екуттариканайо

екакава̄раван̣н̣ана̄

321. мӯлависуддхийа̄ антара̄паттӣти антара̄паттим̣ а̄паджджитва̄ мӯла̄йапат̣икассанам̣ катва̄ т̣хитена а̄панна̄. ‘‘аггхависуддхийа̄ антара̄паттӣти самбахула̄ а̄паттийо а̄паджджитва̄ та̄су саббачирапат̣иччханнавасена аггхасамодха̄нам̣ гахетва̄ васантена а̄панна̄паттӣ’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. саусса̄хенева читтена̄ти ‘‘пунапи а̄паджджисса̄мӣ’’ти саусса̄хенева читтена. бхиккхунӣнам̣ ат̣т̣хаваттхука̄йа васена четам̣ вуттам̣. тенева̄ха ‘‘ат̣т̣хаме ваттхусмим̣ бхиккхунийа̄ па̄ра̄джикамева хотӣ’’ти. ‘‘дхаммикасса пат̣иссавасса асачча̄пане’’ти вуттатта̄ адхаммикапат̣иссавасса висам̣ва̄де дуккат̣ам̣ на хоти. ‘‘тумхе виббхаматха̄’’ти хи вутте суддхачитто ‘‘са̄дхӯ’’ти пат̣иссун̣итва̄ саче на виббхамати, ана̄патти. евам̣ саббаттха. пан̃чадасасу дхаммесӯти ‘‘ка̄лена ваккха̄ми, но ака̄лена̄’’тиа̄дина̄ вуттапан̃чадасадхаммесу. а̄паттим̣ а̄паджджитум̣ бхаббата̄йа бхабба̄паттика̄.

екакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дукава̄раван̣н̣ана̄

322. дукесу нидаханети а̄тапе атичирам̣ т̣хапетва̄ нидахане. ваттхусабха̄гам̣ десенто десенто а̄паджджати, а̄паннам̣ а̄паттим̣ на десесса̄мӣти дхурам̣ никкхипанто на десенто а̄паджджати. ромаджанападе джа̄там̣ ромакам̣. пакка̄лаканти йаваккха̄рам̣. анун̃н̃а̄талон̣атта̄ лон̣а̄нипи дукесу вутта̄ни.

дукава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

тикава̄раван̣н̣ана̄

323. тикесу вачӣсампайуттам̣ ка̄йакирийам̣ катва̄ти ка̄йена нипаччака̄рам̣ катва̄. мукха̄ламбаракаран̣а̄дибхедоти мукхабхерива̄дана̄диппабхедо. йасса сиккха̄падасса вӣтиккаме ка̄йасамут̣т̣ха̄на̄ а̄паттийо, там̣ ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падам̣. упагха̄тетӣти вина̄сети. на а̄да̄таббанти ‘‘имасма̄ виха̄ра̄ парампи ма̄ никкхама, винайадхара̄нам̣ ва̄ сантикам̣ а̄гаччха виниччхайам̣ да̄ту’’нти вутте тасса вачанам̣ на гахетаббанти аттхо.

акусала̄ни чева мӯла̄ни ча̄ти акосалласамбхӯтат̣т̣хена еканта̄кусалабха̄вато акусала̄ни, аттана̄ сампайуттадхамма̄нам̣ суппатит̣т̣хитабха̄васа̄дханато мӯла̄ни, на акусалабха̄васа̄дханато. на хи мӯлато акусала̄нам̣ акусалабха̄во, кусала̄дӣнам̣ ва̄ кусала̄дибха̄во. татха̄ ча сати момӯхачиттадвайамохасса акусалабха̄во на сийа̄.

дут̣т̣ху чарита̄нӣти паччайато сампайуттадхаммато паваттиа̄ка̄рато ча на сут̣т̣ху асамма̄паваттита̄ни. вирӯпа̄нӣти бӣбхаччха̄ни сампати а̄йатин̃ча анит̣т̣харӯпатта̄. сут̣т̣ху чарита̄нӣтиа̄дӣсу вуттавипарийа̄йена аттхо ведитаббо. двепи чете тика̄ пан̣н̣аттийа̄ ва̄ каммапатхехи ва̄ катхетабба̄. пан̣н̣аттийа̄ та̄ва ка̄йадва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падасса вӣтиккамо ка̄йадуччаритам̣, авӣтиккамо ка̄йасучаритам̣. вачӣдва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падасса вӣтиккамо вачӣдуччаритам̣, авӣтиккамо вачӣсучаритам̣. убхайаттха пан̃н̃аттасиккха̄падасса вӣтиккамо манодуччаритам̣ манодва̄ре пан̃н̃аттасиккха̄падасса абха̄вато. тайидам̣ два̄радвайе акирийасамут̣т̣ха̄на̄йа а̄паттийа̄ васена ведитаббам̣. йатха̄вутта̄йа а̄паттийа̄ авӣтиккамова маносучаритам̣. айам̣ пан̣н̣аттикатха̄.

