4. чатуттхапа̄ра̄джикам̣
чатусаччавидӯти чатта̄ри сачча̄ни сама̄хат̣а̄ни чатусаччам̣, там̣ аведи пат̣ивиджджхӣти чатусаччавидӯ. сатипи са̄вака̄нам̣ паччекабуддха̄нан̃ча чатусаччавидубха̄ве анан̃н̃апуббакатта̄ бхагавато чатусаччадассанасса таттха ча саббан̃н̃ута̄йа балесу ча васӣбха̄васса паттито парасанта̄несу паса̄ритабха̄вена па̄кат̣атта̄ ча бхагава̄ва висесена ‘‘чатусаччавидӯ’’ти тхоманам̣ арахати.
ваггумуда̄тӣрийабхиккхуваттхуван̣н̣ана̄
193. адхит̣т̣хема̄ти сам̣видаха̄ма. дӯтакамманти гихӣнам̣ пан̣н̣ам̣ ва̄ са̄санам̣ ва̄ гахетва̄ таттха таттха гаманам̣. ирийа̄патхам̣ сан̣т̣хапетва̄ти падха̄на̄нурӯпам̣ катва̄. пуччханта̄нам̣ ва̄ти ‘‘аййа̄ сантаирийа̄патха̄ ативийа упасанта̄, катарам̣ висесамадхигаччхим̣сӯ’’ти пуччханта̄нам̣. ана̄гатасамбандхе пана асатӣти ‘‘бха̄сито бхависсатӣ’’ти па̄т̣хасесам̣ катва̄ ана̄гатасамбандхе асати. ‘‘бха̄сито’’ти атӣтавачанам̣ катхам̣ ана̄гатавачанена самбандхамупагаччхатӣти а̄ха ‘‘лаккхан̣ам̣ пана саддасаттхато парийеситабба’’нти. ӣдисе хи т̣ха̄не ‘‘дха̄тусамбандхе паччайа̄’’ти имина̄ лаккхан̣ена дха̄тваттхасамбандхе сати айатха̄ка̄лавихита̄пи паччайа̄ са̄дхаво бхавантӣти саддасаттхавидӯ ваданти.
194. ван̣н̣ава̄ти имина̄ сакаласарӣра̄нугатаван̣н̣асса мана̄пата̄ вутта̄. пасаннамукхаван̣н̣а̄ти имина̄ сакаласарӣраван̣н̣атопи адхикатарам̣ мукхаван̣н̣асса мана̄пата̄ вутта̄. виппасанначхавиван̣н̣а̄ти имина̄ пана виджджама̄нассева сарӣраван̣н̣асса ативийа пасанната̄ вутта̄. йасма̄ индрийа̄нам̣ ӯнаттам̣ ва̄ пӯран̣аттам̣ ва̄ наттхи, тасма̄ ‘‘абхинивит̣т̣хока̄сасса парипун̣н̣атта̄’’ти вуттам̣. чхат̣т̣хасса абхинивит̣т̣хока̄со хадайаваттху, пан̃чапаса̄да̄нам̣ абхинивит̣т̣хока̄сасса парипун̣н̣ата̄вачаненева хадайаваттхуа̄дисакаласарӣрасса парипун̣н̣ата̄ дассита̄йева хотӣти а̄ха – ‘‘маначчхат̣т̣ха̄нам̣ индрийа̄на’’нти. йатха̄ танти еттха танти нипа̄таматтам̣. бхантамигаппат̣ибха̄га̄ти каттабба̄каттаббасса аджа̄нанато бхантамигасадиса̄. чатучакканти чатуирийа̄патхам̣. ирийа̄патхо хи идха паваттанат̣т̣хена ‘‘чакка’’нти адхиппето. навадва̄ранти навахи ван̣амукхехи навадва̄рам̣. дуккханти сӣсарога̄дидуккхам̣. саббакиччесӯти паттапачаначӣварараджанайогат̣т̣ха̄на̄дикиччесу. йа̄петунти вахитум̣ паваттетум̣. тена̄ха ‘‘гамету’’нти.
195. сантоти имина̄ тесам̣ виджджама̄натам̣ дассети, сам̣виджджама̄на̄ти имина̄ пана тесам̣ упалаббхама̄натам̣ дассети. тена̄ха – ‘‘аттхи чева упалаббханти ча̄’’ти. упалаббхантӣти диссанти, н̃а̄йантӣти аттхо. пантхадӯханакамманти пантхагха̄танакаммам̣. ханантоти ма̄ренто. гха̄тентоти ма̄ра̄пенто. атха ва̄ ханантоти бандханата̄л̣ана̄дӣхи хим̣санто. гха̄тентоти ма̄ренто. чхиндантоти паресам̣ хаттха̄дӣни чхинданто. пачантоти дан̣д̣ена уппӣл̣енто. пачанан̃хеттха даханам̣ виба̄дханам̣ адхиппетам̣. пачантоти ва̄ тадждженто та̄сенто. атха ва̄ пачантоти га̄месу аггипа̄танавасена геха̄дӣни джха̄петва̄ таттха аджел̣ака̄дӣни пачанто.
йе сиккха̄падесу бахулага̄рава̄ на хонти а̄паттивӣтиккамабахула̄, те сиккха̄падесу атиббага̄рава̄. уддхатети акаппийе каппийасан̃н̃ита̄йа каппийе акаппийасан̃н̃ита̄йа авадждже ваджджасан̃н̃ита̄йа вадждже аваджджасан̃н̃ита̄йа ча уддхаччапакатике. уннал̣ети уггатанал̣е, ут̣т̣хитатуччхама̄нети вуттам̣ хоти. чапалети паттачӣвараман̣д̣ана̄дина̄ ча̄паллена йутте. мукхарети мукхакхаре, кхаравачанети вуттам̣ хоти. викин̣н̣ава̄чети асам̣йатавачане дивасампи нираттхакавачанаппала̄пине. мут̣т̣ха̄ нат̣т̣ха̄ сати етесанти мут̣т̣хассатӣ, сативирахитети вуттам̣ хоти. асампаджа̄нети ниппан̃н̃е. па̄катиндрийети сам̣вара̄бха̄вена гихика̄ле вийа виват̣аиндрийе. а̄чарийупаджджха̄йехи париччаттакети дхаммена а̄мисена ча асан̇гахетва̄ а̄чарийупаджджха̄йехи париччатте ана̄тхе аппатит̣т̣хе. ла̄бхагарукети паччайагаруке.
ирийа̄патхасан̣т̣хапана̄дӣнӣти а̄ди-саддена паччайапат̣исеванаса̄мантаджаппа̄нам̣ гахан̣ам̣ ведитаббам̣. маха̄ниддесе (маха̄ни. 87) хи ирийа̄патхасан̣т̣хапанапаччайапат̣исеванаса̄мантаджаппанавасена тивидхам̣ кухакаваттху а̄гатам̣. таттха па̄пиччхассева сато самбха̄вана̄дхиппа̄йакатена ирийа̄патхена вимха̄панам̣ ирийа̄патхасан̣т̣хапанасан̇кха̄там̣ кухакаваттху. татха̄ чӣвара̄дӣхи нимантитасса тадаттхикассева сато па̄пиччхатам̣ нисса̄йа пат̣иккхепанена те ча гахапатике аттани суппатит̣т̣хитасаддхе н̃атва̄ пуна тесам̣ ‘‘ахо аййо аппиччхо, на кин̃чи пат̣игган̣хитум̣ иччхати, суладдхам̣ вата но асса, саче аппаматтакампи кин̃чи пат̣игган̣хеййа̄’’ти на̄на̄видхехи упа̄йехи пан̣ӣта̄ни чӣвара̄дӣни упанента̄нам̣ тадануггахака̄матам̣йева а̄викатва̄ пат̣иггахан̣ена ча тато пабхути асӣтисакат̣абха̄рехи упана̄манахетубхӯтам̣ вимха̄панам̣ паччайапат̣исеванасан̇кха̄там̣ кухакаваттхӯти ведитаббам̣. па̄пиччхассева пана сато уттаримануссадхамма̄дхигамапаридӣпанава̄ча̄йа татха̄ татха̄ вимха̄панам̣ са̄мантаджаппанасан̇кха̄там̣ кухакаваттхӯти ведитаббам̣. читталапаббата̄дивиха̄ро локасамматасена̄санам̣ на̄ма. локасаммата …пе… упа̄йехи сам̣ван̣н̣ийама̄нагун̣оти самбандхо. парипа̄четунти парин̣а̄метум̣. суддхачиттена аттано гантхадхура̄дикаммам̣ катва̄ вичаранта̄нам̣ таммӯлакапаччайапарибхоге доса̄бха̄вам̣ дассетум̣ ‘‘йе пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. бхиккха̄ча̄ре асампаджджама̄нети гочарага̄ме бхиккха̄йа чаритва̄ лабхитаббапин̣д̣апа̄те асампаджджанте. те ча ваттасӣсена саббампетам̣ каронти, на ла̄бханимиттам̣. тена вуттам̣ ‘‘тантипавен̣игхат̣анака̄ са̄санаджотака̄’’ти.
