саматхабхедам̣
адхикаран̣апарийа̄йава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
293. лобхо пуббан̇гамотиа̄дӣсу пана лобхахету виваданато ‘‘лобхо пуббан̇гамо’’ти вуттам̣. евам̣ сесесупи. т̣ха̄на̄нӣти ка̄ран̣а̄ни. тит̣т̣ханти еттха̄ти т̣ха̄нам̣. ке тит̣т̣ханти? вива̄да̄дхикаран̣а̄дайо. васанти еттха̄ти ваттху. бхаванти еттха̄ти бхӯми. кусала̄кусала̄бйа̄катачиттасаман̇гино виваданато ‘‘нава хетӯ’’ти вуттам̣. два̄даса мӯла̄нӣти ‘‘кодхано хоти упана̄хӣ’’тиа̄дӣни два̄даса мӯла̄ни.
294-295. има̄нева два̄даса ка̄йава̄ча̄хи саддхим̣ ‘‘чуддаса мӯла̄нӣ’’ти вутта̄ни. сатта а̄паттиккхандха̄ т̣ха̄на̄нӣти еттха а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пат̣иччха̄дентасса йа̄ а̄патти, тасса̄ пуббе а̄панна̄ а̄паттийо т̣ха̄на̄нӣти ведитаббам̣. ‘‘наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти вачанато а̄патта̄дхикаран̣е акусала̄бйа̄катавасена чха хетӯ вутта̄. кусалачиттам̣ пана ан̇гам̣ хоти, на хету.
296. чатта̄ри камма̄ни т̣ха̄на̄нӣти еттха ‘‘евам̣ каттабба’’нти итикаттаббата̄дассанавасена паваттапа̄л̣и каммам̣ на̄ма, йатха̄т̣хитапа̄л̣ивасена каронта̄нам̣ кирийа̄ кичча̄дхикаран̣ам̣ на̄ма. н̃аттин̃аттидутийан̃аттичатуттхакамма̄ни н̃аттито джа̄йанти, апалоканакаммам̣ апалоканатова̄ти а̄ха ‘‘н̃аттито ва̄ апалоканато ва̄’’ти. кичча̄дхикаран̣ам̣ екена саматхена саммати, сампаджджатӣти аттхо. техи саметаббатта̄ ‘‘вива̄да̄дхикаран̣асса са̄дха̄ран̣а̄’’ти вуттам̣.
таббха̄гийава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
298. вива̄да̄дхикаран̣асса таббха̄гийа̄ти вива̄да̄дхикаран̣асса вӯпасамато таппаккхика̄.
саматха̄ саматхасса са̄дха̄ран̣ава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
299. екам̣ адхикаран̣ам̣ саббе саматха̄ екато хутва̄ саметум̣ сакконти на сакконтӣти пуччханто ‘‘саматха̄ саматхасса са̄дха̄ран̣а̄, саматха̄ саматхасса аса̄дха̄ран̣а̄’’ти а̄ха. йебхуййасика̄йа саманам̣ саммукха̄винайам̣ вина̄ на хотӣти а̄ха ‘‘йебхуййасика̄ саммукха̄винайасса са̄дха̄ран̣а̄’’ти. сативинайа̄дӣхи саманасса йебхуййасика̄йа киччам̣ наттхӣти а̄ха ‘‘сативинайасса…пе… аса̄дха̄ран̣а̄’’ти. евам̣ сесесупи. таббха̄гийава̄репи есева найо.
винайава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
302. саббесампи саматха̄нам̣ винайапарийа̄йо лаббхатӣти ‘‘винайо саммукха̄винайо’’тиа̄дина̄ винайава̄ро уддхат̣о. сийа̄ на саммукха̄винайоти еттха саммукха̄винайам̣ т̣хапетва̄ сативинайа̄дайо сесасаматха̄ адхиппета̄. еса найо сесесупи.
кусалава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
303. сан̇гхасса саммукха̄ пат̣ин̃н̃а̄те там̣ пат̣иджа̄нанам̣ сан̇гхасаммукхата̄ на̄ма. тасса пат̣иджа̄наначиттам̣ сандха̄йа ‘‘саммукха̄винайо кусало’’тиа̄ди вуттанти ваданти. наттхи саммукха̄винайо акусалоти дхаммавинайапуггаласаммукхата̄хи тиван̇гико саммукха̄винайо етехи вина̄ наттхи. таттха кусалачиттехи каран̣ака̄ле кусало, арахантехи каран̣ака̄ле абйа̄като. етесам̣ сан̇гхасаммукхата̄дӣнам̣ акусалапат̣ипаккхатта̄ акусаласса самбхаво наттхи, тасма̄ ‘‘наттхи саммукха̄винайо акусало’’ти вуттам̣. ‘‘йебхуййасика̄ адхаммава̄дӣхи вӯпасаманака̄ле, дхаммава̄дӣнампи адхаммава̄димхи сала̄кагга̄ха̄паке джа̄те акусала̄. сативинайо анарахато сан̃чичча сативинайада̄не акусало. амӯл̣хавинайо анумматтакасса да̄не, пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣ мӯл̣хасса аджа̄нато пат̣ин̃н̃а̄йа каран̣е, тассапа̄пийасика̄ суддхасса каран̣е, тин̣аваттха̄ракам̣ маха̄калахе сан̃чичча каран̣е ча акусалам̣. саббаттха арахато васенева абйа̄ката’’нти саббаметам̣ ган̣т̣хипадесу вуттам̣.