па̄н̣а̄типа̄та̄дайо пана тиссо четана̄ ка̄йадва̄ре вачӣдва̄репи уппанна̄ ка̄йадуччаритам̣ два̄рантаре уппаннассапи каммасса сана̄ма̄паричча̄гато йебхуййавуттийа̄ таббахулавуттийа̄ ча. тена̄ху ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ –

‘‘два̄ре чаранти камма̄ни, на два̄ра̄ два̄рача̄рино;

тасма̄ два̄рехи камма̄ни, ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ваваттхита̄’’ти. (дха. са. ат̣т̣ха. ка̄ма̄вачаракусала два̄ракатха̄, ка̄йакаммадва̄ра);

татха̄ чатассо муса̄ва̄да̄дичетана̄ ка̄йадва̄репи вачӣдва̄репи уппанна̄ вачӣдуччаритам̣, абхиджджха̄ бйа̄па̄до миччха̄дит̣т̣хӣти тайо манокаммабхӯта̄йа четана̄йа сампайуттадхамма̄ манодуччаритам̣, ка̄йавачӣкаммабхӯта̄йа пана четана̄йа сампайутта̄ абхиджджха̄дайо там̣там̣паккхика̄ ва̄ хонти аббоха̄рика̄ ва̄. па̄н̣а̄типа̄та̄дӣхи вирамантасса уппанна̄ тиссо четана̄пи виратийопи ка̄йасучаритам̣ ка̄йикасса вӣтиккамасса акаран̣авасена паваттанато. ка̄йена пана сиккха̄пада̄нам̣ сама̄дийама̄не сӣласса ка̄йасучаритабха̄ве ваттаббамева наттхи. муса̄ва̄да̄дӣхи вирамантасса чатассо четана̄пи виратийопи вачӣсучаритам̣ ва̄часикасса вӣтиккамасса акаран̣авасена паваттанато. анабхиджджха̄ абйа̄па̄до самма̄дит̣т̣хӣти тайо четана̄сампайуттадхамма̄ маносучаританти айам̣ каммапатхакатха̄.

тикава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатуккава̄раван̣н̣ана̄

324. чатуккесу анарийавоха̄ра̄ти анарийа̄нам̣ ла̄мака̄нам̣ воха̄ра̄ сам̣воха̄ра̄ абхила̄пава̄ча̄. арийавоха̄ра̄ти арийа̄нам̣ саппуриса̄нам̣ воха̄ра̄. дит̣т̣хава̄дита̄ти ‘‘дит̣т̣хам̣ майа̄’’ти евам̣ва̄дита̄. еттха ча там̣там̣самут̣т̣ха̄пакачетана̄васена аттхо ведитаббо.

пат̣хамакаппикесу пат̣хамам̣ пурисалин̇гамева уппаджджатӣти а̄ха ‘‘пат̣хамам̣ уппаннавасена̄’’ти. пуримам̣ пурисалин̇гам̣ паджахатӣти йатха̄вуттенаттхена пуббан̇гамабха̄вато пуримасан̇кха̄там̣ пурисалин̇гам̣ джахати. сатам̣ тим̣сан̃ча сиккха̄пада̄нӣти тим̣са̄дхика̄ни сатам̣ сиккха̄пада̄ни.

бхиккхусса ча бхиккхунийа̄ ча чатӯсу па̄ра̄джикесӯти са̄дха̄ран̣есуйева чатӯсу па̄ра̄джикесу. пат̣хамо пан̃хоти ‘‘аттхи ваттхуна̄наттата̄, но а̄паттина̄наттата̄’’ти айам̣ пан̃хо. ‘‘аттхи а̄паттисабха̄гата̄, но ваттхусабха̄гата̄’’ти айам̣ идха дутийо на̄ма.

ана̄паттивассаччхедасса̄ти наттхи етасмим̣ вассаччхеде а̄паттӣти ана̄паттивассаччхедо, тасса, ана̄паттикасса вассаччхедасса̄ти аттхо. манта̄бха̄са̄ти матийа̄ упапариккхитва̄ бха̄санато асампхаппала̄пава̄ча̄ идха ‘‘манта̄бха̄са̄’’ти вутта̄.

навамабхиккхунито пат̣т̣ха̄йа упаджджха̄йа̄пи абхива̄дана̄раха̄ но паччут̣т̣ха̄на̄раха̄ти йасма̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бхаттагге ат̣т̣ханнам̣ бхиккхунӣнам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ авасеса̄нам̣ йатха̄гатика’’нти вадантена бхагавата̄ бхаттагге а̄дито пат̣т̣ха̄йа ат̣т̣ханнам̣йева бхиккхунӣнам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ анун̃н̃а̄там̣, авасеса̄нам̣ а̄гатапат̣ипа̄т̣ийа̄, тасма̄ навамабхиккхунито пат̣т̣ха̄йа саче упаджджха̄йа̄пи бхиккхунӣ паччха̄ а̄гаччхати, на паччут̣т̣ха̄на̄раха̄, йатха̄нисинна̄хийева сӣсам̣ уккхипитва̄ абхива̄детаббатта̄ абхива̄дана̄раха̄. а̄дито нисинна̄су пана ат̣т̣хасу йа̄ аббхантарима̄ ан̃н̃а̄ вуд̣д̣хатара̄ а̄гаччхати, са̄ аттано навакатарам̣ вут̣т̣ха̄петва̄ нисӣдитум̣ лабхати. тасма̄ са̄ та̄хи ат̣т̣хахи бхиккхунӣхи паччут̣т̣ха̄на̄раха̄. йа̄ пана ат̣т̣хахипи навакатара̄, са̄ сачепи сат̣т̣хивасса̄ хоти, а̄гатапат̣ипа̄т̣ийа̄ва нисӣдитум̣ лабхати.

