(2) сан̇кхйа̄ва̄раван̣н̣ана̄

73. йатха̄ ан̃н̃аман̃н̃апаччайе висесо вибхан̇ге аттхӣти идам̣ хетупаччайа̄дивибхан̇гато висесабха̄васа̄ман̃н̃ена вуттам̣. на хи йа̄дисо ан̃н̃аман̃н̃апаччайавибхан̇ге висесо, та̄дисо пуреджа̄тапаччайавибхан̇ге. татха̄ хи ан̃н̃аман̃н̃апаччайе пат̣исандхи лаббхати, на пуреджа̄тапаччайе. ‘‘випа̄ка̄бйа̄катам̣ екам̣ кхандхам̣ пат̣ичча̄’’тиа̄дике вибхан̇гети имина̄ йасмим̣ паччайе випа̄ка̄бйа̄катам̣ уддхат̣ам̣, там̣ нидассанавасена дассети. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ хетупаччайа̄дӣсу ‘‘випа̄ка̄бйа̄катам̣ екам̣ кхандхам̣ пат̣ичча̄’’тиа̄дина̄ вибхан̇ге випа̄ка̄бйа̄катам̣ уддхат̣ам̣ аттхи, евам̣ випа̄ка̄бйа̄ката̄бха̄вам̣ а̄севанапаччайе висесам̣ дассетӣти.

74. етасмим̣ ануломети имасмим̣ пат̣иччава̄ре паччайа̄нуломе. суддхиканайети пат̣хаме найе. дасситаган̣анатоти ‘‘нава, тӣн̣и, ека’’нти евам̣ сан̇кхепато дасситаган̣анато. тато паресу найесӯти тато пат̣хаманайато паресу дутийа̄динайесу. ан̃н̃исса̄ти нава̄дибхедато ан̃н̃исса̄ ган̣ана̄йа. абахуган̣анена йуттасса бахуган̣анасса паччайасса, тена абахуган̣анена. сама̄наган̣аната̄ ча̄ти ча-саддо бйатиреко. тена паччанӣйато ануломе йо висесо вуччати, там̣ джотети. тена̄ха ‘‘ануломейева дат̣т̣хабба̄’’ти. ануломейева̄ти авадха̄ран̣ена ниваттитам̣ дассетум̣ ‘‘паччанӣйе…пе… ваккхатӣ’’ти вуттам̣.

76-79. те пана терасамӯлака̄дике найе са̄севанасавипа̄кесу двӣсу два̄вӣсатимӯлакесу са̄севанамева гахетва̄ итарам̣ паджаханто а̄ха ‘‘паччха̄джа̄тавипа̄ка̄нам̣ парихӣнатта̄’’ти. виродха̄бха̄ве сатӣти идам̣ ‘‘сийа̄ кусалам̣ дхаммам̣ пат̣ичча акусало дхаммо уппаджджеййа̄’’тиа̄дӣсу вийа парикаппавачанам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘пуччха̄йа дасситанайена̄’’ти. тасса ча тевӣсатимӯлакасса. на̄манти тевӣсатимӯлаканти на̄мам̣. два̄вӣсати…пе… вуттанти етена два̄вӣсатимӯлакова параматтхато лаббхати, на тевӣсатимӯлакоти дассети.

ан̃н̃апада̄нӣти хетуадхипатипада̄дӣни. суддхиканайоти пат̣хаманайо, йам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘екамӯла’’нти вуттам̣. а̄рамман̣амӯлака̄дӣсу на лаббхатӣти думӯлака̄дӣсу там̣ на йоджӣйати. хет̣т̣химам̣ хет̣т̣химам̣ содхетва̄ ева хи абхидхаммапа̄л̣и паватта̄, тасма̄ ‘‘а̄рамман̣е…пе… пан̃ха̄’’ти вуттанти самбандхо. таттха̄ти ‘‘тӣн̣ийева пан̃ха̄’’ти па̄т̣хе. ‘‘ватту адхиппа̄йа̄нувидха̄йӣ саддаппайого’’ти катва̄ адхиппа̄йам̣ вибха̄венто а̄ха ‘‘тато уддхам̣ ган̣анам̣ нива̄рети, на адхо пат̣иккхипатӣ’’ти. ган̣ана̄йа упаниккхиттапан̃н̃аттибха̄вато хет̣т̣ха̄ган̣анам̣ амун̃читва̄ва упариган̣ана̄ самбхаватӣти а̄ха ‘‘тӣсу екасса антогадхата̄йа ча ‘тӣн̣ийева̄’ти вутта’’нти. аттано вачананти ‘‘татридам̣ лаккхан̣а’’нтиа̄дина̄ вуттам̣ аттано вачанам̣.

80-85. авигата̄…пе… вуттепи випалла̄сайоджанам̣ акатва̄ти адхиппа̄йо. са̄ дассита̄ хотӣти са̄ випалла̄сайоджанам̣ акатва̄ дассийама̄на̄ йадипи дассита̄ хоти, на евам̣ а̄викаран̣авасена дассита̄ хоти та̄дисасса лин̇ганасса абха̄вато йатха̄ випалла̄сайоджана̄йанти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘випалла̄са…пе… хотӣ’’ти. евамева адхиппа̄йо йоджетабботи ‘‘йе…пе… там̣ дассету’’нти еттха ‘‘йадипи авигата̄нантара’’нтиа̄дина̄ йатха̄ адхиппа̄йо йоджито, евамева ‘‘тенетам̣ а̄викаротӣ’’ти еттха̄пи адхиппа̄йо йоджетаббо. ким̣ вуттам̣ хоти? йатха̄ таттха ‘‘ӯнатараган̣анехи сама̄наган̣анехи ча саддхим̣ сам̣сандане ӯнатара̄ сама̄на̄ ча ган̣ана̄ хотӣ’’ти айаматтхо н̃а̄панавасена дассито, евамидха̄пӣти. тена вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘а̄рамман̣апаччайо йена йена бахутараган̣анена ва̄ сама̄наган̣анена ва̄ паччайена саддхим̣ тикадука̄дибхедам̣ гаччхати, саббаттха тӣн̣ева пан̃хависсаджджана̄ни ведитабба̄нӣ’’ти. на кеваламаттхависеса̄викаран̣аттхамеветтха татха̄ йоджана̄ ката̄, атха кхо десана̄ккамойева соти дассетум̣ ‘‘паччанӣйа̄дӣсупи пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха мӯлападанти а̄рамман̣апаччайа̄дикам̣ тасмим̣ тасмим̣ найе мӯлабхӯтам̣ падам̣. таттха̄ти паччанӣйа̄дӣсу. етам̣ лаккхан̣анти ‘‘татридам̣ лаккхан̣а’’нтиа̄дина̄ вутталаккхан̣ам̣. тасма̄ти йасма̄ пуббена̄парам̣ па̄л̣и евамева паватта̄, тасма̄ ева. тена мӯлападам̣ а̄димхийева т̣хапетва̄ десана̄ н̃а̄йа̄гата̄ти дассети. йади евам̣ лин̇ганена аттхависеса̄викаран̣ам̣ катханти а̄ха ‘‘на ча вин̃н̃а̄те аттхе вачанена лин̇гена ча пайоджанам̣ аттхӣ’’ти.

паччайа̄нуломаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.