8. маха̄сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄

ачелакассапаваттхуван̣н̣ана̄

381. евам̣ джа̄лийасуттам̣ сам̣ван̣н̣етва̄ ида̄ни маха̄сӣхана̄дасуттам̣ сам̣ван̣н̣енто йатха̄нупуббам̣ сам̣ван̣н̣анока̄сасса паттабха̄вам̣ вибха̄ветум̣, джа̄лийасуттасса̄нантарам̣ сан̇гӣтасса суттасса маха̄сӣхана̄дасуттабха̄вам̣ ва̄ пака̄сетум̣ ‘‘евам̣ ме сутам̣…пе… урун̃н̃а̄йам̣ вихаратӣти маха̄сӣхана̄дасутта’’нти а̄ха. етадева на̄манти йасмим̣ рат̣т̣хе там̣ нагарам̣, тасса рат̣т̣хассапи йасмим̣ нагаре бхагава̄ виха̄си, тасса нагарассапи ‘‘урун̃н̃а̄’’твева на̄мам̣, тасма̄ урун̃н̃а̄йанти урун̃н̃а̄на̄маджанападе урун̃н̃а̄на̄манагарети а̄вуттиа̄динайена аттхо ведитаббо. имина̄ имаматтхам̣ дассети – на саббаттха нийатапуллин̇гапутхувачана̄ва джанападава̄чӣ садда̄, каттхачи анийатапуллин̇гапутхувачана̄пи йатха̄ ‘‘а̄л̣авийам̣ вихаратӣ’’ти (па̄чи. 84, 89) кечи джанападамеваттхам̣ ваданти, там̣ апанетум̣ ‘‘бхагава̄ хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. раман̣ӣйоти манохарабхӯмибха̄гата̄йа, чха̄йӯдакасампаттийа̄, джанавивиттата̄йа ча манорамо. мига̄нам̣ абхайам̣ дети еттха̄ти мигада̄йо. тена̄ха ‘‘со’’тиа̄ди. челам̣ ваттхам̣, там̣ наттхи асса̄ти ачелоти вуттам̣ ‘‘наггапарибба̄джако’’ти. на̄манти готтана̄мам̣. тапанам̣ сантапанам̣ ка̄йасса кхеданам̣ тапо, со етасса аттхӣти тапассӣ. йасма̄ татха̄бхӯто тапам̣ ниссито, тапо ча там̣ ниссито хоти, тасма̄ ‘‘тапанисситака’’нти а̄ха. мутта̄ча̄ра̄дӣти еттха а̄дисаддена парато па̄л̣ийа (дӣ. ни. 1.397) ма̄гата̄ хаттха̄палекхана̄дайо сан̇гахита̄. лӯкхам̣ пхарусам̣ са̄дхусаммата̄ча̄равирахато апаса̄данӣйам̣ а̄джӣвати ваттатӣти лӯкха̄джӣвӣти ат̣т̣хакатха̄муттаканайо. уппан̣д̣етӣти ухасанавасена парибха̄сати. упавадатӣти аван̃н̃а̄пуббакам̣ апавадати. тена вуттам̣ ‘‘хӣл̣ети вамбхетӣ’’ти. ‘‘хетумхи н̃а̄н̣ам̣ дхаммапат̣исамбхида̄’’тиа̄дӣсу вийа дхаммасаддо хетупарийа̄йоти а̄ха ‘‘ка̄ран̣асса анука̄ран̣а’’нти. татха̄вуттасаддаттхойеветтха ка̄ран̣асаддасса хетубха̄вато. аттхаваса̄ пайутто хи саддапайого. сойева ча саддаттхо парехи вуччама̄но анука̄ран̣ам̣ таданурӯпам̣ тассадисам̣ ва̄ тато паччха̄ ва̄ вуттака̄ран̣абха̄вато. парехӣти йесам̣ тумхехи идам̣ вуттам̣, техи парехи. вуттака̄ран̣ена̄ти йатха̄ техи вуттам̣, татха̄ че тумхехи на вуттам̣, евам̣ сати техи вуттака̄ран̣ена сака̄ран̣о хутва̄ тумха̄кам̣ ва̄до ва̄ тато парам̣ тасса анува̄до ва̄ кочи аппаматтакопи вин̃н̃ӯхи гарахитаббам̣ ка̄ран̣ам̣ т̣ха̄нам̣ на̄гаччхеййа, кимевам̣ на̄гаччхатӣти йоджана̄. ‘‘идам̣ вуттам̣ хотӣ’’тиа̄дина̄ тадеваттхам̣ сан̇кхепато дассети.

382. ида̄ни йам̣ вибхаджджава̄дам̣ сандха̄йа бхагавата̄ ‘‘на мете вуттава̄дино’’ти сан̇кхепена ватва̄ там̣ вибхаджитва̄ дассетум̣ ‘‘идха̄хам̣ кассапа̄’’тиа̄ди вуттам̣, там̣ вибха̄гена дассенто ‘‘идхекаччо’’тиа̄дима̄ха. бхагава̄ хи нираттхакам̣ анупасамасам̣ваттаникам̣ ка̄йакиламатхам̣ ‘‘аттакиламатха̄нуйого дуккхо анарийо анаттхасам̣хито’’тиа̄дина̄ (сам̣. ни. 5.1081; маха̄ва. 13). гарахати, са̄ттхакам̣ пана упасамасам̣ваттаникам̣ ка̄йакиламатхам̣ ‘‘а̄ран̃н̃ико хоти, пам̣сукӯлико хотӣ’’тиа̄дина̄ (а. ни. 5.181, 182; пари. 325) ван̣н̣ети. аппапун̃н̃ата̄йа̄ти апун̃н̃ата̄йа. аппасаддо четтха ‘‘дваттичхаданасса парийа̄йам̣ аппахарите т̣хитена адхит̣т̣ха̄табба’’нтиа̄дӣсу (па̄чи. 135) вийа абха̄ваттхо. миччха̄дит̣т̣хибха̄вато каммапхалам̣ пат̣иккхипантена ‘‘наттхи динна’’нтиа̄дина̄ (дӣ. ни. 1.171; ма. ни. 1.445; 2.94, 225; 3.91, 116, 136; сам̣. ни. 3.210; а. ни. 3.118; 10.176; дха. са. 1221; вибха. 907) миччха̄дит̣т̣хим̣ пураккхатва̄ джӣвитавуттихету татха̄ татха̄ дуччаритапӯран̣ам̣ сандха̄йа ‘‘тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄’’ти вуттам̣.

бхиййосоматта̄йа̄ти маттато атирекам̣. ‘‘бхиййосо’’ти хи идам̣ бхиййосаддена сама̄наттхам̣ непа̄тикам̣. анесанавасена̄ти кохан̃н̃е т̣хатва̄ асантагун̣асамбха̄ваниччха̄йа йатха̄ татха̄ тапам̣ катва̄ анеситаббамесана̄васена миччха̄джӣвена̄ти аттхо. йатха̄вуттанайена джӣвитавуттихету тӣн̣и дуччарита̄ни пӯретва̄.име двети ‘‘аппапун̃н̃о, пун̃н̃ава̄’’ти ча вутте дуччаритака̄рино две пуггале.

дутийанайе име двети ‘‘аппапун̃н̃о, пун̃н̃ава̄’’ти ча вутте сучаритака̄рино две пуггале.

пат̣хамадутийанайесу вуттанайенева татийачатуттханайесупи йатха̄ккамам̣ аттхо ведитаббо. пат̣хамататийанайесу четтха ахетукаакирийава̄дино. дутийачатуттханайесу пана каммакирийава̄диноти дат̣т̣хаббам̣. аппадуккхавиха̄рӣти аппакам̣ дуккхена виха̄рӣ. ба̄хирака̄ча̄райуттоти са̄сана̄ча̄рато ба̄хиракена титтхийа̄ча̄рена йутто. атта̄нам̣ сукхетва̄ти адхаммикена анесана̄йа ладдхапаччайанимиттена сукхена атта̄нам̣ сукхетва̄ сукхам̣ катва̄, ‘‘сукхе т̣хапетва̄’’ти адхуна̄ па̄т̣хо.

‘‘на да̄ни майа̄ садисо аттхӣ’’тиа̄дина̄ тан̣ха̄ма̄надит̣т̣хисан̇кха̄та̄нам̣ тиссаннам̣ ман̃н̃ана̄нам̣ васена дуччаритапӯран̣ама̄ха. ла̄бхасакка̄рам̣ ва̄ уппа̄денто тӣн̣и дуччарита̄ни пуретва̄ти самбандхо. миччха̄дит̣т̣хивасена̄ти ‘‘наттхи ка̄месу досо’’ти евам̣ паваттамиччха̄дит̣т̣хивасена. парибба̄джика̄йа̄ти ба̄хирапаббаджджамупагата̄йа та̄пасада̄рика̄йа, чханнапарибба̄джика̄йа ча. ‘‘апаро’’ти еттха̄пи хи ‘‘та̄пасо ва̄ чханнапарибба̄джако ва̄’’ти адхика̄ро. дахара̄йа̄ти тарун̣а̄йа. мудука̄йа̄ти сукхума̄ла̄йа. ломаса̄йа̄ти танутамбаломата̄йа аппаломаватийа̄. ломам̣ етисса̄ аттхӣти ломаса̄. лин̇гаттайепи хи са-паччайена падасиддхимиччханти саддавидӯ. ка̄месӯти ваттхука̄месу. па̄таббатанти парибхун̃джитаббам̣. парибхогаттхо хеттха па̄-саддо, таббасаддо ча бха̄васа̄дхано. та̄-саддо пана сакаттхе йатха̄ ‘‘девата̄’’ти, па̄таббатанти ва̄ парибхун̃джанакатам̣, каттуса̄дхано четтха таббасаддо йатха̄ упарипан̣н̣а̄саке пан̃чаттайасутте ‘‘йе хи кечи бхиккхаве саман̣а̄ ва̄ бра̄хман̣а̄ ва̄ дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄таббасан̇кха̄раматтена етасса а̄йатанасса упасампадам̣ пан̃н̃апентӣ’’ти (ма. ни. 3.24) татха̄ хи тадат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ ‘‘виджа̄на̄тӣти вин̃н̃а̄таббам̣, дит̣т̣хасутамутавин̃н̃а̄таматтена пан̃чадва̄рикасан̃н̃а̄паваттиматтена̄ти айан̃хи еттха аттхо’’ти, (ма. ни. ат̣т̣ха. 3.24) тат̣т̣ӣка̄йан̃ча ‘‘йатха̄ ниййантӣти ниййа̄ника̄ти бахулам̣ вачанато каттуса̄дхано ниййа̄никасаддо, евам̣ идха вин̃н̃а̄таббасаддоти а̄ха ‘виджа̄на̄тӣти вин̃н̃а̄табба’нти,’’ та̄-саддо пана бха̄ве. асса̄дийама̄напаккхе т̣хито килесака̄мопи ваттхука̄мапарийа̄паннойева, тасма̄ тесу йатха̄ручи парибхун̃джантоти аттхо.

