7. анусайайамакам̣

париччхедапариччхиннуддесава̄раван̣н̣ана̄

1. ‘‘авиджджа̄самудайа̄ рӯпасамудайо, тан̣ха̄самудайа̄ рӯпасамудайо, каммасамудайа̄ рӯпасамудайо. лобхо нида̄нам̣ камма̄нам̣ самудайа̄йа̄’’ти ча евама̄дина̄ кусаламӯлакусала̄дӣнам̣ паччайабха̄во вуттоти а̄ха ‘‘паччайадӣпакена мӯлайамакена̄’’ти. ‘‘со ‘аниччам̣ рӯпам̣, аниччам̣ рӯпа’нти йатха̄бхӯтам̣ паджа̄на̄ти. чаккху аниччам̣, рӯпа̄ аничча̄’’ти ча а̄дина̄ бахулакхандха̄димукхена аничча̄нупассана̄дайо вихита̄ти вуттам̣ ‘‘кхандха̄дӣсу тӣран̣аба̄хуллато’’ти. килеса̄нам̣ самуччхинданато парам̣ паха̄накиччам̣ наттхӣти а̄ха ‘‘анусайапаха̄нанта̄ паха̄напарин̃н̃а̄’’ти. йадипи анусайехи сампайогато а̄рамман̣ато ва̄ паха̄напарин̃н̃а̄ наппаваттати, анусайа̄бха̄ве пана тада̄рамбхо ева наттхӣти катва̄ вуттам̣ ‘‘анусайехи паха̄напарин̃н̃ам̣ вибха̄вету’’нти. анусайабха̄вена лаббхама̄на̄нанти анусайабха̄вена виджджама̄на̄нам̣, анусайасабха̄ва̄нанти аттхо. тӣха̄ка̄рехӣти париччхеда̄дӣхи тӣхи пака̄рехи. анусайесу ган̣анасарӯпаппаваттит̣т̣ха̄нато абодхитесу пуггалока̄са̄дивасена паваттийама̄на̄ таббисайа̄ десана̄ на сувин̃н̃еййа̄ хотӣти дассенто а̄ха ‘‘тесу татха̄…пе… дуравабодхатта̄’’ти.

еттха пуримесӯти падуддха̄ро анантарасса видхи пат̣иседхо ва̄ти катва̄ са̄нусайава̄ра̄диапеккхо, на анусайава̄ра̄диапеккхо анусайава̄ре па̄л̣иваваттха̄насса пагева кататта̄ти дассенто ‘‘етесу са̄нусайава̄ра̄дӣсу пуримесӯти аттхо’’ти а̄ха. са̄нусайава̄ра̄дӣсу хи тӣсу пуримесу ока̄сава̄ре йато татоти десана̄ паватта̄, на анусайава̄ра̄дӣсу. аттхависеса̄бха̄ватоти ‘‘ка̄мадха̄туйа̄ чутасса̄’’тиа̄дина̄ (йама. 2.анусайайамака.302) па̄л̣иа̄гатападасса, ‘‘ка̄мадха̄тум̣ ва̄ пана упападжджантасса̄’’тиа̄дина̄ йамакабха̄вена ат̣т̣хакатха̄а̄дигатападасса ча аттхависеса̄бха̄вато. катхамайам̣ йамакадесана̄ сийа̄ дутийасса падасса абха̄ватоти аттхо. йади на̄йам̣ йамакадесана̄, атха касма̄ идха̄гата̄ти а̄ха ‘‘пуримава̄ре хӣ’’тиа̄ди. таттха анусайат̣т̣ха̄напариччхедадассананти анусайат̣т̣ха̄ната̄йа париччхедадассанам̣. евампи катхамидам̣ анусайайамакам̣ йамакадесана̄саббха̄ватоти а̄ха ‘‘йамакадесана̄…пе… на̄мам̣ дат̣т̣хабба’’нти. аттхавасена̄ти пат̣иломаттхавасена. пат̣хамападена хи вуттасса випариваттанавасенапи йамакадесана̄ хоти ‘‘рӯпам̣ рӯпаккхандхо, рӯпаккхандхо рӯпа’’нтиа̄дӣсу (йама. 1.кхандхайамака.2), таттха пана аттхависесо аттхи, идха наттхи, тасма̄ на татха̄ десана̄ ката̄ти дассенто а̄ха ‘‘аттхависеса̄бха̄вато пана на вутта̄’’ти. лаббхама̄ната̄васена̄ти пуччха̄йа лаббхама̄ната̄васена.