идха на каппантӣти вадантоти паччантимаджанападесу т̣хатва̄ ‘‘идха на каппантӣ’’ти ваданто винайа̄тиса̄радуккат̣ам̣ а̄паджджати. каппийан̃хи ‘‘на каппатӣ’’ти ваданто пан̃н̃аттам̣ самуччхиндати на̄ма. идха каппантӣтиа̄дӣсупи есева найо.

чатуккава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄

325. пан̃чакесу ‘‘нимантито сабхатто сама̄но сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄’’ти (па̄чи. 294-297) вачанато акаппийанимантанам̣ са̄дийантассева ана̄мантача̄ро на ват̣т̣атӣти ‘‘пин̣д̣апа̄тикасса каппантӣ’’ти вуттам̣. ган̣абходжана̄дӣсупи есева найо. адхит̣т̣хахитва̄ бходжананти ‘‘гила̄насамайо’’тиа̄дина̄ а̄бхогам̣ катва̄ бходжанам̣. авикаппана̄ти ‘‘майхам̣ бхаттапачча̄сам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти евам̣ авикаппана̄.

айасато ва̄ гарахато ва̄ти еттха параммукха̄ агун̣авачанам̣ айасо. саммукха̄ гараха̄. вийасатӣти бйасанам̣, хитасукхам̣ кхипати виддхам̣сетӣти аттхо. н̃а̄тӣнам̣ бйасанам̣ н̃а̄тибйасанам̣, чорарогабхайа̄дӣхи н̃а̄тивина̄соти аттхо. бхога̄нам̣ бйасанам̣ бхогабйасанам̣, ра̄джачора̄дивасена бхогавина̄соти аттхо. рого ева бйасанам̣ рогабйасанам̣. рого хи а̄рогйам̣ бйасати вина̄сетӣти бйасанам̣. сӣласса бйасанам̣ сӣлабйасанам̣, дуссӣлйассетам̣ на̄мам̣. самма̄дит̣т̣хим̣ вина̄сайама̄на̄ уппанна̄ дит̣т̣хийева бйасанам̣ дит̣т̣хибйасанам̣. н̃а̄тисампада̄ти н̃а̄тӣнам̣ сампада̄ па̄рипӯри бахубха̄во. бхогасампада̄йапи есева найо. а̄рогйасса сампада̄ а̄рогйасампада̄. па̄рипӯри дӣгхараттам̣ арогата̄. сӣладит̣т̣хисампада̄супи есева найо.

ваттам̣ париччхиндӣти тасмим̣ дивасе ка̄таббаваттам̣ нит̣т̣ха̄песи. ат̣т̣ха каппе ануссарӣтиа̄дина̄ тасмим̣ кхан̣е джха̄нам̣ ниббаттетва̄ пуббенива̄сан̃а̄н̣ам̣ ниббаттесӣти дӣпети. н̃аттийа̄ каммаппатто хутва̄ти н̃аттийа̄ т̣хапита̄йа анусса̄ванакаммаппатто хутва̄ти аттхо.

мандатта̄ момӯхатта̄ти нева сама̄да̄нам̣ джа̄на̄ти, на а̄нисам̣сам̣, аттано пана мандатта̄ момӯхатта̄ ан̃н̃а̄н̣енева а̄ран̃н̃ико хоти. па̄пиччхо иччха̄пакатоти ‘‘аран̃н̃е ме вихарантасса ‘айам̣ а̄ран̃н̃ико’ти чатуппаччайасакка̄рам̣ кариссанти, ‘айам̣ бхиккху ладжджӣ павивитто’тиа̄дӣхи ча гун̣ехи самбха̄вессантӣ’’ти евам̣ па̄пика̄йа иччха̄йа т̣хатва̄ та̄йа ева иччха̄йа абхибхӯто хутва̄ а̄ран̃н̃ико хотӣти аттхо. тена̄ха ‘‘аран̃н̃ава̄сена паччайала̄бхам̣ паттхайама̄но’’ти. умма̄давасена аран̃н̃ам̣ пависитва̄ вихаранто умма̄да̄ читтаккхепа̄ а̄ран̃н̃ико на̄ма хоти. ван̣н̣итанти идам̣ а̄ран̃н̃икан̇гам̣ на̄ма буддхехи буддхаса̄вакехи ча ван̣н̣итам̣ пасаттханти а̄ран̃н̃ико хоти.

