9. упаниссайапаччайаниддесаван̣н̣ана̄

9. упаниссайе тайоти анантара̄рамман̣апакатӯпаниссайаппабхеде тайо упаниссайе. анекасан̇га̄хаката̄йа̄ти анекесам̣ паччайадхамма̄нам̣ сан̇гахан̣ато. екантенева хонти читтанийамахетубха̄вена паваттинийамато. йесу падесӯти йесу кусала̄дипадесу. сан̇гахитоти сан̇гахам̣ гато, кусала̄дипадесу йесам̣ пада̄нам̣йева анантарӯпаниссайо лаббхатӣти аттхо. тесу ‘‘кесан̃чӣ’’ти на вуттам̣. касма̄? на сакка̄ ваттум̣ екантенева упалаббханато. тесӯти кусала̄кусалападесу. на хи кусало акусаласса анантарӯпаниссайо хоти, акусало ва̄ кусаласса, а̄рамман̣апакатӯпаниссайа̄ пана анекантика̄, тасма̄ таттха ‘‘кесан̃чӣ’’ти вуттам̣. сиддха̄нам̣ паччайадхамма̄нанти паччайабха̄вена пуриманиппханна̄нам̣ кусала̄дӣнам̣ кусаласса акусаласса ва̄ти аттхо. акусала̄дӣхӣти йатха̄сан̇кхйам̣ акусалена кусалена ва̄. ависесена̄ти йатха̄вуттависесе нийамам̣ аггахетва̄ акусала̄дӣсу акусалакусала̄нам̣ ‘‘кесан̃чӣ’’тиа̄дина̄.

ана̄рамман̣атта̄ а̄рамман̣ӯпаниссайам̣ пубба̄паранийамена аппаваттито анантарӯпаниссайам̣ на лабхатӣти йоджана̄. пакатасса̄ти ниппха̄дитасса, упасевитасса ва̄. на хи рӯпасанта̄насса саддха̄диниппха̄данам̣ аттхи, утубходжана̄диупасеванам̣ ва̄ самбхавати. тена̄ха ‘‘йатха̄ хи…пе… рӯпасанта̄нена̄’’ти. нану ча рӯпасанта̄не пуббена̄парам̣ висесо лаббхати, со ча на вина̄ сама̄наджа̄тийена ка̄ран̣ена̄ти сва̄йам̣ пакатӯпаниссайала̄бхоти када̄чи а̄сан̇кеййа̄ти а̄ха ‘‘йасмин̃ча̄’’тиа̄ди. таттха танти утубӣджа̄дикам̣ камма̄ди ча тена рӯпена пуриманиппханнена. уппа̄данам̣ са̄бхисандхикам̣ дат̣т̣хаббам̣. адхипатӣсу пубба̄бхисан̇кха̄ро вийа пакаппанам̣ сам̣видаханам̣. пакаран̣ам̣ вутталаккхан̣ена ка̄ран̣абха̄вена ават̣т̣ха̄нам̣, йато ка̄ран̣ависесо ‘‘пакатӣ’’ти вуччати. йади евам̣ касма̄ рӯпассева там̣ пат̣иккхипӣйатӣти а̄ха ‘‘йатха̄ ча…пе… дат̣т̣хабба̄’’ти. евампи утубӣджа̄дӣнам̣ ан̇кура̄дӣсу катхам̣ паччайависесабха̄воти а̄ха ‘‘утубӣджа̄дайо пана…пе… бха̄вато’’ти. упаниссайоти ча йасма̄ балавата̄ка̄ран̣ам̣ адхиппетам̣, тасма̄ на еттха екантена пуриманиппхатти иччхитабба̄. йади евам̣ па̄л̣ийам̣ катхам̣ пуримаггахан̣анти а̄ха ‘‘пуримапурима̄нам̣йева пана̄’’тиа̄ди. тепи ва̄ парикаппанавасена пуриманиппханна̄йева на̄ма хонти. на хи асам̣видита̄ка̄ре ваттхусмим̣ паттхана̄паваттӣти. тена̄ха ‘‘там̣сама̄налаккхан̣ата̄йа̄’’ти.

