4. падат̣т̣ха̄наха̄равибхан̇гавибха̄вана̄
22. йена йена сам̣ван̣н̣ана̄висесабхӯтена йуттиха̄равибхан̇габхӯтена пан̃ха̄виссаджджана̄дӣнам̣ йутта̄йуттабха̄во вибхатто, со сам̣ван̣н̣ана̄висесабхӯто йуттиха̄равибхан̇го парипун̣н̣о, ‘‘катамо падат̣т̣ха̄наха̄равибхан̇го’’ти пуччхитаббатта̄ ‘‘таттха катамо падат̣т̣ха̄но ха̄ро’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха таттха̄ти тесу ниддит̣т̣хесу сол̣асасу десана̄ха̄ра̄дӣсу ха̄ресу катамо сам̣ван̣н̣ана̄висесо падат̣т̣ха̄но ха̄ро падат̣т̣ха̄наха̄равибхан̇готи пуччхати. ‘‘дхаммам̣ десеси джино’’тиа̄диниддесасса ида̄ни майа̄ вуччама̄но ‘‘айам̣ падат̣т̣ха̄но ха̄ро’’тиа̄дико виттха̄расам̣ван̣н̣ана̄висесо падат̣т̣ха̄наха̄равибхан̇готи вин̃н̃еййо. тена вуттам̣ – ‘‘таттха катамо падат̣т̣ха̄но ха̄ротиа̄ди падат̣т̣ха̄наха̄равибхан̇го’’ти (нетти. ат̣т̣ха. 22). ‘‘айам̣ ида̄ни вуччама̄но виттха̄рабхӯто падат̣т̣ха̄но ха̄ро пит̣акаттайе деситесу дхаммесу ким̣ на̄ма дхаммам̣ десайати сам̣ван̣н̣етӣ’’ти пуччхам̣ т̣хапетва̄ ‘‘идам̣ а̄саннака̄ран̣ам̣ имасса а̄саннапхаласса падат̣т̣ха̄на’’нти нийаметва̄ вибхаджитум̣ ‘‘айам̣ падат̣т̣ха̄но’’тиа̄ди вуттам̣. тассаттхо – саббесу вин̃н̃еййадхаммесу йа̄тха̄вато асампат̣иведхо лаккхан̣ам̣ етисса̄ авиджджа̄йа̄ти саббадхаммайа̄тха̄ваасампат̣иведхалаккхан̣а̄, авиджджа̄, тасса̄ авиджджа̄йа асубхе ‘‘субха’’нтиа̄дивипалла̄са̄ падат̣т̣ха̄нам̣ а̄саннака̄ран̣ам̣. випалла̄се сати авиджджа̄ ваттати упарӯпари джа̄йати на ха̄йати, тасма̄ випалла̄са̄ авиджджа̄йа падат̣т̣ха̄нам̣ а̄саннака̄ран̣ам̣ бхаванти. авиджджа̄йа ват̣т̣амӯлакатта̄ там̣ а̄дим̣ катва̄ падат̣т̣ха̄нам̣ вибхаттанти дат̣т̣хаббам̣.
тан̣ха̄йапи ват̣т̣амӯлакатта̄ таданантарам̣ тан̣ха̄йа падат̣т̣ха̄нам̣ вибхаджитум̣ ‘‘аджджхоса̄налаккхан̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха пийарӯпам̣ са̄тарӯпанти пийасабха̄вам̣ са̄тасабха̄вам̣ чаккха̄дидхаммаджа̄там̣. пийанӣйаса̄танӣйе чаккха̄дике сати тан̣ха̄ ваттати упарӯпари джа̄йати, тасма̄ пийарӯпам̣ са̄тарӯпам̣ тан̣ха̄йа падат̣т̣ха̄нам̣ а̄саннака̄ран̣ам̣ бхавати.
адинна̄да̄не сати лобхо ваттати, тасма̄ адинна̄да̄нам̣ лобхасса падат̣т̣ха̄нам̣ бхавати. адинна̄да̄нан̃хи екава̄рам̣ уппаннампи ана̄дӣнавадассанато лобхасса а̄саннака̄ран̣ам̣ бхаватвева.