саматхава̄рависсаджджана̄ва̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
304-305. йаттха йебхуййасика̄ лаббхати, таттха саммукха̄винайо лаббхатӣтиа̄ди пуччха̄. йасмим̣ самайе саммукха̄винайена ча̄тиа̄ди тасса̄ виссаджджанам̣, йасмим̣ самайе саммукха̄винайена ча йебхуййасика̄йа ча адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, тасмим̣ самайе йаттха йебхуййасика̄ лаббхати, таттха саммукха̄винайо лаббхатӣти евам̣ саббаттха самбандхо. йаттха пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ам̣ лаббхати, таттха саммукха̄винайо лаббхатӣти еттха екам̣ ва̄ две ва̄ бахӯ ва̄ бхиккхӯ ‘‘имам̣ на̄ма а̄паттим̣ а̄панносӣ’’ти пуччхите сати ‘‘а̄ма̄’’ти пат̣иджа̄нане двепи пат̣ин̃н̃а̄такаран̣асаммукха̄винайа̄ лаббханти. таттха ‘‘сан̇гхасаммукхата̄ дхаммавинайапуггаласаммукхата̄’’ти евам̣ вуттасаммукха̄винайе сан̇гхасса пурато пат̣ин̃н̃а̄там̣ че, сан̇гхасаммукхата̄. таттхева деситам̣ че, дхаммавинайасаммукхата̄йопи ладдха̄ хонти. атха виваданта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пат̣иджа̄нанти че, пуггаласаммукхата̄. тассева сантике деситам̣ че, дхаммавинайасаммукхата̄йопи ладдха̄ хонти. екассева ва̄ екасса сантике а̄паттидесанака̄ле ‘‘пассаси, пасса̄мӣ’’ти вутте таттха дхаммавинайапуггаласаммукхата̄сан̃н̃ито саммукха̄винайо ча пат̣ин̃н̃а̄такаран̣ан̃ча ладдхам̣ хоти.
сам̣сат̣т̣хава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
306. адхикаран̣а̄нам̣ вӯпасамова саматхо на̄ма, тасма̄ адхикаран̣ена вина̄ саматха̄ наттхӣти а̄ха ‘‘ма̄ хевантисса вачанӣйо…пе… виниббхуджитва̄ на̄на̄каран̣ам̣ пан̃н̃а̄пету’’нти.
саматха̄дхикаран̣ава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
309-310. саматха̄ саматхехи саммантӣтиа̄ди пуччха̄. сийа̄ саматха̄ саматхехи саммантӣтиа̄ди виссаджджанам̣. таттха саматха̄ саматхехи саммантӣти еттха саммантӣти сампаджджанти, адхикаран̣а̄ ва̄ пана самманти вӯпасамам̣ гаччханти, тасма̄ йебхуййасика̄ саммукха̄винайена самматӣти еттха саммукха̄винайена саддхим̣ йебхуййасика̄ сампаджджати, на сативинайа̄дӣхи саддхим̣ тесам̣ тасса̄ анупака̄ратта̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо.
311. ‘‘саммукха̄винайо вива̄да̄дхикаран̣ена самматӣ’’ти па̄т̣хо. ‘‘саммукха̄винайо на кеначи самматӣ’’ти хи аваса̄не вуттатта̄ саммукха̄винайо сайам̣ саматхена ва̄ адхикаран̣ена ва̄ саметаббо на хоти.
313. вива̄да̄дхикаран̣ам̣…пе… кичча̄дхикаран̣ена самматӣти еттха ‘‘сун̣а̄ту ме бханте …пе… пат̣хамам̣ сала̄кам̣ никкхипа̄мӣ’’ти евам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ кичча̄дхикаран̣ена самматӣти дат̣т̣хаббам̣.
самут̣т̣ха̄панава̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
314. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ на катамам̣ адхикаран̣ам̣ самут̣т̣ха̄петӣти ‘‘на̄йам̣ дхаммо’’ти вуттаматтенева кин̃чи адхикаран̣ам̣ на самут̣т̣ха̄петӣти аттхо.
бхаджатива̄ракатха̄ван̣н̣ана̄
318-9. катамам̣ адхикаран̣ам̣ парийа̄паннанти катама̄дхикаран̣апарийа̄паннам̣, айамева ва̄ па̄т̣хо. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ вива̄да̄дхикаран̣ам̣ бхаджатӣти пат̣хамуппаннавива̄дам̣ паччха̄ уппанно бхаджати. вива̄да̄дхикаран̣ам̣ две саматхе бхаджатӣти ‘‘мам̣ вӯпасаметум̣ саматтха̄ тумхе’’ти вадантам̣ вийа бхаджати. двӣхи саматхехи сан̇гахитанти ‘‘майам̣ там̣ вӯпасамесса̄ма̄’’ти вадантехи вийа двӣхи саматхехи сан̇гахитам̣.