уппаттиарахатам̣ дассетӣти имина̄ ниппарийа̄йена анусайа̄ ана̄гата̄ти дасситам̣ хоти йато те маггаваджджха̄, на ча атӣтапаччуппанна̄ уппаттираха̄ти вуччанти уппаннатта̄. йам̣сабха̄ва̄ пана дхамма̄ ана̄гата̄ анусайа̄ти вуччанти, там̣сабха̄ва̄ ева те атӣтапаччуппанна̄ вутта̄. на хи дхамма̄нам̣ аддха̄бхедена сабха̄вабхедо аттхи, тасма̄ анусайа̄нам̣ атӣтапаччуппаннабха̄ва̄ парийа̄йато лаббхантӣти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (йама. ат̣т̣ха. анусайайамака 1) ‘‘атӣтопи хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣. евам̣пака̄ра̄ти анусайаппака̄ра̄, ка̄ран̣ала̄бхе сати уппаджджана̄раха̄иччева аттхо. со евам̣пака̄ро уппаджджанава̄ре уппаджджати-саддена гахито уппаджджана̄рахата̄йа авиччхиннабха̄вадӣпанаттханти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘на кхандхайамака̄дӣсу вийа уппаджджама̄ната̄’’ти, паччуппанната̄ти аттхо. тенева̄тиа̄дина̄ йатха̄вуттаматтхам̣ па̄кат̣атарам̣ кароти. таттха нинна̄на̄каран̣оти ниббисесо. уппаджджана̄нусайа̄нам̣ нинна̄на̄каран̣атта̄ ева хи ‘‘еттхеса̄ тан̣ха̄ уппаджджама̄на̄ уппаджджати, еттха нивисама̄на̄ нивисатӣ’’ти вибхан̇ге (вибха. 203) а̄гатам̣. анусайанан̃хи еттха нивисананти адхиппетам̣.

ида̄ни йена парийа̄йена атӣтапаччуппаннесу анусайавоха̄ро, там̣ дассетука̄мо ана̄гатампи техи саддхим̣ екаджджхам̣ катва̄ дассенто ‘‘анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ пана…пе… вуччантӣ’’ти а̄ха. етена бхӯтапуббагатийа̄ атӣтапаччуппаннесу уппаттирахата̄ ведитабба̄ти дассети. уппаттиарахата̄ на̄ма килеса̄нам̣ маггена асамуччхинната̄йа ведитабба̄. са̄ ча атӣтапаччуппаннесупи аттхева̄ти пака̄рантаренапи тесам̣ парийа̄йатова анусайабха̄вам̣ пака̄сети. тенева̄ха ‘‘маггасса пана̄’’тиа̄ди. та̄диса̄нанти йе маггабха̄вана̄йа асати уппаттираха̄, та̄диса̄нам̣. дхаммо ева ча уппаджджати, на дхамма̄ка̄роти адхиппа̄йо. на хи дхамма̄ка̄ра̄ аниччата̄дайо уппаджджантӣти вуччанти. йади пана те уппа̄да̄дисаман̇гино сийум̣, дхамма̄ ева сийум̣. тена вуттам̣ ‘‘аппахӣна̄ка̄ро ча уппаджджатӣти ваттум̣ на йуджджатӣ’’ти.