иданти найачатуккавасена вуттам̣ аттхаппабхедавибхаджанам̣. ‘‘титтхийавасена а̄гатам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ татха̄ вибхаттатта̄’’ти (дӣ. ни. т̣ӣ. 1.382) а̄чарийена вуттам̣, татха̄йева пана па̄л̣ийампи вибхаттанти ведитаббам̣. са̄санепӣти имасмим̣ са̄санепи.

катхам̣ лаббхатӣти а̄ха ‘‘екаччо хӣ’’тиа̄ди. йасма̄ на лабхати, тасма̄ анесанам̣ катва̄тиа̄дина̄ йоджетаббам̣. арахаттам̣ ва̄ аттани асантам̣ ‘‘аттхи ме’’ти йатха̄рутам̣ пат̣иджа̄нитва̄. са̄мантаджаппанапаччайапат̣исеванаирийа̄патхасаннисситасан̇кха̄та̄ни тӣн̣и ва̄ куханаваттхӯни пат̣исевитва̄.

та̄дисова̄ти дхутан̇га (висуддхи. 1.22; тхерага̄. ат̣т̣ха. 2.844 а̄дайо) сама̄да̄навасена лӯкха̄джӣвӣ ева. анесанавасена̄ти нидассанаматтам̣. ‘‘арахаттапат̣иджа̄нанена̄’’тиа̄дипи хи ваттаббам̣.

дуллабхасукхо бхависса̄ми дуггатӣсу упапаттийа̄ти адхиппа̄йо. асакконтоти еттха антасаддо бха̄валаккхан̣е, асаккун̣ама̄не сатӣти аттхо.

383. асукат̣т̣ха̄натоти асукабхавато. а̄гата̄ти упапаттивасена идха̄гата̄. ида̄ни гантаббат̣т̣ха̄нан̃ча̄ти упапаттивасенева а̄йатим̣ гамитаббабхаван̃ча. татоти атӣтабхавато. пуна упапаттинти а̄йатим̣ анантарабхаве пуна упапаттим̣, тато анантарабхавепи пуна упапаттинти пунаппунам̣ ниббаттим̣. кена ка̄ран̣ена гарахисса̄мӣти еттха йатха̄бхӯтамаджа̄нанто иччха̄досавасена йам̣ кин̃чи гарахеййа, на татха̄ ча̄хам̣, ахам̣ пана йатха̄бхӯтам̣ джа̄нанто саббампетам̣ кена ка̄ран̣ена гарахисса̄ми, саббассапетасса тапасса гараха̄йа ка̄ран̣ам̣ наттхӣти имамадхиппа̄йам̣ дассенто ‘‘гарахитаббамева̄’’тиа̄дима̄ха. бхан̣д̣иканти пут̣абхан̣д̣икам̣. упама̄паккхе парисуддхата̄йа дхотам̣, татха̄ адхотан̃ча, упамеййапаккхе пана пасам̣ситаббагун̣ата̄йа дхотам̣ парисуддхам̣, татха̄ адхотан̃ча̄ти аттхо. таматтханти гарахитаббасса чева гарахан̣ам̣, пасам̣ситаббасса ча пасам̣санам̣.

384. дит̣т̣хадхаммикасса, сампара̄йикасса ча аттхасса са̄дханавасена паваттийа̄ гарукатта̄ на кочи на са̄дхӯти вадати. пан̃чавидхам̣ веранти па̄н̣а̄типа̄та̄дипан̃чавидхаверам̣. тан̃хи пан̃чавидхасса сӣласса пат̣ипаккхабха̄вато, сатта̄нам̣ верахетута̄йа ча ‘‘вера’’нти вуччати, тато ева ча там̣ на кочи ‘‘са̄дхӯ’’ти вадати татха̄ дит̣т̣хадхаммика̄диаттха̄намаса̄дханато, сатта̄нам̣ са̄дхубха̄васса дӯсанато ча. на нирундхитаббанти рӯпаггахан̣е на нива̄ретаббам̣. дассанӣйадассанаттхо хи чаккхупат̣ила̄бхоти тесамадхиппа̄йо. айамева найо сота̄дӣсупи. йадаггена тесам̣ пан̃чадва̄ре асам̣варо са̄дху, тадаггена таттха сам̣варо на са̄дхӯти адхиппа̄йо хотӣти а̄ха ‘‘пуна…пе… асам̣вара’’нти.

айаметтха ат̣т̣хакатха̄то апаро найо – йам̣ те екаччам̣ ваданти ‘‘са̄дхӯ’’ти те ‘‘еке саман̣абра̄хман̣а̄’’ти вутта̄ титтхийа̄ йам̣ аттакиламатха̄нуйога̄дим̣ ‘‘са̄дхӯ’’ти ваданти, там̣ майам̣ на ‘‘са̄дхӯ’’ти вада̄ма. йам̣ те…пе… ‘‘на са̄дхӯ’’ти йам̣ пана те анаваджджапаччайапарибхогам̣, суниваттхасупа̄рута̄дисамма̄пат̣ипаттин̃ча ‘‘на са̄дхӯ’’ти ваданти, там̣ майам̣ ‘‘са̄дхӯ’’ти вада̄ма̄ти.

ити йам̣ парава̄дамӯлакам̣ чатуккам̣ дасситам̣, тадева пуна сакава̄дамӯлакам̣ чатуккам̣ катва̄ дасситанти вин̃н̃а̄петум̣ ‘‘ева’’нтиа̄ди вуттам̣. йан̃хи кин̃чи кеначи сама̄нам̣, тенапи там̣ сама̄намева. йан̃ча кин̃чи кеначи асама̄нам̣, тенапи там̣ асама̄намева̄ти а̄ха ‘‘сама̄на̄сама̄ната’’нти. еттха ча сама̄натанти сама̄ната̄маттам̣. анавасесато хи паха̄таббадхамма̄нам̣ паха̄нам̣, упасампа̄детаббадхамма̄нам̣ упасампа̄данан̃ча сакава̄дева диссати, на парава̄де. тена вуттам̣ ‘‘тйа̄хам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вада̄мӣ’’тиа̄ди. сакава̄дапарава̄да̄нурӯпам̣ вуттанайена пан̃часӣла̄дивасенева аттхо ведитаббо.

самануйун̃джа̄панакатха̄ван̣н̣ана̄

385. антамити а̄н̣аттийам̣ пан̃чамӣаттанопадам̣. ладдхим̣ пуччхантоти ‘‘ким̣ саман̣о готамо сам̣килесадхамме анавасесам̣ паха̄йа ваттати, уда̄ху паре ган̣а̄чарийа̄, еттха та̄ва аттано ладдхим̣ вадехӣ’’ти евам̣ пат̣ин̃н̃а̄там̣ сиддхантам̣ пуччханто. ка̄ран̣ам̣ пуччхантоти ‘‘саман̣ова готамо сам̣килесадхамме анавасесам̣ паха̄йа ваттатӣ’’ти вутте ‘‘ка̄ран̣енапи етаматтхам̣ га̄хайа̄’’ти евам̣ хетум̣ пуччханто. убхайам̣ пуччхантоти ‘‘идам̣ на̄меттха ка̄ран̣а’’нти ка̄ран̣ам̣ ватва̄ пат̣ин̃н̃а̄те аттхе са̄дхийама̄не анвайато, бйатирекато ча ка̄ран̣ам̣ саматтхетум̣ садиса̄садисаппабхедам̣ упамода̄харан̣адвайам̣ пуччханто. апича хетупамода̄харан̣авасена тилаккхан̣асампаттийа̄ йатха̄пат̣ин̃н̃а̄те аттхе са̄дхите саммадева ану паччха̄ бха̄санто нигаментопи саманубха̄сати на̄ма̄ти ведитаббам̣. ‘‘упасам̣харитва̄’’ти па̄т̣хасесо. ‘‘ким̣ те’’тиа̄ди упасам̣харан̣а̄ка̄радассанам̣. дутийападепӣти ‘‘сан̇гхена ва̄ сан̇гха’’нти падепи. вачанасесам̣, упасам̣харан̣а̄ка̄ран̃ча сандха̄йа ‘‘есева найо’’ти вуттам̣.

таматтханти там̣ паха̄таббадхамма̄нам̣ анавасесам̣ паха̄йа ваттанасан̇кха̄там̣, сама̄да̄таббадхамма̄нам̣ анавасесам̣ сама̄да̄йа ваттанасан̇кха̄тан̃ча аттхам̣. йоджетва̄ти акусала̄дипадехи йоджетва̄. акосалласамбхӯта̄диаттхена акусала̄ чева татойева акусала̄ти ча сан̇кха̄та̄,сан̇кха̄тасаддо четтха н̃а̄таттхо, кот̣т̣ха̄саттхо ча йуджджатӣти а̄ха ‘‘н̃а̄та̄, кот̣т̣ха̄сам̣ ва̄ катва̄ т̣хапита̄’’ти, пуримена четтха падена еканта̄кусале вадати, паччхимена там̣ сахагате, таппат̣ипаккхийе ча. еван̃хи кот̣т̣ха̄сакаран̣ена т̣хапанам̣ упапаннам̣ хоти. акусалапаккхикабха̄вена хи ваваттха̄панам̣ кот̣т̣ха̄сакаран̣ам̣. аваджджасаддо досаттхо га̄райхапарийа̄йатта̄, а-саддасса ча таббха̄вавуттитоти а̄ха ‘‘садоса̄’’ти. арийа̄ на̄ма ниддоса̄. име пана акусала̄ катхан̃чипи ниддоса̄ на хонтӣти ниддосат̣т̣хена арийа̄ бхавитум̣ на̄лам̣ асаматтха̄.