дхаммети пуггаласена̄санапан̃н̃аттӣнам̣ упа̄да̄набхӯте дхамме. айам̣ найоти пан̃н̃аттимукхена пан̃н̃апетабба̄ тадупа̄да̄набхӯта̄ дхамма̄ гайхантӣти йатха̄вутто найо. еттхева̄ти ‘‘сена̄санампи упаниссайапаччайена паччайо’’ти етасмим̣йева вачане. катхам̣ паччуппаннасса пакатӯпаниссайабха̄воти чодана̄йа ‘‘ваккхатӣ’’тиа̄дина̄ а̄гамам̣ дассетва̄ йуттим̣ дассетум̣ ‘‘паччуппанна̄нампича та̄диса̄нам̣ пуббе пакататта̄’’ти вуттам̣. та̄диса̄нанти йа̄диса̄ утуа̄дайо паччупат̣т̣хита̄, та̄диса̄нам̣ тато пуббе пуретарам̣ пакататта̄ пакатӯпаниссайайогйата̄йа а̄па̄дитатта̄.

касин̣а̄дӣнампи а̄рамман̣ӯпаниссайата̄ самбхаватӣти катва̄ вуттам̣ ‘‘имина̄ адхиппа̄йена ‘екачча̄йа̄’ти а̄ха̄’’ти. татха̄ хи ‘‘касин̣аман̣д̣алам̣ дисва̄’’тиа̄дина̄ тасса упаниссайабха̄во ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутто.

арӯпа̄вачаракусалампи упаниссайо хоти, пагева ка̄ма̄вачарарӯпа̄вачаракусаланти адхиппа̄йо. там̣ пана йатха̄ упаниссайо хоти, там̣ дассетум̣ ‘‘йасмим̣ касин̣а̄димхӣ’’тиа̄ди вуттам̣. ануппаннаджха̄нуппа̄данети рӯпа̄вачараджджха̄нам̣ сандха̄йа̄ха, арӯпа̄вачараджджха̄не пана ваттаббамева наттхи. тадуппа̄дакакусала̄нанти тасса рӯпа̄вачаравипа̄касса уппа̄дакакусала̄нам̣, рӯпа̄вачаракусала̄нанти аттхо. пат̣исандхинийа̄макасса̄ти рӯпа̄вачарапат̣исандхинийа̄макасса. чутитоти рӯпа̄вачарапат̣исандхийа̄ анантарапаччайабхӯта̄йа чутийа̄. пуримаджаванасса васена̄ти чутийа̄ а̄саннаджаванабха̄вена. рӯпа̄вачаракусалам̣ арӯпа̄вачаравипа̄касса̄ти еттха̄пи ‘‘тадуппа̄дакакусала̄на’’нтиа̄дина̄ а̄нетва̄ йоджетаббам̣. йатха̄ ча ‘‘рӯпа̄вачаракусалам̣ арӯпа̄вачаравипа̄касса упаниссайо’’ти вуттам̣, евам̣ ‘‘ка̄ма̄вачаракусалампи тадуппа̄дакакусала̄на’’нтиа̄дина̄ йоджетаббам̣. локуттаравипа̄касса тебхӯмакакусала̄нампи па̄дака̄дивасена упаниссайабха̄во па̄кат̣ойева, татха̄ там̣там̣бхӯмакакусала̄нам̣ там̣там̣бхӯмакакирийа̄нам̣, ка̄ма̄вачаракусаласса рӯпа̄рӯпа̄вачаракирийа̄нам̣, рӯпа̄вачаракусаласса арӯпа̄вачаракирийа̄йа упаниссайабха̄воти имаматтхам̣ дассенто ‘‘евам̣ паччекам̣…пе… ведитаббо’’ти а̄ха. ‘‘саддхам̣ упанисса̄йа да̄нам̣ детӣ’’тиа̄дина̄ пакатӯпаниссайо уддесавасенева па̄т̣хо а̄гато, на вибхаджанавасена̄ти а̄ха ‘‘па̄л̣ийампи…пе… виссаджджито’’ти. кусалаттика̄дӣсу анулома̄дибхедабхиннатта̄ пан̃ха̄ва̄ресӯти бахувачананиддесо.