киччхена̄ти на дуккха̄йа пат̣ипада̄йа. буддха̄нан̃хи чатта̄ропи магга̄ сукха̄пат̣ипада̄ва хонти, па̄рамӣпӯран̣ака̄ле пана сара̄гадосамохассева сато а̄гата̄нам̣ йа̄чака̄нам̣ алан̇катаппат̣ийаттам̣ сӣсам̣ кантитва̄ галалохитам̣ нӣхаритва̄ суан̃джита̄ни аккхӣни уппа̄т̣етва̄ кулавам̣саппатит̣т̣ха̄пакам̣ путтам̣ мана̄пача̄риним̣ бхарийанти евама̄дӣни дентасса ан̃н̃а̄нипи кхантива̄дӣсадисесу аттабха̄весу чхеджджабхеджджа̄дӣни па̄пун̣антасса а̄гаманӣйапат̣ипадам̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. касирена̄ти тассева вевачанам̣.
екассева да̄тум̣ асаккун̣еййата̄йа гарубха̄вато ‘‘гарубхан̣д̣а̄нӣ’’ти вуттам̣, саббесам̣ бха̄джетва̄пи гахетум̣ асаккун̣еййата̄йа ‘‘гарупариккха̄ра̄нӣ’’ти вуттам̣. са̄дха̄ран̣апариккха̄рабха̄вена̄ти сан̇гхикатта̄ саббабхиккхуса̄дха̄ран̣апариккха̄рабха̄вена. сан̇ган̣ха̄ти упала̄петӣти идам̣ атхеййачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣. тенева̄ха – ‘‘татха̄бха̄вато тхенетва̄’’ти, ависсаджджийаавебхан̇гийабха̄вато тхенетва̄ти аттхо. гарубхан̣д̣ан̃хи куласан̇гахаттха̄йа виссадждженто вибхаджанто ча тасса ависсаджджийааваебхан̇гийабха̄вам̣ тхенети. куладӯсакадуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти еттха ‘‘йо виссаджджеййа, а̄патти тхуллаччайасса̄’’ти вуттатта̄ виссаджджанапаччайа̄ тхуллаччайенапи на муччати.
асантанти авиджджама̄нам̣. абхӯтанти ануппаннам̣. ануппаннатта̄ хи тасса там̣ асантанти. пуримасса паччхимам̣ ка̄ран̣авачанам̣. уллапатӣти уггата̄йуко лапати. сӣлан̃хи бхиккхуно а̄йу, там̣ тасса татха̄лапанасамака̄ламева вигаччхати. асантасамбха̄вана̄йа̄ти аттано авиджджама̄нагун̣ехи самбха̄вана̄йа. еван̃хи ган̣хата̄…пе… тхенетва̄ гахита̄ хонтӣти еттха асантасамбха̄вана̄йа рат̣т̣хапин̣д̣асса тхенетва̄ гахитатта̄ локуттарадхаммопи тхенитойева хоти. китавассева̄ти китавасса сакун̣аггахан̣амива. кера̄т̣икасса̄ти сат̣хасса. готтам̣ вуччати са̄дха̄ран̣ана̄мам̣, матта-саддо луттаниддит̣т̣хо, тасма̄ саман̣а̄ти готтаматтам̣ анубхаванти дха̄рентӣти готрабхуно, на̄маматтасаман̣а̄ти вуттам̣ хоти.
ваггумуда̄тӣрийабхиккхуваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
адхима̄наваттхуван̣н̣ана̄
196. хет̣т̣химамаггехи н̃а̄тамарийа̄да̄йа ева джа̄нанато ан̃н̃а̄ аггамаггапан̃н̃а̄, тасса̄ пхалабха̄вато аггапхалапан̃н̃а̄ там̣сахагата̄ самма̄сан̇каппа̄дайо ча ан̃н̃а̄ти вутта̄ти а̄ха ‘‘ан̃н̃ам̣ бйа̄карим̣сӯти арахаттам̣ бйа̄карим̣сӯ’’ти. арийаса̄вакасса та̄ва нуппаджджатӣти пахӣна̄дхима̄напаччайатта̄ нуппаджджати. сӣлаватопи…пе… нуппаджджати ака̄ракабха̄вато. тилаккхан̣ам̣ а̄ропетва̄ти кала̄пасаммасанавасена тилаккхан̣ам̣ а̄ропетва̄. а̄раддхавипассакасса̄ти удайаббайа̄нупассана̄йа а̄раддхавипассакасса. суддхасаматхала̄бхӣ випассана̄йа каммам̣ акатва̄пи килесасамуда̄ча̄рам̣ апассанто кевалам̣ ан̃н̃а̄н̣абалена ‘‘арийохамасмӣ’’ти ман̃н̃атӣти а̄ха ‘‘суддхасаматхала̄бхим̣ ва̄’’ти. ‘‘араха̄ аха’’нти ман̃н̃ати уччава̄лан̇кава̄сӣ маха̄на̄гаттхеро вийа.
талан̇гарава̄сӣ дхаммадиннаттхеро кира на̄ма еко пабхиннаппат̣исамбхидо маха̄кхӣн̣а̄саво махато бхиккхусан̇гхасса ова̄дада̄йако ахоси. со екадивасам̣ аттано дива̄т̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ ‘‘кинну кхо амха̄кам̣ а̄чарийасса уччава̄лан̇кава̄сӣмаха̄на̄гаттхерасса саман̣абха̄вакиччам̣ маттхакаппаттам̣, но’’ти а̄вадждженто путхуджджанабха̄вамевасса дисва̄ ‘‘майи агаччханте путхуджджанака̄лакирийамева кариссатӣ’’ти ча н̃атва̄ иддхийа̄ веха̄сам̣ уппатитва̄ дива̄т̣т̣ха̄не нисиннасса тхерасса самӣпе орохитва̄ вандитва̄ ваттам̣ дассетва̄ екамантам̣ нисӣди. ‘‘ким̣, а̄вусо дхаммадинна, ака̄ле а̄гатосӣ’’ти ча вутто ‘‘пан̃хам̣, бханте, пуччхитум̣ а̄гатомхӣ’’ти а̄ха. тато ‘‘пуччха̄вусо, джа̄нама̄на̄ катхайисса̄ма̄’’ти вутто пан̃хасахассам̣ пуччхи. тхеро пуччхитам̣ пуччхитам̣ пан̃хам̣ асаджджама̄нова катхеси. тато ‘‘атитиккхам̣ во, бханте, н̃а̄н̣ам̣, када̄ тумхехи айам̣ дхаммо адхигато’’ти вутто ‘‘ито сат̣т̣хивассака̄ле, а̄вусо’’ти а̄ха. сама̄дхимхи, бханте, вал̣ан̃джетха̄ти. на идам̣, а̄вусо, бха̄рийанти. тена хи, бханте, екам̣ хаттхим̣ ма̄петха̄ти. тхеро саббасетам̣ хаттхим̣ ма̄песи. ида̄ни, бханте, йатха̄ айам̣ хаттхӣ ан̃джитакан̣н̣о паса̄ританан̇гут̣т̣хо сон̣д̣ам̣ мукхе паккхипитва̄ бхеравам̣ кон̃чана̄дам̣ каронто тумха̄кам̣ абхимукхам̣ а̄гаччхати, татха̄ нам̣ каротха̄ти. тхеро татха̄ катва̄ вегена а̄гаччхато хаттхисса бхеравам̣ а̄ка̄рам̣ дисва̄ ут̣т̣ха̄йа пала̄йитум̣ а̄раддхо. таменам̣ кхӣн̣а̄саваттхеро хаттхам̣ паса̄ретва̄ чӣваракан̣н̣е гахетва̄ ‘‘бханте, кхӣн̣а̄савасса са̄раджджам̣ на̄ма хотӣ’’ти а̄ха. со тасмим̣ ка̄ле аттано путхуджджанабха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘авассайо ме, а̄вусо, дхаммадинна хохӣ’’ти ватва̄ па̄дамӯле уккут̣икам̣ нисӣди. ‘‘бханте, тумха̄кам̣ авассайо бхависса̄миччева̄хам̣ а̄гато, ма̄ чинтайиттха̄’’ти каммат̣т̣ха̄нам̣ катхеси. тхеро каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ чан̇камам̣ оруйха татийе падава̄ре аггапхалам̣ арахаттам̣ па̄пун̣и. тхеро кира досачарито ахоси.
адхима̄наваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
савибхан̇гасиккха̄падаван̣н̣ана̄
197-198. йасма̄ пана̄тиа̄ди ‘‘асантам̣ абхӯтам̣ асам̣виджджама̄на’’нти етесам̣ ка̄ран̣авачанам̣. таттха йанти йам̣ уттаримануссадхаммам̣. анабхиджа̄нанти аттани аттхибха̄вам̣ аджа̄нанто. самуда̄чаратӣти ‘‘аттхи майхам̣ еса дхаммо’’ти катхети джа̄на̄пети ва̄. ‘‘асантам̣ абхӯта’’нти имасса ка̄ран̣авачанам̣ санта̄не ануппанноти. н̃а̄н̣ена ча асаччхикатоти идам̣ пана ‘‘асам̣виджджама̄на’’нти етасса ка̄ран̣авачанам̣. пакатимануссехи уттаритара̄нам̣ буддха̄диуттамапуриса̄нам̣ адхигамадхаммо уттаримануссадхаммоти а̄ха ‘‘уттариманусса̄на’’нтиа̄ди. танти уттаримануссадхаммам̣. атха падабха̄джане бахувачананиддесо касма̄ катоти а̄ха ‘‘падабха̄джане пана̄’’тиа̄ди. кин̃ча̄пи уттаримануссадхаммо абйа̄катопи хоти, а̄рогйат̣т̣хена пана ба̄хитикасутте вийа ‘‘кусале дхамме’’ти вуттам̣. асса̄ти уттаримануссадхаммасса. кхан̣алайамухутта-садда̄ ан̃н̃аттха бхиннаттха̄пи хонти, идха пана кхан̣апарийа̄йавасенева ‘‘там̣ кхан̣ам̣ там̣ лайам̣ там̣ мухутта’’нти па̄л̣ийам̣ вуттам̣.