кеса̄дӣсу асубхесу паватта̄йапи субхасан̃н̃а̄йа нӣла̄диван̣н̣адӣгха̄дисан̣т̣ха̄нахасана̄дибйан̃джанаггахан̣алаккхан̣атта̄ чаккхундрийа̄дӣнам̣ асам̣варо субхасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣ бхавати.
дуккхадуккха̄дӣсу паватта̄йапи сукхасан̃н̃а̄йа са̄савапхассӯпагаманалаккхан̣атта̄ рӯпа̄дӣсу асса̄до сукхасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
рӯпаккхандха̄дӣсу аниччесу паватта̄йапи ниччасан̃н̃а̄йа сан̇кхаталаккхан̣а̄нам̣ дхамма̄нам̣ асаманупассаналаккхан̣атта̄ рӯпаккхандха̄дӣсу ниччаггахан̣ам̣ вин̃н̃а̄н̣ам̣ ниччасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
аниччадуккха̄наттасан̇кха̄тесу кхандха̄дӣсу паватта̄йапи аттасан̃н̃а̄йа аниччасан̃н̃а̄дуккхасан̃н̃а̄нам̣ асаманупассаналаккхан̣атта̄ ахам̣мама̄дивасена паватто на̄мака̄йо аттасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
евам̣ авиджджа̄дӣнам̣ акусалапаккха̄нам̣ дхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ дассетва̄ ида̄ни таппат̣ипаккха̄нам̣ виджджа̄дӣнам̣ дхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ дассетум̣ ‘‘саббадхаммасампат̣иведхалаккхан̣а̄’’тиа̄ди вуттам̣. саббесу н̃еййадхаммесу паватта̄йа виджджа̄йа саббадхаммасампат̣иведхалаккхан̣атта̄ саббам̣ неййам̣ виджджа̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
саматхасса читтавиккхепасан̇кха̄тауддхаччапат̣исам̣харан̣асан̇кха̄тавиккхамбханалаккхан̣атта̄ пат̣ибха̄ганимиттабхӯта̄ асубха̄ саматхасса падат̣т̣ха̄нам̣. асубха̄йа хи тан̣ха̄пат̣ипаккхатта̄, тан̣ха̄йа ча абха̄ве саматхо тит̣т̣хатӣти.
адинна̄да̄на̄ вераман̣ивасена паваттасса алобхасса иччха̄вачарапат̣исам̣харан̣алаккхан̣атта̄ адинна̄да̄на̄ вераман̣ӣ алобхасса падат̣т̣ха̄нам̣.
па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ивасена паваттасса адосасса абйа̄паджджалаккхан̣атта̄ па̄н̣а̄типа̄та̄ вераман̣ӣ адосасса падат̣т̣ха̄нам̣.
самма̄пат̣ипаттивасена паваттасса амохасса ваттхуавиппат̣ипаттилаккхан̣атта̄ самма̄пат̣ипатти амохасса падат̣т̣ха̄нам̣.
ниббида̄васена паватта̄йа асубхасан̃н̃а̄йа винӣлакавипуббакагахан̣алаккхан̣атта̄ ниббида̄ асубхасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. ниббида̄н̃а̄н̣ена хи анабхирати паваттати, анабхиратийа̄ ча асубхасан̃н̃а̄ т̣хита̄ти.
дуккхаведана̄васена паватта̄йа дуккхасан̃н̃а̄йа са̄савапхассапариджа̄наналаккхан̣атта̄ ведана̄ дуккхасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
уппа̄давайавасена паватта̄йа аниччасан̃н̃а̄йа сан̇кхаталаккхан̣а̄нам̣ дхамма̄нам̣ саманупассаналаккхан̣атта̄ уппа̄давайа̄ аниччасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. уппа̄давайан̃хи саманупасситва̄ аниччасан̃н̃а̄ паватта̄.
