аджа̄тасатту кума̄ро пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гаччхати; пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйатӣ’’ти. ‘‘ма̄, бхиккхаве, девадаттасса ла̄бхасакка̄расилокам̣ пихайиттха. йа̄вакӣван̃ча, бхиккхаве, девадаттасса аджа̄тасатту кума̄ро пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гамиссати, пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйиссати, ха̄нийева, бхиккхаве, девадаттасса па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу, но вуд̣д̣хи.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, чан̣д̣асса куккурасса на̄са̄йа питтам̣ бхиндеййум̣, еван̃хи со, бхиккхаве, куккуро бхиййосоматта̄йа чан̣д̣атаро асса, евамева кхо, бхиккхаве, йа̄вакӣван̃ча девадаттасса аджа̄тасатту кума̄ро пан̃чахи ратхасатехи са̄йам̣ па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гамиссати, пан̃ча ча тха̄липа̄касата̄ни бхатта̄бхиха̄ро абхихарӣйиссати, ха̄нийева, бхиккхаве, девадаттасса па̄т̣икан̇кха̄ кусалесу дхаммесу, но вуд̣д̣хи.

[сам̣. ни. 2.184; а. ни. 4.68] ‘‘аттавадха̄йа, бхиккхаве, девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, кадалӣ аттавадха̄йа пхалам̣ дети, пара̄бхава̄йа пхалам̣ дети, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, вел̣у аттавадха̄йа пхалам̣ дети, пара̄бхава̄йа пхалам̣ дети, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, нал̣о аттавадха̄йа пхалам̣ дети, пара̄бхава̄йа пхалам̣ дети, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди.

‘‘сеййатха̄пи, бхиккхаве, ассатарӣ аттавадха̄йа габбхам̣ ган̣ха̄ти, пара̄бхава̄йа габбхам̣ ган̣ха̄ти, евамева кхо, бхиккхаве, аттавадха̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄ди, пара̄бхава̄йа девадаттасса ла̄бхасакка̄расилоко удапа̄дӣ’’ти.

[сам̣. ни. 1.183, 1.2.184, нетти. 90] ‘‘пхалам̣ ве кадалим̣ ханти, пхалам̣ вел̣ум̣ пхалам̣ нал̣ам̣;

сакка̄ро ка̄пурисам̣ ханти, габбхо ассатарим̣ йатха̄’’ти.

пат̣хамабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.

2. дутийабха̄н̣ава̄ро

пака̄санӣйакаммам̣

336. тена кхо пана самайена бхагава̄ махатийа̄ париса̄йа паривуто дхаммам̣ десенто нисинно хоти сара̄джика̄йа париса̄йа. атха кхо девадатто ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ йена бхагава̄ тенан̃джалим̣ пан̣а̄метва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘джин̣н̣о да̄ни, бханте, бхагава̄ вуд̣д̣хо махаллако аддхагато вайоануппатто. аппоссукко да̄ни, бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарату, мамам̣ бхиккхусан̇гхам̣ ниссаджджату. ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’’ти. ‘‘алам̣, девадатта, ма̄ те руччи бхиккхусан̇гхам̣ парихариту’’нти. дутийампи кхо девадатто…пе… татийампи кхо девадатто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘джин̣н̣о да̄ни, бханте, бхагава̄ вуд̣д̣хо махаллако аддхагато вайоануппатто. аппоссукко да̄ни, бханте, бхагава̄ дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄рам̣ ануйутто вихарату, мамам̣ бхиккхусан̇гхам̣ ниссаджджату. ахам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихарисса̄мӣ’’ти. ‘‘са̄рипуттамоггалла̄на̄нампи кхо ахам̣, девадатта, бхиккхусан̇гхам̣ на ниссаджджеййам̣, ким̣ пана туйхам̣ чхавасса кхел̣а̄сакасса̄’’ти! атха кхо девадатто – сара̄джика̄йа мам̣ бхагава̄ париса̄йа кхел̣а̄сакава̄дена апаса̄дети, са̄рипуттамоггалла̄нева уккам̣сатӣти – купито анаттамано бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми. айан̃чарахи девадаттасса бхагавати пат̣хамо а̄гха̄то ахоси.

атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо девадаттасса ра̄джагахе пака̄санӣйам̣ каммам̣ кароту – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. еван̃ча пана, бхиккхаве, ка̄таббам̣. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

337. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣ сан̇гхо девадаттасса ра̄джагахе пака̄санӣйам̣ каммам̣ кареййа – ‘‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо девадаттасса ра̄джагахе пака̄санӣйам̣ каммам̣ кароти – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. йасса̄йасмато кхамати девадаттасса ра̄джагахе пака̄санӣйам̣ каммасса каран̣ам̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати, йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти – со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘катам̣ сан̇гхена девадаттасса ра̄джагахе пака̄санӣйам̣ каммам̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

338. атха кхо бхагава̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ а̄мантеси – ‘‘тена хи твам̣, са̄рипутта, девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сехӣ’’ти. ‘‘пуббе майа̄, бханте, девадаттасса ра̄джагахе ван̣н̣о бха̄сито – ‘махиддхико годхипутто, маха̄нубха̄во годхипутто’ти. катха̄хам̣, бханте, девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄семӣ’’ти? ‘‘нану тайа̄, са̄рипутта, бхӯтойева девадаттасса ра̄джагахе ван̣н̣о бха̄сито – ‘махиддхико годхипутто, маха̄нубха̄во годхипутто’’’ ти? ‘‘евам̣ бханте’’ти. ‘‘евамева кхо твам̣, са̄рипутта, бхӯтам̣йева девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сехӣ’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавато паччассоси.

атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, сан̇гхо са̄рипуттам̣ самманнату девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сетум̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ са̄рипутто йа̄читаббо. йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ самманнеййа девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сетум̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо. сан̇гхо а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ самманнати девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сетум̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати, йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. йасса̄йасмато кхамати, а̄йасмато са̄рипуттасса саммути девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сетум̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати, йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти – со тун̣хасса; йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена а̄йасма̄ са̄рипутто девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сетум̣ – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’ти. кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

саммато ча а̄йасма̄ са̄рипутто самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ ра̄джагахам̣ пависитва̄ девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄сеси – ‘‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’’ти. таттха йе те манусса̄ ассаддха̄ аппасанна̄ дуббуддхино, те евама̄хам̣су – ‘‘усӯйака̄ име саман̣а̄ сакйапуттийа̄ девадаттасса ла̄бхасакка̄рам̣ усӯйантӣ’’ти. йе пана те манусса̄ саддха̄ пасанна̄ пан̣д̣ита̄ бйатта̄ буддхиманто, те евама̄хам̣су – ‘‘на кхо идам̣ оракам̣ бхависсати йатха̄ бхагава̄ девадаттам̣ ра̄джагахе пака̄са̄петӣ’’ти.

аджа̄тасаттукума̄раваттху

339. атха кхо девадатто йена аджа̄тасатту кума̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘пуббе кхо, кума̄ра, манусса̄ дӣгха̄йука̄, етарахи аппа̄йука̄. т̣ха̄нам̣ кхо панетам̣ виджджати йам̣ твам̣ кума̄рова сама̄но ка̄лам̣ кареййа̄си. тена хи твам̣, кума̄ра, питарам̣ хантва̄ ра̄джа̄ хохи. ахам̣ бхагавантам̣ хантва̄ буддхо бхависса̄мӣ’’ти.

атха кхо аджа̄тасатту кума̄ро – аййо кхо девадатто махиддхико маха̄нубха̄во, джа̄неййа̄си аййо девадаттоти – ӯруйа̄ поттханикам̣ бандхитва̄ дива̄ дивасса [дива̄ дивасасса (ка.)] бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто сахаса̄ антепурам̣ па̄виси. аддаса̄сум̣ кхо антепуре упача̄рака̄ маха̄матта̄ аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ дива̄ дивасса бхӣтам̣ уббиггам̣ уссан̇ким̣ утрастам̣ сахаса̄ антепурам̣ пависантам̣; дисва̄на аггахесум̣. те вичинанта̄ ӯруйа̄ поттханикам̣ баддхам̣ [бандхам̣ (ка.)] дисва̄на аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ етадавочум̣ – ‘‘ким̣ твам̣, кума̄ра, каттука̄мосӣ’’ти? ‘‘питарамхи хантука̄мо’’ти. ‘‘кена̄си усса̄хито’’ти? ‘‘аййена девадаттена̄’’ти. екачче маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘‘кума̄ро ча хантаббо, девадатто ча, саббе ча бхиккхӯ хантабба̄’’ти. екачче маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘‘на бхиккхӯ хантабба̄. на бхиккхӯ кин̃чи апараджджханти. кума̄ро ча хантаббо, девадатто ча̄’’ти. екачче маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘‘на кума̄ро ча хантаббо, на девадатто. на бхиккхӯ хантабба̄. ран̃н̃о а̄рочетаббам̣. йатха̄ ра̄джа̄ ваккхати татха̄ карисса̄ма̄’’ти.