адхигантаббато адхигамо, джха̄на̄ди, адхигамасса пуччха̄ адхигамапуччха̄. тена̄ха ‘‘джха̄навимоккха̄дӣсӯ’’тиа̄ди. упа̄йапуччха̄ти адхигамупа̄йапуччха̄. кинтӣти кена пака̄рена, кена видхина̄ти аттхо. катамесам̣ твам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣти идам̣ пана пуббе ‘‘ким̣ те адхигата’’нти аниддха̄ритабхеда̄ джха̄на̄дивисеса̄ пуччхита̄ти ида̄ни тесам̣ ниддха̄ретва̄ пуччхана̄ка̄радассанам̣.
тасма̄ти йасма̄ йатха̄вуттехи чхаха̄ка̄рехи адхигамабйа̄каран̣ам̣ содхетаббам̣, тасма̄. етта̄вата̄ва̄ти еттакена бйа̄каран̣аматтенева на сакка̄таббо. бйа̄каран̣ан̃хи екаччасса айа̄тха̄ватопи хотӣти. имесу пана чхасу т̣ха̄несу содханаттхам̣ ваттабботи йатха̄ на̄ма джа̄тарӯпапатирӯпакампи джа̄тарӯпам̣ вийа кха̄йатӣти джа̄тарӯпам̣ нигхам̣саната̄паначчхеданехи содхетаббам̣, евамева имесу ида̄нева вуттесу чхасу т̣ха̄несу паккхипитва̄ содханаттхам̣ ваттаббо. вимоккха̄дӣсӯти а̄ди-саддена сама̄дхисама̄паттин̃а̄н̣адассанамаггабха̄вана̄пхаласаччхикирийа̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. па̄кат̣о хотӣти адхигатависесасса сатисаммоса̄бха̄вато. сесапуччха̄супи па̄кат̣о хотӣти паде есева найо.
саббесан̃хи аттана̄ адхигатамаггена пахӣнакилеса̄ па̄кат̣а̄ хонтӣти идам̣ йебхуййавасена вуттам̣. кассачи хи аттана̄ адхигатамаггаваджджхакилесесу сандехо уппаджджатийева маха̄на̄масса саккасса вийа. со хи сакада̄га̄мӣ сама̄нопи ‘‘тасса майхам̣, бханте, евам̣ хоти ‘ко су на̄ма ме дхаммо аджджхаттам̣ аппахӣно, йена ме екада̄ лобхадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти, досадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти, мохадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хантӣ’’’ти (ма. ни. 1.175) бхагавантам̣ пуччхи. айам̣ кира ра̄джа̄ сакада̄га̄мимаггена лобхадосамоха̄ ниравасеса̄ пахӣйантӣти сан̃н̃ӣ ахоси. ким̣ арийаса̄вакасса евам̣ сандехо уппаджджатӣти? а̄ма уппаджджати. касма̄? пан̣н̣аттийам̣ аковидатта̄. ‘‘айам̣ килесо асукамаггаваджджхо’’ти имисса̄ пан̣н̣аттийа̄ аковидасса хи арийаса̄вакасса евам̣ хоти. ким̣ тасса паччавеккхан̣а̄ наттхӣти? аттхи, са̄ пана на саббесам̣ парипун̣н̣а̄ хоти. еко хи пахӣнакилесамева паччавеккхати, еко авасит̣т̣хакилесамева, еко маггамева, еко пхаламева, еко нибба̄намева. има̄су пана пан̃часу паччавеккхан̣а̄су екам̣ ва̄ две ва̄ но ладдхум̣ на ват̣т̣ати. ити йасса паччавеккхан̣а̄ на парипун̣н̣а̄, тасса маггаваджджхакилесапан̣н̣аттийам̣ аковидатта̄ евам̣ хоти. уггахапарипуччха̄кусала̄ти саджджха̄йамаггасам̣ван̣н̣ана̄су нипун̣а̄.
йа̄йа пат̣ипада̄йа йасса арийамагго а̄гаччхати, са̄ пуббабха̄гапат̣ипатти а̄гаманапат̣ипада̄. содхетабба̄ти суддха̄ уда̄ху на суддха̄ти вича̄ран̣авасена содхетабба̄. на суджджхатӣти таттха таттха пама̄дапат̣ипаттисаббха̄вато. апанетабботи аттано пат̣ин̃н̃а̄йа апанетаббо. ‘‘суджджхатӣ’’ти ватва̄ суджджхана̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘дӣгхаратта’’нтиа̄ди вуттам̣. пан̃н̃а̄йатӣти еттха̄пи ‘‘йадӣ’’ти падам̣ а̄нетва̄ йади со бхиккху та̄йа пат̣ипада̄йа пан̃н̃а̄йатӣти самбандхо. чатӯсу паччайесу алаггатта̄ ‘‘а̄ка̄се па̄н̣исамена четаса̄’’ти вуттам̣. вуттасадисанти тасса бхиккхуно бйа̄каран̣ам̣ имасмим̣ сутте вуттена садисам̣, саманти аттхо.
кхӣн̣а̄савапат̣ипаттисадиса̄ пат̣ипада̄ хотӣти дӣгхараттам̣ сувиккхамбхитакилесатта̄. кхӣн̣а̄савасса на̄ма…пе… на хотӣти пахӣнавипалла̄сатта̄ джӣвитаникантийа̄ ча абха̄вато на хоти. путхуджджанасса пана аппахӣнавипалла̄сатта̄ джӣвитаникантисаббха̄вато ча аппаматтакенапи хоти.
татрима̄ни ваттхӯни – дӣгхабха̄н̣акаабхайаттхеро кира екам̣ пин̣д̣апа̄тикам̣ париггахетум̣ асакконто дахарасса сан̃н̃ам̣ ада̄си. со там̣ наха̄йама̄нам̣ калйа̄н̣ӣнадӣмукхадва̄ре нимуджджитва̄ па̄де аггахеси. пин̣д̣апа̄тико ‘‘кумбхӣло’’ти сан̃н̃а̄йа маха̄саддам̣ ака̄си, тада̄ нам̣ ‘‘путхуджджано’’ти джа̄ним̣су. чандамукхатиссара̄джака̄ле пана маха̄виха̄ре сан̇гхаттхеро кхӣн̣а̄саво дуббалачаккхуко виха̄рейева аччхати. там̣ ра̄джа̄ ‘‘тхерам̣ паригган̣хисса̄мӣ’’ти бхиккхӯсу бхиккха̄ча̄рам̣ гатесу аппасаддо упасан̇камитва̄ саппо вийа па̄де аггахеси. тхеро сила̄тхамбхо вийа ниччало хутва̄ ‘‘ко еттха̄’’ти а̄ха. ахам̣, бханте, тиссоти. сугандхам̣ ва̄йаси но тисса̄ти. евам̣ кхӣн̣а̄савасса бхайам̣ на̄ма наттхи. екаччо пана путхуджджанопи атисӯро хоти ниббхайо, со раджанӣйена а̄рамман̣ена паригган̣хитаббо. васабхара̄джа̄пи хи екам̣ тхерам̣ паригган̣хама̄но гхаре нисӣда̄петва̄ тасса сантике бадараса̄л̣авам̣ маддама̄но нисӣди. маха̄тхерасса кхел̣о чалито, тхерасса путхуджджанабха̄во а̄вибхӯто. кхӣн̣а̄савасса хи расатан̣ха̄ на̄ма суппахӣна̄, диббесупи расесу никанти на̄ма на хоти. тасма̄ имехи упа̄йехи париггахетва̄ сачасса бхайам̣ ва̄ чхамбхитаттам̣ ва̄ расатан̣ха̄ ва̄ уппаджджати, ‘‘на твам̣ араха̄’’ти апанетаббо.
асантагун̣асамбха̄ваналаккхан̣а̄ па̄пиччха̄ти а̄ха – ‘‘йа̄ са̄ идхекаччо…пе… а̄дина̄ найена̄’’ти. а̄ди-саддена ‘‘ассаддхо сама̄но ‘саддхоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, аппассутова сама̄но ‘бахуссутоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, сан̇ган̣ика̄ра̄мова сама̄но ‘павивиттоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, кусӣтова сама̄но ‘а̄раддхавӣрийоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, мут̣т̣хассатӣва сама̄но ‘упат̣т̣хитассатӣти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, асама̄хитова сама̄но ‘сама̄хитоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, дуппан̃н̃ова сама̄но ‘пан̃н̃ава̄ти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, акхӣн̣а̄савова сама̄но ‘кхӣн̣а̄савоти мам̣ джано джа̄на̄тӯ’ти иччхати, йа̄ еварӯпа̄ иччха̄ иччха̄гата̄ па̄пиччхата̄ ра̄го са̄ра̄го читтасса са̄ра̄го, айам̣ вуччати па̄пиччхата̄’’ти (вибха. 851) евам̣ вуттам̣ па̄л̣ипадесам̣ сан̇ган̣ха̄ти. па̄пика̄йа̄ти ла̄мика̄йа иччха̄йа. апакатоти па̄пика̄йа иччха̄йа самма̄а̄джӣвато апето катоти иччха̄йа апакато. татха̄бхӯто ча миччха̄джӣвена абхибхӯто пара̄джито на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘абхибхӯто пара̄джито’’ти.