вуттампи тха̄магаманам̣ аггахетва̄ аппахӣнат̣т̣хаматтамева гахетва̄ чодако чодетӣти дассенто а̄ха ‘‘сатта̄нусайа…пе… а̄паджджатӣти че’’ти. на хи тха̄магамане гахите чодана̄йа ока̄со аттхи. тена̄ха ‘‘на̄паджджатӣ’’тиа̄ди. вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣, на кеваламат̣т̣хакатха̄йамева па̄т̣хагатова̄йаматтхо, тасма̄ евамева гахетабботи дассенто ‘‘тха̄магато…пе… йутта’’нти ватва̄ ким̣ пана там̣ тха̄магамананти пара̄сан̇кам̣ ниваттенто ‘‘тха̄магатанти ча…пе… вутта̄’’ти а̄ха. таттха ан̃н̃ехи аса̄дха̄ран̣оти килесаваттхуа̄дӣнам̣ килесата̄дисабха̄во вийа ка̄мара̄га̄дито ан̃н̃аттха алаббхама̄но тесам̣йева а̄вен̣ико сабха̄во, йато те бхавабӣджам̣ бхавамӯланти ча вуччанти. йасма̄ ча тха̄магаманам̣ тесам̣ анан̃н̃аса̄дха̄ран̣о сабха̄во, тасма̄ анусайананти вуттам̣ хотӣти дассенто ‘‘тха̄магатоти анусайасаман̇гӣти аттхо’’ти а̄ха.

‘‘йасса ка̄мара̄га̄нусайо анусети, тасса пат̣игха̄нусайо анусетӣти? а̄манта̄’’тиа̄дина̄ (йама. 2.анусайайамака.3) анусайава̄ре вутто ева аттхо ‘‘йасса ка̄мара̄га̄нусайо уппаджджати, тасса пат̣игха̄нусайо уппаджджатӣти? а̄манта̄’’тиа̄дина̄ (йама. 2.анусайайамака.300) вуттоти анусайана̄ка̄ро ева уппаджджанава̄ре уппаджджати-саддена гахитоти ‘‘уппаджджанава̄ро анусайава̄рена нинна̄на̄каран̣о вибхатто’’ти йам̣ вуттам̣, таттха вича̄рам̣ а̄рабхати ‘‘анусайауппаджджанава̄ра̄нам̣ сама̄нагатикатта̄’’тиа̄дина̄. ‘‘уппаджджатӣ’’ти вачанам̣ сийа̄ти уппаджджанава̄ре ‘‘уппаджджатӣ’’ти вачанам̣ аппахӣна̄ка̄радӣпакам̣ сийа̄. татха̄ ча сати йатха̄ ‘‘имасса уппа̄да̄’’ти еттха имасса аниродха̄ти айаматтхопи н̃а̄йати, евам̣ ‘‘уппаджджатӣ’’ти вутте аттхато ‘‘на уппаджджатӣ’’ти айаматтхо вутто хоти аппахӣна̄ка̄расса уппаттирахабха̄васса ануппаджджама̄насабха̄ватта̄ти чоданам̣ дассенто ‘‘уппаджджатӣти вачанасса авуттата̄ на сакка̄ ваттунти че’’ти а̄ха. вачанаттхависесена там̣двайасса вуттатта̄ти етена дхаммана̄натта̄бха̄вепи падаттхана̄наттхена ва̄рантарадесана̄ хоти йатха̄ сахаджа̄тасам̣сат̣т̣хава̄ресӯти дассети. анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхитва̄тиа̄ди тамева вачанаттхависесам̣ вибха̄ветум̣ а̄раддхам̣. уппаттийогганти уппаттийа̄ йоггам̣, уппаджджанасабха̄гатанти аттхо. йато анусайа̄ уппаттираха̄ти вуччанти, екантена четадева сампат̣иччхитаббам̣ ‘‘йасса ка̄мара̄га̄нусайо уппаджджати, тасса пат̣игха̄нусайо уппаджджатӣти? а̄манта̄’’тиа̄дивачанато (йама. 2.анусайайамака.300). ‘‘анусентӣти анусайа̄’’ти еттаке вутте сада̄ виджджама̄на̄ ну кхо те апариниппханна̄нусайанат̣т̣хена ‘‘анусайа̄’’ти вуччантӣти айаматтхо а̄паджджатӣти там̣ниседханаттхам̣ ‘‘анурӯпам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхитва̄ уппаджджантӣ’’ти вуттам̣. уппаттиарахабха̄вена тха̄магатата̄ анусайат̣т̣хоти йам̣ тесам̣ уппаттийогавачанам̣ вуттам̣, там̣ саммадева вуттанти имаматтхама̄ха ‘‘анусайасаддасса̄’’тиа̄дина̄. тена ва̄радвайадесануппа̄дика̄ анусайасаддаттханиддха̄ран̣а̄ти дассети. тампи сувуттамева имина̄ тантиппама̄н̣ена̄ти идампи ‘‘абхидхамме та̄ва̄’’тиа̄дина̄ а̄гатам̣ тивидхамева тантим̣ сандха̄йа̄ха̄ти дассенто а̄ха ‘‘тантиттайенапи хи читтасампайуттата̄ дӣпита̄ хотӣ’’ти.

