9. париваттанаха̄равибхан̇гавибха̄вана̄

35. йена йена сам̣ван̣н̣а̄висесабхӯтена вибхаттиха̄равибхан̇гена сутте вутта̄ дхамма̄дайо вибхатта̄, со сам̣ван̣н̣а̄висесабхӯто вибхан̇го парипун̣н̣о, ‘‘катамо париваттанаха̄равибхан̇го’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамо париваттано ха̄ро’’тиа̄ди вуттам̣. таттха таттха̄ти тесу ниддит̣т̣хесу сол̣асасу десана̄ха̄ра̄дӣсу катамо сам̣ван̣н̣ана̄висесо париваттано ха̄ро париваттанаха̄равибхан̇го на̄ма̄ти пуччхати. ‘‘кусала̄кусале дхамме’’тиа̄диниддесасса ида̄ни майа̄ вуччама̄но ‘‘самма̄дит̣т̣хисса пурисапуггаласса̄’’тиа̄дико виттха̄расам̣ван̣н̣ана̄висесо париваттано ха̄ро париваттанаха̄равибхан̇го на̄ма̄ти аттхо гахетаббо.

‘‘сам̣ван̣н̣ийама̄не сутте ниддит̣т̣хасса катамасса бха̄витаббасса кусаласса катамо пат̣ипаккхо, катхам̣ париваттетаббо’’ти пуччхитаббатта̄ имасса бха̄витаббасса кусаласса айам̣ пат̣ипаккхо, евам̣ паха̄таббабха̄вавасена париваттетабботи дассенто ‘‘самма̄дит̣т̣хисса пурисапуггаласса̄’’тиа̄дима̄ха. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана –

‘‘таттха йасма̄ сам̣ван̣н̣ийама̄не сутте йатха̄ниддит̣т̣ха̄нам̣ кусала̄кусаладхамма̄нам̣ пат̣ипаккхабхӯте акусалакусаладхамме паха̄таббабха̄ва̄дивасена ниддха̄ран̣ам̣ пат̣ипаккхато париваттанам̣, тасма̄ ‘самма̄дит̣т̣хисса пурисапуггаласса миччха̄дит̣т̣хи ниджджин̣н̣а̄ бхаватӣ’тиа̄ди а̄раддха’’нти (нетти. ат̣т̣ха. 35) –

вуттам̣. паха̄йакасса хи дхаммасса паха̄таббабха̄вавасена ниддха̄ран̣ам̣, паха̄таббасса ча дхаммасса паха̄йакабха̄вавасена ниддха̄ран̣ам̣ пат̣ипаккхато париваттанам̣ на̄ма хоти. таттха самма̄дит̣т̣хисса̄ти самма̄ сундара̄ пасаттха̄ дит̣т̣хи йасса пуггаласса̄ти самма̄дит̣т̣хи. пуггалападат̣т̣ха̄на̄ хи айам̣ десана̄. тена вуттам̣ ‘‘пурисапуггаласса̄’’ти. са̄ пана самма̄дит̣т̣хи каммакаммапхала̄дисаддаханавасена ва̄ аничча̄дивипассана̄васена ва̄ маггасамма̄дассанавасена ва̄ паватта̄ ниравасеса̄ва гахита̄. ‘‘йа̄йа бха̄вита̄йа самма̄дит̣т̣хийа̄ паха̄табба̄ миччха̄дит̣т̣хи ниджджин̣н̣а̄ бхавати, йади кевала̄ миччха̄дит̣т̣хийева ниджджин̣н̣а̄ бхавати, евам̣ сати тадавасеса̄ акусала̄ дхамма̄ аджин̣н̣а̄

бхавеййу’’нти ваттаббатта̄ ‘‘йе часса миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄’’тиа̄ди вуттам̣. миччха̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке па̄пака̄ акусала̄йева дхамма̄ ча уппаджджеййум̣ уппаджджана̄раха̄ бхавеййум̣, те ча акусала̄ дхамма̄ асса самма̄дит̣т̣хисампаннасса пурисапуггаласса ниджджин̣н̣а̄ паха̄табба̄раха̄ ануппаджджанасабха̄ва̄ хонти. тена̄ха бхагава̄ – ‘‘упа̄да̄наниродха̄ бхаваниродхо’’ти (уда̄. 2; маха̄ва. 1).