атха кхо те маха̄матта̄ аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ а̄да̄йа йена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ ран̃н̃о ма̄гадхасса сенийасса бимбиса̄расса етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ‘‘катхам̣, бхан̣е, маха̄маттехи мати ката̄’’ти? ‘‘екачче, дева, маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘кума̄ро ча хантаббо, девадатто ча, саббе ча бхиккхӯ хантабба̄’ти. екачче маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘на бхиккхӯ хантабба̄. на бхиккхӯ кин̃чи апараджджханти. кума̄ро ча хантаббо, девадатто ча̄’ти. екачче маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘на кума̄ро ча хантаббо, на девадатто. на бхиккхӯ хантабба̄. ран̃н̃о а̄рочетаббам̣. йатха̄ ра̄джа̄ ваккхати татха̄ карисса̄ма̄’’’ти. ‘‘ким̣, бхан̣е, кариссати буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄? нану бхагавата̄ пат̣икаччева девадатто ра̄джагахе пака̄са̄пито – ‘пуббе девадаттасса ан̃н̃а̄ пакати ахоси, ида̄ни ан̃н̃а̄ пакати. йам̣ девадатто кареййа ка̄йена ва̄ча̄йа, на тена буддхо ва̄ дхаммо ва̄ сан̇гхо ва̄ дат̣т̣хаббо, девадаттова тена дат̣т̣хаббо’’ти? таттха йе те маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘кума̄ро ча хантаббо девадатто ча; саббе ча бхиккхӯ хантабба̄’ти; те ат̣т̣ха̄не ака̄си. йе те маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘на бхиккхӯ хантабба̄; на бхиккхӯ кин̃чи апараджджханти; кума̄ро ча хантаббо девадатто ча̄’ти; те нӣче т̣ха̄не т̣хапеси. йе те маха̄матта̄ евам̣ матим̣ акам̣су – ‘на кума̄ро ча хантаббо, на девадатто; на бхиккхӯ хантабба̄; ран̃н̃о а̄рочетаббам̣; йатха̄ ра̄джа̄ ваккхати татха̄ карисса̄ма̄’ти; те учче т̣ха̄не т̣хапеси. атха кхо ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘кисса мам̣ твам̣, кума̄ра, хантука̄мосӣ’’ти? ‘‘раджджена̄мхи, дева, аттхико’’ти. ‘‘саче кхо твам̣, кума̄ра, раджджена аттхико, етам̣ те раджджа’’нти аджа̄тасаттусса кума̄расса раджджам̣ ниййа̄деси.

абхима̄рапесанам̣

340. атха кхо девадатто йена аджа̄тасатту кума̄ро тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ аджа̄тасаттум̣ кума̄рам̣ етадавоча – ‘‘пурисе, маха̄ра̄джа, а̄н̣а̄пехи, йе саман̣ам̣ готамам̣ джӣвита̄ воропессантӣ’’ти. атха кхо аджа̄тасатту кума̄ро мануссе а̄н̣а̄песи – ‘‘йатха̄, бхан̣е, аййо девадатто а̄ха татха̄ кареййа̄тха̄’’ти. атха кхо девадатто екам̣ пурисам̣ а̄н̣а̄песи – ‘‘гаччха̄вусо, амукасмим̣ ока̄се саман̣о готамо вихарати. там̣ джӣвита̄ воропетва̄ имина̄ маггена а̄гаччха̄’’ти. тасмим̣ магге две пурисе т̣хапеси – ‘‘йо имина̄ маггена еко пурисо а̄гаччхати, там̣ джӣвита̄ воропетва̄ имина̄ маггена а̄гаччхатха̄’’ти. тасмим̣ магге чатта̄ро пурисе т̣хапеси – ‘‘йе имина̄ маггена две пуриса̄ а̄гаччханти, те джӣвита̄ воропетва̄ имина̄ маггена а̄гаччхатха̄’’ти. тасмим̣ магге ат̣т̣ха пурисе т̣хапеси – ‘‘йе имина̄ маггена чатта̄ро пуриса̄ а̄гаччханти, те джӣвита̄ воропетва̄ имина̄ маггена а̄гаччхатха̄’’ти. тасмим̣ магге сол̣аса пурисе т̣хапеси – ‘‘йе имина̄ маггена ат̣т̣ха пуриса̄ а̄гаччханти, те джӣвита̄ воропетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти.

атха кхо со еко пурисо асичаммам̣ гахетва̄ дханукала̄пам̣ саннайхитва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавато авидӯре бхӣто уббигго уссан̇кӣ утрасто паттхаддхена ка̄йена ат̣т̣ха̄си. аддаса̄ кхо бхагава̄ там̣ пурисам̣ бхӣтам̣ уббиггам̣ уссан̇ким̣ утрастам̣ паттхаддхена ка̄йена т̣хитам̣. дисва̄на там̣ пурисам̣ етадавоча – ‘‘еха̄вусо, ма̄ бха̄йӣ’’ти. атха кхо со пурисо асичаммам̣ екамантам̣ каритва̄ дханукала̄пам̣ никкхипитва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавато па̄десу сираса̄ нипатитва̄ бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘аччайо мам̣, бханте, аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йохам̣ дут̣т̣хачитто вадхакачитто идхӯпасан̇канто. тасса ме, бханте, бхагава̄ аччайам̣ аччайато пат̣игган̣ха̄ту а̄йатим̣ сам̣вара̄йа̄’’ти. ‘‘таггха твам̣, а̄вусо, аччайо аччагама̄ йатха̄ба̄лам̣ йатха̄мӯл̣хам̣ йатха̄акусалам̣, йам̣ твам̣ дут̣т̣хачитто вадхакачитто идхӯпасан̇канто. йато ча кхо твам̣, а̄вусо, аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароси, там̣ те майам̣ пат̣игган̣ха̄ма. вуд̣д̣хи хеса̄, а̄вусо, арийасса винайе – йо аччайам̣ аччайато дисва̄ йатха̄дхаммам̣ пат̣икароти, а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджатӣ’’ти.

атха кхо бхагава̄ тасса пурисасса анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣ сӣлакатхам̣ саггакатхам̣, ка̄ма̄нам̣ а̄дӣнавам̣ ока̄рам̣ сам̣килесам̣, неккхамме а̄нисам̣сам̣ пака̄сеси. йада̄ там̣ бхагава̄ ан̃н̃а̄си каллачиттам̣, мудучиттам̣, винӣваран̣ачиттам̣, удаггачиттам̣, пасанначиттам̣, атха йа̄ буддха̄нам̣ са̄муккам̣сика̄ дхаммадесана̄ там̣ пака̄сеси – дуккхам̣, самудайам̣, ниродхам̣, маггам̣. сеййатха̄пи на̄ма суддхам̣ ваттхам̣ апагатака̄л̣акам̣ саммадева раджанам̣ пат̣иггахеййа, евамева тасса пурисасса тасмим̣йева а̄сане вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамманти. атха кхо со пурисо дит̣т̣хадхаммо паттадхаммо видитадхаммо парийога̄л̣хадхаммо тин̣н̣авичикиччхо вигатакатхам̣катхо веса̄раджджаппатто апараппаччайо саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘абхиккантам̣, бханте, абхиккантам̣, бханте. сеййатха̄пи, бханте, никкуджджитам̣ ва̄ уккуджджеййа, пат̣иччханнам̣ ва̄ вивареййа, мӯл̣хасса ва̄ маггам̣ а̄чиккхеййа, андхака̄ре ва̄ телападжджотам̣ дха̄реййа – чаккхуманто рӯпа̄ни даккхантӣти – евамевам̣ бхагавата̄ анекапарийа̄йена дхаммо пака̄сито. еса̄хам̣, бханте, бхагавантам̣ саран̣ам̣ гаччха̄ми, дхамман̃ча, бхиккхусан̇гхан̃ча. упа̄сакам̣ мам̣ бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гата’’нти. атха кхо бхагава̄ там̣ пурисам̣ етадавоча – ‘‘ма̄ кхо твам̣, а̄вусо, имина̄ маггена гаччха, имина̄ маггена гаччха̄хӣ’’ти ан̃н̃ена маггена уййоджеси.

атха кхо те две пуриса̄ – ким̣ ну кхо со еко пурисо чирена а̄гаччхатӣти – пат̣ипатхам̣ гаччханта̄ аддасам̣су бхагавантам̣ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисиннам̣. дисва̄на йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. тесам̣ бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси…пе… апараппаччайа̄ саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄саке но бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гате’’ти. атха кхо бхагава̄ те пурисе етадавоча – ‘‘ма̄ кхо тумхе, а̄вусо, имина̄ маггена гаччхиттха, имина̄ маггена гаччхатха̄’’ти ан̃н̃ена маггена уййоджеси.