386-392. ‘‘йа’’нти етам̣ ка̄ран̣е паччаттавачананти дассети ‘‘йена̄’’ти имина̄. йам̣ ва̄ пана̄ти асамбха̄вана̄вачанаметам̣, йам̣ ва̄ пана кин̃чӣти аттхо. паха̄йа ваттантӣти ча аттхаваса̄ путхувачанавипарин̣а̄моти вуттам̣ ‘‘йам̣ ва̄ там̣ ва̄ аппаматтакам̣ паха̄йа ваттантӣ’’ти. ган̣а̄чарийа̄ четтха пӯран̣амаккхалиа̄дайо. саттхупабхаватта̄ сан̇гхасса сан̇гхасампаттийа̄пи саттхусампатти вибха̄вӣйатӣти а̄ха ‘‘сан̇гха…пе… сиддхито’’ти, са̄ пана пасам̣са̄ паса̄дахетука̄ти паса̄дамукхена там̣ дассетум̣ ‘‘пасӣдама̄на̄пӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха сампин̣д̣анаттхена пи-саддена аппасӣдама̄на̄пи евамева на пасӣдантӣти сампин̣д̣ети. йатха̄ хи анвайато саттхусампаттийа̄ са̄вакесу, са̄вакасампаттийа̄ ча саттхари паса̄до самуччӣйати, евам̣ бйатирекато саттхувипаттийа̄ са̄вакесу, са̄вакавипаттийа̄ ча саттхариаппаса̄доти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘татха̄ хӣ’’тиа̄ди таббиваран̣ам̣. сарӣрасампаттинти рӯпасампаттим̣, рӯпака̄йапа̄рипӯринти аттхо. рӯпаппама̄н̣е сатте сандха̄йа идам̣ вуттам̣, ‘‘дхаммадесанам̣ ва̄ сутва̄’’ти иданту гхосаппама̄н̣е, дхаммаппама̄н̣е ча, ‘‘бхиккхӯнам̣ пана̄ча̄рагочара’’нтиа̄дим̣ пана дхаммаппама̄н̣е, лӯкхаппама̄н̣е ча. а̄ча̄рагочара̄дӣхи дхаммо, самма̄пат̣ипаттийа̄ лӯкхо ча хоти. тасма̄ ‘‘бхаванти ватта̄ро’’ти пат̣хамападе рӯпаппама̄н̣а̄, гхосаппама̄н̣а̄, дхаммаппама̄н̣а̄ ча, дутийападе дхаммаппама̄н̣а̄ва йоджетабба̄. кӣварӯпоти киттакаджа̄тико. йа̄ сан̇гхасса пасам̣са̄ти а̄нетва̄ самбандхо, айамева ва̄ па̄т̣хо.

таттха йа̄ буддха̄нам̣, буддхаса̄вака̄намева ча па̄сам̣сата̄, ан̃н̃есан̃ча тадабха̄во джотито, там̣ виратиппаха̄насам̣варуддесавасена нӣхаритва̄ дассенто ‘‘айамадхиппа̄йо’’тиа̄дима̄ха. таттха сетугха̄тавиратийа̄ арийамаггасампайуттатта̄ ‘‘саббена саббам̣ наттхӣ’’ти вуттам̣. ат̣т̣хасама̄паттивасена виккхамбханаппаха̄наматтам̣, випассана̄маттавасена тадан̇гаппаха̄наматтанти йатха̄ла̄бхам̣ йоджетаббам̣. випассана̄маттавасена̄ти ча ‘‘аничча’’нти ва̄ ‘‘дуккха’’нти ва̄ вивидхам̣ дассанаматтавасена, на пана на̄марӯпававаттха̄напаччайапаригган̣ханапуббакам̣ лаккхан̣аттайам̣ а̄ропетва̄ сан̇кха̄ра̄нам̣ саммасанавасена. на̄марӯпапариччхедо, хи анатта̄нупассана̄ ча ба̄хирака̄нам̣ наттхи. итара̄ни самуччхедапат̣иппассаддхиниссаран̣аппаха̄на̄ни тӣн̣и саббена саббам̣ наттхи маггапхаланибба̄натта̄. локийапан̃часӣлато ан̃н̃о саббопи сӣласам̣варо, ‘‘кхамо хоти сӣтасса ун̣хасса̄’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.24; 3.159; а. ни. 4.114) вутто супарисуддхо кхантисам̣варо, ‘‘пан̃н̃а̄йете пидхиййаре’’тиа̄дина̄ (су. ни. 1041; чӯл̣ани. 60) вутто килеса̄нам̣ самуччхедако магган̃а̄н̣асан̇кха̄то н̃а̄н̣асам̣варо, маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄нам̣ пидаханавасена паватто супарисуддхо индрийасам̣варо, ‘‘ануппанна̄нам̣ па̄пака̄нам̣ акусала̄нам̣ дхамма̄нам̣ ануппа̄да̄йа̄’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 2.403; ма. ни. 1.135; сам̣. ни. 5.8; вибха. 205) вутто саммаппадха̄насан̇кха̄то вӣрийасам̣вароти имам̣ сам̣варапан̃чакам̣ сандха̄йа ‘‘сесам̣ саббена саббам̣ наттхӣ’’ти вуттам̣.

‘‘пан̃ча кхо паниме па̄тимоккхуддеса̄’’тиа̄дина̄ йатха̄вуттасӣлассева пуна гахан̣ам̣ са̄сане сӣласса бахубха̄вам̣ дассетва̄ тадекадесе ева паресам̣ ават̣т̣ха̄надассанаттхам̣. ‘‘упосатхуддеса̄’’ти адхуна̄ па̄т̣хо. пан̃н̃а̄йатӣти патит̣т̣хитабха̄вена па̄кат̣о хоти, тасма̄ майа̄ хи…пе… наттхӣти йоджетаббам̣. сӣхана̄данти сет̣т̣хана̄дам̣, абхӣтана̄дам̣ кеначи аппат̣иваттийава̄дам̣. йам̣ пана ваданти –

‘‘уттарасмим̣ паде бйаггха-пун̇гавосабхакун̃джара;

сӣхасаддӯлана̄га̄дйа̄, пуме сет̣т̣хаттхагочара̄’’ти.

там̣ йебхуййавасена̄ти дат̣т̣хаббам̣.

арийаат̣т̣хан̇гикамаггаван̣н̣ана̄

393. ‘‘айам̣ пана йатха̄вутто мама ва̄до авипарӣтова, тассевам̣ авипарӣтабха̄во имам̣ маггам̣ пат̣ипаджджитва̄ апараппаччайато джа̄нитаббо’’ти евам̣ авипарӣтабха̄ва̄вабодханаттхам̣. па̄л̣ийам̣ ‘‘аттхи кассапа̄’’тиа̄дӣсу айам̣ йоджана̄ – йам̣ маггам̣ пат̣ипанно са̄мам̣йева аттапаччаккхато евам̣ н̃ассати даккхати ‘‘саман̣о готамо ваданто йуттапаттака̄ле татхабха̄вато бхӯтам̣, екам̣сена хита̄вахабха̄вато аттхам̣, дхаммато анапетатта̄ дхаммам̣, винайайогато, паресан̃ча винайанато винайам̣ вадатӣ’’ти, со майа̄ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведито сакалават̣т̣адуккханиссаран̣абхӯто аттхи кассапа магго, тасса ча адхигамӯпа̄йабхӯта̄ пуббабха̄гапат̣ипада̄ти, тена ‘‘саман̣о готамо име дхамме анавасесам̣ паха̄йа ваттатӣ’’тиа̄ди найаппаватто ва̄до кеначи асампакампито йатха̄бхӯта сӣхана̄доти дассети. даккхатӣти четтха ссати-саддена падасиддхи ‘‘йатра хи на̄ма са̄вако еварӯпам̣ н̃ассати ва̄ даккхати ва̄ саккхим̣ кариссатӣ’’тиа̄дӣсу вийа.

‘‘еваметам̣ йатха̄бхӯтам̣ саммаппан̃н̃а̄йа пассатӣ’’тиа̄ди суттападесу (а. ни. 3.134) вийа ча магган̃ча пат̣ипадан̃ча екато катва̄ дассенто. ‘‘айамева̄’’ти са̄вадха̄ран̣авачанам̣ маггасса путхубха̄вапат̣иккхепаттхам̣, саббаарийаса̄дха̄ран̣абха̄вадассанаттхам̣, са̄сане па̄кат̣абха̄вадассанаттхан̃ча. тена̄ха ‘‘ека̄йано айам̣ бхиккхаве магго сатта̄нам̣ висуддхийа̄’’ти (дӣ. ни. 2.373; ма. ни. 1.106; сам̣. ни. 5.367, 384).

‘‘есева магго наттхан̃н̃о, дассанасса висуддхийа̄’’ти, (дха. па. 274) –

‘‘ека̄йанам̣ джа̄тикхайантадассӣ,

маггам̣ паджа̄на̄ти хита̄нукампӣ;

етена маггена атарим̣ су пуббе,

тариссанти йе ча таранти огха’’нти. (сам̣. ни. 5.384, 409; чӯл̣ани. 107, 211; нетти. 170) ча –

саббесу чева суттападесесу, абхидхаммападесесу (вибха. 355) ча екова̄йам̣ магго па̄кат̣оти.