‘‘йади самма̄дит̣т̣хисса пурисапуггаласса миччха̄дит̣т̣хи, таппаччайа̄ акусаладхамма̄йева ниджджин̣н̣а̄ бхаванти, евам̣ сати самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ кусала̄ дхамма̄ на самбхавеййу’’нти ваттаббатта̄ ‘‘самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ ча̄’’тиа̄ди вуттам̣. асса самма̄дит̣т̣хисампаннасса пурисапуггаласса уппаджджана̄раха̄ самма̄дит̣т̣хипаччайа̄ анеке кусала̄ саматхавипассана̄ ва̄ бодхипаккхийа̄ ва̄ дхамма̄ самбхаванти, уппанна̄ ча те дхамма̄ асса самма̄дит̣т̣хисампаннасса пурисапуггаласса санта̄не пунаппунам̣ паваттанавасена бха̄вана̄па̄рипӯрим̣ гаччханти.

самма̄дит̣т̣хийа̄ пат̣ипаккха̄нам̣ миччха̄дит̣т̣хийа̄, таппаччайа̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ париваттанабха̄во а̄чарийена вибхатто, амхехи ча н̃а̄то, ‘‘самма̄сан̇каппасса дхаммасса пат̣ипаккхо дхаммо катхам̣ париваттетаббо’’ти ваттаббатта̄ ‘‘самма̄сан̇каппасса пурисапуггаласса̄’’тиа̄ди вуттам̣. йоджанаттха а̄дайо вуттанайа̄нуса̄рена ведитабба̄. самма̄ сундара̄ пасаттха̄ ва̄ча̄ йасса пуггаласса̄ти самма̄ва̄чо, тасса самма̄ва̄часса. ‘‘пурисапуггаласса̄’’тиа̄дӣнам̣ аттхопи вуттанайена ведитаббо. айам̣ пана висесаттхосамма̄ авипарӣтато вимуттин̃а̄н̣адассанам̣ йасса пуггаласса̄ти самма̄вимуттин̃а̄н̣адассано, тасса самма̄вимуттин̃а̄н̣адассанасса паччавеккхан̣ан̃а̄н̣адассанасампаннасса пурисапуггаласса ‘‘авимутта̄ва сама̄на̄ вимутта̄ майа’’нти миччха̄бхинивесавасена паваттам̣ миччха̄вимуттин̃а̄н̣адассанам̣ ниджджин̣н̣ам̣ вигатам̣ бхавати. ‘‘йе часса̄’’тиа̄дӣнам̣ анусандхйа̄дико вуттанайа̄нуса̄рена ведитаббо.

36. ‘‘самма̄дит̣т̣хисса̄тиа̄дина̄ самма̄дит̣т̣хиа̄дӣнам̣ кусала̄нам̣ пат̣ипаккха̄ миччха̄дит̣т̣ха̄дика̄йева акусала̄ паха̄таббабха̄вена париваттетабба̄’’ти пуччхитаббатта̄ па̄н̣а̄типа̄та̄вераман̣иа̄дӣнам̣ кусала̄нам̣ пат̣ипаккха̄ па̄н̣а̄типа̄та̄дика̄пи акусала̄ паха̄таббабха̄вена париваттетабба̄ти дассетум̣ ‘‘йасса ва̄ па̄н̣а̄типа̄та̄ пат̣ивиратасса̄’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘евам̣ самма̄дит̣т̣хиа̄димукхена миччха̄дит̣т̣хиа̄дим̣ дассетва̄ пуна па̄н̣а̄типа̄таадинна̄да̄нака̄месумиччха̄ча̄ра̄дито вераман̣ийа̄дӣхи па̄н̣а̄типа̄та̄дӣнам̣ париваттанам̣ дассетум̣ ‘йасса̄’тиа̄ди а̄раддха’’нти (нетти. ат̣т̣ха. 36) вуттам̣. тадан̇га̄дивасенапахӣно хоти. ка̄лава̄дисса̄ти вадитаббака̄ле вадитаббам̣ вадати сӣлена̄ти ка̄лава̄дӣ, тасса.