париччхедапариччхиннуддесава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

уппаттит̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄

2. евам̣ сатӣти ведана̄нам̣ висеситаббабха̄ве ка̄мадха̄туйа̄ ча висесанабха̄ве сати. ка̄ма̄дха̄туйа̄ анусайанат̣т̣ха̄ната̄ на вутта̄ хоти аппадха̄набха̄вато, падха̄на̄ппадха̄несу падха̄не киччадассанато, висесанабха̄вена чаритаббата̄йа ча̄ти адхиппа̄йо. хоту ко досоти када̄чи вадеййа̄ти а̄сан̇кама̄но а̄ха ‘‘двӣсу пана̄’’тиа̄ди. двӣсӯти ниддха̄ран̣е бхуммам̣, татха̄ ‘‘тӣсу дха̄тӯсӯ’’ти еттха̄пи. тасма̄ти йасма̄ дха̄туа̄дибхедена тивидхам̣ анусайат̣т̣ха̄нам̣, таттха ча рӯпа̄рӯпадха̄тӯнам̣ бхавара̄гасса анусайат̣т̣ха̄ната̄ вутта̄ти ка̄мадха̄туйа̄ ка̄мара̄гасса анусайат̣т̣ха̄ната̄ екантена ваттабба̄, тасма̄. тӣсу дха̄тӯсу тӣсу ведана̄сӯти ча ниддха̄ран̣е бхуммам̣, ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄сӯти ча а̄дха̄ре.

двӣсвева̄ти двӣсу сукхопеккха̄су ева. сабба̄су двӣсӯти йа̄су ка̄сучи двӣсу. тена̄ти ‘‘ка̄мара̄го двӣсу ведана̄су анусетӣ’’ти вачанаса̄маттхийаладдхена висесаниччхайенева. бхавара̄га̄нусайат̣т̣ха̄нам̣ рӯпа̄рӯпадха̄туйо таданурӯпа̄ ча ведана̄. на хи двӣсу ведана̄су ка̄мара̄га̄нусайова анусетӣти авадха̄ран̣ам̣ иччхитам̣, двӣсу ева пана ведана̄сӯти иччхитам̣. тенева̄ха ‘‘двӣсвева анусети, на тӣсӯ’’ти. ат̣т̣ха̄нан̃ча анусайа̄нам̣, ким̣ там̣ апарийа̄паннам̣ сакка̄йе? саббо локуттаро дхаммо. ча-саддена пат̣игха̄нусайат̣т̣ха̄нам̣ сан̇ган̣ха̄ти. тена вуттам̣ ‘‘йатха̄ ча̄’’тиа̄ди. ан̃н̃а̄ти ка̄мара̄га̄нусайат̣т̣ха̄набхӯта̄ две ведана̄.