локуттараниббаттанам̣ упанисса̄йа парасса синехуппа̄дане локуттарадхамма̄ упаниссайо вийа хонтӣти айаметтха лесо, бха̄вино пана локуттарасса акусала̄нам̣ упаниссайата̄ самбхаватӣти а̄ха ‘‘на идам̣ са̄рато дат̣т̣хаббанти адхиппа̄йо’’ти. рӯпа̄вачара̄дикусала̄нанти рӯпа̄рӯпа̄вачаралокуттаракусала̄нам̣ уппа̄дийама̄насса рӯпа̄вачаракусаласса̄ти йоджана̄. рӯпа̄вачаракирийасса ча арӯпа̄вачаравипа̄ко упаниссайо катханти а̄ха ‘‘пуббе нивуттха̄дӣсу…пе… арахато’’ти. там̣ там̣ випа̄кам̣ паттхенто тасса тасса випа̄касса хетубхӯтам̣ кусалам̣ ниббаттетӣти випа̄ка̄нам̣ кусалӯпаниссайата̄ти а̄ха ‘‘чатубхӯмака̄…пе… упаниссайо’’ти. локийакусала̄нам̣ пана локуттаравипа̄ка̄ упаниссайо на хонтӣти дассенто ‘‘йадипӣ’’тиа̄дима̄ха. тенева хи ‘‘татха̄ тебхӯмакавипа̄ко’’ти тебхӯмакаггахан̣ам̣ катам̣. таттха тена̄ти ана̄га̄мина̄. танти арахаттапхалам̣. тасма̄ти адит̣т̣хапуббатта̄. та̄ни вийа̄ти сота̄паттипхала̄ни вийа. тесанти путхуджджана̄дӣнам̣. имасса̄ти ана̄га̄мино. идам̣ вуттам̣ хоти – йатха̄ путхуджджана̄дӣнам̣ санта̄не джха̄на̄дӣнам̣ сота̄паттипхала̄дӣнам̣ на упаниссайапаччайо анупаладдхапуббатта̄, евам̣ ана̄га̄мино джха̄на̄дӣнам̣ аггапхалам̣ упаниссайапаччайо адит̣т̣хапуббатта̄. тена̄ха ‘‘упаладдхапуббасадисамева хи ана̄гатампи упаниссайо’’ти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана хет̣т̣химапхала̄нам̣ кусалӯпаниссайата̄ вутта̄ ева.

йатха̄ випа̄ка̄ кусала̄нам̣, евам̣ кирийа̄пи тесам̣ упаниссайо хотӣти там̣ найам̣ дассетум̣ ‘‘кирийам̣ аттхапат̣исамбхида̄ди’’нтиа̄ди вуттам̣. йонисоманасика̄ре ваттаббамева наттхӣти чатубхӯмакакусалассапи йонисоманасика̄ро упаниссайо хотӣти еттха ваттаббамева наттхи, тадаттхам̣ йонисоманасика̄рам̣ паваттентасса̄ти аттхо. танти йонисоманасика̄рам̣. акусаласса ча чатубхӯмакавипа̄касса упаниссайо йонисоманасика̄роти йоджана̄. евам̣ кирийассапӣти йатха̄ кусаласса йонисоманасика̄расса васена упаниссайо вутто, евам̣ кирийассапи йонисоманасика̄расса васена йоджетаббанти аттхо. со хи там̣ упанисса̄йа ра̄га̄диуппа̄дане акусаласса вуттанайена кусала̄кусалӯпаниссайабха̄вамукхена чатубхӯмакавипа̄касса упаниссайо хотийева. йади кирийасан̇кха̄то…пе… хотийева, атха касма̄ пакатӯпаниссайавибхаджане кирийа̄ на гахита̄, утубходжанасена̄сана̄нийева гахита̄нӣти а̄ха ‘‘невавипа̄канавипа̄кадхаммадхаммесу…пе… найадассанаматтамева̄’’ти. евама̄диканти а̄ди-саддена ‘‘кусалам̣ дхаммам̣ сахаджа̄то абйа̄като дхаммо уппаджджати на упаниссайапаччайа̄’’ти евама̄дикам̣ сан̇ган̣ха̄ти. упаниссайапарийа̄йо упанисасаддоти катва̄ вуттам̣ ‘‘вин̃н̃а̄н̣ӯпанисам̣ на̄марӯпам̣, на̄марӯпӯпанисан̃ча сал̣а̄йатанантиа̄дикена̄’’ти. еттха хи вин̃н̃а̄н̣асса на̄марӯпа̄нам̣ пхассарӯпа̄дӣнам̣ чаккха̄йатана̄дӣнан̃ча упаниссайабха̄во вуттоти.

упаниссайапаччайаниддесаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.