атха кхо те чатта̄ро пуриса̄…пе… атха кхо те ат̣т̣ха пуриса̄…пе… атха кхо те сол̣аса пуриса̄ – ким̣ ну кхо те ат̣т̣ха пуриса̄ чирена а̄гаччхантӣти – пат̣ипатхам̣ гаччханта̄ аддаса̄сум̣ бхагавантам̣ ан̃н̃атарасмим̣ руккхамӯле нисиннам̣. дисва̄на йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. тесам̣ бхагава̄ анупуббим̣ катхам̣ катхеси, сеййатхидам̣ – да̄накатхам̣…пе… апараппаччайа̄ саттхуса̄сане бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘абхиккантам̣, бханте…пе… упа̄саке но бхагава̄ дха̄рету аджджатагге па̄н̣упетам̣ саран̣ам̣ гате’’ти. атха кхо бхагава̄ те пурисе етадавоча – ‘‘ма̄ кхо тумхе, а̄вусо, имина̄ маггена гаччхиттха, имина̄ маггена гаччхатха̄’’ти ан̃н̃ена маггена уййоджеси.

атха кхо со еко пурисо йена девадатто тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ девадаттам̣ етадавоча – ‘‘на̄хам̣, бханте, саккоми там̣ бхагавантам̣ джӣвита̄ воропетум̣; махиддхико со бхагава̄, маха̄нубха̄во’’ти. ‘‘алам̣, а̄вусо; ма̄ твам̣ саман̣ам̣ готамам̣ джӣвита̄ воропеси. ахамева саман̣ам̣ готамам̣ джӣвита̄ воропесса̄мӣ’’ти.

лохитуппа̄дакакаммам̣

341. тена кхо пана самайена бхагава̄ гиджджхакӯт̣асса паббатасса чха̄йа̄йам̣ чан̇камати. атха кхо девадатто гиджджхакӯт̣ам̣ паббатам̣ а̄рухитва̄ махатим̣ силам̣ павиджджхи – има̄йа саман̣ам̣ готамам̣ джӣвита̄ воропесса̄мӣти. две паббатакӯт̣а̄ сама̄гантва̄ там̣ силам̣ сампат̣иччхим̣су. тато папатика̄ уппатитва̄ бхагавато па̄де рухирам̣ уппа̄деси. атха кхо бхагава̄ уддхам̣ уллокетва̄ девадаттам̣ етадавоча – ‘‘бахум̣ тайа̄, могхапуриса, апун̃н̃ам̣ пасутам̣, йам̣ твам̣ дут̣т̣хачитто вадхакачитто татха̄гатасса рухирам̣ уппа̄десӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘идам̣, бхиккхаве, девадаттена пат̣хамам̣ а̄нантарийам̣ каммам̣ упачитам̣, йам̣ дут̣т̣хачиттена вадхакачиттена татха̄гатасса рухирам̣ уппа̄дита’’нти.

ассосум̣ кхо бхиккхӯ – ‘‘девадаттена кира бхагавато вадхо пайутто’’ти. те ча бхиккхӯ бхагавато виха̄расса парито парито чан̇каманти учча̄садда̄ маха̄садда̄ саджджха̄йам̣ каронта̄, бхагавато раккха̄варан̣агуттийа̄. ассоси кхо бхагава̄ учча̄саддам̣ маха̄саддам̣ саджджха̄йасаддам̣. сутва̄на а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ а̄мантеси – ‘‘ким̣ ну кхо со, а̄нанда, учча̄саддо маха̄саддо саджджха̄йасаддо’’ти? ‘‘ассосум̣ кхо, бханте, бхиккхӯ – ‘девадаттена кира бхагавато вадхо пайутто’ти. те ча [тедха (сӣ.)], бханте, бхиккхӯ бхагавато виха̄расса парито парито чан̇каманти учча̄садда̄ маха̄садда̄ саджджха̄йам̣ каронта̄, бхагавато раккха̄варан̣агуттийа̄. со есо, бхагава̄, учча̄саддо маха̄саддо саджджха̄йасаддо’’ти. ‘‘тена ха̄нанда, мама вачанена те бхиккхӯ а̄мантехи – саттха̄ а̄йасманте а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавато пат̣иссутва̄ йена те бхиккхӯ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ те бхиккхӯ етадавоча – ‘‘саттха̄ а̄йасманте а̄мантетӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо те бхиккхӯ а̄йасмато а̄нандасса пат̣иссутва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинне кхо те бхиккхӯ бхагава̄ етадавоча –

‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со, йам̣ парӯпаккамена татха̄гатам̣ джӣвита̄ воропеййа. анупаккамена, бхиккхаве, татха̄гата̄ паринибба̄йанти.

[чӯл̣ава. 334; а. ни. 5.100] ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. катаме пан̃ча? ‘‘идха, бхиккхаве, екаччо саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ нам̣ майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, бхиккхаве, саттха̄рам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣсати.

‘‘пуна чапарам̣, бхиккхаве, идхекаччо саттха̄ апарисуддхаа̄джӣво сама̄но…пе… апарисуддхадхаммадесано сама̄но…пе… апарисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но…пе… апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. таменам̣ са̄вака̄ евам̣ джа̄нанти – ‘айам̣ кхо бхавам̣ саттха̄ апарисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ти ‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. майан̃чева кхо пана гихӣнам̣ а̄рочеййа̄ма, на̄ссасса мана̄пам̣. йам̣ кхо панасса амана̄пам̣, катхам̣ на майам̣ тена самуда̄чареййа̄ма? самманнати кхо пана чӣварапин̣д̣апа̄тасена̄санагила̄наппаччайабхесаджджапариккха̄рена – йам̣ тумо кариссати, тумова тена пан̃н̃а̄йиссатӣ’ти. еварӯпам̣ кхо, бхиккхаве, саттха̄рам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти; еварӯпо ча пана саттха̄ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣсати. име кхо, бхиккхаве, пан̃ча саттха̄ро санто сам̣виджджама̄на̄ локасмим̣. ‘‘ахам̣ кхо пана, бхиккхаве, парисуддхасӣло сама̄но ‘парисуддхасӣломхӣ’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘парисуддхам̣ ме сӣлам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’нти ча. на ча мам̣ са̄вака̄ сӣлато раккханти; на ча̄хам̣ са̄вакехи сӣлато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. ахам̣ кхо пана бхиккхаве парисуддха̄джӣво сама̄но…пе… парисуддхадхаммадесано сама̄но…пе… парисуддхавеййа̄каран̣о сама̄но…пе… парисуддхан̃а̄н̣адассано сама̄но ‘‘парисуддхан̃а̄н̣адассаномхӣ’’ти пат̣иджа̄на̄ми ‘‘парисуддхам̣ ме н̃а̄н̣адассанам̣ парийода̄там̣ асам̣килит̣т̣ха’’нти ча, на ча мам̣ са̄вака̄ н̃а̄н̣адассанато раккханти, на ча̄хам̣ са̄вакехи н̃а̄н̣адассанато раккхам̣ пачча̄сӣса̄ми. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со, йам̣ парӯпаккамена татха̄гатам̣ джӣвита̄ воропеййа. анупаккамена, бхиккхаве, татха̄гата̄ паринибба̄йанти. гаччхатха тумхе, бхиккхаве, йатха̄виха̄рам̣. араккхийа̄, бхиккхаве, татха̄гата̄’’ти.

на̄л̣а̄гирипесанам̣

342. тена кхо пана самайена ра̄джагахе на̄л̣а̄гири на̄ма хаттхӣ чан̣д̣о хоти, мануссагха̄тако. атха кхо девадатто ра̄джагахам̣ пависитва̄ хаттхиса̄лам̣ гантва̄ хаттхибхан̣д̣е етадавоча – ‘‘майам̣ кхо, бхан̣е, ра̄джан̃а̄така̄ на̄ма пат̣ибала̄ нӣчат̣т̣ха̄нийам̣ уччат̣т̣ха̄не т̣хапетум̣, бхаттампи ветанампи вад̣д̣ха̄петум̣. тена хи, бхан̣е, йада̄ саман̣о готамо имам̣ раччхам̣ пат̣ипанно хоти, тада̄ имам̣ на̄л̣а̄гирим̣ хаттхим̣ мун̃четва̄ имам̣ раччхам̣ пат̣ипа̄детха̄’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо те хаттхибхан̣д̣а̄ девадаттасса паччассосум̣. атха кхо бхагава̄ пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа самбахулехи бхиккхӯхи саддхим̣ ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. атха кхо бхагава̄ там̣ раччхам̣ пат̣ипаджджи. аддаса̄сум̣ кхо те хаттхибхан̣д̣а̄ бхагавантам̣ там̣ раччхам̣ пат̣ипаннам̣. дисва̄на на̄л̣а̄гирим̣ хаттхим̣ мун̃читва̄ там̣ раччхам̣ пат̣ипа̄десум̣. аддаса̄ кхо на̄л̣а̄гири хаттхӣ бхагавантам̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на сон̣д̣ам̣ усса̄петва̄ пахат̣т̣хакан̣н̣ава̄ло йена бхагава̄ тена абхидха̄ви. аддаса̄сум̣ кхо те бхиккхӯ на̄л̣а̄гирим̣ хаттхим̣ дӯратова а̄гаччхантам̣. дисва̄на бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘айам̣, бханте, на̄л̣а̄гири хаттхӣ чан̣д̣о мануссагха̄тако имам̣ раччхам̣ пат̣ипанно. пат̣иккамату, бханте, бхагава̄; пат̣иккамату сугато’’ти. ‘‘а̄гаччхатха, бхиккхаве, ма̄ бха̄йиттха. ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со, йам̣ парӯпаккамена татха̄гатам̣ джӣвита̄ воропеййа. анупаккамена, бхиккхаве, татха̄гата̄ паринибба̄йантӣ’’ти. дутийампи кхо те бхиккхӯ…пе… татийампи кхо те бхиккхӯ бхагавантам̣ етадавочум̣ – ‘‘айам̣, бханте, на̄л̣а̄гири хаттхӣ чан̣д̣о мануссагха̄тако имам̣ раччхам̣ пат̣ипанно. пат̣иккамату, бханте, бхагава̄; пат̣иккамату сугато’’ти. ‘‘а̄гаччхатха, бхиккхаве, ма̄ бха̄йиттха. ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккхаве, анавака̄со, йам̣ парӯпаккамена татха̄гатам̣ джӣвита̄ воропеййа. анупаккамена, бхиккхаве, татха̄гата̄ паринибба̄йантӣ’’ти.