тапопаккамакатха̄ван̣н̣ана̄

394. тапойева упаккамитаббато, а̄рабхитаббато тапопаккама̄ти а̄ха ‘‘тапа̄рамбха̄’’ти, а̄рамбханан̃четтха тапакаран̣амева̄ти дассети ‘‘тапокамма̄нӣ’’ти имина̄. саман̣акаммасан̇кха̄та̄ти саман̣ехи каттаббакаммасан̃н̃ита̄. бра̄хман̣акаммасан̇кха̄та̄ти еттха̄пи есева найо. ниччолоти ниссат̣т̣хачоло саббена саббам̣ пат̣иккхиттачоло. челам̣, чолоти ча парийа̄йавачанам̣. кочи чхиннабхиннапат̣апилотикадхаропи дасантайуттасса ваттхасса абха̄вато ‘‘ниччоло’’ти ваттаббатам̣ лабхеййа̄ти там̣ ниваттетум̣ ‘‘нагго’’ти вуттам̣, наггийаватасама̄да̄нена саббатха̄ нагготи аттхо. локийакулапутта̄ча̄равирахитата̄ва виссат̣т̣ха̄ча̄рата̄ти дассети ‘‘учча̄ракамма̄дӣсӯ’’тиа̄дина̄. катхам̣ вирахитоти а̄ха ‘‘т̣хитакова̄’’тиа̄ди, идан̃ча нидассанаматтам̣ вамитва̄ мукхавиккха̄лана̄диа̄ча̄рассапи тена виссат̣т̣хатта̄. апаликхатӣти удакена адхованато апалихати. со кира дан̣д̣акам̣ ‘‘сатто’’ти пан̃н̃апети, тасма̄ там̣ пат̣ипадам̣ пӯренто евам̣ каротӣти вуттам̣ ‘‘учча̄рам̣ ва̄’’тиа̄ди. таттха апаликхатӣти апакасати.

‘‘ехи бхаданто’’ти вутте упагаманасан̇кха̄то видхи ехибхадданто, там̣ чаратӣти ехибхаддантико, рул̣хисаддена четтха таддхитасиддхи йатха̄ ‘‘ехипассико’’ти, (ма. ни. 1.74) таппат̣иккхепена наехибхаддантико, тадеваттхам̣ дассети ‘‘бхиккха̄гахан̣аттха’’нтиа̄дина̄. на етӣти на а̄гаччхати. евам̣ натит̣т̣хабхаддантикоти еттха̄пи. саман̣ена на̄ма сайам̣вачанакаренева бхавитаббам̣, на паравачанакарена̄ти адхиппа̄йена тадубхайампи…пе… на кароти. пуретаранти там̣ т̣ха̄нам̣ аттана̄ упагаманато пат̣хаматарам̣, там̣ кира со ‘‘бхиккхуна̄ на̄ма йа̄диччхакӣ ева бхиккха̄ гахетабба̄’’ти адхиппа̄йена на ган̣ха̄ти. уддиссакатам̣ пана ‘‘мама нимиттабха̄вена бахӯ кхуддака̄ па̄н̣а̄ сан̇гха̄т̣ама̄па̄дита̄’’ти адхиппа̄йена на̄дхива̄сети. нимантанампи ‘‘евам̣ тесам̣ вачанам̣ катам̣ бхависсатӣ’’ти адхиппа̄йена на са̄дийати. кумбхӣти паккабхиккха̄паккхиттакумбхо. уккхалӣти бхиккха̄пачанакумбхо. паччхӣти бхиккха̄паккхиттапит̣акам̣. татопӣти кумбхӣкал̣опитопи. кумбхӣа̄дӣсупи со саттасан̃н̃ӣти а̄ха ‘‘кумбхӣкал̣опийо’’тиа̄ди. ‘‘айам̣ ма’’нтиа̄дӣсупи есева найо. антаранти убхиннамантара̄л̣ам̣.

кабал̣антара̄йоти а̄лопасса антара̄йо. еттха̄пи со саттасан̃н̃ӣ. пурисантарагата̄йа̄ти пурисасамӣпагата̄йа. ратиантара̄йоти ка̄маратийа̄ антара̄йо. га̄масабха̄га̄дивасена сан̇гамма киттенти етисса̄ти сам̣китти. татха̄ сам̣хат̣атан̣д̣ула̄дисан̃чайо тена катабхаттамидха̄дхиппетанти вуттам̣ ‘‘сам̣киттетва̄ катабхаттесӯ’’ти. маджджхиманика̄йе маха̄сӣхана̄дасуттантат̣ӣка̄йам̣ пана а̄чарийенева евам̣ вуттам̣ ‘‘сам̣киттайанти ета̄йа̄ти сам̣китти, га̄мава̄сӣхи самуда̄йавасена кирийама̄накирийа̄, еттха пана бхаттасам̣китти адхиппета̄ти а̄ха ‘сам̣киттетва̄ катабхаттесӯ’ти’’. идам̣ пана тасса уккат̣т̣хапат̣ипада̄ти дассети ‘‘уккат̣т̣хо’’тиа̄дина̄. йатха̄ четтха, евам̣ ‘‘наехибхаддантико’’тиа̄дӣсупи уккат̣т̣хапат̣ипада̄дассанам̣ ведитаббам̣. са̄саддо сунакхапарийа̄йо. тасса̄ти сунакхасса. таттха̄ти тасмим̣ т̣ха̄не. самӯхасамӯхача̄ринӣти сан̇гхасан̇гхача̄ринӣ. манусса̄ти веййа̄ваччакараманусса̄.

совӣраканти кан̃джикам̣. ‘‘лон̣асовӣрака’’нти кечи, тадайуттамева, ‘‘саббасассасамбха̄рехи ката’’нти вуттатта̄. лон̣асовӣракан̃хи саббамаччхамам̣сапуппхапхала̄дисамбха̄ракатам̣. сура̄па̄намева̄ти маджджалаккхан̣аппатта̄йа сура̄йа па̄намева. мерайампеттха сан̇гахитам̣ лаккхан̣аха̄рена, екасесанайена ва̄. саббесупӣти са̄ваджджа̄наваджджесупи кан̃джикасура̄дӣсу. ека̄га̄рамева бхиккха̄чарийа̄йа упагаччхатӣти ека̄га̄рико. ниваттатӣти пачча̄гаччхати, сати бхиккха̄ла̄бхе тадуттари на гаччхатӣти вуттам̣ хоти. ека̄лопенева ваттатӣти ека̄лопико. дӣйати ета̄йа̄ти датти, дваттиа̄лопаматтагга̄хи кхуддакам̣ бхиккха̄да̄набха̄джанам̣. тена̄ха ‘‘кхуддакапа̄тӣ’’ти. аггабхиккханти ана̄мат̣т̣хабхиккхам̣, сама̄бхисан̇кхатата̄йа ва̄ уттамабхиккхам̣. абхун̃джанавасена еко хо етасса̄ти ека̄хико, а̄ха̄ро, там̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄ретӣти аттхо. со пана аттхато екадивасалан̇гхакоти вуттам̣ ‘‘екадивасантарика’’нти. еса найо ‘‘два̄хика’’нтиа̄дӣсупи. апича ека̄хам̣ абхун̃джитва̄ ека̄хам̣ бхун̃джанам̣, ека̄хава̄ро ва̄ ека̄хикам̣. двӣхам̣ абхун̃джитва̄ двӣхам̣ бхун̃джанам̣, двӣхава̄ро ва̄ два̄хикам̣. сесадвайепи айам̣ найо. уккат̣т̣хо хи парийа̄йабхаттабходжанико двӣхам̣ абхун̃джитва̄ ека̄хамева бхун̃джати. евам̣ сесадвайепи. маджджхима̄гамат̣ӣка̄йам̣ пана ‘‘ека̄хам̣ антарабхӯтам̣ етасса аттхӣти ека̄хикам̣. сесападесупи еса найо’’ти вуттам̣. ‘‘тхера̄ бхиккхӯ бхиккхунийо оваданти парийа̄йена̄’’тиа̄дӣсу вийа ва̄раттхо парийа̄йа саддо. ека̄хава̄рена̄ти ека̄хикава̄рена. ‘‘ека̄хика’’нтиа̄дина̄ вуттавидхимева пат̣ипа̄т̣ийа̄ паваттабха̄вена дассетум̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘ити еварӯпа’’нтиа̄ди вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

395. са̄ма̄ко на̄ма годхумо. сайам̣джа̄та̄ вӣхиджа̄тӣти аропимавӣхиджа̄ти. йадева ‘‘вӣхӣ’’ти ваданти. ликхитва̄ти каситва̄. силесопӣти кан̣ика̄ра̄дируккханиййа̄сопи. кун̣д̣аканти танутарам̣ тан̣д̣уласакалам̣, тан̣д̣улакхан̣д̣аканти аттхо. оданена катам̣ кан̃джийам̣ оданакан̃джийам̣. ‘‘ва̄ситакена пин̃н̃а̄кена наха̄йеййа̄’’тиа̄дӣсу (па̄чи. 1203) вийа пин̃н̃а̄ка саддо тилапит̣т̣хапарийа̄йо. йатха̄ха ‘‘пин̃н̃а̄кам̣ на̄ма тилапит̣т̣хам̣ вуччатӣ’’ти. ‘‘тарун̣акадаликкхандхамева пин̃н̃а̄ка’’нти кечи, на гахетаббаметам̣ каттхачипи татха̄ авачанато.

396. сан̣ехи сан̣ава̄кехи ниббаттита̄ни са̄н̣а̄ни, ан̃н̃ехи миссака̄ни са̄н̣а̄ни ева маса̄н̣а̄ни нируттинайена, на чхачӣварапарийа̄панна̄ни бхан̇га̄ни. кечи пана ‘‘маса̄н̣а̄ни на̄ма чол̣ависеса̄нӣти парикаппетва̄ массакачол̣а̄нӣ’’ти пат̣ханти, тадайуттамева пора̄н̣ехи татха̄ авуттатта̄. еракатин̣а̄дӣнӣти еттха а̄дисаддена аккамакачикадалива̄ка̄дӣнам̣ сан̇гахо, ерака̄дӣхи ката̄ни хи чхава̄ни ла̄мака̄ни дусса̄нӣти ваттаббатам̣ лабханти. чхавасаддо хеттха хӣнава̄чако, пуримавикаппе пана матасарӣрава̄чако. чхад̣д̣итанантака̄нӣти чхад̣д̣итапилотика̄ни. аджинасседанти аджинам̣, пакатиаджинамигачаммам̣, тадева маджджхе пха̄литакан̃че, аджинасса кхипам̣ пха̄литамупад̣д̣ханти аджинаккхипам̣. ‘‘сакхуракантипи вадантӣ’’ти (ма. ни. ат̣т̣ха. 1.155) папан̃часӯданийам̣ вуттам̣, двиннам̣ тин̣н̣ам̣ ва̄ самудитан̃че, аджинаккхипанти тесамадхиппа̄йо. винайасам̣ван̣н̣ана̄су пана ‘‘аджинамева абхедато аджинаккхипа’’нти вуттам̣. кандитва̄ти уджджавуджджавена кандитва̄. ‘‘гантхетва̄’’типи па̄т̣хо, ват̣т̣етва̄ бандхитва̄ти аттхо. еван̃хи пхалакачӣре нидассанам̣ упапаннам̣ хоти. йам̣ сандха̄йа вуттанти аджитава̄дасса пат̣икит̣т̣хатарабха̄ве упама̄дассанаттхам̣ йадева кесакамбалам̣ сандха̄йа ан̇гуттара̄гаме (а. ни. 3.138) вуттам̣.