ан̃н̃есу двӣхи ведана̄хи виппайуттесу. пийарӯпаса̄тарӯпесӯти пийа̄йитаббамадхурасабха̄весу. висесанан̃четам̣ рӯпа̄дӣнам̣ саббадва̄расаббапурисесу ит̣т̣хабха̄васса анийатата̄йа катам̣. са̄тасантасукхагиддхийа̄ти са̄тасукхе сантасукхе ча гиджджхана̄ка̄рена абхикан̇кхана̄ка̄рена. таттха са̄тасукхам̣ ка̄йикам̣, сантасукхам̣ четасикам̣. са̄тасукхам̣ ва̄ ка̄йикасукхам̣, сантасукхам̣ упеккха̄сукхам̣. татха̄ ча̄ху ‘‘упеккха̄ пана сантатта̄, сукхамиччева бха̄сита̄’’ти (висуддхи. 2.644; маха̄ни. ат̣т̣ха. 27). париттам̣ ва̄ ол̣а̄рикам̣ сукхам̣ са̄тасукхам̣, анол̣а̄рикам̣ сантасукхам̣. париттаггахан̣ан̃четтха ка̄мара̄га̄нусайасса адхиппетатта̄. ан̃н̃аттха̄ти ведана̄хи ан̃н̃аттха. соти ка̄мара̄га̄нусайо. ведана̄су анугато хутва̄ сетӣти ведана̄пеккхо ева хутва̄ паваттати йатха̄ путта̄пеккха̄йа дха̄тийа̄ анугган̣ханаппаватти, сайанасан̇кха̄та̄ паватти ча ка̄мара̄гасса ника̄манамева. тена̄ха ‘‘сукхамиччева абхилапатӣ’’ти. йатха̄ тасса, евам̣ пат̣игха̄нусайа̄дӣнампи вуттанийа̄мена йатха̄сакам̣ киччакаран̣амева дуккхаведана̄дӣсу анусайанам̣ дат̣т̣хаббам̣. тена вуттам̣ ‘‘евам̣ пат̣игха̄нусайо ча̄’’тиа̄ди. тӣсу ведана̄су анусайанавачанена̄ти тӣсу ведана̄су йатха̄рахам̣ анусайанавачанена. ит̣т̣ха̄дибха̄вена гахитесӯти ит̣т̣ха̄дӣсу а̄рамман̣апакатийа̄ васена ит̣т̣ха̄дибха̄вена гахитесу випарӣтасан̃н̃а̄йа васена анит̣т̣ха̄дӣсу ит̣т̣ха̄дибха̄вена гахитесӯти йоджана̄. на хи ит̣т̣ха̄дибха̄вена гахан̣ам̣ випарӣтасан̃н̃а̄.

таттха̄ти ит̣т̣ха̄рамман̣а̄дӣсу. еттха̄ти анусайане. ка̄масса̄да̄диваттхубхӯта̄нам̣ ка̄мабхава̄дӣнанти ка̄масса̄дабхавасса̄даваттхубхӯта̄нам̣ ка̄марӯпа̄рӯпабхава̄нам̣ гахан̣ам̣ ведитаббанти йоджана̄. таттха̄ти ведана̄ттайадха̄туттайесу. ниддха̄ран̣е четам̣ бхуммам̣. дуккхапат̣игха̄то дуккхе анабхирати. йаттха таттха̄ти дуккхаведана̄йа там̣сампайуттесу анит̣т̣харӯпа̄дӣсу ва̄ти йаттха таттха. махаггата̄ упа̄диннаккхандха̄ рӯпа̄рӯпабхава̄, анупа̄диннаккхандха̄ рӯпа̄рӯпа̄вачарадхамма̄. таттха̄ти йатха̄вуттесу махаггатадхаммесу бхавара̄гоиччева ведитаббо. тена вуттам̣ ‘‘рӯпадха̄туйа̄ арӯпадха̄туйа̄ еттха ка̄мара̄га̄нусайо на̄нусетӣ’’ти. дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнанти а̄ди-саддена вичикиччха̄нусайаавиджджа̄нусайа̄дӣнам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо.