пан̃чакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чхаккава̄раван̣н̣ана̄

326. чхаккесу чхаббассапарамата̄ дха̄ретаббанти падабха̄джанам̣ дасситам̣. сесам̣ утта̄намева.

чхаккава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саттакава̄раван̣н̣ана̄

327. саттакесу чхакке вутта̄нийева саттакавасена йоджетабба̄нӣти чхакке вуттачуддасапарама̄ни двидха̄ катва̄ двиннам̣ саттака̄нам̣ васена йоджетабба̄ни.

а̄паттим̣ джа̄на̄тӣти а̄паттим̣йева ‘‘а̄паттӣ’’ти джа̄на̄ти. сесападесупи есева найо. а̄бхичетасика̄нанти еттха (ма. ни. ат̣т̣ха. 1.66) абхичетоти па̄катикака̄ма̄вачарачиттехи сундарата̄йа пат̣ипаккхато висуддхатта̄ ча абхиккантам̣ висуддхачиттам̣ вуччати, упача̄раджджха̄начиттассетам̣ адхивачанам̣. абхичетаси джа̄та̄ни а̄бхичетасика̄ни, абхичетосанниссита̄нӣти ва̄ а̄бхичетасика̄ни. дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нанти дит̣т̣хадхамме сукхавиха̄ра̄нам̣. дит̣т̣хадхаммоти паччаккхо аттабха̄во вуччати, таттха сукхавиха̄рабхӯта̄нанти аттхо. рӯпа̄вачараджджха̄на̄наметам̣ адхивачанам̣. та̄ни хи аппетва̄ нисинна̄ джха̄йино имасмин̃н̃ева аттабха̄ве асам̣килит̣т̣хам̣ неккхаммасукхам̣ винданти, тасма̄ ‘‘дит̣т̣хадхаммасукхавиха̄ра̄нӣ’’ти вуччанти. ника̄мала̄бхӣти ника̄мена ла̄бхӣ, аттано иччха̄васена ла̄бхӣ, иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджитум̣ саматтхоти вуттам̣ хоти. акиччхала̄бхӣти сукхенева паччанӣкадхамме виккхамбхетва̄ сама̄паджджитум̣ саматтхоти вуттам̣ хоти. акасирала̄бхӣти акасира̄нам̣ ла̄бхӣ випула̄нам̣, йатха̄париччхеденева вут̣т̣ха̄тум̣ саматтхоти вуттам̣ хоти. екаччо хи ла̄бхӣйева хоти, на пана саккоти иччхитиччхитаккхан̣е сама̄паджджитум̣. екаччо саккоти татха̄ сама̄паджджитум̣, па̄рипантхике пана киччхена виккхамбхети. екаччо татха̄ ча сама̄паджджати, па̄рипантхике ча акиччхенева виккхамбхети, на саккоти ка̄лама̄нана̄л̣икайантам̣ вийа йатха̄париччхедейева вут̣т̣ха̄тум̣.

а̄сава̄нам̣ кхайа̄ти арахаттамаггена саббакилеса̄нам̣ кхайа̄. ана̄саванти а̄сававирахитам̣. четовимуттим̣ пан̃н̃а̄вимуттинти еттха чето-вачанена арахаттапхаласампайутто сама̄дхи, пан̃н̃а̄-вачанена там̣сампайутта̄ ча пан̃н̃а̄ вутта̄. таттха ча сама̄дхи ра̄гато вимуттатта̄ четовимутти, пан̃н̃а̄ авиджджа̄йа вимуттатта̄ пан̃н̃а̄вимуттӣти ведитабба̄. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘йо хисса, бхиккхаве, сама̄дхи, тадасса сама̄дхиндрийам̣ (сам̣. ни. 5.520). йа̄ хисса, бхиккхаве, пан̃н̃а̄, тадасса пан̃н̃индрийам̣ (сам̣. ни. 5.516). ити кхо, бхиккхаве, ра̄гавира̄га̄ четовимутти авиджджа̄вира̄га̄ пан̃н̃а̄вимуттӣ’’ти (а. ни. 2.32). апичеттха саматхапхалам̣ четовимутти, випассана̄пхалам̣ пан̃н̃а̄вимуттӣти ведитабба̄ти. дит̣т̣хева дхаммети имасмим̣йева аттабха̄ве. сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ти аттана̄йева пан̃н̃а̄йа паччаккхам̣ катва̄, апараппаччайена н̃атва̄ти аттхо. сутамайан̃а̄н̣а̄дина̄ вийа параппаччайатам̣ найагга̄хан̃ча мун̃читва̄ паратогхоса̄нугатабха̄вана̄дхигамабхӯта̄йа аттанойева пан̃н̃а̄йа паччаккхам̣ катва̄, на сайамбхӯн̃а̄н̣абхӯта̄йа̄ти адхиппа̄йо. упасампаджджа вихаратӣти па̄пун̣итва̄ сампа̄детва̄ вихарати.

саттакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ат̣т̣хакава̄раван̣н̣ана̄

328. ат̣т̣хакесу ат̣т̣ха̄нисам̣се сампассама̄нена̄ти –

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху а̄паттим̣ а̄панно хоти, со тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи хоти, ан̃н̃е бхиккхӯ тасса̄ а̄паттийа̄ а̄паттидит̣т̣хино хонти, те че, бхиккхаве, бхиккхӯ там̣ бхиккхум̣ евам̣ джа̄нанти ‘айам̣ кхо а̄йасма̄ бахуссуто а̄гата̄гамо дхаммадхаро винайадхаро ма̄тика̄дхаро пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ ладжджӣ куккуччако сиккха̄ка̄мо, саче майам̣ имам̣ бхиккхум̣ а̄паттийа̄ адассане уккхиписса̄ма, на майам̣ имина̄ бхиккхуна̄ саддхим̣ упосатхам̣ карисса̄ма, вина̄ имина̄ бхиккхуна̄ упосатхам̣ карисса̄ма, бхависсати сан̇гхасса татонида̄нам̣ бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до сан̇гхабхедо сан̇гхара̄джи сан̇гхававаттха̄нам̣ сан̇гхана̄на̄каран̣а’нти, бхедагарукехи, бхиккхаве, бхиккхӯхи на со бхиккху а̄паттийа̄ адассане уккхипитаббо’’ти (маха̄ва. 453) –

а̄дина̄ вуттаат̣т̣ха̄нисам̣се сампассама̄нена. тена хи саддхим̣ упосатха̄диакаран̣ам̣ а̄дӣнаво бхеда̄йа сам̣ваттанато, каран̣ам̣ а̄нисам̣со са̄маггийа̄ сам̣ваттанато. тасма̄ ете ат̣т̣ха̄нисам̣се сампассама̄нена на со бхиккху уккхипитабботи аттхо.

дутийаат̣т̣хакепи ат̣т̣ха̄нисам̣се сампассама̄нена̄ти –

‘‘идха пана, бхиккхаве, бхиккху а̄паттим̣ а̄панно хоти, со тасса̄ а̄паттийа̄ ана̄паттидит̣т̣хи хоти, ан̃н̃е бхиккхӯ тасса̄ а̄паттийа̄ а̄паттидит̣т̣хино хонти, со че, бхиккхаве, бхиккху те бхиккхӯ евам̣ джа̄на̄ти ‘име кхо а̄йасманто бахуссута̄ а̄гата̄гама̄ дхаммадхара̄ винайадхара̄ ма̄тика̄дхара̄ пан̣д̣ита̄ бйатта̄ медха̄вино ладжджино куккуччака̄ сиккха̄ка̄ма̄, на̄лам̣ мамам̣ ва̄ ка̄ран̣а̄ ан̃н̃есам̣ ва̄ ка̄ран̣а̄ чханда̄ доса̄ моха̄ бхайа̄ агатим̣ гантум̣, саче мам̣ име бхиккхӯ а̄паттийа̄ адассане уккхиписсанти, на майа̄ саддхим̣ упосатхам̣ кариссанти, вина̄ майа̄ упосатхам̣ кариссанти, бхависсати сан̇гхасса татонида̄нам̣ бхан̣д̣анам̣ калахо виггахо вива̄до сан̇гхабхедо сан̇гхара̄джи сан̇гхававаттха̄нам̣ сан̇гхана̄на̄каран̣а’нти, бхедагарукена, бхиккхаве, бхиккхуна̄ паресампи саддха̄йа са̄ а̄патти десетабба̄’’ти (маха̄ва. 453) –

а̄дина̄ вуттаат̣т̣ха̄нисам̣се сампассама̄нена̄ти аттхо.

па̄л̣ийам̣ а̄гатехи саттахӣти ‘‘пуббевасса хоти ‘муса̄ бхан̣исса’нти, бхан̣антасса хоти ‘муса̄ бхан̣а̄мӣ’ти, бхан̣итасса хоти ‘муса̄ майа̄ бхан̣ита’нти винидха̄йа дит̣т̣хим̣, винидха̄йа кхантим̣, винидха̄йа ручим̣, винидха̄йа бха̄ва’’нти (па̄ра̄. 220) евама̄гатехи саттахи.

абрахмачарийа̄ти асет̣т̣хачарийато. раттим̣ на бхун̃джеййа вика̄лабходжананти упосатхам̣ упавуттхо раттибходжанан̃ча дива̄вика̄лабходжанан̃ча на бхун̃джеййа. ман̃че чхама̄йам̣ва сайетха сантхатети каппийаман̃че ва̄ судха̄дипарикаммаката̄йа бхӯмийам̣ ва̄ тин̣апан̣н̣апала̄ла̄дӣни сантхаритва̄ кате сантхате ва̄ сайетха̄ти аттхо. етан̃хи ат̣т̣хан̇гӣкама̄хупосатханти етам̣ па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни асама̄чарантена упавуттхаупосатхам̣ ат̣т̣хахи ан̇гехи саманна̄гататта̄ ‘‘ат̣т̣хан̇гика’’нти ваданти.