тена кхо пана самайена манусса̄ па̄са̄десупи хаммийесупи чхаданесупи а̄рул̣ха̄ аччханти. таттха йе те манусса̄ ассаддха̄ аппасанна̄ дуббуддхино, те евама̄хам̣су – ‘‘абхирӯпо вата, бхо [абхирӯпо вата бхо готамо (сйа̄. кам̣.)], маха̄саман̣о на̄гена вихет̣хӣйиссатӣ’’ти. йе пана те манусса̄ саддха̄ пасанна̄ пан̣д̣ита̄ бйатта̄ буддхиманто, те евама̄хам̣су – ‘‘начирассам̣ вата, бхо, на̄го на̄гена сан̇га̄мессатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ на̄л̣а̄гирим̣ хаттхим̣ меттена читтена пхари. атха кхо на̄л̣а̄гири хаттхӣ бхагавато [бхагавата̄ (сӣ.)] меттена читтена пхут̣т̣хо [пхут̣о (ка.)] сон̣д̣ам̣ оропетва̄ йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавато пурато ат̣т̣ха̄си. атха кхо бхагава̄ даккхин̣ена хаттхена на̄л̣а̄гирисса хаттхисса кумбхам̣ пара̄масанто на̄л̣а̄гирим̣ хаттхим̣ има̄хи га̄тха̄хи аджджхабха̄си –

‘‘ма̄ кун̃джара на̄гама̄садо, дуккхан̃хи кун̃джара на̄гама̄садо;

на хи на̄гахатасса кун̃джара сугати, хоти ито парам̣ йато.

‘‘ма̄ ча мадо ма̄ ча пама̄до, на хи паматта̄ сугатим̣ ваджанти те;

тван̃н̃ева татха̄ кариссаси, йена твам̣ сугатим̣ гамиссасӣ’’ти.

атха кхо на̄л̣а̄гири хаттхӣ сон̣д̣а̄йа бхагавато па̄дапам̣сӯни гахетва̄ упаримуддхани а̄киритва̄ пат̣икут̣ийова [пат̣икут̣ито пат̣исакки (сӣ. сйа̄.)] осакки, йа̄ва бхагавантам̣ аддаккхи. атха кхо на̄л̣а̄гири хаттхӣ хаттхиса̄лам̣ гантва̄ саке т̣ха̄не ат̣т̣ха̄си. татха̄ данто ча пана на̄л̣а̄гири хаттхӣ ахоси. тена кхо пана самайена манусса̄ имам̣ га̄тхам̣ га̄йанти –

[ма. ни. 2.352; тхерага̄. 878] ‘‘дан̣д̣енеке дамайанти, ан̇кусехи каса̄хи ча;

адан̣д̣ена асаттхена, на̄го данто махесина̄’’ти.

манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘йа̄ва па̄по айам̣ девадатто, алаккхико, йатра хи на̄ма саман̣асса готамасса евам̣махиддхикасса евам̣ маха̄нубха̄васса вадха̄йа параккамиссатӣ’’ти. девадаттасса ла̄бхасакка̄ро париха̄йи. бхагавато ча ла̄бхасакка̄ро абхивад̣д̣хи.

пан̃чаваттхуйа̄чанакатха̄

343. [па̄чи. 209] тена кхо пана самайена девадатто парихӣнала̄бхасакка̄ро сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джати. манусса̄ уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма саман̣а̄ сакйапуттийа̄ кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джиссанти! касса сампаннам̣ на мана̄пам̣, касса са̄дум̣ на руччатӣ’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – катхан̃хи на̄ма девадатто сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джиссатӣ’’ти! бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира твам̣, девадатта, сапарисо кулесу вин̃н̃а̄петва̄ вин̃н̃а̄петва̄ бхун̃джасӣ’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти…пе… вигарахитва̄…пе… дхаммим̣ катхам̣ катва̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘тена хи, бхиккхаве, бхиккхӯнам̣ кулесу тикабходжанам̣ пан̃н̃апесса̄ми тайо аттхавасе пат̣ичча – думман̇кӯнам̣ пуггала̄на ниггаха̄йа; песала̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пха̄сувиха̄ра̄йа, ма̄ па̄пиччха̄ паккхам̣ нисса̄йа сан̇гхам̣ бхиндеййунти; кула̄нуддайа̄йа [кула̄нудайата̄йа (сӣ. сйа̄.)] ча. ган̣абходжане йатха̄дхаммо ка̄ретаббо’’ти.

[па̄ра̄. 409] атха кхо девадатто йена кока̄лико кат̣амодакатиссако [кат̣аморакатиссако (сӣ. сйа̄.)] кхан̣д̣адевийа̄ путто самуддадатто тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ кока̄ликам̣ кат̣амодакатиссакам̣ кхан̣д̣адевийа̄ путтам̣ самуддадаттам̣ етадавоча – ‘‘етха, майам̣, а̄вусо, саман̣асса готамасса сан̇гхабхедам̣ карисса̄ма чаккабхеда’’нти. евам̣ вутте кока̄лико девадаттам̣ етадавоча – ‘‘саман̣о кхо, а̄вусо, готамо махиддхико маха̄нубха̄во. катхам̣ майам̣ саман̣асса готамасса сан̇гхабхедам̣ карисса̄ма чаккабхеда’’нти? ‘‘етха, майам̣, а̄вусо, саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ пан̃ча ваттхӯни йа̄чисса̄ма – ‘бхагава̄, бханте, анекапарийа̄йена аппиччхасса сантут̣т̣хасса саллекхасса дхутасса па̄са̄дикасса апачайасса вӣрийа̄рамбхасса ван̣н̣ава̄дӣ. има̄ни, бханте, пан̃ча ваттхӯни анекапарийа̄йена аппиччхата̄йа сантут̣т̣хийа̄ саллекха̄йа дхутата̄йа па̄са̄диката̄йа апачайа̄йа вӣрийа̄рамбха̄йа сам̣ваттанти. са̄дху, бханте, бхиккхӯ йа̄ваджӣвам̣ а̄ран̃н̃ика̄ ассу; йо га̄мантам̣ осареййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ пин̣д̣апа̄тика̄ ассу; йо нимантанам̣ са̄дийеййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ пам̣сукӯлика̄ ассу; йо гахапатичӣварам̣ са̄дийеййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ руккхамӯлика̄ ассу; йо чханнам̣ упагаччхеййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ маччхамам̣сам̣ на кха̄деййум̣; йо маччхамам̣сам̣ кха̄деййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа̄’ти. има̄ни пан̃ча ваттхӯни саман̣о готамо на̄нуджа̄ниссати. те майам̣ имехи пан̃чахи ваттхӯхи джанам̣ сан̃н̃а̄песса̄ма̄’’ти. ‘‘сакка̄ кхо, а̄вусо, имехи пан̃чахи ваттхӯхи саман̣асса готамасса сан̇гхабхедо ка̄тум̣ чаккабхедо. лӯкхаппасанна̄ хи, а̄вусо, манусса̄’’ти.