дха̄туттайаведана̄ттайавинимуттам̣ дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнам̣ анусайанат̣т̣ха̄нам̣ на вуттанти сувуттаметам̣ дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнам̣ уппаттит̣т̣ха̄напуччха̄йам̣ ‘‘саббасакка̄йапарийа̄паннесу дхаммесу’’иччева виссаджджитатта̄. ка̄мара̄го пана йаттха на̄нусети, там̣ дуккхаведана̄рӯпа̄рӯпадха̄тувинимуттам̣ дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнам̣ анусайанат̣т̣ха̄нам̣ аттхӣти дассетум̣ ‘‘нану ча̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. таттха таданусайанат̣т̣ха̄натоти тасса ка̄мара̄га̄нусайасса анусайанат̣т̣ха̄нато. ан̃н̃а̄ неккхаммасситасоманассупеккха̄сан̇кха̄та̄. айаметтха сан̇кхепаттхо – неккхаммасситадоманассе вийа пат̣игха̄нусайо неккхаммасситасоманассупеккха̄су ка̄мара̄га̄нусайо на̄нусетӣти ‘‘йаттха ка̄мара̄га̄нусайо на̄нусети, таттха дит̣т̣ха̄нусайо на̄нусетӣ’’ти сакка̄ ваттунти тасма̄ там̣ уддхаритва̄ на вуттанти. хонтӯти та̄сам̣ ведана̄нам̣ аттхитам̣ пат̣иджа̄нитва̄ уддхаритва̄ авачанасса ка̄ран̣ам̣ дассенто а̄ха ‘‘на пана…пе… там̣ на вутта’’нти. таданусайанат̣т̣ха̄нанти тесам̣ дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнам̣ анусайанат̣т̣ха̄нам̣. тасма̄ти йасма̄ сатипи ка̄мара̄га̄нусайанат̣т̣ха̄нато ан̃н̃асмим̣ дит̣т̣ха̄нусайа̄дӣнам̣ анусайанат̣т̣ха̄не там̣ пана дха̄туттайаведана̄ттайавинимуттам̣ наттхи ведана̄двайабха̄вато, тасма̄. там̣ ведана̄двайам̣ на вуттам̣ висум̣ на уддхат̣анти аттхо. тасма̄ти йасма̄ ‘‘йаттха ка̄мара̄га̄дайо на̄нусенти, таттха дит̣т̣хивичикиччха̄ на̄нусентӣ’’ти айаматтхо ‘‘а̄манта̄’’ти имина̄ пат̣ивачанависсаджджанена авибха̄гато вуттоти ‘‘йаттха ка̄мара̄га̄дайо анусенти, таттха дит̣т̣хивичикиччха̄ анусентӣ’’ти айампи аттхо авибха̄гатова лаббхати, тасма̄. авибха̄гато ча дуккхам̣ пат̣игхасса анусайанат̣т̣ха̄нанти дӣпитам̣ хоти. тена̄ха ‘‘ависесена…пе… ведитабба’’нти. таттха ависесена̄ти гехасситам̣ неккхаммасситанти висесам̣ акатва̄. самуда̄йавасена гахетва̄ти йатха̄вуттаавайава̄нам̣ самӯхавасена дуккхантвева гахетва̄. ‘‘ависесена самуда̄йавасена гахетва̄’’ти имаматтхам̣ татха̄-саддена анукад̣д̣хати ‘‘двӣсу ведана̄сӯ’’ти еттха̄пи гехассита̄дивибха̄гасса аниччхитатта̄.

йади евам̣ ‘‘пат̣игхам̣ тена паджахати, на таттха пат̣игха̄нусайо анусетӣ’’ти идам̣ суттападам̣ катханти чоданам̣ сандха̄йа ‘‘апича̄’’тиа̄ди вуттам̣. таттха̄ти тасмим̣ доманассе, там̣сампайутте ва̄ пат̣игхе. неккхаммасситам̣ доманассантиа̄дина̄ неййаттхамидам̣ суттам̣, на нӣтаттханти дассети. йатха̄ пана суттам̣ уда̄хат̣ам̣, татха̄ идха касма̄ на вуттанти а̄ха ‘‘пат̣игхуппаттирахат̣т̣ха̄ната̄йа̄’’тиа̄ди. евампи сутта̄бхидхаммапа̄т̣ха̄нам̣ катхамавиродхоти а̄ха ниппарийа̄йадесана̄ хеса̄, са̄ пана парийа̄йадесана̄ти. еван̃ча катва̄ти парийа̄йадесанатта̄ ева. ра̄га̄нусайоти ка̄мара̄га̄нусайо адхиппето. йато ‘‘ана̄га̄мимаггена самуггха̄танам̣ сандха̄йа̄’’ти вуттам̣, тасма̄ тасса на махаггатадхамма̄ анусайанат̣т̣ха̄нанти там̣ пат̣хамаджджха̄нан̃ча ана̄маситва̄ ‘‘на хи локийа̄…пе… на̄нусетӣти сакка̄ ватту’’нти вуттам̣. аваттхубха̄ватоти сабха̄венева ануппаттит̣т̣ха̄натта̄. идха̄ти имасмим̣ анусайайамаке. вуттанайена̄ти ‘‘неккхаммасситам̣ доманассам̣ уппа̄детва̄’’тиа̄дина̄ вуттена найена. там̣пат̣ипаккхабха̄ватоти тесам̣ пат̣игха̄дӣнам̣ пат̣ипаккхасса маггасса саббха̄вато. на кевалам̣ маггасаббха̄вато, атха кхо балававипассана̄саббха̄ватопӣти дассенто а̄ха ‘‘там̣самуггха̄…пе… бха̄вато ча̄’’ти.