‘‘акаппийакатам̣ хоти аппат̣иггахитака’’нтиа̄дайо ат̣т̣ха анатиритта̄ на̄ма. саппиа̄ди ат̣т̣хаме арун̣уггамане ниссаггийам̣ хоти. ат̣т̣хакавасена йоджетва̄ ведитабба̄нӣти пурима̄ни ат̣т̣ха екам̣ ат̣т̣хакам̣, тато екам̣ апанетва̄ сесесупи екекам̣ паккхипитва̄ти евама̄дина̄ найена ан̃н̃а̄нипи ат̣т̣хака̄ни ка̄табба̄нӣти аттхо.

ат̣т̣хакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

навакава̄раван̣н̣ана̄

329. навакесу а̄гха̄таваттхӯнӣти (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 3.340; а. ни. ат̣т̣ха. 3.9.29) а̄гха̄така̄ран̣а̄ни. а̄гха̄тапат̣ивинайа̄нӣти а̄гха̄тасса пат̣ивинайака̄ран̣а̄ни. там̣ кутеттха лаббха̄ти ‘‘там̣ анаттхачаран̣ам̣ ма̄ ахосӣ’’ти етасмим̣ пуггале куто лаббха̄ кена ка̄ран̣ена сакка̄ ладдхум̣. ‘‘паро на̄ма парасса аттано читтаручийа̄ анаттхам̣ каротӣ’’ти евам̣ чинтетва̄ а̄гха̄там̣ пат̣ивинодети. атха ва̄ сача̄хам̣ пат̣иккопам̣ кареййам̣, там̣ копакаран̣ам̣ еттха пуггале куто лаббха̄, кена ка̄ран̣ена ладдхаббам̣ нираттхакабха̄ватоти аттхо. каммассака̄ хи сатта̄, те касса ручийа̄ дуккхита̄ сукхита̄ ва̄ бхаванти, тасма̄ кевалам̣ тасмим̣ майхам̣ куджджханаматтамева̄ти адхиппа̄йо. атха ва̄ там̣ копакаран̣ам̣ еттха пуггале куто лаббха̄ параматтхато куджджхитаббасса куджджханакасса ча абха̄вато. сан̇кха̄раматтан̃хетам̣ йадидам̣ кхандхапан̃чакам̣ йам̣ ‘‘сатто’’ти вуччати, те ча сан̇кха̄ра̄ иттарака̄ла̄ кхан̣ика̄, касса ко куджджхатӣти аттхо. ‘‘куто ла̄бха̄’’типи па̄т̣хо, сача̄хам̣ еттха копам̣ кареййам̣, тасмим̣ ме копакаран̣е куто ла̄бха̄, ла̄бха̄ на̄ма ке сийум̣ ан̃н̃атра анаттхуппаттитоти аттхо. имасмин̃ча аттхе танти нипа̄таматтамева хоти.

тан̣хам̣ пат̣ичча̄ти (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 2.103; а. ни. ат̣т̣ха. 3.9.23) две тан̣ха̄ есанатан̣ха̄ еситатан̣ха̄ ча. йа̄йа тан̣ха̄йа аджапатхасан̇купатха̄дӣни пат̣ипаджджитва̄ бхоге есати гавесати, айам̣ есанатан̣ха̄ на̄ма. йа̄ тесу еситесу гавеситесу пат̣иладдхесу тан̣ха̄, айам̣ еситатан̣ха̄ на̄ма. идха еситатан̣ха̄ дат̣т̣хабба̄. парийесана̄ти рӯпа̄диа̄рамман̣апарийесана̄. са̄ хи есанатан̣ха̄йа сати хоти. ла̄бхоти рӯпа̄диа̄рамман̣аппат̣ила̄бхо. со хи парийесана̄йа сати хоти. виниччхайо пана н̃а̄н̣атан̣ха̄дит̣т̣хивитаккавасена чатуббидхо. таттха ‘‘сукхавиниччхайам̣ джан̃н̃а̄, сукхавиниччхайам̣ н̃атва̄ аджджхаттам̣ сукхамануйун̃джеййа̄’’ти (ма. ни. 3.323) айам̣ н̃а̄н̣авиниччхайо. ‘‘виниччхайоти две виниччхайа̄ тан̣ха̄виниччхайо ча дит̣т̣хивиниччхайо ча̄’’ти (маха̄ни. 102) евам̣ а̄гата̄ни ат̣т̣хасататан̣ха̄вичарита̄ни тан̣ха̄виниччхайо. два̄сат̣т̣хи дит̣т̣хийо дит̣т̣хивиниччхайо. ‘‘чхандо кхо, дева̄наминда, витакканида̄но’’ти (дӣ. ни. 2.358) имасмим̣ пана сутте идха виниччхайоти вутто витаккойева а̄гато. ла̄бхам̣ лабхитва̄ хи ит̣т̣ха̄нит̣т̣хам̣ сундара̄сундаран̃ча витаккена виниччхина̄ти ‘‘еттакам̣ ме рӯпа̄рамман̣аттха̄йа бхависсати, еттакам̣ садда̄рамман̣аттха̄йа, еттакам̣ майхам̣ бхависсати, еттакам̣ парасса, еттакам̣ парибхун̃джисса̄ми, еттакам̣ нидахисса̄мӣ’’ти. тена вуттам̣ ‘‘ла̄бхам̣ пат̣ичча виниччхайо’’ти.