атха кхо девадатто сапарисо йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо девадатто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘бхагава̄, бханте, анекапарийа̄йена аппиччхасса сантут̣т̣хасса саллекхасса дхутасса па̄са̄дикасса апачайасса вӣрийа̄рамбхасса ван̣н̣ава̄дӣ. има̄ни, бханте, пан̃ча ваттхӯни анекапарийа̄йена аппиччхата̄йа сантут̣т̣хийа̄ саллекха̄йа дхутата̄йа па̄са̄диката̄йа апачайа̄йа вӣрийа̄рамбха̄йа сам̣ваттанти. са̄дху, бханте, бхиккхӯ йа̄ваджӣвам̣ а̄ран̃н̃ика̄ ассу; йо га̄мантам̣ осареййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ пин̣д̣апа̄тика̄ ассу; йо нимантанам̣ са̄дийеййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ пам̣сукӯлика̄ ассу; йо гахапатичӣварам̣ са̄дийеййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ руккхамӯлика̄ ассу; йо чханнам̣ упагаччхеййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа. йа̄ваджӣвам̣ маччхамам̣сам̣ на кха̄деййум̣; йо маччхамам̣сам̣ кха̄деййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа̄’’ти. ‘‘алам̣, девадатта. йо иччхати, а̄ран̃н̃ико хоту; йо иччхати, га̄манте вихарату. йо иччхати, пин̣д̣апа̄тико хоту; йо иччхати, нимантанам̣ са̄дийату. йо иччхати, пам̣сукӯлико хоту; йо иччхати, гахапатичӣварам̣ са̄дийату. ат̣т̣хама̄се кхо майа̄, девадатта, руккхамӯласена̄санам̣ анун̃н̃а̄там̣; тикот̣ипарисуддхам̣ маччхамам̣сам̣ – адит̣т̣хам̣, ассутам̣, апарисан̇кита’’нти. атха кхо девадатто – на бхагава̄ има̄ни пан̃ча ваттхӯни ануджа̄на̄тӣти – хат̣т̣хо удагго сапарисо ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ пакка̄ми.

атха кхо девадатто сапарисо ра̄джагахам̣ пависитва̄ пан̃чахи ваттхӯхи джанам̣ сан̃н̃а̄песи – ‘‘майам̣, а̄вусо, саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ пан̃ча ваттхӯни йа̄чимха̄ – ‘бхагава̄, бханте, анекапарийа̄йена аппиччхасса…пе… вӣрийа̄рамбхасса ван̣н̣ава̄дӣ. има̄ни, бханте, пан̃ча ваттхӯни анекапарийа̄йена аппиччхата̄йа…пе… вӣрийа̄рамбха̄йа сам̣ваттанти. са̄дху, бханте, бхиккхӯ йа̄ваджӣвам̣ а̄ран̃н̃ика̄ ассу; йо га̄мантам̣ осареййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа…пе… йа̄ваджӣвам̣ маччхамам̣сам̣ на кха̄деййум̣; йо маччхамам̣сам̣ кха̄деййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа̄’ти. има̄ни пан̃ча ваттхӯни саман̣о готамо на̄нуджа̄на̄ти. те майам̣ имехи пан̃чахи ваттхӯхи сама̄да̄йа ватта̄ма̄’’ти.

таттха йе те манусса̄ ассаддха̄ аппасанна̄ дуббуддхино, те евама̄хам̣су – ‘‘име кхо саман̣а̄ сакйапуттийа̄ дхута̄ саллекхавуттино. саман̣о пана готамо ба̄хуллико ба̄хулла̄йа чететӣ’’ти. йе пана те манусса̄ саддха̄ пасанна̄ пан̣д̣ита̄ бйатта̄ буддхиманто, те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма девадатто бхагавато сан̇гхабхеда̄йа параккамиссати чаккабхеда̄йа̄’’ти! ассосум̣ кхо бхиккхӯ тесам̣ манусса̄нам̣ уджджха̄йанта̄нам̣ кхиййанта̄нам̣ випа̄чента̄нам̣. йе те бхиккхӯ аппиччха̄…пе… те уджджха̄йанти кхиййанти випа̄ченти – ‘‘катхан̃хи на̄ма девадатто сан̇гхабхеда̄йа параккамиссати чаккабхеда̄йа̄’’ти! атха кхо те бхиккхӯ бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣…пе… ‘‘саччам̣ кира твам̣, девадатта, сан̇гхабхеда̄йа параккамаси чаккабхеда̄йа̄’’ти? ‘‘саччам̣ бхагава̄’’ти. ‘‘алам̣, девадатта. ма̄ те руччи сан̇гхабхедо. гаруко кхо, девадатта, сан̇гхабхедо. йо кхо, девадатта, самаггам̣ сан̇гхам̣ бхиндати, каппат̣т̣хикам̣ [каппат̣т̣хитикам̣ (сйа̄.)] киббисам̣ пасавати, каппам̣ нирайамхи паччати. йо ча кхо, девадатта, бхиннам̣ сан̇гхам̣ самаггам̣ кароти, брахмам̣ пун̃н̃ам̣ пасавати, каппам̣ саггамхи модати. алам̣, девадатта. ма̄ те руччи сан̇гхабхедо. гаруко кхо, девадатта, сан̇гхабхедо’’ти.

[уда̄. 48] атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄виси. аддаса̄ кхо девадатто а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чарантам̣. дисва̄на йена̄йасма̄ а̄нандо тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ а̄йасмантам̣ а̄нандам̣ етадавоча – ‘‘аджджатаггеда̄на̄хам̣, а̄вусо а̄нанда, ан̃н̃атрева бхагавата̄, ан̃н̃атрева бхиккхусан̇гха̄, упосатхам̣ карисса̄ми сан̇гхакаммам̣ карисса̄мӣ’’ти.

атха кхо а̄йасма̄ а̄нандо ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чаритва̄ паччха̄бхаттам̣ пин̣д̣апа̄таппат̣икканто йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ а̄нандо бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘идха̄хам̣, бханте, пуббан̣хасамайам̣ нива̄сетва̄ паттачӣварама̄да̄йа ра̄джагахам̣ пин̣д̣а̄йа па̄висим̣. аддаса̄ кхо мам̣, бханте, девадатто ра̄джагахе пин̣д̣а̄йа чарантам̣. дисва̄на йена̄хам̣ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ мам̣ етадавоча – ‘аджджатаггеда̄на̄хам̣, а̄вусо а̄нанда, ан̃н̃атрева бхагавата̄, ан̃н̃атрева бхиккхусан̇гха̄, упосатхам̣ карисса̄ми сан̇гхакаммам̣ карисса̄мӣ’ти. аджджатагге, бханте, девадатто сан̇гхам̣ бхиндиссатӣ’’ти. атха кхо бхагава̄ етаматтхам̣ видитва̄ та̄йам̣ вела̄йам̣ имам̣ уда̄нам̣ уда̄неси –

[уда̄. 48] ‘‘сукарам̣ са̄дхуна̄ са̄дхум̣, са̄дхум̣ па̄пена дуккарам̣;

па̄пам̣ па̄пена сукарам̣, па̄памарийехи дуккара’’нти.

дутийабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.

3. татийабха̄н̣ава̄ро

сан̇гхабхедакатха̄

344. атха кхо девадатто тадахупосатхе ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ сала̄кам̣ га̄хеси – ‘‘майам̣, а̄вусо, саман̣ам̣ готамам̣ упасан̇камитва̄ пан̃ча ваттхӯни йа̄чимха̄ – ‘бхагава̄, бханте, анекапарийа̄йена аппиччхасса…пе… вӣрийа̄рамбхасса ван̣н̣ава̄дӣ. има̄ни, бханте, пан̃ча ваттхӯни анекапарийа̄йена аппиччхата̄йа…пе… вӣрийа̄рамбха̄йа сам̣ваттанти. са̄дху, бханте, бхиккхӯ йа̄ваджӣвам̣ а̄ран̃н̃ика̄ ассу; йо га̄мантам̣ осареййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа…пе… йа̄ваджӣвам̣ маччхамам̣сам̣ на кха̄деййум̣; йо маччхамам̣сам̣ кха̄деййа, ваджджам̣ нам̣ пхусеййа̄’ти. има̄ни пан̃ча ваттхӯни саман̣о готамо на̄нуджа̄на̄ти. те майам̣ имехи пан̃чахи ваттхӯхи сама̄да̄йа ватта̄ма. йасса̄йасмато има̄ни пан̃ча ваттхӯни кхаманти, со сала̄кам̣ ган̣ха̄тӯ’’ти.

тена кхо пана самайена веса̄лика̄ ваджджипуттака̄ пан̃чаматта̄ни бхиккхусата̄ни навака̄ чева хонти аппакатан̃н̃уно ча. те – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄сана’нти – сала̄кам̣ ган̣хим̣су. атха кхо девадатто сан̇гхам̣ бхиндитва̄ пан̃чаматта̄ни бхиккхусата̄ни а̄да̄йа йена гайа̄сӣсам̣ тена пакка̄ми. атха кхо са̄рипуттамоггалла̄на̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдим̣су. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘девадатто, бханте, сан̇гхам̣ бхиндитва̄ пан̃чаматта̄ни бхиккхусата̄ни а̄да̄йа йена гайа̄сӣсам̣ тена пакканто’’ти. ‘‘на хи на̄ма тумха̄кам̣, са̄рипутта̄, тесу навакесу бхиккхӯсу ка̄рун̃н̃ампи бхависсати? гаччхатха тумхе, са̄рипутта̄, пура̄ те бхиккхӯ анайабйасанам̣ а̄паджджантӣ’’ти. ‘‘евам̣ бханте’’ти кхо са̄рипуттамоггалла̄на̄ бхагавато пат̣иссутва̄ ут̣т̣ха̄йа̄сана̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ падаккхин̣ам̣ катва̄ йена гайа̄сӣсам̣ тенупасан̇камим̣су.

тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху бхагавато авидӯре родама̄но т̣хито хоти. атха кхо бхагава̄ там̣ бхиккхум̣ етадавоча – ‘‘кисса твам̣, бхиккху, родасӣ’’ти? ‘‘йепи те, бханте, бхагавато аггаса̄вака̄ са̄рипуттамоггалла̄на̄ тепи девадаттасса сантике гаччханти девадаттасса дхаммам̣ рочента̄’’ти. ‘‘ат̣т̣ха̄наметам̣, бхиккху, анавака̄со, йам̣ са̄рипуттамоггалла̄на̄ девадаттасса дхаммам̣ рочеййум̣, апи ча те гата̄ бхиккхӯнам̣ сан̃н̃аттийа̄’’ти [бхиккхусан̃н̃аттийа̄ти (сӣ. сйа̄.), бхиккхӯ сан̃н̃аттийа̄ (ка.)].

345. тена кхо пана самайена девадатто махатийа̄ париса̄йа паривутто дхаммам̣ десенто нисинно хоти. аддаса̄ кхо девадатто са̄рипуттамоггалла̄не дӯратова а̄гаччханте. дисва̄на бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘пассатха, бхиккхаве, йа̄ва сва̄ккха̄то майа̄ дхаммо, йепи те саман̣асса готамасса аггаса̄вака̄ са̄рипуттамоггалла̄на̄ тепи мама сантике а̄гаччханти. мама дхаммам̣ рочента̄’’ти. евам̣ вутте кока̄лико девадаттам̣ етадавоча – ‘‘ма̄, а̄вусо девадатта, са̄рипуттамоггалла̄не виссаси. па̄пиччха̄ са̄рипуттамоггалла̄на̄, па̄пика̄нам̣ иччха̄нам̣ васам̣ гата̄’’ти. ‘‘алам̣, а̄вусо. сва̄гатам̣ тесам̣ йато ме дхаммам̣ рочентӣ’’ти.

атха кхо девадатто а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ упад̣д̣ха̄санена нимантеси – ‘‘еха̄вусо са̄рипутта, идха нисӣда̄хӣ’’ти. ‘‘алам̣ а̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто ан̃н̃атарам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди. а̄йасма̄пи кхо маха̄моггалла̄но ан̃н̃атарам̣ а̄санам̣ гахетва̄ екамантам̣ нисӣди. атха кхо девадатто бахудева раттим̣ бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ а̄йасмантам̣ са̄рипуттам̣ аджджхеси – ‘‘вигататхинамиддхо кхо, а̄вусо са̄рипутта, бхиккхусан̇гхо. пат̣ибха̄ту там̣, а̄вусо са̄рипутта, бхиккхӯнам̣ дхаммӣ катха̄, пит̣т̣хи ме а̄гила̄йати, тамахам̣ а̄йамисса̄мӣ’’ти. ‘‘евама̄вусо’’ти кхо а̄йасма̄ са̄рипутто девадаттасса паччассоси. атха кхо девадатто чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣ пан̃н̃а̄петва̄ даккхин̣ена пассена сеййам̣ каппеси. тасса киламантасса мут̣т̣хассатисса асампаджа̄насса мухуттакенева нидда̄ окками.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто а̄десана̄па̄т̣иха̄рийа̄нуса̄санийа̄ бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа овади ануса̄си. а̄йасма̄ маха̄моггалла̄но иддхипа̄т̣иха̄рийа̄нуса̄санийа̄ бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа овади ануса̄си. атха кхо тесам̣ бхиккхӯнам̣ а̄йасмата̄ са̄рипуттена а̄десана̄па̄т̣иха̄рийа̄нуса̄санийа̄ а̄йасмата̄ ча маха̄моггалла̄нена иддхипа̄т̣иха̄рийа̄нуса̄санийа̄ овадийама̄на̄нам̣ ануса̄сийама̄на̄нам̣ вираджам̣ вӣтамалам̣ дхаммачаккхум̣ удапа̄ди – йам̣ кин̃чи самудайадхаммам̣, саббам̣ там̣ ниродхадхамманти.

атха кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘гаччха̄ма майам̣, а̄вусо, бхагавато сантике. йо тасса бхагавато дхаммам̣ рочеси со а̄гаччхатӯ’’ти. атха кхо са̄рипуттамоггалла̄на̄ та̄ни пан̃чабхиккхусата̄ни а̄да̄йа йена вел̣уванам̣ тенупасан̇камим̣су. атха кхо кока̄лико девадаттам̣ ут̣т̣ха̄песи – ‘‘ут̣т̣хехи, а̄вусо девадатта, нӣта̄ те бхиккхӯ са̄рипуттамоггалла̄нехи. нану твам̣, а̄вусо девадатта, майа̄ вутто – ‘ма̄, а̄вусо девадатта, са̄рипуттамоггалла̄не висса̄си. па̄пиччха̄ са̄рипуттамоггалла̄на̄, па̄пика̄нам̣ иччха̄нам̣ васам̣ гата̄’’’ти? атха кхо девадаттасса таттхева ун̣хам̣ лохитам̣ мукхато угган̃чхи.

атха кхо са̄рипуттамоггалла̄на̄ йена бхагава̄ тенупасан̇камим̣су, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣдисум̣. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ са̄рипутто бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘са̄дху, бханте, бхедака̄нуваттака̄ бхиккхӯ пуна упасампаджджеййу’’нти. ‘‘алам̣, са̄рипутта. ма̄ те руччи бхедака̄нуваттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пуна упасампада̄. тена хи твам̣, са̄рипутта, бхедака̄нуваттаке бхиккхӯ тхуллаччайам̣ деса̄пехи. катхам̣ пана те, са̄рипутта, девадатто пат̣ипаджджӣ’’ти? ‘‘йатхева, бханте, бхагава̄ бахудева раттим̣ бхиккхӯ дхаммийа̄ катха̄йа сандассетва̄ сама̄дапетва̄ самуттеджетва̄ сампахам̣сетва̄ мам̣ аджджхесати – ‘вигататхинамиддхо кхо, са̄рипутта, бхиккхусан̇гхо; пат̣ибха̄ту там̣, са̄рипутта, бхиккхӯнам̣ дхаммӣ катха̄, пит̣т̣хи ме а̄гила̄йати, тамахам̣ а̄йамисса̄мӣ’ти, евамева кхо, бханте, девадатто пат̣ипаджджӣ’’ти.

346. атха кхо бхагава̄ бхиккхӯ а̄мантеси – ‘‘бхӯтапуббам̣, бхиккхаве, аран̃н̃а̄йатане маха̄сарасӣ. там̣ на̄га̄ упанисса̄йа вихарим̣су. те там̣ сарасим̣ ога̄хетва̄, сон̣д̣а̄йа бхисамул̣а̄лам̣ аббухитва̄, сувиккха̄литам̣ виккха̄летва̄, акаддамам̣ сан̇кха̄дитва̄, аджджхохаранти. тесам̣ там̣ ван̣н̣а̄йа чева хоти, бала̄йа ча. на ча татонида̄нам̣ маран̣ам̣ ва̄ нигаччханти, маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. тесам̣йева кхо пана, бхиккхаве, маха̄на̄га̄нам̣ анусиккхама̄на̄ тарун̣а̄ бхин̇каччха̄па̄. те там̣ сарасим̣ ога̄хетва̄, сон̣д̣а̄йа бхисамул̣а̄лам̣ аббухитва̄, на сувиккха̄литам̣ виккха̄летва̄, сакаддамам̣ сан̇кха̄дитва̄, аджджхохаранти. тесам̣ там̣ нева ван̣н̣а̄йа хоти, на бала̄йа. татонида̄нан̃ча маран̣ам̣ ва̄ нигаччханти, маран̣аматтам̣ ва̄ дуккхам̣. евамева кхо, бхиккхаве, девадатто мама̄нукруббам̣ [мама̄нукуббам̣ (сӣ. сйа̄.)] капан̣о мариссатӣти.

‘‘маха̄вара̄хасса махим̣ викруббато [викуббато (сӣ. сйа̄.)], бхисам̣ гхаса̄насса [гхасама̄насса (ка.)] надӣсу джаггато;

бхин̇кова пан̇кам̣ абхибхаккхайитва̄, мама̄нукруббам̣ капан̣о мариссатӣ’’ти.

347. [а. ни. 8.16] ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато бхиккху дӯтеййам̣ гантумарахати. катамехи ат̣т̣хахи? идха, бхиккхаве, бхиккху сота̄ ча хоти, са̄вета̄ ча, уггахета̄ ча, дха̄рета̄ ча, вин̃н̃а̄та̄ ча, вин̃н̃а̄пета̄ ча, кусало ча сахита̄сахитасса, но ча калахака̄рако – имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато бхиккху дӯтеййам̣ гантумарахати.