‘‘йатха̄вуттаппака̄ренева париваттетабба̄’’ти пуччхитаббатта̄ ан̃н̃ена пака̄ренапи париваттетабба̄ти дассетум̣ ‘‘йе ча кхо кечӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘йе ча кхо кечӣтиа̄дина̄ самма̄дит̣т̣хиа̄димукхенева миччха̄дит̣т̣хиа̄дӣхи ева париваттанам̣ пака̄рантарена дассетӣ’’ти (нетти. ат̣т̣ха. 36) вуттам̣. таттха кечи миччха̄дит̣т̣хикамиччха̄сан̇каппа̄дика̄йева пуггала̄ паресам̣ арийа̄нам̣ арийам̣ ат̣т̣хан̇гикам̣ маггам̣ гараханти. сандит̣т̣хика̄ сандит̣т̣хе нийутта̄, сахадхаммика̄ саха дхаммена ка̄ран̣ена йе ваттанти сахадхаммика̄. га̄райха̄ гарахитабба̄ка̄ре йутта̄. ва̄да̄ ча анува̄да̄ ча ва̄да̄нува̄да̄, те бхаванто самма̄дит̣т̣хин̃ча дхаммам̣ гараханти. тена гарахан̣ена. пуджджа̄ пӯджитабба̄ ча на бхаванти, па̄сам̣са̄ пасам̣ситабба̄ ча на бхаванти. евантиа̄дӣсу самма̄сан̇каппам̣ ва̄ самма̄ва̄ча̄дикам̣ ва̄ висум̣ висум̣ самма̄сан̇каппан̃ча те бхаванто дхаммам̣ гараханти. тена хи йе миччха̄сан̇каппика̄, те бхаванто на пуджджа̄ ча па̄сам̣са̄ ча…пе… самма̄вимуттин̃ча те бхаванто дхаммам̣ гараханти. тена хи йе миччха̄дит̣т̣хива̄чика̄, те бхаванто на пуджджа̄ ча па̄сам̣са̄ ча. самма̄вимуттин̃а̄н̣адассанан̃ча те бхаванто дхаммам̣ гараханти. тена хи йе миччха̄вимуттика̄, те бхаванто на пуджджа̄ ча па̄сам̣са̄ ча. самма̄вимуттин̃а̄н̣адассанан̃ча те бхаванто дхаммам̣ гараханти. тена хи йе миччха̄вимуттин̃а̄н̣адассаника̄, те бхаванто на пуджджа̄ ча па̄сам̣са̄ ча̄ти йоджана̄ ка̄табба̄. ‘‘миччха̄вимуттин̃а̄н̣адассана̄’’типи па̄т̣хо аттхи.

‘‘арийамаггасамма̄дит̣т̣ха̄дӣнам̣ гарахавасенева миччха̄дит̣т̣ха̄дайо ча париваттетабба̄, на̄васеса̄нам̣ пасам̣са̄васена̄’’ти ваттаббатта̄ ка̄ма̄дӣнам̣ пасам̣са̄васенапи ка̄ма̄нам̣ пат̣ипаккха̄ вераман̣ийа̄дайопи париваттетабба̄ти дассетум̣ ‘‘йе ча кхо кечи евама̄хам̣сӯ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха бхун̃джитабба̄ ка̄ма̄, парибхун̃джитабба̄ ка̄ма̄, а̄севитабба̄ ка̄ма̄, нисевитабба̄ ка̄ма̄ти еттха ка̄мӣйантети ка̄ма̄ти каммаса̄дханавасена ваттхука̄ма̄ гахита̄, на̄типан̣ӣта̄ ка̄ма̄ бхун̃джитабба̄, атипан̣ӣта̄ ка̄ма̄ пари самантато бхун̃джитабба̄. атипан̣ӣтатара̄ ка̄ма̄ а̄ бхусо севитабба̄, нийата̄ севитабба̄. бха̄вайитабба̄ ка̄ма̄, бахулӣка̄табба̄ ка̄ма̄ти еттха пана ка̄ментӣти ка̄ма̄ти каттуса̄дханавасена килесака̄ма̄ гахита̄, пунаппунам̣ уппа̄данавасена бха̄вайитабба̄ вад̣д̣ха̄петабба̄ паваттетабба̄ килесака̄ма̄, бахӯнам̣ пунаппунам̣ уппа̄данавасена ка̄табба̄ вад̣д̣ха̄петабба̄ килесака̄ма̄ти йе ча ка̄мавасика̄ путхуджджана̄ кечи евама̄хам̣су тесам̣ ка̄мавасика̄нам̣ путхуджджана̄нам̣ кесан̃чи та̄дисехи ка̄мехи вераман̣ӣ кусалачетана̄ пат̣ипаккхавасена адхаммо асевитаббо на̄ма а̄паджджеййа̄ти адхиппа̄йо гахетаббо.

антадвайавасена париваттанам̣ дассетум̣ ‘‘йе ва̄ пана кечӣ’’тиа̄ди вуттам̣. аттакиламатха̄нуйого дхаммоти ниййа̄никоти йе ва̄ пана пан̃ча̄тапа̄дипат̣ипаннака̄ таттхийа̄ евама̄хам̣су, тесам̣ пан̃ча̄тапа̄дипат̣ипаннака̄нам̣ ниййа̄нико дхаммо маджджхима̄пат̣ипада̄сан̇кха̄то випассана̄сахито арийамагго адхаммо аниййа̄нико абха̄ветаббо на̄ма а̄паджджеййа̄ти. сукхадуккхавасенапи париваттанам̣ дассетум̣ ‘‘йе ча кхо’’тиа̄ди вуттам̣. ‘‘па̄пам̣ ниджджара̄песса̄ма̄’’ти аттахим̣сана̄дивасена пат̣ипаннака̄нам̣ паватто сарӣрата̄пано дуккхо дхаммо ниййа̄никоти.