ида̄ни йадетам̣ таттха таттха ‘‘анусайанат̣т̣ха̄на’’нти вуттам̣, там̣ гахетаббадхаммавасена ва̄ сийа̄ гахан̣ависесена ва̄ти две викаппа̄, тесу пат̣хамам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘а̄рамман̣е анусайанат̣т̣ха̄не сатӣ’’ти. рӯпа̄диа̄рамман̣е анусайа̄нам̣ анусайанат̣т̣ха̄нанти гайхама̄не йаматтхам̣ сандха̄йа ‘‘на сакка̄ ватту’’нти вуттам̣, там̣ дассетум̣ ‘‘дуккха̄йа хӣ’’тиа̄дима̄ха. йади сийа̄ти йади ка̄мара̄га̄нусайо сийа̄. етассапӣти дит̣т̣ха̄нусайасампайутталобхассапи ‘‘саббасакка̄йапарийа̄паннесу дхаммесӯ’’ти ка̄мара̄гасса т̣ха̄нам̣ ваттаббам̣ сийа̄, на ча вуттам̣. атха пана̄тиа̄ди дутийавикаппам̣ сандха̄йа вуттам̣. аджджха̄сайавасена там̣нинната̄йа̄ти асатипи а̄рамман̣акаран̣е йаттха ка̄мара̄га̄дайо аджджха̄сайато нинна̄, там̣ тесам̣ анусайанат̣т̣ха̄нам̣. тена вуттам̣ ‘‘анугато хутва̄ сетӣ’’ти. атха пана вуттанти самбандхо. йатха̄тиа̄ди йатха̄вуттасса аттхасса уда̄харан̣авасена нирӯпанам̣. дуккхе пат̣ихан̃н̃анавасенева паваттати, на̄рамман̣акаран̣авасена̄ти адхиппа̄йо. дуккхамева тасса анусайанат̣т̣ха̄нам̣ вуттанти аджджха̄сайасса таттха ниннатта̄ дуккхамева тасса пат̣игхасса анусайанат̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣, на̄ламбитам̣ рӯпа̄ди сукхаведана̄ ча̄ти адхиппа̄йо. еванти йатха̄ ан̃н̃а̄рамман̣ассапи пат̣игхасса аджджха̄сайато дуккханинната̄йа дуккхамева анусайанат̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣, евам̣. дуккха̄дӣсу…пе… вуттанти ‘‘дуккхена сукхам̣ адхигантаббам̣. наттхи динна’’нти ча а̄дина̄ ка̄йакиламанадуккхе да̄на̄нубха̄ва̄дике ча миччха̄бхинивесанавасена уппаджджама̄нена дит̣т̣ха̄нусайена сампайутто ан̃н̃а̄рамман̣опи лобхо ‘‘евам̣ сукхам̣ бхависсатӣ’’ти аджджха̄сайато сукха̄бхисан̇гавасенева паваттатӣти сукхупеккха̄бхедам̣ са̄тасантасукхадвайамева асса лобхасса анусайанат̣т̣ха̄нам̣ вуттам̣ па̄л̣ийам̣, на йатха̄вуттам̣ дуккха̄ди, тасма̄ бхавара̄га…пе… на вируджджхати. екасмим̣йева ча̄тиа̄ди дутийавикаппам̣йева упабрӯханаттхам̣ вуттам̣. таттха ра̄гасса сукхаджджха̄сайата̄ там̣саман̇гино пуггаласса васена ведитабба̄, танниннабха̄вена ва̄ чаккхусса висамаджджха̄сайата̄ вийа. еса найо сесесупи. тесам̣ ра̄гапат̣игха̄нам̣ на̄на̄нусайат̣т̣ха̄ната̄ хоти екасмимпи а̄рамман̣ети аттхо.