[а. ни. 8.16] ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, ан̇гехи саманна̄гато са̄рипутто дӯтеййам̣ гантумарахати. катамехи ат̣т̣хахи? идха, бхиккхаве, са̄рипутто сота̄ ча хоти, са̄вета̄ ча, уггахета̄ ча, дха̄рета̄ ча, вин̃н̃а̄та̄ ча, вин̃н̃а̄пета̄ ча, кусало ча сахита̄сахитасса, но ча калахака̄рако – имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато са̄рипутто дӯтеййам̣ гантумарахатӣти.

[а. ни. 8.16] ‘‘йо ве на бйатхати [бйа̄дхати (сӣ. сйа̄.)] патва̄, парисам̣ уггава̄диним̣;

на ча ха̄пети вачанам̣, на ча чха̄дети са̄санам̣.

‘‘асандиддхо ча аккха̄ти [аккха̄та̄ (ка.)], пуччхито ча на куппати;

са ве та̄дисако бхиккху, дӯтеййам̣ гантумарахатӣ’’ти.

348. [а. ни. 8.7] ‘‘ат̣т̣хахи, бхиккхаве, асаддхаммехи абхибхӯто парийа̄динначитто девадатто а̄па̄йико нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо. катамехи ат̣т̣хахи? ла̄бхена, бхиккхаве, абхибхӯто парийа̄динначитто девадатто а̄па̄йико нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо; ала̄бхена, бхиккхаве…пе… йасена, бхиккхаве…пе… айасена, бхиккхаве…пе… сакка̄рена, бхиккхаве…пе… асакка̄рена, бхиккхаве…пе… па̄пиччхата̄йа, бхиккхаве…пе… па̄памиттата̄йа бхиккхаве, абхибхӯто парийа̄динначитто девадатто а̄па̄йико нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо – имехи кхо, бхиккхаве, ат̣т̣хахи асаддхаммехи абхибхӯто парийа̄динначитто девадатто а̄па̄йико нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо.

349. ‘‘са̄дху, бхиккхаве, бхиккху уппаннам̣ ла̄бхам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихареййа, уппаннам̣ ала̄бхам̣…пе… уппаннам̣ йасам̣… уппаннам̣ айасам̣… уппаннам̣ сакка̄рам̣… уппаннам̣ асакка̄рам̣… уппаннам̣ па̄пиччхатам̣… уппаннам̣ па̄памиттатам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихареййа. катхан̃ча, бхиккхаве, бхиккху аттхавасам̣ пат̣ичча уппаннам̣ ла̄бхам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихареййа, уппаннам̣ ала̄бхам̣…пе… уппаннам̣ йасам̣… уппаннам̣ айасам̣… уппаннам̣ сакка̄рам̣… уппаннам̣ асакка̄рам̣… уппаннам̣ па̄пиччхатам̣… уппаннам̣ па̄памиттатам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихареййа? йам̣ хисса, бхиккхаве, уппаннам̣ ла̄бхам̣ анабхибхуййа вихарато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, уппаннам̣ ла̄бхам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихарато евам̣сате а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. йам̣ хисса, бхиккхаве, уппаннам̣ ала̄бхам̣…пе… уппаннам̣ йасам̣… уппаннам̣ айасам̣… уппаннам̣ сакка̄рам̣… уппаннам̣ асакка̄рам̣… уппаннам̣ па̄пиччхатам̣… уппаннам̣ па̄памиттатам̣ анабхибхуййа вихарато уппаджджеййум̣ а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄, уппаннам̣ па̄памиттатам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихарато евам̣сате а̄сава̄ вигха̄тапарил̣а̄ха̄ на хонти. идам̣ кхо, бхиккхаве, аттхавасам̣ пат̣ичча уппаннам̣ ла̄бхам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихареййа, уппаннам̣ ала̄бхам̣…пе… уппаннам̣ йасам̣… уппаннам̣ айасам̣… уппаннам̣ сакка̄рам̣… уппаннам̣ асакка̄рам̣… уппаннам̣ па̄пиччхатам̣… уппаннам̣ па̄памиттатам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихареййа. тасма̄тиха, бхиккхаве, уппаннам̣ ла̄бхам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихарисса̄ма, уппаннам̣ ала̄бхам̣…пе… уппаннам̣ йасам̣… уппаннам̣ айасам̣… уппаннам̣ сакка̄рам̣… уппаннам̣ асакка̄рам̣… уппаннам̣ па̄пиччхатам̣… уппаннам̣ па̄памиттатам̣ абхибхуййа абхибхуййа вихарисса̄ма̄ти; еван̃хи во, бхиккхаве, сиккхитаббанти.

350. ‘‘тӣхи, бхиккхаве, асаддхаммехи абхибхӯто парийа̄динначитто девадатто а̄па̄йико нерайико каппат̣т̣хо атекиччхо. катамехи тӣхи? па̄пиччхата̄, па̄памиттата̄, ораматтакена висеса̄дхигамена антара̄ воса̄нам̣ а̄па̄ди – имехи кхо, бхиккхаве, тӣхи асаддхаммехи абхибхӯто парийа̄динначитто девадатто а̄па̄йико нерайико каппат̣т̣хо атекиччхоти.

‘‘ма̄ джа̄ту кочи локасмим̣, па̄пиччхо удападжджатха;

тадамина̄пи джа̄на̄тха, па̄пиччха̄нам̣ йатха̄гати.

‘‘пан̣д̣итоти саман̃н̃а̄то, бха̄витаттоти саммато;

джалам̣ва йасаса̄ ат̣т̣ха̄, девадаттоти ме сутам̣.

‘‘со пама̄дам̣ анучин̣н̣о, а̄саджджа нам̣ татха̄гатам̣;

авӣчинирайам̣ патто, чатудва̄рам̣ бхайа̄накам̣.

‘‘адут̣т̣хасса хи йо дуббхе, па̄пакаммам̣ акруббато;

тамева па̄пам̣ пхусати, дут̣т̣хачиттам̣ ана̄дарам̣.

‘‘самуддам̣ висакумбхена, йо ман̃н̃еййа падӯситум̣ [падусситум̣ (ка.)];

на со тена падӯсеййа, бхесма̄ хи удадхӣ маха̄.

‘‘евамева татха̄гатам̣, йо ва̄денупахим̣сати;

самаггатам̣ [самма̄гатам̣ (сӣ.), самагатам̣ (сйа̄.)] сантачиттам̣, ва̄до тамхи на рӯхати.

‘‘та̄дисам̣ миттам̣ круббетха [куббетха (сӣ. сйа̄.)], тан̃ча севетха пан̣д̣ито;

йасса магга̄нуго бхиккху, кхайам̣ дуккхасса па̄пун̣е’’ти.

упа̄липан̃ха̄

351. атха кхо а̄йасма̄ упа̄ли йена бхагава̄ тенупасан̇ками, упасан̇камитва̄ бхагавантам̣ абхива̄детва̄ екамантам̣ нисӣди. екамантам̣ нисинно кхо а̄йасма̄ упа̄ли бхагавантам̣ етадавоча – ‘‘сан̇гхара̄джи сан̇гхара̄джӣти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедо? китта̄вата̄ ча пана сан̇гхара̄джи чева хоти сан̇гхабхедо ча̄’’ти?

‘‘екато, упа̄ли, еко хоти, екато две, чатуттхо анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. евампи кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедо. екато, упа̄ли, две хонти, екато две, пан̃чамо анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. евампи кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедо. екато, упа̄ли, две хонти, екато тайо, чхат̣т̣хо анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. евампи кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедо. екато, упа̄ли, тайо хонти, екато тайо, саттамо анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. евампи кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедо. екато, упа̄ли, тайо хонти, екато чатта̄ро, ат̣т̣хамо анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. евампи кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи хоти, но ча сан̇гхабхедо. екато, упа̄ли, чатта̄ро хонти, екато чатта̄ро, навамо анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. евам̣ кхо, упа̄ли, сан̇гхара̄джи чева хоти сан̇гхабхедо ча. наваннам̣ ва̄, упа̄ли, атиреканаваннам̣ ва̄ сан̇гхара̄джи чева хоти сан̇гхабхедо ча. на кхо, упа̄ли, бхиккхунӣ сан̇гхам̣ бхиндати, апи ча бхеда̄йа параккамати, на сиккхама̄на̄ сан̇гхам̣ бхиндати…пе… на са̄ман̣еро сан̇гхам̣ бхиндати, на са̄ман̣ерӣ сан̇гхам̣ бхиндати, на упа̄сако сан̇гхам̣ бхиндати, на упа̄сика̄ сан̇гхам̣ бхиндати, апи ча бхеда̄йа параккамати. бхиккху кхо, упа̄ли, пакататто, сама̄насам̣ва̄сако, сама̄насӣма̄йам̣ т̣хито, сан̇гхам̣ бхиндатӣ’’ти.

352. [а. ни. 10.37] ‘‘сан̇гхабхедо сан̇гхабхедоти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, сан̇гхо бхинно хотӣ’’ти?