дхаммаматтасан̃н̃а̄васена паватта̄йа анаттасан̃н̃а̄йа саббадхаммаабхинивесалаккхан̣атта̄ дхаммасан̃н̃а̄ анаттасан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
ка̄мара̄гасса рӯпа̄дипан̃чака̄магун̣а̄рамман̣атта̄ пан̃ча ка̄магун̣а̄ ка̄мара̄гасса падат̣т̣ха̄нам̣.
рӯпасан̇кха̄те ка̄йе а̄раббха паваттасса рӯпара̄гасса чаккха̄дипан̃чиндрийа̄нам̣ ануса̄рена паваттанато пан̃чиндрийа̄ни рӯпа̄ни рӯпара̄гасса падат̣т̣ха̄нам̣.
бхаваникантивасена паваттасса бхавара̄гасса чхал̣а̄йатанам̣ падат̣т̣ха̄нам̣. ниббаттабхава̄нупассита̄ти ‘‘едисам̣ анит̣т̣хам̣ рӯпам̣ ма̄ ниббаттату, едисам̣ ит̣т̣хам̣ рӯпам̣ ниббаттату едисӣ дуккха̄ ведана̄ ма̄ ниббаттату, едисӣ сукха̄ ведана̄ ниббаттатӯ’’ти евама̄дина̄ пака̄рена паватта̄ рӯпа̄бхинандана̄, са̄ пан̃чаннам̣ упа̄да̄наккхандха̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣.
каммассакатан̃н̃а̄н̣асса пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣а̄нугататта̄ пуббенива̄са̄нуссатин̃а̄н̣адассанам̣ каммассакатан̃н̃а̄н̣асса падат̣т̣ха̄нам̣.
окаппанам̣ лаккхан̣ам̣ йасса̄ саддха̄йа̄ти окаппаналаккхан̣а̄ саддха̄. адхимутти паччупат̣т̣ха̄нам̣ йасса̄ саддха̄йа̄ти адхимуттипаччупат̣т̣ха̄на̄ ча саддха̄. ана̄вилам̣ лаккхан̣ам̣ йасса паса̄дасса̄ти ана̄вилалаккхан̣оти паса̄до. сампасӣданам̣ паччупат̣т̣ха̄нам̣ йасса паса̄дасса̄ти сампасӣданапаччупат̣т̣ха̄но ча паса̄до. со пана паса̄до саддха̄йа ева аваттха̄висесоти ведитаббо. авеччапаса̄до абхипаттхийаналаккхан̣а̄йа саддха̄йа падат̣т̣ха̄нам̣, окаппаналаккхан̣а̄ саддха̄ ана̄вилалаккхан̣асса паса̄дасса падат̣т̣ха̄нам̣, чатуббидхам̣ саммаппадха̄нам̣ вӣрийам̣ а̄рамбхалаккхан̣асса вӣрийасса падат̣т̣ха̄нам̣, ка̄йа̄дисатипат̣т̣ха̄нам̣ апила̄паналаккхан̣а̄йа сатийа̄ падат̣т̣ха̄нам̣, джха̄насахитасса сама̄дхисса екаггалаккхан̣атта̄ витакка̄диджха̄на̄ни сама̄дхисса падат̣т̣ха̄нам̣, пан̃н̃а̄йа киччападжа̄нанаа̄рамман̣ападжа̄наналаккхан̣атта̄ сачча̄ни пан̃н̃а̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
‘‘йесам̣ авиджджа̄дӣнам̣ падат̣т̣ха̄на̄ни а̄чарийена вибхатта̄ни, те авиджджа̄дайо катамесам̣ дхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄на̄нӣ’’ти пуччхитаббатта̄ те авиджджа̄дайопи имесам̣ дхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄на̄ти дассетум̣ ‘‘апаро найо’’тиа̄ди вуттам̣. авиджджа̄ асса̄даманасика̄ралаккхан̣асса айонисоманасика̄расса падат̣т̣ха̄нам̣. авиджджа̄йа хи а̄дӣнаваччха̄данато айонисоманасика̄ро джа̄тоти. саччасаммоханалаккхан̣а̄ авиджджа̄ пун̃н̃а̄пун̃н̃а̄нен̃джа̄бхисан̇кха̄ра̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣, пунаббхававироханалаккхан̣а̄ тебхӯмакачетана̄ сан̇кха̄ра̄ випа̄кавин̃н̃а̄н̣асса падат̣т̣ха̄нам̣, опапаччайикасан̇кха̄тена упапаттибхавабха̄вена ниббаттилаккхан̣ам̣ пат̣исандхивин̃н̃а̄н̣ам̣ на̄марӯпасса падат̣т̣ха̄нам̣, на̄мака̄йарӯпака̄йасан̇гха̄талаккхан̣ам̣ на̄марӯпам̣ чхал̣а̄йатанасса падат̣т̣ха̄нам̣ сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вато, чаккха̄дӣнам̣ чханнам̣ индрийа̄нам̣ паватта̄нам̣ лаккхан̣ам̣ чхал̣а̄йатанам̣ чхаббидхасса пхассасса йатха̄ккамам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ ниссайа̄дипаччайабха̄вато, чаккхупаса̄дарӯпа̄рамман̣ам̣ чаккхувин̃н̃а̄н̣а̄дисаннипа̄талаккхан̣о чхаббидхо пхассо, там̣ ведана̄йа тена чхаббидхена пхассена сахаджа̄та̄йа чхаббидха̄йа ведана̄йа йатха̄ккамам̣ падат̣т̣ха̄нам̣ сахаджа̄та̄дипаччайабха̄вато, ит̣т̣ха̄нубхаванаанит̣т̣ха̄нубхаванаит̣т̣ха̄нит̣т̣ха̄нубхаваналаккхан̣а̄ тивидха̄ ведана̄, там̣ тан̣ха̄йа та̄йа тивидха̄йа ведана̄йа васена паватта̄йа тан̣ха̄йа падат̣т̣ха̄нам̣ упаниссайа̄дипаччайабха̄вато, сапарасанта̄несу аджджхоса̄налаккхан̣а̄ тан̣ха̄, там̣ упа̄да̄насса та̄йа тан̣ха̄йа васена паваттасса чатуббидхасса упа̄да̄насса падат̣т̣ха̄нам̣ упаниссайа̄дипаччайабха̄вато. ‘‘со ведана̄йа̄’’ти ча ‘‘са̄ тан̣ха̄йа̄’’ти ча ‘‘са̄ упа̄да̄насса̄’’ти ча па̄т̣хена бхавитаббам̣, лин̇гавипалла̄саниддесо ва̄ сийа̄.
йам̣ упа̄да̄нам̣ опапаччайикам̣ упапаттиккхандханиббаттакам̣, там̣ упа̄да̄нам̣ дувидхасса бхавасса падат̣т̣ха̄нам̣. йо каммабхаво на̄мака̄йарӯпака̄йасамбхаваналаккхан̣о, со каммабхаво джа̄тийа̄ падат̣т̣ха̄нам̣. йа̄ упапаттибхӯта̄ джа̄ти кхандхапа̄тубха̄валаккхан̣а̄, там̣ са̄ джа̄ти джара̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. йа̄ джин̣н̣аджара̄ упадхиккхандхапарипа̄калаккхан̣а̄, там̣ са̄ джин̣н̣аджара̄ маран̣асса падат̣т̣ха̄нам̣. йампи йасса саммутимаран̣ам̣ джӣвитиндрийупаччхедалаккхан̣ам̣, тампи тасса саммутимаран̣ам̣ сокасса падат̣т̣ха̄нам̣. пийасса маран̣ам̣ чинтентасса йебхуййена сокуппаджджанато йо соко н̃а̄тиа̄дипийесу уссуккака̄рако, там̣ со соко паридевасса падат̣т̣ха̄нам̣. йо паридево ла̄лаппака̄рако, там̣ со паридево ка̄йикадуккхасса падат̣т̣ха̄нам̣. йам̣ ка̄йикам̣ дуккхам̣ ка̄йасампӣл̣аналаккхан̣ам̣, там̣ ка̄йикам̣ дуккхам̣ доманассасса падат̣т̣ха̄нам̣. йам̣ доманассам̣ читтасампӣл̣аналаккхан̣ам̣, там̣ доманассам̣ упа̄йа̄сасса падат̣т̣ха̄нам̣. йо упа̄йа̄со одаханака̄рако авадаханака̄рако, там̣ со упа̄йа̄со бхавасса упа̄йа̄сасса ниссайасанта̄набхавасса падат̣т̣ха̄нам̣.