танта̄вута̄нӣти тантам̣ паса̄ретва̄ вӣта̄ни. пат̣икит̣т̣хоти хӣно. касма̄ти вуттам̣ ‘‘кесакамбало’’тиа̄ди. па̄л̣ийам̣ уббхат̣т̣хако’’ти етасса ‘‘уддхам̣ т̣хитако’’ти аттхо маджджхима̄гамат̣т̣хакатха̄йам̣ маха̄сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄йам̣ (ма. ни. ат̣т̣ха. 1.215) вутто. уббхасаддо хи упариаттхе непа̄тико йатха̄ ‘‘уббхаджа̄н̣уман̣д̣ала’’нти. анекапарима̄н̣а̄, хи нипа̄та̄, анекаттха̄ ча.

миччха̄ва̄йа̄мавасенева уккут̣икавата̄нуйоготи а̄ха ‘‘уккут̣икавӣрийам̣ ануйутто’’ти. на кевалам̣ нисиннойева уккут̣ико, атха кхо гаччхантопи…пе… гаччхати. айакан̣т̣акети айомайакан̣т̣аке. пакатикан̣т̣акети сала̄какан̣т̣аке. уччабхӯмийам̣ тхан̣д̣иласаддоти вуттам̣ ‘‘учче бхӯмит̣т̣ха̄не’’ти. айам̣ ат̣т̣хакатха̄то апаро найо – тхан̣д̣иланти сама̄пакатибхӯми вуччати ‘‘паттхан̣д̣иле па̄турахосӣ’’тиа̄дӣсу вийа. амаракосепи хи нигхан̣т̣усаттхе вуттам̣ ‘‘ведӣ париккхата̄ бхӯми, саме тхан̣д̣илам̣ ча̄туре’’ти (саттарасамавагге 18 га̄тха̄йам̣) тасма̄ тхан̣д̣иле анантарахита̄йа пакатибхӯмийам̣ сеййампи каппетӣти аттхо. йам̣ сандха̄йа таттхева нигхан̣т̣усаттхе вуттам̣ ‘‘йо тхан̣д̣иле вата васа̄, сете тхан̣д̣иласа̄йи со’’ти (саттарасамавагге 44 га̄тха̄йам̣) раджо ева джаллам̣ малӣнам̣ раджоджаллам̣. тена вуттам̣ ‘‘сарӣра’’нтиа̄ди. ладдхам̣ а̄сананти нисӣдитум̣ йатха̄ладдхама̄санам̣. акопетва̄ти ан̃н̃аттха анупагантва̄. татха̄ ча̄ха ‘‘таттхева нисӣданасӣло’’ти. евам̣ нисӣданто хи там̣ акопенто на̄ма хоти. чатӯсу маха̄викат̣есу гӯтхамевидха̄дхиппетанти вуттам̣ ‘‘гӯтхам̣ вуччатӣ’’ти. тан̃хи а̄сайавасена вирӯпам̣ кат̣атта̄ ‘‘викат̣а’’нти вуччати. са̄йам̣ татийанти са̄йанхасамайасан̇кха̄там̣ татийасамайам̣. асса̄ти удакорохана̄нуйогасса. па̄топадамива са̄йам̣падам̣ непа̄тикам̣. ануса̄ралопена пана ‘‘са̄йататийака’’нтипи па̄т̣хо диссати.

еттха ча ‘‘ачелако хотӣ’’тиа̄дӣни йа̄ва ‘‘тхусодакам̣ пиватӣ’’ти ета̄ни ватапада̄ни екава̄ра̄ни, ‘‘ека̄га̄рико ва̄ хотӣ’’тиа̄дӣни пана на̄на̄ва̄ра̄ни, на̄на̄ка̄лика̄ни ва̄. татха̄ ‘‘са̄кабхаккхо ва̄ хотӣ’’тиа̄дӣни, ‘‘са̄н̣а̄нипи дха̄рети, маса̄н̣а̄нипи дха̄ретӣ’’тиа̄дӣни ча. татха̄ хеттха ва̄-саддаггахан̣ам̣, пи-саддаггахан̣ан̃ча катам̣. пи-саддопи идха викаппаттхо ева дат̣т̣хаббо. пуримесу пана ватападесу тадубхайампи на катам̣, еван̃ча катва̄ ‘‘ачелако хотӣ’’ти ватва̄ ‘‘са̄н̣а̄нипи дха̄ретӣ’’тиа̄дивачанасса, ‘‘раджоджалладхаропи хотӣ’’ти ватва̄ ‘‘удакорохана̄нуйогамануйутто вихаратӣ’’ти вачанасса ча авиродхо сиддхо хоти. атха ва̄ киметтха авиродхачинта̄йа. умматтакапаччхисадисо хи титтхийава̄до. апича ‘‘ачелако хотӣ’’ти а̄рабхитва̄ таппасан̇гена саббампи ан̃н̃аман̃н̃авиродхамева аттакиламатха̄нуйогам̣ дассентена тена ачелакассапена ‘‘са̄н̣а̄нипи дха̄ретӣ’’тиа̄ди вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

тапопаккаманираттхаката̄ван̣н̣ана̄

397. сӣласампада̄дӣхӣти сӣласампада̄, сама̄дхисампада̄, пан̃н̃а̄сампада̄ти има̄хи локуттара̄хи сампада̄хи. вина̄ти вирахитатта̄, вина̄ ва̄ та̄хи на када̄чипи са̄ман̃н̃ам̣ ва̄ брахман̃н̃ам̣ ва̄ самбхавати, тасма̄ тесам̣ тапопаккама̄нам̣ нираттхакатам̣ дассентоти сапа̄т̣хасесайоджана̄. досаверавирахитанти досасан̇кха̄таверато вирахитам̣. идан̃хи досасса метта̄йа уджупат̣ипаккхато вуттам̣. йам̣ пана а̄чарийена вуттам̣ ‘‘досаггахан̣ена ва̄ саббепи джха̄напат̣ипаккха̄ сам̣килесадхамма̄ гахита̄. вераггахан̣ена паччаттхикабхӯта̄ сатта̄. йадаггена хи досарахитам̣, тадаггена верарахита’’нти (дӣ. ни. т̣ӣ. 1.397), тадетам̣ па̄л̣ийам̣ верасаддассева виджджама̄натта̄, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча тадаттхамева дассетум̣ досасаддасса вуттатта̄ вича̄ретаббам̣.

398. еттакаматтанти наггачарийа̄диматтам̣. па̄кат̣абха̄вена ка̄йати аттхам̣ гаметӣти пакати, локасиддхава̄до. тена̄ха ‘‘пакатикатха̄ еса̄’’ти. ‘‘матта̄ сукхапаричча̄га̄’’тиа̄дӣсу (дха. па. 290) вийа матта̄саддо аппаттам̣ антонӣтам̣ катва̄ пама̄н̣ава̄чакоти а̄ха ‘‘имина̄’’тиа̄ди. тена пана пама̄н̣ена паха̄таббо ева пат̣ипаттиккамо пакаран̣аппатто. имина̄ ‘‘тапопаккамена̄’’ти саддантарена ва̄ адхигатоти дассети ‘‘пат̣ипаттиккамена̄’’ти имина̄. татоти тасма̄ са̄ман̃н̃абрахман̃н̃асса аппаматтакенева пат̣ипаттиккамена судуккарабха̄вато. имам̣ хетусамбандхам̣ сандха̄йа ‘‘падасамбандхена саддхи’’нти вуттам̣. саббаттха̄ти саббава̄ресу.

399. ан̃н̃атха̄ти йади ачелакабха̄ва̄дина̄ са̄ман̃н̃ам̣ ва̄ брахман̃н̃ам̣ ва̄ абхависса, евам̣ сати сувиджа̄нова саман̣о, сувиджа̄но бра̄хман̣о. йасма̄ пана тумхе ито ан̃н̃атха̄ва са̄ман̃н̃ам̣, ан̃н̃атха̄ брахман̃н̃ам̣ вадатха, тасма̄ дуджджа̄нова саман̣о дуджджа̄но бра̄хман̣оти аттхо. тена̄ха ‘‘идам̣ сандха̄йа̄ха̄’’ти. там̣ пакатива̄дам̣ пат̣иккхипитва̄ти йам̣ пуббе па̄катикам̣ са̄ман̃н̃ам̣, брахман̃н̃ан̃ча хадайе т̣хапетва̄ тена ачелакассапена ‘‘дуккарам̣ судуккара’’нти вуттам̣, бхагавата̄ ча тамева сандха̄йа ‘‘пакати кхо еса̄’’тиа̄ди бха̄ситам̣, тамева идха па̄катикаса̄ман̃н̃абрахман̃н̃ависайам̣ катхам̣ пат̣исам̣харитва̄. сабха̄ватова параматтхато ева саман̣асса, бра̄хман̣асса ча дуджджа̄набха̄вам̣ а̄викаронто пунапи ‘‘пакати кхо’’тиа̄дима̄ха. татра̄пӣти саман̣абра̄хман̣ава̄депи. падасамбандханти хетупадена саддхим̣ пубба̄парава̄кйасамбандхам̣.