са̄ман̃н̃ам̣ дуппара̄мат̣т̣хам̣ нирайа̄йупакад̣д̣хатӣти йатха̄ кусо йена дуггахито, тасса хаттхам̣ анукантати пха̄лети, евамева саман̣адхаммасан̇кха̄там̣ са̄ман̃н̃ампи кхан̣д̣асӣла̄дита̄йа дуппара̄мат̣т̣хам̣ нирайа̄йа упакад̣д̣хати, нирайе ниббатта̄петӣти аттхо. ситхилоти олӣйитва̄ каран̣ена ситхилагга̄хена като. парибба̄джоти кхан̣д̣а̄дибха̄ваппатто саман̣адхаммо. бхиййо а̄кирате раджанти аббхантаре виджджама̄нам̣ ра̄гараджа̄дим̣ еварӯпо саман̣адхаммо апанетум̣ на саккоти, атха кхо тасса упари апарампи ра̄гараджа̄дим̣ а̄киратӣти аттхо. бхиккхубха̄воти па̄ра̄джикам̣ а̄паджджитва̄ ‘‘саман̣о аха’’нти пат̣иджа̄нанато воха̄раматтасиддхо бхиккхубха̄во. аджа̄намева̄ти па̄т̣хе ева̄ти авадха̄ран̣аттхе нипа̄то. аджа̄намеванти па̄т̣хе пана евам̣ джа̄на̄ми евам̣ пасса̄мӣти авачанти йоджетаббам̣.
падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄
199. асубхаджджха̄на̄дӣнӣти а̄ди-саддена ка̄йагата̄сатиджджха̄нан̃ча касин̣аджджха̄нан̃ча сан̇ган̣ха̄ти. тена ‘‘ка̄йагата̄сатиджджха̄нам̣ патхавӣкасин̣аджджха̄нам̣ сама̄паджджи’’нтиа̄дим̣ вадантопи па̄ра̄джикова хотӣти ведитаббам̣. вимоккхоти еттха ви-саддо висесаттхо вивидхаттхо ва̄ти дассенто а̄ха ‘‘сут̣т̣ху мутто’’тиа̄ди. вимоккхоти чатта̄ро арийамагга̄. тасса сагун̣ато сун̃н̃ата̄дина̄мала̄бхам̣ дассенто а̄ха ‘‘со пана̄йа’’ нтиа̄ди. магго хи на̄ма пан̃чахи ка̄ран̣ехи на̄мам̣ лабхати сарасена ва̄ паччанӣкена ва̄ сагун̣ена ва̄ а̄рамман̣ена ва̄ а̄гаманена ва̄. саче хи сан̇кха̄рупеккха̄ аниччато сан̇кха̄ре саммаситва̄ вут̣т̣ха̄ти, анимиттавимоккхена вимуччати, саче дуккхато саммаситва̄ вут̣т̣ха̄ти, аппан̣ихитавимоккхена вимуччати, саче анаттато саммаситва̄ вут̣т̣ха̄ти, сун̃н̃атавимоккхена вимуччати, идам̣ сарасато на̄мам̣ на̄ма. йасма̄ панеса аничча̄нупассана̄йа сан̇кха̄ра̄нам̣ гханавиниббхогам̣ катва̄ ниччанимиттадхуванимиттасассатанимитта̄ни паджаханто а̄гато, тасма̄ анимитто. дуккха̄нупассана̄йа пана сукхасан̃н̃ам̣ паха̄йа пан̣идхим̣ паттханам̣ суккха̄петва̄ а̄гататта̄ аппан̣ихито. анатта̄нупассана̄йа аттасаттапуггаласан̃н̃ам̣ паха̄йа сан̇кха̄ра̄нам̣ сун̃н̃ато дит̣т̣хатта̄ сун̃н̃атоти идам̣ паччанӣкато на̄мам̣ на̄ма.
ра̄га̄дӣхи панеса сун̃н̃ататта̄ сун̃н̃ато. рӯпанимитта̄дӣнам̣ ра̄ганимитта̄дӣнам̣йева ва̄ абха̄вена анимитто. ра̄га̄дипан̣идхиа̄дӣнам̣ абха̄вато аппан̣ихитоти идамасса сагун̣ато на̄мам̣. сва̄йам̣ сун̃н̃атам̣ анимиттам̣ аппан̣ихитан̃ча нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ каротӣти сун̃н̃ато анимитто аппан̣ихитоти вуччати, идамасса а̄рамман̣ато на̄мам̣. а̄гаманам̣ пана дувидхам̣ випассана̄гаманам̣ магга̄гаманан̃ча. таттха магге випассана̄гаманам̣ лаббхати, пхале магга̄гаманам̣. анатта̄нупассана̄ хи сун̃н̃ата̄ на̄ма, сун̃н̃атавипассана̄йа магго сун̃н̃ато. аничча̄нупассана̄ анимитта̄ на̄ма, анимиттавипассана̄йа магго анимитто. идам̣ пана на̄мам̣ на абхидхаммапарийа̄йена лаббхати. татха̄ хи там̣ сан̇кха̄ранимиттасса авиджаханато на ниппарийа̄йена анимиттам̣, суттантапарийа̄йена пана лаббхати. татра хи готрабхун̃а̄н̣ам̣ анимиттам̣ нибба̄нам̣ а̄рамман̣ам̣ катва̄ анимиттана̄макам̣ хутва̄ сайам̣ а̄гаманийат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ маггасса на̄мам̣ детӣти ваданти, тена магго анимиттоти вутто. магга̄гаманена пана пхалам̣ анимиттанти йуджджатийева. дуккха̄нупассана̄ сан̇кха̄ресу пан̣идхим̣ суккха̄петва̄ а̄гататта̄ аппан̣ихита̄ на̄ма, аппан̣ихитавипассана̄йа магго аппан̣ихито, аппан̣ихитамаггасса пхалам̣ аппан̣ихитам̣. евам̣ випассана̄ аттано на̄мам̣ маггасса дети, магго пхаласса̄ти идам̣ а̄гаманато на̄мам̣. сун̃н̃атта̄ти вивиттатта̄. на хи магге ра̄га̄дайо санти, упарӯпари уппаджджанакара̄га̄дӣнам̣ ка̄ран̣атта̄ ра̄га̄дайо нимиттанти а̄ха ‘‘ра̄гадосамоханимиттехӣ’’ти. савиггаха̄нам̣ вийа упат̣т̣ха̄нампеттха нимиттанти ваданти. ра̄га̄дайова паваттит̣т̣ха̄нат̣т̣хена пан̣идхӣти а̄ха ‘‘ра̄гадосамохапан̣идхӣна’’нти.
ваттхувиджджа̄дим̣ сандха̄йа авачанато ‘‘виджджа̄нам̣ ла̄бхӣмхӣ’’ти вуттепи хоти. екекакот̣т̣ха̄савасена̄ти сатипат̣т̣ха̄начатукка̄диекекакот̣т̣ха̄савасена. кин̃ча̄пи маха̄ат̣т̣хакатха̄йампи екекакот̣т̣ха̄савасенева дасситам̣, таттха пана ‘‘локуттара̄нам̣ сатипат̣т̣ха̄на̄на’’нтиа̄дина̄ паччекам̣ локуттара-саддам̣ йоджетва̄ екекакот̣т̣ха̄савасенева вуттам̣, идха локуттара-саддена вина̄ти айаметтха висесо. таттха̄ти тесу кот̣т̣ха̄сесу.
нану ча ‘‘килесаппаха̄намева̄’’ти касма̄ вуттам̣. на хи килеса̄нам̣ паха̄наматтам̣ уттаримануссадхаммо хотӣти йо вадеййа, там̣ сандха̄йа килесаппаха̄насса маггакиччатта̄ киччавасена магго дӣпитоти дассетум̣ ‘‘там̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. ка̄мара̄гам̣ сандха̄йа ‘‘татийамаггена хи ра̄гадоса̄нам̣ паха̄на’’нти вуттам̣, на пана рӯпара̄гаарӯпара̄ге сандха̄йа. на хи те тена пахӣйанти чатуттхамаггена паха̄таббатта̄.
ра̄га̄ читтам̣ винӣваран̣ата̄ти ра̄га̄ читтасса винӣваран̣ата̄ти вуттам̣ хоти. ра̄га̄ вимуттасса читтасса тассева ра̄ганӣваран̣асса абха̄вена вигатанӣваран̣атта̄ винӣваран̣ата̄ти аттхо ведитаббо. еса найо сесесупи.
йа̄ ча пан̃ча виджджа̄ти йоджетаббам̣. ниббат̣т̣италокуттаратта̄ти висум̣йева локато апагаталокуттаратта̄. йатха̄ вина̄ локуттара-саддена ‘‘сатипат̣т̣ха̄на̄дӣнам̣ ла̄бхӣмхӣ’’ти вуттепи па̄ра̄джикам̣ хоти, евамидха̄пи ‘‘аттхапат̣исамбхида̄йа ла̄бхӣмхӣти вуттепи хотийева̄’’ти ваттум̣ йуджджати. кин̃ча̄пи йуджджати, атха кхо маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вибха̄гена вуттатта̄ на сакка̄ евамидам̣ ваттунти дассетум̣ ‘‘маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана…пе… на сакка̄ ан̃н̃ам̣ пама̄н̣ам̣ ка̄ту’’нти вуттам̣. тампи таттхева пат̣иккхиттанти самбандхо.