‘‘идхупа̄ли, бхиккхӯ адхаммам̣ дхаммоти дӣпенти, дхаммам̣ адхаммоти дӣпенти, авинайам̣ винайоти дӣпенти, винайам̣ авинайоти дӣпенти, абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, ана̄паттим̣ а̄паттӣти дӣпенти, а̄паттим̣ ана̄паттӣти дӣпенти, лахукам̣ а̄паттим̣ гарука̄ а̄паттӣти дӣпенти, гарукам̣ а̄паттим̣ лахука̄ а̄паттӣти дӣпенти, са̄васесам̣ а̄паттим̣ анавасеса̄ а̄паттӣти дӣпенти, анавасесам̣ а̄паттим̣ са̄васеса̄ а̄паттӣти дӣпенти, дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ адут̣т̣хула̄ а̄паттӣти дӣпенти, адут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти дӣпенти. те имехи ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхи апакассанти, авапакассанти, а̄веним̣ [а̄вен̣и (сӣ.), а̄вен̣икам̣ (сйа̄.)] упосатхам̣ каронти, а̄веним̣ пава̄ран̣ам̣ каронти, а̄веним̣ сан̇гхакаммам̣ каронти. етта̄вата̄ кхо, упа̄ли, сан̇гхо бхинно хотӣ’’ти.

353. [а. ни. 10.37] ‘‘сан̇гхаса̄маггӣ сан̇гхаса̄маггӣти, бханте, вуччати. китта̄вата̄ ну кхо, бханте, сан̇гхо самагго хотӣ’’ти? ‘‘идхупа̄ли, бхиккхӯ адхаммам̣ адхаммоти дӣпенти, дхаммам̣ дхаммоти дӣпенти, авинайам̣ авинайоти дӣпенти, винайам̣ винайоти дӣпенти, абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпенти, ана̄паттим̣ ана̄паттӣти дӣпенти, а̄паттим̣ а̄паттӣти дӣпенти, лахукам̣ а̄паттим̣ лахука̄ а̄паттӣти дӣпенти, гарукам̣ а̄паттим̣ гарука̄ а̄паттӣти дӣпенти, са̄васесам̣ а̄паттим̣ са̄васеса̄ а̄паттӣти дӣпенти, анавасесам̣ а̄паттим̣ анавасеса̄ а̄паттӣти дӣпенти, дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти дӣпенти, адут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти дӣпенти. те имехи ат̣т̣ха̄расахи ваттхӯхи на апакассанти, на авапакассанти, на а̄веним̣ упосатхам̣ каронти, на а̄веним̣ пава̄ран̣ам̣ каронти, на а̄веним̣ сан̇гхакаммам̣ каронти. етта̄вата̄ кхо, упа̄ли, сан̇гхо самагго хотӣ’’ти.

354. ‘‘самаггам̣ пана, бханте, сан̇гхам̣ бхиндитва̄ ким̣ со пасаватӣ’’ти? ‘‘самаггам̣ кхо, упа̄ли, сан̇гхам̣ бхиндитва̄ каппат̣т̣хикам̣ киббисам̣ пасавати, каппам̣ нирайамхи паччатӣ’’ти.

[итиву. 18; а. ни. 10.39] ‘‘а̄па̄йико нерайико, каппат̣т̣хо сан̇гхабхедако;

ваггарато адхаммат̣т̣хо, йогаккхема̄ падхам̣сати;

сан̇гхам̣ самаггам̣ бхиндитва̄, каппам̣ нирайамхи паччатӣ’’ти.

‘‘бхиннам̣ пана, бханте, сан̇гхам̣ самаггам̣ катва̄ ким̣ со пасаватӣ’’ти? ‘‘бхиннам̣ кхо, упа̄ли, сан̇гхам̣ самаггам̣ катва̄ брахмам̣ пун̃н̃ам̣ пасавати, каппам̣ саггамхи модатӣ’’ти.

[иттиву. 18; а. ни. 10.40] ‘‘сукха̄ сан̇гхасса са̄маггӣ, самагга̄нан̃ча ануггахо;

самаггарато дхаммат̣т̣хо, йогаккхема̄ на дхам̣сати;

сан̇гхам̣ самаггам̣ катва̄на, каппам̣ саггамхи модатӣ’’ти.

355. [пари. 459] ‘‘сийа̄ ну кхо, бханте, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо’’ти? ‘‘сийа̄, упа̄ли, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо’’ти.

[пари. 459] ‘‘сийа̄ [сийа̄ ну кхо (сйа̄. кам̣.)] пана, бханте, сан̇гхабхедако на а̄па̄йико, на нерайико, на каппат̣т̣хо, на атекиччхо’’ти? ‘‘сийа̄, упа̄ли, сан̇гхабхедако на а̄па̄йико, на нерайико, на каппат̣т̣хо, на атекиччхо’’ти.

‘‘катамо пана, бханте, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо’’ти? ‘‘идхупа̄ли, бхиккху адхаммам̣ дхаммоти дӣпети. тасмим̣ адхаммадит̣т̣хи, бхеде адхаммадит̣т̣хи, винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо.

‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, бхиккху адхаммам̣ дхаммоти дӣпети. тасмим̣ адхаммадит̣т̣хи, бхеде дхаммадит̣т̣хи, винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо.

‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, бхиккху адхаммам̣ дхаммоти дӣпети. тасмим̣ адхаммадит̣т̣хи, бхеде вематико, винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо.

‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, бхиккху адхаммам̣ дхаммоти дӣпети. тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи, бхеде адхаммадит̣т̣хи…пе… (тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи бхеде дхаммадит̣т̣хи) [( ) сйа̄мапоттхаке наттхи, вимативиноданӣт̣ӣка̄йа самети]. тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи бхеде вематико. тасмим̣ вематико бхеде адхаммадит̣т̣хи. тасмим̣ вематико бхеде дхаммадит̣т̣хи. тасмим̣ вематико бхеде вематико винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо.

‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, бхиккху дхаммам̣ адхаммоти дӣпети…пе… авинайам̣ винайоти дӣпети… винайам̣ авинайоти дӣпети… абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпети… бха̄ситам̣ лапитам̣ татха̄гатена абха̄ситам̣ алапитам̣ татха̄гатена̄ти дӣпети… ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпети… а̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена ана̄чин̣н̣ам̣ татха̄гатена̄ти дӣпети… апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпети… пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпети… ана̄паттим̣ а̄паттӣти дӣпети… а̄паттим̣ ана̄паттӣти дӣпети… лахукам̣ а̄паттим̣ гарука̄ а̄паттӣти дӣпети… гарукам̣ а̄паттим̣ лахука̄ а̄паттӣти дӣпети… са̄васесам̣ а̄паттим̣ анавасеса̄ а̄паттӣти дӣпети… анавасесам̣ а̄паттим̣ са̄васеса̄ а̄паттӣти дӣпети… дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти дӣпети… адут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ дут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти дӣпети… тасмим̣ адхаммадит̣т̣хи, бхеде адхаммадит̣т̣хи…пе… тасмим̣ адхаммадит̣т̣хи, бхеде дхаммадит̣т̣хи … тасмим̣ адхаммадит̣т̣хи, бхеде вематико… тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи, бхеде адхаммадит̣т̣хи… (тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи, бхеде дхаммадит̣т̣хи) [( ) сйа̄мапоттхаке наттхи] … тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи, бхеде вематико… тасмим̣ вематико, бхеде адхаммадит̣т̣хи… тасмим̣ вематико, бхеде дхаммадит̣т̣хи… тасмим̣ вематико, бхеде вематико, винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако а̄па̄йико, нерайико, каппат̣т̣хо, атекиччхо’’ти.

‘‘катамо пана, бханте, сан̇гхабхедако на а̄па̄йико, на нерайико, на каппат̣т̣хо, на атекиччхо’’ти? ‘‘идхупа̄ли, бхиккху адхаммам̣ дхаммоти дӣпети. тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи, бхеде дхаммадит̣т̣хи, авинидха̄йа дит̣т̣хим̣, авинидха̄йа кхантим̣, авинидха̄йа ручим̣, авинидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако на а̄па̄йико, на нерайико, на каппат̣т̣хо, на атекиччхо.

‘‘пуна чапарам̣, упа̄ли, бхиккху дхаммам̣ адхаммоти дӣпети…пе… дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ адут̣т̣хулла̄ а̄паттӣти дӣпети. тасмим̣ дхаммадит̣т̣хи, бхеде дхаммадит̣т̣хи, авинидха̄йа дит̣т̣хим̣, авинидха̄йа кхантим̣, авинидха̄йа ручим̣, авинидха̄йа бха̄вам̣, анусса̄вети, сала̄кам̣ га̄хети – ‘айам̣ дхаммо, айам̣ винайо, идам̣ саттхуса̄санам̣, имам̣ ган̣хатха, имам̣ рочетха̄’ти. айампи кхо, упа̄ли, сан̇гхабхедако на а̄па̄йико, на нерайико, на каппат̣т̣хо, на атекиччхо’’ти.

татийабха̄н̣ава̄ро нит̣т̣хито.

сан̇гхабхедакаккхандхако саттамо.

тассудда̄нам̣ –