чхандара̄готи евам̣ акусалавитаккена витакките ваттхусмим̣ дуббалара̄го ча балавара̄го ча уппаджджати. аджджхоса̄нанти ‘‘ахам̣, мама’’нти балавасаннит̣т̣ха̄нам̣. париггахоти тан̣ха̄дит̣т̣хивасена париггахакаран̣ам̣. маччхарийанти парехи са̄дха̄ран̣абха̄васса асаханата̄. теневасса пора̄н̣а̄ евам̣ вачанаттхам̣ ваданти ‘‘идам̣ аччхарийам̣ майхева хоту, ма̄ ан̃н̃асса аччхарийам̣ хотӯти паваттатта̄ маччхарийанти вуччатӣ’’ти. а̄раккхоти два̄рапидаханаман̃джӯса̄гопана̄дивасена сут̣т̣ху раккхан̣ам̣. адхи каротӣти адхикаран̣ам̣, ка̄ран̣ассетам̣ на̄мам̣. а̄раккха̄дхикаран̣анти бха̄ванапум̣сакам̣, а̄раккхахетӯти аттхо. дан̣д̣а̄да̄на̄дӣсу параниседханаттхам̣ дан̣д̣асса а̄да̄нам̣ дан̣д̣а̄да̄нам̣. екатодха̄ра̄дино саттхасса а̄да̄нам̣ саттха̄да̄нам̣. калахоти ка̄йакалахопи ва̄ча̄калахопи. пуримо пуримо виродхо виггахо, паччхимо паччхимо вива̄до. тувам̣ туванти ага̄рававасена ‘‘тувам̣ тува’’нти вачанам̣.

адхит̣т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа на викаппетабба̄нӣти викаппентена адхит̣т̣ха̄нато пуббе ва̄

викаппетаббам̣, виджахита̄дхит̣т̣ха̄нам̣ ва̄ паччха̄викаппетаббам̣. авиджахита̄дхит̣т̣ха̄нам̣ пана на викаппетаббанти адхиппа̄йо. дуккат̣авасена вутта̄нӣти ‘‘ваггам̣ бхиккхунисан̇гхам̣ ваггасан̃н̃ӣ овадатӣ’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 150) найена адхаммакамме две навака̄ни дуккат̣авасена вутта̄ни.

навакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

дасакава̄раван̣н̣ана̄

330. дасакесу наттхи диннантиа̄дивасена ведитабба̄ти ‘‘наттхи диннам̣, наттхи йит̣т̣хам̣, наттхи хутам̣, наттхи сукатадуккат̣а̄нам̣ камма̄нам̣ пхалам̣ випа̄ко, наттхи айам̣ локо, наттхи паро локо, наттхи ма̄та̄, наттхи пита̄, наттхи сатта̄ опапа̄тика̄, наттхи локе саман̣абра̄хман̣а̄ саммаггата̄ самма̄пат̣ипанна̄, йе иман̃ча локам̣ паран̃ча локам̣ сайам̣ абхин̃н̃а̄ саччхикатва̄ паведентӣ’’ти (ма. ни. 2.94, 225; 3.91, 116; сам̣. ни. 3.210) евама̄гатам̣ сандха̄йа вуттам̣. сассато локотиа̄дивасена̄ти ‘‘сассато локоти ва̄, асассато локоти ва̄, антава̄ локоти ва̄, анантава̄ локоти ва̄, там̣ джӣвам̣ там̣ сарӣранти ва̄, ан̃н̃ам̣ джӣвам̣ ан̃н̃ам̣ сарӣранти ва̄, хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, хоти ча на ча хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄, нева хоти на на хоти татха̄гато парам̣ маран̣а̄ти ва̄’’ти (ма. ни. 1.269) евама̄гатам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

миччха̄дит̣т̣хиа̄дайо миччха̄вимуттипарийоса̄на̄ти ‘‘миччха̄дит̣т̣хи миччха̄сан̇каппо миччха̄ва̄ча̄ миччха̄камманто миччха̄а̄джӣво миччха̄ва̄йа̄мо миччха̄сати миччха̄сама̄дхи миччха̄н̃а̄н̣ам̣ миччха̄вимуттӣ’’ти (вибха. 970) евама̄гатам̣ сандха̄йа вадати. таттха миччха̄н̃а̄н̣анти па̄пакирийа̄су упа̄йачинта̄васена па̄пакам̣ катва̄ ‘‘сукатам̣ майа̄’’ти паччавеккхан̣а̄ка̄рена ча уппанно мохо. миччха̄вимуттӣти авимуттассева сато вимуттисан̃н̃ита̄. саматхаккхандхаке ниддит̣т̣ха̄ти ‘‘ораматтакам̣ адхикаран̣ам̣ хоти, на ча гатигатам̣, на ча саритаса̄рита’’нтиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 204) ниддит̣т̣ха̄. саматхаккхандхаке вуттехи саманна̄гато хотӣти самбандхо. ма̄тураккхита̄дайо даса иттхийо. дханаккӣта̄дайо даса бхарийа̄йо.

дасакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ека̄дасакава̄раван̣н̣ана̄

331. ека̄дасакесу на вода̄йантӣти на пака̄санти. суйуттайа̄насадиса̄йа ката̄йа̄ти иччхитиччхитака̄ле сукхена паваттетаббатта̄ йуттайа̄нам̣ вийа ката̄йа. йатха̄ патит̣т̣ха̄ хотӣти сампаттӣнам̣ йатха̄ патит̣т̣ха̄ хоти. ану ану паваттита̄йа̄ти бха̄вана̄бахулӣка̄рехи ану ану паваттита̄йа.

сукхам̣ супатӣтиа̄дӣсу (а. ни. ат̣т̣ха. 3.11.15; висуддхи 1.258) йатха̄ сесаджана̄ сампариваттама̄на̄ ка̄каччхама̄на̄ дуккхам̣ супанти, евам̣ асупитва̄ сукхам̣ супати, ниддам̣ оккантопи сама̄паттим̣ сама̄панно вийа хоти. сукхам̣ пат̣ибуджджхатӣти йатха̄ ан̃н̃е ниттхунанта̄ виджамбханта̄ сампариваттанта̄ дуккхам̣ пат̣ибуджджханти, евам̣ аппат̣ибуджджхитва̄ викасама̄намива падумам̣ сукхам̣ ниббика̄рам̣ пат̣ибуджджхати. анубхӯтапуббавасена деватӯпасам̣ха̄равасена часса бхаддакамева супинам̣ хоти, на па̄паканти а̄ха ‘‘па̄пакамева на пассатӣ’’тиа̄ди. дха̄туккхобхахетукампи часса бахулам̣ бхаддакамева сийа̄ йебхуййена читтаджарӯпа̄нугун̣ата̄йа утуа̄ха̄раджарӯпа̄нам̣. таттха па̄пакамева на пассатӣти йатха̄ ан̃н̃е атта̄нам̣ чорехи сампарива̄ритам̣ вийа, ва̄л̣ехи упаддутам̣ вийа, папа̄те патантам̣ вийа ча пассанти, евам̣ па̄пакамева супинам̣ на пассати. бхадракам̣ пана вуд̣д̣хика̄ран̣абхӯтам̣ пассатӣти четийам̣ ванданто вийа, пӯджам̣ каронто вийа, дхаммам̣ сун̣анто вийа ча хоти.

манусса̄нам̣ пийо хотӣти уре а̄муккамутта̄ха̄ро вийа, сӣсе пил̣андхама̄ла̄ вийа ча манусса̄нам̣ пийо хоти мана̄по. аманусса̄нам̣ пийо хотӣти йатхева ча манусса̄нам̣ пийо, евам̣ аманусса̄нампи пийо хоти виса̄кхаттхеро вийа. на̄сса агги ва̄ висам̣ ва̄ саттхам̣ ва̄ каматӣти метта̄виха̄рисса ка̄йе уттара̄йа упа̄сика̄йа вийа агги ва̄, сам̣йуттабха̄н̣акачӯл̣асӣваттхерассева висам̣ ва̄, сам̣киччаса̄ман̣ерассева саттхам̣ ва̄ на камати на пависати, на̄сса ка̄йам̣ викопетӣти вуттам̣ хоти. дхенуваттхумпи четтха катхайанти, ека̄ кира дхену ваччхакасса кхӣрадха̄рам̣ мун̃чама̄на̄ ат̣т̣ха̄си. еко луддако ‘‘там̣ виджджхисса̄мӣ’’ти хаттхена сампариваттетва̄ дӣгхадан̣д̣акам̣ саттим̣ мун̃чи. са̄ тасса̄ сарӣрам̣ а̄хачча та̄лапан̣н̣ам̣ вийа виват̣т̣ама̄на̄ гата̄, нева упача̄рабалена на аппана̄балена, кевалам̣ пана ваччхаке балавахитачиттата̄йа. евам̣ маха̄нубха̄ва̄ метта̄. кхиппам̣ сама̄дхийатӣти кеначи парипантхена парихӣнаджджха̄насса бйа̄па̄дасса дӯрасамануссаритабха̄вато кхиппамева сама̄дхийати. мукхаван̣н̣о виппасӣдатӣти бандхана̄ памуттата̄лапаккам̣ вийа часса виппасаннаван̣н̣ам̣ мукхам̣ хоти. асаммӯл̣хо ка̄лам̣ каротӣти метта̄виха̄рино саммохамаран̣ам̣ на̄ма наттхи, асаммӯл̣хова ниддам̣ оккаманто вийа ка̄лам̣ кароти.

ека̄дасакава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

екуттариканайаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.