суддхикава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
200. уллапана̄ка̄ранти сама̄паджджинтиа̄диуллапана̄ка̄рам̣. а̄паттибхеданти ‘‘на пат̣ивиджа̄нантасса а̄патти тхуллаччайасса̄’’тиа̄диа̄паттибхедам̣. пуна а̄нетва̄ пат̣хамаджджха̄на̄дӣхи на йоджитанти еттха ‘‘пат̣хамаджджха̄нена̄’’ти па̄т̣хоти ган̣т̣хипаде вуттам̣, тадева йуттам̣.
каттуса̄дханопи бхан̣ита-саддо хотӣти а̄ха ‘‘атха ва̄’’тиа̄ди. йена читтена муса̄ бхан̣ати, тенева читтена на сакка̄ ‘‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’ти джа̄нитум̣, антарантара̄ пана ан̃н̃ена читтена ‘‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’’ти джа̄на̄тӣти вуттам̣ ‘‘бхан̣антасса хоти муса̄ бхан̣а̄мӣ’’ти. айаметтха аттхо дасситоти тӣхи ан̇гехи саманна̄гато муса̄ва̄доти айаметтха аттхо дассито. на сакка̄ на бхавитунти пуббабха̄гато пат̣т̣ха̄йа а̄бхогам̣ катва̄ бхан̣итатта̄ на сакка̄ на бхавитум̣. а̄паттийа̄ на ка̄ретабботи пуббабха̄гаккхан̣е ‘‘муса̄ бхан̣исса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ вина̄ сахаса̄ бхан̣антасса вачанаккхан̣е ‘‘муса̄ ета’’нти упат̣т̣хитепи ниваттетумасаккун̣еййата̄йа ависайабха̄вато а̄паттийа̄ на ка̄ретаббо. дава̄ти сахаса̄. рава̄ти ан̃н̃ам̣ ваттука̄масса кхалитва̄ ан̃н̃абхан̣анам̣.
там̣ джа̄на̄тӣти там̣н̃а̄н̣ам̣, тасса бха̄во там̣н̃а̄н̣ата̄, н̃а̄н̣асса аттхасам̣ведананти аттхо. н̃а̄н̣асамодха̄нанти н̃а̄н̣асса бахубха̄во, екачиттуппа̄де анекан̃а̄н̣ата̄ти аттхо. на хи сакка̄…пе… джа̄нитунти а̄рамман̣акаран̣асса абха̄вато вуттам̣. асаммоха̄вабодхо ча ӣдисасса н̃а̄н̣асса наттхи, ‘‘бхан̣исса̄мӣ’’ти паваттачиттам̣ ‘‘бхан̣а̄мӣ’’ти паваттачиттасса паччайо хутва̄ нируджджхати, тан̃ча ‘‘бхан̣ита’’нти паваттачиттасса паччайо хутва̄ти а̄ха – ‘‘пуримам̣ пуримам̣ пана…пе… нируджджхатӣ’’ти. тасмим̣ пуббабха̄ге сати ‘‘сесадвайам̣ на хессатӣ’’ти етам̣ наттхи, авассам̣ хотийева̄ти вуттам̣ хоти, бхан̣исса̄мӣти пуббабха̄ге сати ‘‘бхан̣а̄ми бхан̣ита’’нти етам̣ двайам̣ на на хоти, хотийева̄ти адхиппа̄йо. екам̣ вийа пака̄сатӣти анекаккхан̣е уппаннампи читтам̣ екаккхан̣е уппаннасадисам̣ хутва̄ пака̄сати. сама̄паджджинтиа̄дӣнӣти а̄ди-саддена сама̄паджджа̄ми, сама̄панноти има̄ни две сан̇ган̣ха̄ти. таттха сама̄паджджим̣, сама̄панноти имесам̣ асатипи ка̄лана̄натте вачанависесам̣ сандха̄йа висум̣ гахан̣ам̣.
207. сакабха̄вапариччаджанавасена̄ти аттано сантакабха̄васса париччаджанавасена. маггуппаттито пуббе вийа ‘‘сара̄го садосо’’ти ваттаббата̄бха̄вато чаттампи кечи ган̣ханти, найидамеванти дассанаттхам̣ ‘‘ванто’’ти вуттам̣. на хи йам̣ йена вантам̣, со пуна там̣ а̄дийати. тена̄ха ‘‘ана̄дийанабха̄вадассанавасена̄’’ти. вантампи кин̃чи сантатилаггам̣ сийа̄, найидамеванти дассанаттхам̣ ‘‘мутто’’ти вуттам̣. тена̄ха ‘‘сантатито вимочанавасена̄’’ти. муттампи кин̃чи муттабандханам̣ вийа пхалам̣ кухин̃чи тит̣т̣хати, на евамиданти дассанаттхам̣ ‘‘пахӣно’’ти вуттам̣. тена̄ха ‘‘квачи анават̣т̣ха̄надассанавасена̄’’ти. йатха̄ кин̃чи дунниссат̣т̣хам̣ пуна а̄да̄йа саммадева ниссат̣т̣хам̣ пат̣иниссат̣т̣ханти вуччати, евам̣ випассана̄йа ниссат̣т̣хам̣ а̄диннасадисам̣ маггена пахӣнам̣ пат̣иниссат̣т̣хам̣ на̄ма хотӣти дассанаттхам̣ ‘‘пат̣иниссат̣т̣хо’’ти вуттам̣. тена̄ха ‘‘а̄диннапуббасса пат̣иниссаггадассанавасена̄’’ти. уккхет̣итоти утта̄сито, утта̄сетва̄ пала̄питоти вуттам̣ хоти. йо ча утта̄сетва̄ пала̄пито, на пуна со там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхатӣти а̄ха ‘‘пуна аналлӣйанабха̄вадассанавасена̄’’ти, пуна а̄гантва̄ санта̄не ануппаттибха̄вадассанавасена̄ти аттхо. кхит̣а-саддам̣ саддасаттхавидӯ утта̄саттхе пат̣хантӣти а̄ха – ‘‘сва̄йаматтхо саддасаттхато парийеситаббо’’ти. ан̣уйева ан̣усахагатам̣, атикхуддаканти вуттам̣ хоти.
суддхикава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ваттука̄мава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
215. кевалан̃хийанти кевалан̃хи айам̣. ‘‘ва̄ро’’ти аджджха̄харитаббам̣. тан̇кхан̣ан̃н̃ева джа̄на̄тӣти ‘‘пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджи’’нтиа̄димхи вутте тадаттхасса пакатийа̄ виджа̄наналаккхан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. евам̣ пана вачӣбхедам̣ акатва̄ паккамана̄дӣсу ан̃н̃атаро бхиккху ‘‘мам̣ араха̄ти джа̄на̄тӯ’’ти тамха̄ а̄ва̄са̄ пат̣хамам̣ паккаматӣти а̄гатаваттхумхи вийа тасмим̣ кхан̣е авидитепи никкхантаматте па̄ра̄джикам̣. джа̄наналаккхан̣анти ‘‘тан̇кхан̣е джа̄нанам̣ на̄ма ӣдиса’’нти вутталаккхан̣ам̣. вин̃н̃аттипатхети ка̄йавачӣвин̃н̃аттӣнам̣ гахан̣айогге падесе, пакатичаккхуна̄ пакатисотена ча дат̣т̣хум̣ сотун̃ча арахат̣т̣ха̄нети вуттам̣ хоти. тена вин̃н̃аттипатхам̣ атиккамитва̄ т̣хито че кочи диббена чаккхуна̄ дибба̄йа ча сотадха̄туйа̄ дисва̄ сутва̄ ча джа̄на̄ти, на па̄ра̄джиканти дӣпети. ассутапуббасса ‘‘кимидам̣ вутта’’нти сам̣сайуппаттисаббха̄вато ‘‘сутам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. пат̣хамам̣ вачанаматтам̣ ассутапуббенапи ‘‘пат̣хамаджджха̄нам̣ сама̄паджджи’’нти вутте ‘‘кимида’’нти сандехам̣ ануппа̄детва̄ ‘‘джха̄нам̣ на̄ма киреса сама̄паджджӣ’’ти еттакаматтепи н̃а̄те па̄ра̄джикам̣ хотийева.
ана̄паттибхедакатха̄ван̣н̣ана̄
222. ануллапана̄дхиппа̄йасса̄ти атиккамитва̄ аваттука̄масса, ‘‘уттаримануссадхаммо айа’’нти асаллаккхентасса̄ти адхиппа̄йо. сарӯпато пана ‘‘ана̄патти бхиккху ануллапана̄дхиппа̄йасса̄’’ти винӣтаваттхӯсу таттха таттха а̄гатаваттхувасена ведитаббо. ‘‘уттаримануссадхаммо айа’’нти асаллаккхетва̄ вадантопи воха̄рато ан̃н̃ам̣ бйа̄каронто на̄ма хотӣти вуттам̣ ‘‘ан̃н̃ам̣ бйа̄каронтасса̄’’ти.
падабха̄джанӣйаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
бха̄йантопӣти ‘‘имасса майи наттхибха̄вам̣ ан̃н̃епи джа̄нанта̄ аттхи ну кхо’’ти бха̄йантопи.
винӣтаваттхуван̣н̣ана̄
223. секкхабхӯмийанти имина̄ джха̄набхӯмимпи сан̇ган̣ха̄ти. тин̣н̣ам̣ вивека̄нанти ка̄йачиттаупадхививека̄нам̣.