бхавасса̄ти вуттабхавам̣ дассетум̣ ‘‘има̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха бхаван̇га̄ни килесо бхавасса ан̇гам̣ ка̄ран̣ам̣ каммават̣т̣авипа̄кават̣т̣а̄ни бхавасан̇кха̄та̄ни ан̇га̄ни авайава̄ни. йада̄ паччуппанна̄дика̄ле самагга̄ни ниббатта̄ни бхаванти, тада̄ со килесават̣т̣акаммават̣т̣авипа̄кават̣т̣асан̇кха̄то дхаммасамӯхо ‘‘бхавасса̄’’ти еттха бхавоти дат̣т̣хаббо. там̣ бхавасан̇кха̄там̣ килесават̣т̣акаммават̣т̣авипа̄кават̣т̣аттайам̣ сам̣са̄расса падат̣т̣ха̄нам̣ пуримам̣ пуримам̣ джа̄тиниппханнакилеса̄диват̣т̣ена сам̣са̄расса аббоччхиннуппаджджанато, йо арийамагго ниййа̄никалаккхан̣о, там̣ со арийамагго ниродхасса нибба̄насса падат̣т̣ха̄нам̣ сампа̄пакахетубха̄вато.
бахуссуто саббасисса̄дӣнам̣ патит̣т̣ха̄натта̄ титтхам̣ вийа̄ти титтхам̣, джа̄на̄тӣти н̃ӯ, титтхам̣ н̃ӯти титтхан̃н̃ӯ, титтхан̃н̃уно бха̄во титтхан̃н̃ута̄, самма̄пайирупа̄сана̄, са̄ пӣтан̃н̃ута̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. бахуссутасса хи самма̄пайирупа̄сана̄йа дхаммӯпасан̃хитам̣ па̄моджджам̣ джа̄йати, па̄моджджена ча каммат̣т̣ха̄набрӯхана̄ джа̄йатӣти саппа̄йадхаммассаванена пӣтим̣ джа̄на̄тӣти пӣтан̃н̃ӯ, пӣтан̃н̃уно бха̄во пӣтан̃н̃ута̄, каммат̣т̣ха̄насса брӯхана̄, са̄ паттан̃н̃ута̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. каммат̣т̣ха̄набрӯхана̄йа хи бха̄вана̄паттаджа̄наната̄ джа̄йатӣти паттан̃н̃ута̄. бха̄вана̄паттаджа̄наната̄ аттан̃н̃ута̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. бха̄вана̄паттаджа̄наната̄йа хи пан̃чахи падха̄нийан̇гехи саманна̄гатасса аттано джа̄наната̄ джа̄йатӣти аттан̃н̃ута̄ пуббекатапун̃н̃ата̄йа падат̣т̣ха̄нам̣.