сӣласама̄дхипан̃н̃а̄сампада̄ван̣н̣ана̄

400-1. пан̣д̣итоти хетусампаттисиддхена пан̣д̣иччена саманна̄гато. катхам̣ уггахесӣти парипаккан̃а̄н̣атта̄ гхат̣е падӣпена вийа аббхантаре самуджджалантена пан̃н̃а̄веййаттийена таттха таттха бхагавата̄ деситаматтхам̣ паригган̣ханто там̣ десанам̣ упадха̄реси. йасма̄ уггахеси, тасма̄…пе… видитва̄ти самбандхо. тасса ча̄ти йо ачелако хоти, йа̄ва удакорохана̄нуйогамануйутто вихарати, тасса ча. тасса чети ва̄ падаччхедо, абха̄вита̄ асаччхиката̄ хоти чети йоджана̄. та̄ сампаттийо пуччха̄ми, йа̄хи саман̣о ча бра̄хман̣о ча хотӣти адхиппа̄йо. сӣласампада̄дивиджа̄нанаттханти сӣласампада̄дивиджа̄нанахету. ‘‘касма̄ пуччхатӣ’’ти хи вуттам̣. атха-саддо четтха ка̄ран̣е. евамӣдисесу. сӣласампада̄йа̄ти еттха итисаддо а̄диаттхо, упалаккхан̣аниддесо ва̄йам̣, тена ‘‘читтасампада̄йа, пан̃н̃а̄сампада̄йа̄’’ти пададвайам̣ сан̇ган̣ха̄ти. тена̄ха ‘‘сӣлачиттапан̃н̃а̄сампада̄хи ан̃н̃а̄’’ти. имехи ча асеккхасӣла̄диккхандхаттайам̣ сан̇гахитанти вуттам̣ ‘‘арахаттапхаламева̄’’ти. таттха ка̄ран̣ам̣ дассети ‘‘арахаттапхалапарийоса̄на’’нтиа̄дина̄. идан̃хи ка̄колоканамива убхайа̄пеккхавачанам̣.

сӣхана̄дакатха̄ван̣н̣ана̄

402. ануттаранти анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ата̄йа, анан̃н̃аса̄дха̄ран̣аттхависайата̄йа ча ануттарам̣. маха̄сӣхана̄данти махантам̣ буддхасӣхана̄дам̣. ативийа аччантависуддхата̄йа парамависуддхам̣. ‘‘параманти уккат̣т̣хам̣. тена̄ха ‘уттама’нти’’ а̄чарийена вуттам̣, уккат̣т̣хапарийа̄йо ча парамасаддо аттхӣти тасса̄дхиппа̄йо. сӣламева̄ти локийасӣламаттатта̄ сӣласа̄ман̃н̃амева. йатха̄ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣ам̣ бхагавато локуттарасӣлам̣ сава̄санапат̣ипаккхадхаммавиддхам̣санато, евам̣ локийасӣлампи анан̃н̃аса̄дха̄ран̣амева тадануччхавикабха̄вена паваттатта̄. еван̃хи ‘‘на̄хам̣ таттха̄’’ти па̄л̣ивачанам̣ упапаннам̣ хоти. ‘‘йа̄вата̄ кассапа арийам̣ парамам̣ сӣла’’нти идам̣ ‘‘сӣласса ван̣н̣ам̣ бха̄сантӣ’’ти еттха а̄ка̄радассанам̣. ‘‘йадидам̣ адхисӣла’’нти идам̣ пана ‘‘таттха̄’’ти пададвайе анийамавачанам̣. ‘‘йадидам̣ адхисӣла’’нти ча локийалокуттаравасена дувидхампи буддхасӣлам̣ екаджджхам̣ катва̄ вуттам̣, тасма̄ та-садденапи убхайассева пара̄масананти дассетум̣ ‘‘таттха сӣлепи парамасӣлепӣ’’тиа̄дима̄ха. самасаманти самена висесанабхӯтена сӣлена саманти аттхам̣ вин̃н̃а̄петум̣ ‘‘мама сӣласамена сӣлена майа̄ сама’’нти вуттам̣. тасмим̣ сӣлети дувидхепи сӣле. ити иманти евам̣ имам̣ сӣлависайам̣. пат̣хаманти уппаттиккамато пат̣хамам̣ паваттатта̄ пат̣хамабхӯтам̣.

тапатӣти килесе сантаппати, видхаматӣти аттхо. ‘‘тадева̄’’ти имина̄ тулйа̄дхикаран̣асама̄сама̄ха. джигуччхатӣти хӣл̣ети ла̄макато т̣хапети. а̄рака̄ килесехӣти катва̄ ниддосатта̄ арийа̄. а̄рамбхаваттхувасена̄ти ат̣т̣ха̄рамбхаваттхувасена. випассана̄вӣрийасан̇кха̄та̄ти випассана̄сампайуттавӣрийасан̇кха̄та̄. локийаматтатта̄ таподжигуччха̄ва. маггапхаласампайутта̄ вӣрийасан̇кха̄та̄ таподжигуччха̄ти адхика̄равасена самбандхо. саббуккат̣т̣хабха̄вато парама̄ на̄ма. йатха̄ йувино бха̄во йоббанам̣, евам̣ джигуччхино бха̄во джегуччхам̣. йадидам̣ адхиджегуччханти сӣле вийа локийалокуттаравасена дувидхампи буддхаджегуччхам̣. таттха̄ти джегуччхепи адхиджегуччхепи. каммассаката̄пан̃н̃а̄ти ‘‘аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣ха’’нтиа̄ди (ма. ни. 1.441; вибха. 793) найаппаваттам̣ н̃а̄н̣ам̣. йатха̄ха вибхан̇ге –

‘‘таттха катарам̣ каммассаката̄н̃а̄н̣ам̣, аттхи диннам̣, аттхи йит̣т̣хам̣, аттхи хутам̣, аттхи сукат̣адуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко…пе… т̣хапетва̄ сачча̄нуломикам̣ н̃а̄н̣ам̣ сабба̄пи са̄сава̄ кусала̄ пан̃н̃а̄ каммассаката̄н̃а̄н̣а’’нти (вибха. 793).

саббампи хи акусалам̣ аттано ва̄ хоту, парасса ва̄, на сакам̣ на̄ма. касма̄? аттхабхан̃джанато, анаттхаджананато ча. татха̄ саббампи кусалам̣ сакам̣ на̄ма. касма̄? анаттхабхан̃джанато, аттхаджананато ча. евам̣ каммассакабха̄ве паватта̄ пан̃н̃а̄ каммассаката̄пан̃н̃а̄ на̄ма. випассана̄пан̃н̃а̄ти маггасаччасса, параматтхасаччасса ча ануломанато сачча̄нуломикасан̃н̃ита̄ випассана̄пан̃н̃а̄, локийаматтато пан̃н̃а̄ва. иттхилин̇гасса напум̣сакалин̇гавипарийа̄йо идха лин̇гавипалла̄со. йа̄йам̣ адхипан̃н̃а̄ти сӣле вийа локийалокуттаравасена дувидха̄пи буддхапан̃н̃а̄. таттха̄ти пан̃н̃а̄йапи адхипан̃н̃а̄йапи. йатха̄рахам̣ париттамахаггатабха̄вато вимуттийева на̄ма. маггапхалавасена килеса̄нам̣ самуччхинданапат̣иппассамбхана̄ни самуччхедапат̣иппассаддхивимуттийо. атха ва̄ самма̄ва̄ча̄дивиратӣнам̣ адхисӣлаггахан̣ена, самма̄ва̄йа̄масса адхиджегуччхаггахан̣ена, самма̄дит̣т̣хийа̄ адхипан̃н̃а̄ггахан̣ена гахитатта̄ аггахитаггахан̣ена самма̄сан̇каппасатисама̄дхайо маггапхалапарийа̄панна̄ самуччхедапат̣иппассаддхивимуттийо дат̣т̣хабба̄. ниссаран̣авимутти пана нибба̄намева. йа̄ айам̣ адхивимуттӣти сӣле вуттанайена дувидха̄пи адхивимутти. таттха̄ти вимуттийа̄пи адхивимуттийа̄пи.

403. йам̣ кин̃чи джанавивиттат̣т̣ха̄нам̣ сун̃н̃а̄га̄рамидха̄дхиппетам̣. таттха надантена вина̄ ан̃н̃о джано наттхӣти дассетум̣ ‘‘екакова̄’’тиа̄ди вуттам̣. ат̣т̣хасу париса̄сӯти кхаттийапариса̄, бра̄хман̣агахапатисаман̣ача̄тумаха̄ра̄джиката̄ватим̣сама̄рабрахмапариса̄ти има̄су ат̣т̣хасу париса̄су.

тадаттхам̣ маджджхима̄гамаваре маха̄сӣхана̄дасуттападена (ма. ни. 1.150) са̄дхенто ‘‘чатта̄рима̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха веса̄раджджа̄нӣти виса̄радабха̄ва̄, н̃а̄н̣аппаха̄наантара̄йиканиййа̄никадхаммадесана̄нимиттам̣ куточипи асантассанабха̄ва̄ ниббхайабха̄ва̄ти аттхо. ‘‘веса̄раджджа’’нти хи чатӯсу т̣ха̄несу са̄раджджа̄бха̄вам̣ паччавеккхантасса уппаннасоманассамайан̃а̄н̣ассетам̣ на̄мам̣. ан̃н̃ехи пана аса̄дха̄ран̣атам̣ дассетум̣ ‘‘татха̄гатасса татха̄гатавеса̄раджджа̄нӣ’’ти вуттам̣. ‘‘йатха̄ ва̄ пуббабуддха̄нам̣ веса̄раджджа̄ни пун̃н̃уссайасампаттийа̄ а̄гата̄ни, татха̄ а̄гатавеса̄раджджа̄нӣ’’ти ва̄ дутийасса татха̄гатасаддасса тулйа̄дхикаран̣атта̄ евам̣ вуттам̣. айам̣ ат̣т̣хакатха̄найо. неруттика̄ пана ваданти ‘‘сама̄се сиддхе са̄ман̃н̃атта̄, сан̃н̃а̄саддатта̄ ча татха̄ вутта’’нти. а̄сабхам̣ т̣ха̄нанти сет̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ уттамат̣т̣ха̄нам̣. саббан̃н̃утам̣ пат̣иджа̄нанавасена абхимукхам̣ гаччханти, ат̣т̣хапарисам̣ упасан̇камантӣти ва̄ а̄сабха̄, буддха̄, тесам̣ т̣ха̄нантипи аттхо.