пин̣д̣а̄йа чаран̣асса бходжанапарийоса̄натта̄ вуттам̣ ‘‘йа̄ва бходжанапарийоса̄на’’нти. бхутва̄ а̄гаччхантассапи пуна вуттанайенева самбха̄ваниччха̄йа чӣварасан̣т̣хапана̄дӣни каронтасса дуккат̣амева.
225. а̄ра̄дханӣйо, а̄вусо, дхаммо а̄раддхавӣрийена̄ти ваттхудвайам̣ екасадисампи двӣхи бхиккхӯхи висум̣ висум̣ а̄рочитатта̄ бхагавата̄ виниччхинитам̣ саббампи винӣтаваттхӯсу а̄ропетаббанти па̄л̣ийам̣ а̄ропитам̣.
226. паса̄дабхан̃н̃анти кевалам̣ паса̄даматтена бхан̣анам̣, на пана ‘‘сабха̄вато ете арахантойева̄’’ти чинтетва̄. теневеттха ана̄патти вутта̄. йади пана ‘‘ете сабха̄вато арахантойева̄’’ти ман̃н̃ама̄но ‘‘а̄йанту бхонто араханто’’тиа̄дӣни вадати, на сампат̣иччхитаббам̣.
227. падаса̄ гаманам̣ сандха̄йа катика̄йа кататта̄ ‘‘йа̄нена ва̄’’тиа̄дима̄ха. таттха виджджа̄майиддхим̣ сандха̄йа ‘‘иддхийа̄’’ти вуттам̣. ан̃н̃аман̃н̃ам̣ раккхантӣти ‘‘йо имамха̄ а̄ва̄са̄ пат̣хамам̣ паккамиссати, там̣ майам̣ ‘араха̄’ти джа̄нисса̄ма̄’’ти евам̣ катика̄йа кататта̄ апубба̄чаримам̣ асуддхачиттена гаччханта̄пи саха никкхантабха̄вато ан̃н̃аман̃н̃ам̣ раккханти. кечи пана ‘‘хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ ан̃н̃аман̃н̃асса хаттхам̣ ган̣ханто вийа гаччхантопи ‘ут̣т̣хетха гаччха̄ма, етха гаччха̄ма̄’ти евам̣ сам̣видахитва̄ гамане пубба̄парам̣ гаччхантопи на̄паджджатӣ’’ти ваданти. етам̣ пана адхаммикам̣ катикаваттанти ‘‘идха арахантойева васантӯти йади бхиккхӯ катикам̣ каронти, етам̣ адхаммикам̣ катикаватта’’нти чӯл̣аган̣т̣хипаде вуттам̣. хет̣т̣ха̄ вуттам̣ пана саббампи катикаваттам̣ сандха̄йа етам̣ вуттанти амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. на̄на̄вераджджака̄ти на̄на̄джанападава̄сино. сан̇гхала̄бхоти йатха̄вуд̣д̣хам̣ аттано па̄пун̣анакот̣т̣ха̄со. айан̃ча пат̣иккхепо имина̄ва нӣха̄рена бахисӣмат̣т̣ха̄нам̣ ависесена сан̇гхала̄бхасса са̄мибха̄ва̄па̄данам̣ сандха̄йа като. висесато пана бахисӣмат̣т̣ха̄нампи париччхиндитва̄ екекакот̣т̣ха̄сато ‘‘еттакам̣ да̄тум̣, ӣдисам̣ ва̄ да̄тум̣, еттака̄нам̣ ва̄ да̄тум̣, ӣдисасса ва̄ да̄тум̣ руччати сан̇гхасса̄’’ти апалоканакаммам̣ катва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати.
228. а̄йасма̄ ча лаккхан̣отиа̄дӣсу ко пана̄йасма̄ лаккхан̣о, касма̄ часса лаккхан̣оти на̄мам̣ ахоси, ко ча̄йасма̄ маха̄моггалла̄но, касма̄ ча ситам̣ па̄тва̄ка̄сӣти там̣ саббам̣ пака̄сетум̣ ‘‘йва̄йа’’нтиа̄ди а̄раддхам̣. лаккхан̣асампаннена̄ти пурисалаккхан̣асампаннена. брахмасамена̄ти брахматтабха̄васамена. ӣсакам̣ хаситам̣ ситанти вуччатӣти а̄ха ‘‘мандахасита’’нти. ат̣т̣хикасан̇кхаликанти найидам̣ авин̃н̃а̄н̣акам̣ ат̣т̣хисан̇кхаликаматтам̣, атха кхо еко петоти а̄ха ‘‘петалоке ниббаттам̣ сатта’’нти. ете аттабха̄ва̄ти петаттабха̄ва̄. на а̄па̄тхам̣ а̄гаччхантӣти деваттабха̄ва̄ вийа пакатийа̄ а̄па̄тхам̣ на а̄гаччханти. тесам̣ пана ручийа̄ а̄па̄тхам̣ а̄гаччхеййум̣. манусса̄нам̣ дуккха̄бхибхӯта̄нам̣ ана̄тхабха̄вадассанападат̣т̣ха̄на̄ карун̣а̄ти а̄ха ‘‘ка̄рун̃н̃е каттаббе’’ти. аттано ча сампаттим̣ буддхан̃а̄н̣асса ча сампаттинти паччекам̣ сампатти-саддо йоджетаббо. тадубхайам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘тан̃хӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха ‘‘аттано ча сампаттим̣ ануссаритва̄ ситам̣ па̄тва̄ка̄сӣ’’ти падам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. дхаммадха̄тӯти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ам̣ сандха̄йа вадати, дхаммадха̄тӯти ва̄ дхамма̄нам̣ сабха̄во. упапаттӣти джа̄ти. упапаттисӣсена хи татха̄рӯпам̣ аттабха̄вам̣ вадати. дуссаддха̄пайа̄ хонти, тадасса тесам̣ дӣгхараттам̣ ахита̄йа дуккха̄йа. дуссаддха̄пайа̄ти идан̃ча на лаккхан̣аттхерам̣ сандха̄йа вуттам̣, йе пана сун̣анти ‘‘евам̣ кира вутта’’нти, те сандха̄йа. атха лаккхан̣аттхеро касма̄ на аддаса, кимасса диббачаккху наттхӣти? но наттхи, маха̄моггалла̄но пана а̄вадждженто аддаса, итаро ана̄ваджджанена на аддаса.
витуд̣ентӣти винивиджджхитва̄ д̣енти, асидха̄рӯпамехи тикхин̣ехи лохатун̣д̣акехи виджджхитва̄ виджджхитва̄ ито чито ча гаччхантӣти аттхо. тена̄ха ‘‘винивиджджхитва̄ гаччхантӣ’’ти. ‘‘витудантӣ’’ти ва̄ па̄т̣хо. пха̄сул̣антарика̄хӣти бхумматтхе ниссаккавачанам̣. лохатун̣д̣акехӣти лохасала̄ка̄садисехи, ка̄л̣алохамайехева ва̄ тун̣д̣акехи. паса̄дуссада̄ти имина̄ ат̣т̣хисан̇гха̄таматтам̣ хутва̄ пан̃н̃а̄йама̄на̄нампи ка̄йаппаса̄дасса балавабха̄вам̣ дассети. паккаган̣д̣асадиса̄ти имина̄ пана ативийа мудусабха̄ватам̣ дассети. аччхарийам̣ вата̄ти гараханаччхарийам̣ на̄метам̣.
чаккхубхӯта̄ти сампаттадиббачаккхука̄, локасса чаккхубхӯта̄ти евам̣ ва̄ еттха аттхо дат̣т̣хаббо. йатра̄ти хетуаттхе нипа̄тоти а̄ха ‘‘йатра̄ти ка̄ран̣авачана’’нти. аппама̄н̣е саттаника̄йе, те ча кхо вибха̄гена ка̄мабхава̄дибхеде бхаве, нирайа̄дибхеда̄ гатийо, на̄наттака̄йана̄наттасан̃н̃ӣа̄дивин̃н̃а̄н̣ат̣т̣хитийо, татха̄рӯпе сатта̄ва̄се ча саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ан̃ча ме упанетум̣ паччаккхам̣ каронтена.
гогха̄такоти гуннам̣ абхин̣хам̣ хананако. тена̄ха ‘‘вадхитва̄ вадхитва̄’’ти. тасса̄ти гуннам̣ хананакаммасса. апара̄парийакаммасса̄ти апара̄парийаведанӣйакаммасса. балавата̄ гогха̄такакаммена випа̄ке дӣйама̄не аладдхока̄сам̣ апара̄парийаведанӣйам̣, тасмим̣ випаккавипа̄ке ида̄ни ладдхока̄сам̣ ‘‘авасесакамма’’нти вуттам̣. каммасабха̄гата̄йа̄ти каммасса сабха̄габха̄вена садисабха̄вена. а̄рамман̣асабха̄гата̄йа̄ти а̄рамман̣асса сабха̄габха̄вена садисабха̄вена. йа̄дисе хи а̄рамман̣е пуббе там̣ каммам̣ тасса ча випа̄ко паватто, та̄дисейева а̄рамман̣е идам̣ каммам̣ имасса випа̄ко ча паваттоти катва̄ вуттам̣ ‘‘тассева каммасса випа̄ка̄васесена̄’’ти. бхавати хи там̣садисепи таббоха̄ро йатха̄ со ева титтиро, та̄нийева осадха̄нӣти. йасма̄ каммасариккхакависайе ‘‘каммам̣ ва̄ камманимиттам̣ ва̄’’ти двайамева вуттам̣, йасма̄ ча гатинимиттам̣ вийа каммам̣ камманимиттан̃ча каммато бхиннам̣ висум̣ хутва̄ на тит̣т̣хати, тасма̄ сариккхакавипа̄када̄насса ка̄ран̣абха̄вато йаттха каммасариккхакена випа̄кена бхавитаббам̣, таттха каммам̣ ва̄ камманимиттам̣ ва̄ гахетва̄ пат̣исандхи хотӣти ваданти. тенева̄ха – ‘‘тасса кира…пе… нимиттам̣ ахосӣ’’ти. таттха нимиттам̣ ахосӣти пуббе катӯпачитасса петӯпапаттиниббаттанавасена катока̄сасса тасса каммасса нимиттабхӯтам̣ ида̄ни татха̄ упат̣т̣хахантам̣ тасса випа̄касса нимиттам̣ а̄рамман̣ам̣ ахоси. соти гогха̄тако. ат̣т̣хикасан̇кхаликапето джа̄то каммасариккхакавипа̄кавасена.