падха̄нийан̇гесу саманна̄гататтаджа̄наната̄йа хи пуббе пун̃н̃акаран̣ам̣ джа̄там̣, пуббекатапун̃н̃ата̄ патирӯпадесава̄сасса падат̣т̣ха̄нам̣. пуббе хи катена пун̃н̃ена патирӯпадесава̄со ладдхо, патирӯпадесава̄со саппурисӯпаниссайасса падат̣т̣ха̄нам̣. патирӯпадесава̄сена хи саппурисӯпаниссайо ладдхо, саппурисӯпаниссайо аттасамма̄пан̣идха̄насса падат̣т̣ха̄нам̣. саппурисӯпаниссайена хи аттасамма̄пан̣идха̄нам̣ джа̄там̣, аттасамма̄пан̣идха̄нам̣ сӣла̄нам̣ падат̣т̣ха̄нам̣. аттасамма̄пан̣идха̄нена хи сӣла̄ни сампатит̣т̣хита̄ни, сӣла̄ни авиппат̣иса̄расса падат̣т̣ха̄нам̣. аттани хи сампатит̣т̣хитам̣ сӣлам̣ паччавеккхантасса виппат̣иса̄ро наттхева̄ти, авиппат̣иса̄рена па̄моджджам̣ джа̄йати, тасма̄ авиппат̣иса̄ро па̄моджджасса падат̣т̣ха̄нам̣. па̄моджджена пӣти джа̄йати, тасма̄ па̄моджджам̣ пӣтийа̄ падат̣т̣ха̄нам̣. пӣтийа̄ пассаддхи джа̄йати, тасма̄ пӣти пассаддхийа̄ падат̣т̣ха̄нам̣. пассаддхийа̄ сукхам̣ джа̄йати, тасма̄ пассаддхи сукхасса падат̣т̣ха̄нам̣. сукхена сама̄дхи джа̄йати, тасма̄ сукхам̣ сама̄дхисса падат̣т̣ха̄нам̣. сама̄дхина̄ йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанам̣ джа̄йати, тасма̄ сама̄дхи йатха̄бхӯтан̃а̄н̣асса падат̣т̣ха̄нам̣. йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанена ниббида̄н̃а̄н̣ам̣ джа̄йати, тасма̄ йатха̄бхӯтан̃а̄н̣адассанам̣ ниббида̄йа падат̣т̣ха̄нам̣. ниббида̄йа вира̄го джа̄йати, тасма̄ ниббида̄ вира̄гасса падат̣т̣ха̄нам̣. вира̄гена вимутти джа̄йати, тасма̄ вира̄го вимуттийа̄ падат̣т̣ха̄нам̣. вимуттийа̄ вимуттин̃а̄н̣адассанам̣ джа̄йати, тасма̄ вимутти вимуттин̃а̄н̣адассанасса падат̣т̣ха̄нам̣. евам̣ йатха̄вуттанайена йо кочи дхаммо упаниссайо хоти, йо кочи дхаммо паччайо хоти, саббо со дхаммо аттано паччайуппаннасса дхаммасса падат̣т̣ха̄нанти дат̣т̣хаббо.
‘‘упаниссайадхаммасса, паччайадхаммасса ва̄ паччайуппаннадхаммасса падат̣т̣ха̄набха̄во кена саддахитаббо’’ти ваттаббатта̄ ‘‘тена̄ха̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха тена̄ти йасса кассачи упаниссайадхаммасса, паччайадхаммасса ча паччайуппаннадхаммасса падат̣т̣ха̄набха̄вена а̄йасма̄ маха̄качча̄но ‘‘дхаммам̣ десети джино’’тиа̄дикам̣ йам̣ вачанам̣ а̄ха, тена вачанена тесам̣ упаниссайадхаммапаччайадхамма̄нам̣ падат̣т̣ха̄набха̄во саддахитабботи. ‘‘йатха̄вутто падат̣т̣ха̄но ха̄ро парипун̣н̣о ким̣, уда̄ху ан̃н̃о ниддха̄ретва̄ йоджетаббо аттхи ки’’нти ваттаббатта̄ ‘‘нийутто падат̣т̣ха̄но ха̄ро’’ти вуттам̣. идха па̄л̣ийам̣ авибхаттампи йатха̄ла̄бхавасена падат̣т̣ха̄но ха̄ро нӣхаритва̄ йутто йуджджитаббо, вибхаджитаббанти вуттам̣ хоти.
ити падат̣т̣ха̄наха̄равибхан̇ге саттибала̄нурӯпа̄ рачита̄
вибха̄вана̄ нит̣т̣хита̄.
пан̣д̣итехи пана ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄нуса̄рена гамбхӣраттхо виттха̄рато вибхаджитва̄ гахетабботи.