апича тайо пун̇гава̄ – гавасатаджет̣т̣хако усабхо, гавасахассаджет̣т̣хако васабхо. ваджасатаджет̣т̣хако ва̄ усабхо, ваджасахассаджет̣т̣хако васабхо. екага̄макхетте ва̄ джет̣т̣хо усабхо, двӣсу га̄макхеттесу джет̣т̣хо васабхо, саббагавасет̣т̣хо саббаттха джет̣т̣хо саббапариссайасахо сето па̄са̄дико маха̄бха̄равахо асанисатасаддехипи акампанӣйо нисабхоти. нисабхова идха ‘‘усабхо’’ти адхиппето. идампи хи тасса парийа̄йавачанам̣. усабхасса иданти а̄сабхам̣, идам̣ пана а̄сабхам̣ вийа̄ти а̄сабхам̣. йатхева хи нисабхасан̇кха̄то усабхо усабхабалена саманна̄гато чатӯхи па̄дехи патхавим̣ уппӣл̣етва̄ ачалат̣т̣ха̄нена тит̣т̣хати, евам̣ татха̄гатопи дасататха̄гатабалена саманна̄гато чатӯхи веса̄раджджапа̄дехи ат̣т̣хапариса̄патхавим̣ уппӣл̣етва̄ садеваке локе кеначи паччаттхикена пачча̄миттена акампийо ачалат̣т̣ха̄нена тит̣т̣хати. евам̣ тит̣т̣хама̄нова там̣ а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣ивиджа̄на̄ти упагаччхати на паччаккха̄ти аттани а̄ропети. тена вуттам̣ ‘‘а̄сабхам̣ т̣ха̄нам̣ пат̣иджа̄на̄тӣ’’ти.

сӣхана̄дам̣ надатӣти ‘‘сет̣т̣хана̄дам̣ абхӣтана̄дам̣ надатӣ’’ти вуттова̄йаматтхо. атха ва̄ сӣхана̄дасадисам̣ на̄дам̣ надати. айаматтхо кхандхаваггасам̣йутте а̄гатена сӣхана̄дасуттена (сам̣. ни. 3.78) дӣпетаббо. йатха̄ ва̄ сӣхо мигара̄джа̄ париссайа̄нам̣ саханато, гон̣амахим̣ саматтава̄ран̣а̄дӣнам̣ хананато ча ‘‘сӣхо’’ти вуччати, евам̣ татха̄гато мунира̄джа̄ локадхамма̄нам̣ саханато, параппава̄да̄нам̣ хананато ча ‘‘сӣхо’’ти вуччати. евам̣ вуттасса сӣхасса на̄дам̣ надати. таттха йатха̄ мигасӣхо сӣхабалена саманна̄гато саббаттха виса̄радо вигаталомахам̣со сӣхана̄дам̣ надати, евам̣ татха̄гатасӣхо дасататха̄гатабалена саманна̄гато ат̣т̣хасу париса̄су виса̄радо вигаталомахам̣со ‘‘ити рӯпа’’нтиа̄дина̄ (сам̣. ни. 3.78; а. ни. 8.2) найена на̄на̄видхадесана̄вила̄сасампаннам̣ сӣхана̄дам̣ надати. тена вуттам̣ ‘‘париса̄су сӣхана̄дам̣ надатӣ’’ти.

пан̃хам̣ абхисан̇кхаритва̄ти н̃а̄тумиччхитам̣ аттхам̣ аттано н̃а̄н̣абала̄нурӯпам̣ абхисан̇кхаритва̄. тан̇кхан̣ан̃н̃ева̄ти пуччхитаккхан̣ейева т̣ха̄нуппаттикапат̣ибха̄нена виссаджджети. аджджха̄сайа̄нурӯпам̣, аттхадхамма̄нурӯпан̃ча виссаджджанато читтам̣ паритосетийева. асса̄ти саман̣асса готамасса. сотаббам̣ ман̃н̃антӣти ат̣т̣хаккхан̣аваджджитена навамена кхан̣ена лаббхама̄натта̄ ‘‘йам̣ но саттха̄ са̄сати, там̣ майам̣ сосса̄ма̄’’ти а̄дарабха̄ваджа̄та̄ махантенева усса̄хена сотаббам̣ сампат̣иччхитаббам̣ ман̃н̃ати. каллачитта̄ мудучитта̄ти паса̄да̄бхивуддхийа̄ вигатупаккилесата̄йа каллачитта̄ мудучитта̄ хонти. муддхаппасанна̄ти туччхаппасанна̄ нираттхакаппасанна̄. пасанна̄ка̄ро на̄ма пасаннехи ка̄таббасакка̄ро, со дувидхо дхамма̄мисапӯджа̄васена, таттха а̄мисапӯджам̣ дассенто ‘‘пан̣ӣта̄нӣ’’тиа̄дима̄ха. дхаммапӯджа̄ пана па̄л̣ийамева ‘‘татхатта̄йа пат̣ипаджджантӣ’’ти имина̄ дассита̄. татха̄бха̄ва̄йа̄ти йатха̄бха̄ва̄йа йасса ват̣т̣адуккханиссаран̣асса аттха̄йа дхаммо десито, татха̄бха̄ва̄йа. тадеваттхам̣ дассетум̣ ‘‘дхамма̄нудхаммапат̣ипаттипӯран̣аттха̄йа̄’’ти вуттам̣. дхамма̄нудхаммапат̣ипатти хи ват̣т̣адуккханиссаран̣апарийоса̄на̄, са̄ ча дхамма̄нудхаммапат̣ипатти йа̄йа анупуббийа̄ пат̣ипаджджитабба̄, пат̣ипаджджанта̄нан̃ча сати аджджхаттикан̇гасамава̄йе екам̣сика̄ тасса̄ па̄рипӯрӣти там̣ анупуббим̣ дассенто ‘‘кечи саран̣есӯ’’тиа̄дима̄ха. йатха̄ пӯрента̄ пӯретум̣ саккоти на̄ма, татха̄ пӯран̣ам̣ дассетум̣ ‘‘сабба̄ка̄рена пана пӯрентӣ’’ти вуттам̣.

имасмим̣ панока̄сети ‘‘пат̣ипанна̄ ча а̄ра̄дхентӣ’’ти сӣхана̄дакиччапа̄рипӯрит̣т̣хапане па̄л̣ипадесе. самодха̄нетабба̄ти сан̇калайитабба̄. екаччам̣…пе… пасса̄мӣти бхагавато еко сӣхана̄до аса̄дха̄ран̣о ан̃н̃ехи аппат̣иваттийо сет̣т̣хана̄до абхӣтана̄доти катва̄. еса найо сесесупи. апарам̣ тапассинти адхика̄ро. пурима̄нам̣ дасаннанти ‘‘екаччам̣ тапассим̣ нирайе ниббаттам̣ пасса̄мӣ’’ти вуттасӣхана̄дато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘вимуттийа̄ майхам̣ садисо наттхӣ’’ти вуттасӣхана̄да̄ пуримака̄нам̣ дасаннам̣ сӣхана̄да̄нам̣, ниддха̄ран̣е четам̣ са̄мивачанам̣. тена̄ха ‘‘екекасса̄’’ти. ‘‘париса̄су ча надатӣ’’ти а̄дайо ‘‘пат̣ипанна̄ ча мам̣ а̄ра̄дхентӣ’’ти парийоса̄на̄ даса даса сӣхана̄да̄ парива̄ра̄. ‘‘екаччам̣ тапассим̣ нирайе ниббаттам̣ пасса̄мӣ’’ти хи сӣхана̄дам̣ наданто бхагава̄ париса̄су надати виса̄радо хутва̄ надати, таттха ча пан̃хам̣ пуччханти, пан̃хам̣ виссаджджети, виссаджджанена парасса читтам̣ а̄ра̄дхети, сутва̄ сотаббам̣ ман̃н̃анти, сутва̄ ча бхагавато пасӣданти, пасанна̄ ча пасанна̄ка̄рам̣ каронти, йам̣ пат̣ипаттим̣ десети, татхатта̄йа пат̣ипаджджанти, пат̣ипанна̄ ча мам̣ а̄ра̄дхентӣти евам̣ парива̄ретва̄ аттхайоджана̄ самбхавати. айамева найо сесесупи навасу.

‘‘ева’’нтиа̄дина̄ йатха̄вутта̄нам̣ сӣхана̄да̄нам̣ сан̇калайитва̄ дассанам̣. те даса̄ти ‘‘париса̄су ча надатӣ’’ти а̄дайо даса сӣхана̄да̄. пурима̄нам̣ дасаннанти йатха̄вутта̄нам̣ мӯлабхӯта̄нам̣ пуримака̄нам̣ дасасӣхана̄да̄нам̣. парива̄равасена̄ти мӯлим̣ катва̄ паччекам̣ парива̄равасена йоджийама̄на̄ сатам̣ сӣхана̄да̄. пурима̄ ча даса̄ти мӯламӯлийо катва̄ парива̄равасена айоджийама̄на̄ пуримака̄ ча даса̄ти евам̣ даса̄дхикам̣ сӣхана̄дасатам̣ хоти. ан̃н̃асмим̣ пана суттети маджджхима̄гамачӯл̣асӣхана̄дасутта̄димхи (ма. ни. 1.193) тена̄ти сан̇кхйа̄махаттена. маха̄сӣхана̄датта̄ идам̣ суттам̣ ‘‘маха̄сӣхана̄да’’нти вуччати, на пана маджджхиманика̄йе маха̄сӣхана̄дасуттамива чӯл̣асӣхана̄дасуттамупа̄да̄йа̄ти адхиппа̄йо.