229. песийо катва̄ти га̄вим̣ вадхитва̄ вадхитва̄ гомам̣сам̣ пха̄летва̄ песийо катва̄. суккха̄петва̄ти ка̄лантарам̣ т̣хапанаттхам̣ суккха̄петва̄. суккха̄питамам̣сапесӣнан̃хи валлӯрасаман̃н̃а̄ти. ниппаккхачаммети вигатапаккхачамме. ураббхе хантӣти ораббхико. ел̣акети адже. нива̄папут̣т̣хети аттана̄ диннанива̄пена посите асина̄ вадхитва̄ вадхитва̄ виккин̣анто. екам̣ миганти дӣпакамигам̣. ка̄ран̣а̄хӣти йа̄тана̄хи. н̃атва̄ти каммат̣т̣ха̄нам̣ н̃атва̄. песун̃н̃упасам̣ха̄равасена ито сутам̣ амутра, амутра ва̄ сутам̣ идха сӯчетӣти сӯчако. анайабйасанам̣ па̄песи мануссети самбандхо.
виниччхайа̄маччоти ран̃н̃а̄ ад̣д̣акаран̣е т̣хапито виниччхайамаха̄матто. со хи га̄маджанака̄йам̣ кӯт̣ат̣т̣хена ван̃четӣти ‘‘га̄макӯт̣о’’ти вуччати. кечи ‘‘та̄дисойева га̄маджет̣т̣хако га̄макӯт̣о’’ти ваданти. самена бхавитаббам̣ дхаммат̣т̣хоти ваттаббато. рахассан̇ге нисӣданавасена висама̄ нисаджджа̄ ахоси. пхусантоти тхеййа̄йа пхусанто.
230. аниссароти ма̄туга̄мо саса̄мико аттано пхассе аниссаро. дхам̣ситва̄ти бхасситва̄ апагантва̄. ман̇ганавасена улатӣти ман̇гули, вирӯпабӣбхаччхабха̄вена паваттатӣти аттхо. тена̄ха ‘‘вирӯпам̣ дуддасикам̣ бӣбхаччха’’нти.
уддхам̣ уддхам̣ аггина̄ паккасарӣрата̄йа уппаккам̣, хет̣т̣хато паггхаран̣авасена килиннасарӣрата̄йа окилинӣ, ито чито ча ан̇га̄расампарикин̣н̣ата̄йа окиринӣ. тена̄ха ‘‘са̄ кира̄’’тиа̄ди. ан̇га̄рачитакети ан̇га̄расан̃чайе. сарӣрато паггхаранти асучидуггандхаджегуччха̄ни седагата̄ни. тасса кира ран̃н̃оти ка̄лин̇гасса ран̃н̃о. на̄т̣акинӣти наччанакичче адхигата̄ иттхӣ. седанти седанам̣, та̄пананти аттхо.
асӣсакам̣ кабандхам̣ хутва̄ ниббатти камма̄йӯханака̄ле татха̄ нимиттаггахан̣апаричайато. ла̄макабхиккхӯти хӣна̄ча̄рата̄йа ла̄мако, бхиккхувесата̄йа бхиккха̄ха̄рена джӣванато ча бхиккху. читтакел̣инти читтаручийам̣ там̣ там̣ кӣл̣анто. айамева̄ти бхиккхуваттхусмим̣ вуттанайо ева.
231. ниссева̄лапан̣акакаддамоти тилабӣджака̄дибхедена сева̄лена нӣламан̣д̣ӯкапит̣т̣хиван̣н̣ена удакапит̣т̣хам̣ чха̄детва̄ ниббаттапан̣акена каддамена ча вирахито. сундарехи титтхехӣти сукха̄вага̄хан̣ат̣т̣ха̄ната̄йа каддама̄дидосавирахато ча сундарехи титтхехи. тато удакадахато там̣хету, там̣ упанисса̄йа̄ти аттхо. на̄габхаванагатопи хи со рахадо тато упаримануссалоке джала̄сайена самбандхо хоти. тена вуттам̣ ‘‘тато айам̣ тапода̄ сандатӣ’’ти. атха ва̄ татоти на̄габхаване удакадахато айам̣ тапода̄ сандати. тан̃хи упарибхӯмиталам̣ а̄рохати, ун̣хабха̄вена тапанато тапам̣ удакам̣ етисса̄ти анваттхана̄мавасена тапода̄ти вуччати. петалокоти пета̄нам̣ а̄ва̄сат̣т̣ха̄нам̣. кечи пана ‘‘петалокоти лохакумбхӣнирайа̄ идха̄дхиппета̄’’ти ваданти, нагарасса пана парито паббатапа̄даванантаресу бахӯ пета̄ва̄са̄пи сантева. сва̄йаматтхо петаваттхупа̄л̣ийа̄ лаккхан̣асам̣йуттена има̄йа ча винӣтаваттхупа̄л̣ийа̄ дӣпетаббо.
катахаттха̄ти тхиратарам̣ лаккхесу авираджджханасараккхепа̄. ӣдиса̄ пана таттха васӣбхӯта̄ катахаттха̄ на̄ма хонти, тасма̄ йо сиппамева угган̣ха̄ти, со катахаттхо на̄ма на хоти, име пана катахаттха̄, чин̣н̣авасӣбха̄ва̄ти вуттам̣ хоти. сиппадассанавасена катам̣ ра̄джакула̄ни упечча асанам̣ сараккхепо етехӣти катупа̄сана̄, ра̄джакула̄дӣсу дасситасиппа̄ти вуттам̣ хоти. пабхагготи пара̄джито.
232. досадассана пуббака рӯпа вира̄га бха̄вана̄ сан̇кха̄та пат̣ипаккха бха̄вана̄васена пат̣игхасан̃н̃а̄нам̣ суппахӣнатта̄ махата̄пи саддена арӯпасама̄паттито на вут̣т̣ха̄ти, татха̄ пана на суппахӣнатта̄ саббарӯпа̄вачарасама̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣ сийа̄ти идха а̄нен̃джасама̄дхӣти чатуттхаджджха̄насама̄патти адхиппета̄ти а̄ха ‘‘анеджам̣ ачалам̣ ка̄йава̄ча̄виппхандавирахитам̣ чатуттхаджджха̄насама̄дхи’’нти. ан̃н̃аттха пана сама̄дхипаччанӣка̄нам̣ атидӯрата̄йа на ин̃джатӣти а̄нен̃джоти арӯпа̄вачарасама̄дхи вуччати. сама̄дхипарипантхаке дхаммети витаккавича̄ра̄дике сандха̄йа вадати. витакка̄дӣсу а̄дӣнавасаллаккхан̣асса на сут̣т̣хукатабха̄вам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘на сут̣т̣ху парисодхетва̄’’ти.
нану ча̄йама̄йасма̄ маха̄моггалла̄но бхагавато пат̣хамавассева абхинаваппаттаарахатто, идан̃ча уттаримануссадхаммапа̄ра̄джикам̣ вӣсатимавассато упари пан̃н̃аттам̣, катхам̣ имасса ваттхуно имасмим̣ па̄ра̄джике бхагавата̄ виниччхитабха̄во вуттоти? на̄йам̣ досо. айан̃хеттха а̄чарийа̄нам̣ катха̄магго – апан̃н̃аттепи сиккха̄паде тхерасса вачанам̣ сутва̄ ‘‘аттано аппатирӯпам̣ уттаримануссадхаммам̣ еса вадатӣ’’ти ман̃н̃ама̄на̄ бхиккхӯ тхерасса досам̣ а̄ропента̄ уджджха̄йим̣су. бхагава̄ ча тхерасса татха̄вачане ка̄ран̣ам̣ дассетва̄ ниддосабха̄вам̣ каронто ‘‘ана̄патти, бхиккхаве, моггалла̄насса̄’’ти а̄ха. сан̇гӣтика̄рака̄ пана уттаримануссадхамма̄дхика̄ратта̄ тампи ваттхум̣ а̄нетва̄ идха а̄ропесунти.