еван̃ча катва̄ти асатипи гахетаббабхеде гахан̣ависесена анусайанат̣т̣ха̄насса бхиннатта̄ ева. ‘‘йаттха…пе… но’’ти вуттам̣, ан̃н̃атха̄ вируджджхеййа. гахетаббабхедена хи ра̄гапат̣игха̄нам̣ анусайанат̣т̣ха̄набхеде гайхама̄не випа̄каматте т̣ха̄таббам̣ сийа̄, на ча там̣ йуттам̣, напи саббесам̣ пурисадва̄ра̄нам̣ ит̣т̣ха̄нит̣т̣хам̣ нийатанти. йадипи йатха̄вутталобхасса вуттанайена ка̄мара̄га̄нусайата̄ самбхавати, йатха̄ пана сукхупеккха̄су ит̣т̣ха̄рамман̣е ча уппаджджантена доманассена саха паватто досо дуббалабха̄вена пат̣игха̄нусайо на хоти, евам̣ йатха̄вутталобхопи ка̄мара̄га̄нусайо на хотӣти имаматтхам̣ дассетум̣ ‘‘ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. на пат̣игха̄нусайоти еттха на-ка̄ро пат̣иседханаттхо, на ан̃н̃аттхо, итараттха пана самбхаво ева наттхӣти дассенто ‘‘йам̣ панета’’нтиа̄дима̄ха. таттха ‘‘на хи доманассасса пат̣игха̄нусайабха̄ва̄сан̇ка̄ аттхӣ’’ти имина̄ на-ка̄расса ан̃н̃аттхата̄бха̄вадассанамукхена абха̄ваттхатам̣ саматтхети.

десана̄ сам̣кин̣н̣а̄ вийа бхавеййа̄ти еттха десана̄сан̇карам̣ дассетум̣ ‘‘бхавара̄гассапи…пе… бхавеййа̄’’ти вуттам̣. тассаттхо – йатха̄ ка̄мара̄гасса ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су а̄рамман̣акаран̣авасена уппатти вутта̄ ‘‘ка̄мара̄го ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су анусетӣ’’ти, евам̣ йади ‘‘бхавара̄го ка̄мадха̄туйа̄ двӣсу ведана̄су анусетӣ’’ти вуччеййа, бхавара̄гассапи…пе… бхавеййа. тато ча ка̄мара̄гена саддхим̣ бхавара̄гасса десана̄ сам̣кин̣н̣а̄ бхавеййа, ка̄мара̄гато ча бхавара̄гасса висесо дассетаббо. со ча сахаджа̄та̄нусайавасена на сакка̄ дассетунти а̄рамман̣акаран̣авасена дассетаббо. тена вуттам̣ ‘‘тасма̄ а̄рамман̣а…пе… адхиппа̄йо’’ти. таттха а̄рамман̣ависесена̄ти рӯпа̄рӯпадха̄тусан̇кха̄таа̄рамман̣ависесена. висесадассанаттханти ка̄мара̄гато бхавара̄гасса висесадассанаттхам̣. евам̣ десана̄ ката̄ти ‘‘рӯпадха̄туйа̄ арӯпадха̄туйа̄ еттха бхавара̄га̄нусайо анусетӣ’’ти евам̣ висайе бхуммам̣ катва̄ десана̄ ката̄. тена̄ха ‘‘сахаджа̄таведана̄висеса̄бха̄вато’’ти.

уппаттит̣т̣ха̄нава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.