титтхийапарива̄сакатха̄ван̣н̣ана̄

404. пат̣иседхетва̄ти татха̄ бха̄ва̄бха̄вадассанена пат̣иккхипитва̄. йам̣ бхагава̄ па̄тхикавагге удумбарикасутте (дӣ. ни. 3.57) ‘‘идха нигродха тапассӣ’’тиа̄дина̄ упаккилесавибха̄гам̣, па̄рисуддхивибха̄ган̃ча дассенто сапарисасса нигродхапарибба̄джакасса пурато сӣхана̄дам̣ надати, там̣ дассетум̣ ‘‘ида̄нӣ’’тиа̄ди вуттам̣. надитапуббанти удумбарикасутте а̄гатанайена пуббе нигродхапарибба̄джакасса надитам̣. тапабрахмача̄рӣти уттаматапача̄рӣ, тапена ва̄ вӣрийена брахмача̄рӣ. иданти ‘‘ра̄джагахе…пе… пан̃хам̣ апуччхӣ’’ти па̄л̣ийам̣ а̄гатавачанам̣. а̄чарийена (дӣ. ни. т̣ӣ. 1.403) пана йатха̄вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄вачанамева пачча̄мат̣т̣хам̣. еттха ча ка̄мам̣ йада̄ нигродхо пан̃хамапуччхи, бхагава̄ часса виссаджджеси, на тада̄ бхагава̄ гиджджхакӯт̣е паббате вихарати, ра̄джагахасамӣпейева удумбарика̄йа девийа̄ уййа̄не вихарати таттхева татха̄ пуччхитатта̄, виссаджджитатта̄ ча, татха̄пи гиджджхакӯт̣е паббате бхагавато виха̄ро на та̄ва виччхинно, тасма̄ па̄л̣ийам̣ ‘‘татра ма’’нтиа̄дивачанам̣, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘татра ра̄джагахе гиджджхакӯт̣е паббате вихарантам̣ ма’’нтиа̄дивачанам̣ вуттанти имаматтхампи ‘‘йам̣ там̣ бхагава̄’’тиа̄дина̄ вин̃н̃а̄петӣти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘гиджджхакӯт̣е паббате’’ти идам̣ таттха катавиха̄рам̣ сандха̄йа вуттанти дассети ‘‘гиджджхакӯт̣е маха̄виха̄ре’’ти имина̄. удумбарика̄йа̄ти танна̄мика̄йа. уййа̄нети таттха катапарибба̄джака̄ра̄мам̣ сандха̄йа вадати. нигродхо на̄ма чханнапарибба̄джако. сандха̄но на̄ма пан̃чаупа̄сакасатапарива̄ро ана̄га̄миупа̄сако. катха̄салла̄панти ‘‘йаггхе гахапати джа̄неййа̄си, кена саман̣о готамо саддхим̣ саллапатӣ’’тиа̄дина̄ (дӣ. ни. 3.53) салла̄пакатхам̣. паранти атисайаттхе нипа̄то. вийа̄ти падапӯран̣аматте йатха̄ там̣ ‘‘ативийа̄’’ти. андхаба̄ланти пан̃н̃а̄чаккхуна̄ андхам̣ ба̄ладжанам̣. йогети найе, дуккханиссаран̣ӯпа̄йети аттхо.

405. анена̄ти бхагавата̄. кхандхакети маха̄вагге паббаджджакхандхаке (маха̄ва. 96) йам̣ парива̄сам̣ паривасатӣти йоджана̄. ‘‘пуббе ан̃н̃атиттхийо бхӯтоти ан̃н̃атиттхийапуббо’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. 76) а̄чарийаса̄рипуттаттхерена вуттам̣. пат̣хамам̣ паббаджджам̣ гахетва̄ва паривасатӣти а̄ха ‘‘са̄ман̣ерабхӯмийам̣ т̣хито’’ти. танти двӣхи а̄ка̄рехи вуттам̣ парива̄сам̣. паббаджджанти ‘‘а̄кан̇кхати паббаджджам̣, а̄кан̇кхати упасампада’’нти еттха вуттам̣ паббаджджаггахан̣ам̣. ‘‘уттаридираттатираттам̣ сахасеййам̣ каппеййа̄’’ти (па̄чи. 51) еттха дираттаггахан̣ам̣ вийа вачанасилит̣т̣хата̄васенева вуттам̣. йасма̄ пана са̄ман̣ерабхӯмийам̣ т̣хитенева париваситаббам̣, на гихибхӯтена, тасма̄ апариваситва̄йева паббаджджам̣ лабхати. на га̄маппавесана̄дӣнӣти еттха а̄дисаддена навесийа̄видхава̄тхуллакума̄рикапан̣д̣акабхиккхунигочарата̄, сабрахмача̄рӣнам̣ ким̣ каран̣ӣйесу даккха̄наласа̄дита̄, уддесапарипуччха̄дӣсу тиббаччхандата̄, йасса титтха̄йатанато идха̄гато, тасса аван̣н̣абхан̣ане аттаманата̄, буддха̄дӣнам̣ аван̣н̣абхан̣ане анаттаманата̄, йасса титтха̄йатанато идха̄гато, тасса ван̣н̣абхан̣ане анаттаманата̄, буддха̄дӣнам̣ ван̣н̣абхан̣ане аттаманата̄ти имесам̣ саттаватта̄нам̣ сан̇гахо ведитаббо. пӯрентена париваситаббанти йада̄ паривасати, тада̄ пӯрама̄нена париваситаббам̣. ат̣т̣хаваттапӯран̣ена̄ти йатха̄вутта̄нам̣ ат̣т̣ханнам̣ ватта̄нам̣ пӯран̣ена. еттха̄ти парива̄се, упасампада̄йа ва̄. гхам̣ситва̄ кот̣т̣етва̄ти аджджха̄сайавӣмам̣санавасена суван̣н̣ам̣ вийа гхам̣ситва̄ кот̣т̣етва̄. паббаджджа̄йа̄ти нидассанаматтам̣. упасампада̄пи хи тена сан̇гайхати.

‘‘ган̣амаджджхе нисӣдитва̄ти упасампада̄каммасса ган̣аппахонака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ маджджхе сан̇гхаттхеро вийа тасса ануггахаттхам̣ нисӣдитва̄’’ти (дӣ. ни. т̣ӣ. 1.405) а̄чарийена вуттам̣, ида̄ни пана бахӯсупи поттхакесу ‘‘там̣ нисӣда̄петва̄’’ти ка̄ритавасена па̄т̣хо диссати. ачирамупасампаннасса асса̄ти ачирӯпасампанно, аттхаматтам̣ пана дассетум̣ ‘‘упасампанно хутва̄ начирамева̄’’ти а̄ха. ка̄йачиттавивека̄ва идха̄дхиппета̄ упадхививекаттхам̣ пат̣ипаджджана̄дхика̄ратта̄ти вуттам̣ ‘‘ка̄йена чева читтена ча̄’’ти. вӯпакат̣т̣хоти вивитто. та̄дисасса сӣлависодхане аппама̄до авуттасиддхоти каммат̣т̣ха̄не аппама̄дамева дассети. песитачиттоти нибба̄нам̣ пати песитачитто, таннинно таппон̣о таппаббха̄роти вуттам̣ хоти, евам̣бхӯто ча татха̄ анапеккхата̄йа виссаджджитака̄йо на̄ма̄ти адхиппа̄йама̄вика̄тум̣ ‘‘виссат̣т̣хааттабха̄во’’ти вуттам̣. атта̄ти четтха читтам̣ вуччати рӯпака̄йасса ависайатта̄. йасса̄ти арахаттапхаласса. джа̄тикулапутта̄пи а̄ча̄расампанна̄ ева арахатта̄дхигама̄йа паббаджджа̄пеккха̄ хонтӣти тепи джа̄тикулапутте техева а̄ча̄ракулапуттехи екасан̇гахе каронто ‘‘а̄ча̄ракулапутта̄’’ти а̄ха. имина̄ хи а̄ча̄расампанна̄ джа̄тикулапутта̄пи сан̇гахита̄ хонти. а̄ча̄расампанна̄намева̄дхиппетабха̄во ча ‘‘саммадева̄’’ти саддантарена вин̃н̃а̄йати. ‘‘отин̣н̣омхи джа̄тийа̄’’тиа̄дина̄ найена хи сам̣вегапуббикам̣ йатха̄нусит̣т̣хам̣ паббаджджам̣ сандха̄йа ‘‘саммадева̄’’ти вуттам̣. тена̄ха ‘‘хетуна̄ва ка̄ран̣енева̄’’ти. таттха хетуна̄ти найена упа̄йена. ка̄ран̣енева̄ти таббиваран̣авачанам̣. танти арахаттапхалам̣. тадева хи ‘‘ануттарам̣ брахмачарийапарийоса̄на’’нти ваттумарахати ан̃н̃есам̣ татха̄ абха̄вато. ‘‘йам̣там̣садда̄ ниччасамбандха̄’’ти садданайенапи тадаттхам̣ дассети ‘‘тасса хӣ’’тиа̄дина̄. ‘‘йассаттха̄йа…пе… паббаджджантӣ’’ти пуббе вуттасса тасса арахаттапхаласса аттха̄йа кулапутта̄ паббаджанти, тасма̄ арахаттапхаламидха̄дхиппетанти вин̃н̃а̄йатӣти адхиппа̄йо. наттхи паро джано татха̄ саччхикаран̣е паччайо йасса̄ти апараппаччайо, там̣. упа-саддо вийа сам̣-саддопи дха̄тусадда̄нуваттакоти вуттам̣ ‘‘па̄пун̣итва̄’’ти, патва̄ адхигантва̄ти аттхо. упа-саддо ва̄ дха̄тусадда̄нуваттако, сам̣-саддо пана дха̄тувисесакоти а̄ха ‘‘сампа̄детва̄’’ти, асеккха̄ сӣласама̄дхипан̃н̃а̄йо ниппха̄детва̄, парипӯретва̄ва̄ти аттхо.

нит̣т̣ха̄петунти нигаманавасена парийоса̄петум̣. ‘‘брахмачарийапарийоса̄нам̣…пе… виха̄сӣ’’ти имина̄ ева хи арахаттаникӯт̣ена десана̄ парийоса̄пита̄, там̣ пана нигаметум̣ ‘‘ан̃н̃атаро…пе… ахосӣ’’ти дхаммасан̇га̄хакехи вуттам̣. екатова идха ан̃н̃атаро, на пана на̄маготта̄дӣхи апа̄кат̣ато. араханта̄нанти убба̄хане четам̣ са̄мивачанам̣. татха̄ убба̄хитатта̄ ча тесамаббхантароти аттхо а̄панноти адхиппа̄йам̣ дассенто ‘‘бхагавато’’тиа̄дима̄ха. кечи пана евам̣ ваданти – араханта̄нанти четам̣ самбандхейева са̄мивачанам̣, ато четтха саха па̄т̣хасесена адхиппа̄йаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘бхагавато’’тиа̄ди вуттанти. йам̣ панеттха аттхато на вибхаттам̣, там̣ сувин̃н̃еййамева.

ити суман̇галавила̄синийа̄ дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йа парамасукхумагамбхӣрадуранубодхаттхапаридӣпана̄йа сувималавипулапан̃н̃а̄веййаттийаджанана̄йа са̄дхувила̄синийа̄ на̄ма лӣнаттхаппака̄санийа̄ маха̄сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄йа лӣнаттхапака̄сана̄.

маха̄сӣхана̄дасуттаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.