са̄вака̄нам̣ уппат̣ипа̄т̣ийа̄ ануссаран̣ам̣ наттхӣти дассетум̣ ‘‘на уппат̣ипа̄т̣ийа̄’’ти а̄ха. асан̃н̃асама̄паттинти сан̃н̃а̄вира̄габха̄вана̄йа ва̄йокасин̣аниббаттитам̣ чатуттхаджджха̄насама̄паттим̣ вадати. пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ чутипат̣исандхим̣ ган̣хантампи анантарапаччайаккамаванта̄нам̣ арӯпадхамма̄нам̣ васенева ган̣ха̄тӣти а̄ха – ‘‘татийе аттабха̄ве чутимева аддаса̄’’ти. найато саллаккхесӣти ват̣т̣е сам̣саран̣акасатта̄нам̣ кхандха̄нам̣ абха̄вака̄ло на̄ма наттхи, асан̃н̃абхаве пана ачиттака̄ хутва̄ пан̃ча каппасата̄ни паваттанти, имина̄ найена саллаккхеси. дуккарам̣ катанти кхандхавикаласса пуббенива̄сасса ануссаран̣ам̣ т̣хапетва̄ самма̄самбуддхам̣ на сакка̄ ан̃н̃ехи ка̄тунти найато саллаккхентенапи дуккарам̣ катанти адхиппа̄йо. пат̣ивиддха̄ти пат̣ивиддхасадиса̄. йатха̄ на̄ма кочи дханусиппе катахаттхо екам̣ кесасан̇кха̄там̣ ва̄лам̣ сатаккхаттум̣ вида̄летва̄ тато екам̣ ам̣сум̣ гахетва̄ ва̄тин̇ган̣апхаласса маджджхат̣т̣ха̄не бандхитва̄ апарам̣ ам̣сум̣ кан̣д̣асса аггакот̣ийам̣ йатха̄ тасса ам̣сусса ӯка̄маттам̣ ва̄ ликкха̄маттам̣ ва̄ кан̣д̣асса аггакот̣ито адхикам̣ хутва̄ тит̣т̣хати, евам̣ бандхитва̄ усабхаматте т̣ха̄не т̣хито кан̣д̣абаддха̄йа ва̄лакот̣ийа̄ ва̄тин̇ган̣абаддхам̣ ва̄ласса кот̣им̣ пат̣ивиджджхеййа, евамева имина̄пи катам̣ дуккаранти вуттам̣ хоти. етадагганти есо агго. йадиданти йо айам̣. лин̇гавипалла̄савасенетам̣ вуттам̣.
винӣтаваттхуван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
нигаманаван̣н̣ана̄
233. идха̄ти имасмим̣ бхиккхувибхан̇ге. уддит̣т̣ха̄ти идха па̄тимоккхавасена аноса̄ритатта̄ чатта̄ро па̄ра̄джика̄ва уддит̣т̣ха̄ катхита̄ти аттхо гахетаббо. йади евам̣ хет̣т̣ха̄ тхуллаччайадуккат̣а̄нампи вуттатта̄ па̄ра̄джика̄ва уддит̣т̣ха̄ти касма̄ вутта̄ти? па̄ра̄джика̄дхика̄ратта̄ сантесупи тхуллаччайадуккат̣есу идха па̄ра̄джика̄ва вутта̄. йесам̣…пе… асам̣ва̄соти имаматтхам̣ ва̄ дӣпетука̄мо там̣самбандхена ‘‘уддит̣т̣ха̄ чатта̄ро па̄ра̄джика̄’’ти а̄ха. таттха̄йасмантетиа̄дикам̣ пана анун̃н̃а̄тапа̄тимоккхуддесаккамопи айамева, на̄н̃н̃оти дассанаттхам̣ вуттам̣. бхиккхунӣнам̣ аса̄дха̄ран̣а̄ни чатта̄рӣти уббхаджа̄н̣уман̣д̣алика̄ ваджджапат̣иччха̄дика̄ уккхитта̄нуваттика̄ ат̣т̣хаваттхука̄ти има̄ни чатта̄ри бхиккхунӣнам̣ бхиккхӯхи аса̄дха̄ран̣а̄ни на̄ма. етесу уббхаджа̄н̣уман̣д̣алика̄ на̄ма йа̄ ка̄йасам̣саггара̄гена авассута̄ тенева ра̄гена авассутасса мануссапурисасса аккхака̄нам̣ адхо джа̄н̣уман̣д̣ала̄нам̣ каппара̄нан̃ча упари йена кеначи сарӣра̄вайавена а̄масана̄дим̣ са̄дийати, тасса̄ адхивачанам̣. йа̄ пана бхиккхунӣ ан̃н̃исса̄ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикасан̇кха̄там̣ ваджджам̣ джа̄нам̣ пат̣иччха̄дети, са̄ ваджджапат̣иччха̄дика̄ на̄ма. самаггена пана сан̇гхена уккхиттам̣ бхиккхум̣ йа̄ бхиккхунӣ йам̣дит̣т̣хико со хоти, тасса̄ дит̣т̣хийа̄ гахан̣авасена ануваттати, са̄ уккхитта̄нуваттика̄ на̄ма. йа̄ пана ка̄йасам̣саггара̄гена тинта̄ татха̄видхассева пурисасса хаттхаггахан̣ам̣ ва̄ сан̇гха̄т̣икан̣н̣аггахан̣ам̣ ва̄ са̄дийати, ка̄йасам̣саггасан̇кха̄тасса асаддхаммасса пат̣исеванаттха̄йа пурисасса хаттхапа̄се сантит̣т̣хати ва̄, таттха т̣хатва̄ саллапати ва̄, сан̇кетам̣ ва̄ гаччхати, пурисасса а̄гаманам̣ ва̄ са̄дийати, кеначи ва̄ пат̣иччханнока̄сам̣ пависати, хаттхапа̄се ва̄ т̣хатва̄ ка̄йам̣ упасам̣харати, айам̣ ат̣т̣хаваттхука̄ на̄ма̄ти ведитаббам̣.
ваттхувипанна̄ти паббаджджупасампада̄йа аваттхубха̄вато ваттхувипанна̄. несан̃хи ‘‘на, бхиккхаве, пан̣д̣ако пабба̄джетаббо, йо пабба̄джеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дина̄ паббаджджа̄ упасампада̄ ча пат̣иккхитта̄. тасма̄ те бхиккхубха̄ва̄йа абхаббатта̄ па̄ра̄джика̄паннасадисата̄йа ‘‘па̄ра̄джика̄’’ти вутта̄. таббха̄вабха̄вита̄йа бхиккхубха̄во васати еттха̄ти ваттху, пуггала̄нам̣ бхиккхубха̄ва̄рахата̄. са̄ пана паббаджджаккхандхака̄гатасаббадосавирахитасампаттийуттата̄. там̣ випаннам̣ пан̣д̣акабха̄ва̄дийогена йесам̣ те ваттхувипанна̄. ахетукапат̣исандхика̄ти имина̄ тесам̣ випа̄ка̄варан̣ена саманна̄гатабха̄вам̣ дассенто магга̄варан̣е ка̄ран̣ама̄ха. па̄ра̄джика̄паннасадисатта̄ па̄ра̄джика̄. тхеййасам̣ва̄сака̄дикаммам̣ ма̄тугха̄та̄дикам̣ вийа а̄нантарийам̣ на хотӣти а̄ха ‘‘имесам̣ тин̣н̣ам̣ сагго ава̄рито’’ти.
дӣгхата̄йа ламбама̄нам̣ ан̇гаджа̄таметасса̄ти ламбӣ. со етта̄вата̄ на па̄ра̄джико, атха кхо йада̄ анабхиратийа̄ пӣл̣ито аттано ан̇гаджа̄там̣ мукхе ва̄ ваччамагге ва̄ павесети, тада̄ па̄ра̄джико хоти. муду пит̣т̣хи етасса̄ти мудупит̣т̣хико, катапарикамма̄йа мудука̄йа пит̣т̣хийа̄ саманна̄гато. сопи йада̄ анабхиратийа̄ пӣл̣ито аттано ан̇гаджа̄там̣ аттано мукхаваччамаггесу ан̃н̃атарам̣ павесети, тада̄ па̄ра̄джико хоти. парасса ан̇гаджа̄там̣ аттано мукхена ган̣ха̄тӣти йо анабхиратийа̄ пӣл̣ито парасса суттасса ва̄ паматтасса ва̄ ан̇гаджа̄там̣ аттано мукхена ган̣ха̄ти. парасса ан̇гаджа̄те абхинисӣдатӣти йо анабхиратийа̄ пӣл̣ито парасса ан̇гаджа̄там̣ камманийам̣ дисва̄ аттано ваччамаггена тассӯпари нисӣдати, там̣ аттано ваччамаггам̣ павесетӣти аттхо.
еттха̄ха – ма̄тугха̄такапитугха̄такаарахантагха̄така̄ татийапа̄ра̄джикам̣ а̄панна̄, бхиккхунӣдӯсако ламбӣа̄дайо чатта̄ро пат̣хамапа̄ра̄джикам̣ а̄панна̄ ева̄ти катхам̣ чатувӣсатӣти? вуччате – ма̄тугха̄така̄дайо хи чатта̄ро идха анупасампанна̄ ева адхиппета̄, ламбӣа̄дайо чатта̄ро кин̃ча̄пи пат̣хамапа̄ра̄джикена сан̇гахита̄, йасма̄ пана етена парийа̄йена метхунам̣ дхаммам̣ аппат̣исевино хонти, тасма̄ висум̣ вутта̄ти. етена парийа̄йена̄ти убхиннам̣ ра̄гапарийут̣т̣ха̄насан̇кха̄тена парийа̄йена. дутийавикаппе каччиттха̄ти еттха каччи аттха̄ти падаччхедо ведитаббо.
нигаманаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.
ити самантапа̄са̄дика̄йа винайасам̣ван̣н̣ана̄йа са̄раттхадӣпанийам̣
чатуттхапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.