йе ча татха̄пат̣ипаннака̄ кечи евама̄хам̣су, тесам̣ татха̄пат̣ипаннака̄нам̣ анаваджджапаччайапарибхогавасена паватто сарӣрадуккхӯпасамо сукхо дхаммо адхаммо аппаваттетаббо а̄паджджеййа̄ти.

антадвайа̄дивасена париваттанам̣ а̄чарийена вибхаттам̣, амхехи ча н̃а̄там̣, ‘‘катхам̣ асубхасан̃н̃а̄дивасена париваттетаббо’’ти пуччхитаббатта̄ евам̣ асубхасан̃н̃а̄дивасена субхасан̃н̃а̄дика̄ париваттетабба̄ти дассетум̣ ‘‘йатха̄ ва̄ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘ида̄ни асубхасан̃н̃а̄димукхена субхасан̃н̃а̄дипариваттанам̣ дассетум̣ ‘йатха̄ ва̄ пана̄’тиа̄ди вутта’’нти (нетти. ат̣т̣ха. 36) вуттам̣. саббасан̇кха̄ресӯти тебхӯмакасан̇кха̄ресу. а̄раддхавипассакасса хи тебхӯмака̄ дхамма̄ килеса̄сучипаггхаран̣акатта̄ асубхато упат̣т̣хаханти.

‘‘йади сарӯпатойева имесам̣ име пат̣ипаккха̄ти апариваттетабба̄ сийум̣, евам̣ сати ниравасеса̄ ча пат̣ипаккха̄ на сакка̄ париваттетум̣, катхам̣ сакка̄ париваттету’’нти ваттаббатта̄ париваттаналаккхан̣ам̣ дассенто ‘‘йам̣ йам̣ ва̄ пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха кусалам̣ ва̄ акусалам̣ ва̄ йам̣ йам̣ дхаммам̣ париваттетука̄мо а̄чарийо читтена рочайати дит̣т̣хийа̄ упагаччхати, кусаласса ва̄ акусаласса ва̄ тасса тасса ручикасса упагатасса дхаммасса йо пат̣ипаккхо, со пат̣ипаккхадхаммо асаддхаммо асса дхаммасса анит̣т̣хато паччанӣкато аджджха̄панно парин̃н̃а̄то. ит̣т̣хам̣ ва̄ анит̣т̣хам̣ ва̄ йам̣ йам̣ дхаммам̣ париваттетука̄мо а̄чарийо читтена рочайати дит̣т̣хийа̄ упагаччхати, ит̣т̣хасса ва̄ анит̣т̣хасса ва̄ тасса тасса ручикасса дхаммасса йо пат̣ипаккхо, со пат̣ипаккхадхаммо асса дхаммасса анит̣т̣хато паччанӣкадхаммато аджджха̄панно парин̃н̃а̄то бхаватӣти париваттетука̄мена иччхитаббадхамма̄нурӯпапат̣ипаккхавасена париваттанам̣ ка̄таббанти париваттане пат̣ипаккхалаккхан̣ам̣ вуттам̣. тена ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ – ‘‘пат̣ипаккхасса лаккхан̣ам̣ вибха̄ветӣ’’ти.

‘‘евам̣ вуттаппака̄рам̣ париваттанам̣ амхехи катхам̣ саддахитабба’’нти ваттаббата̄ ‘‘тена̄ха̄’’тиа̄ди вуттам̣.

‘‘етта̄вата̄ париватто ха̄ро парипун̣н̣о, ан̃н̃о нийутто наттхӣ’’ти ваттаббатта̄ ‘‘нийутто париваттано ха̄ро’’ти вуттам̣. йасмим̣ сутте кусала̄кусале ниддит̣т̣хе пат̣ипаккхавасена нӣхаритва̄ йатха̄самбхавам̣ йо йо париваттано ха̄ро нийутто, тасмим̣ сутте ниддит̣т̣хе пат̣ипаккхавасена нӣхаритва̄ со со париваттано ха̄ро нийутто ниддха̄ретва̄ йутто йоджитоти аттхо гахетабботи.

ити париваттанаха̄равибхан̇ге саттибала̄нурӯпа̄ рачита̄

вибха̄вана̄ нит̣т̣хита̄.

пан̣д̣итехи пана ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄нуса̄рена гамбхӣраттхо виттха̄рато вибхаджитва̄ гахетабботи.