8. сахадхаммикавагго

1. сахадхаммикасиккха̄падаван̣н̣ана̄

434. сахадхаммикаваггасса пат̣хамасиккха̄паде ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа а̄паттӣти ана̄дарийабхайа̄ лесена евам̣ вадантасса а̄патти. сесаметтха утта̄намева. упасампаннасса пан̃н̃аттена вачанам̣, асиккхитука̄мата̄йа евам̣ вачананти има̄ни панеттха две ан̇га̄ни.

сахадхаммикасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. вилекханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

438. дутийе винайасса парийа̄пун̣анам̣ винайапарийаттӣти а̄ха ‘‘винайам̣ парийа̄пун̣анта̄на’’нтиа̄ди. сугуттоти йатха̄ каран̣д̣аке паккхиттаман̣иккхандхо вийа на нассати випаттим̣ на па̄пун̣а̄ти, евам̣ сут̣т̣ху гопито. сураккхитоти тассева парийа̄йавачанам̣. йатха̄ хи килесачорехи авилумпанӣйо хоти, евам̣ саббада̄ сӯпат̣т̣хитассатита̄йа сут̣т̣ху раккхито. куккуччапаката̄нанти каппийа̄каппийам̣ нисса̄йа уппаннакуккуччена абхибхӯта̄нам̣. са̄раджджанам̣ са̄радо, бйа̄мохабхайам̣. вигато са̄радо етасса̄ти виса̄радо. сахадхаммена̄ти сака̄ран̣ена вачанена. суниггахитам̣ нигган̣ха̄тӣти йатха̄ на пуна сӣсам̣ уккхипанти, атха кхо аппат̣ибха̄на̄ ман̇кубхӯта̄йева хонти, евам̣ сут̣т̣ху нигган̣ха̄ти.

аладжджита̄ти йа-ка̄ралопена ниддесо, аладжджита̄йа̄ти вуттам̣ хоти. ан̃н̃а̄н̣ата̄тиа̄дӣсупи есева найо. мандо момӯхоти ан̃н̃а̄н̣абха̄вена мандо, ависайато момӯхо, маха̄мӯл̣хоти аттхо.

аттапаччаттхика̄ти аттано паччаттхика̄. ваджджипуттака̄ дасаваттхудӣпака̄. парӯпаха̄раан̃н̃а̄н̣акан̇кха̄паравита̄ран̣а̄дива̄да̄ти еттха йе арахаттам̣ пат̣иджа̄нанта̄нам̣ аппатте паттасан̃н̃ӣнам̣ адхима̄ника̄нам̣ кухака̄нам̣ ва̄ арахаттам̣ пат̣иджа̄нанта̄нам̣ суккависсат̣т̣хим̣ дисва̄ ма̄рака̄йика̄ девата̄ ‘‘арахато асучим̣ упасам̣харантӣ’’ти ман̃н̃анти сеййатха̄пи пуббаселийа̄ апараселийа̄ ча, те парӯпаха̄рава̄да̄. йесам̣ пана арахато иттхипуриса̄дӣнам̣ на̄маготта̄дӣсу н̃а̄н̣аппаваттийа̄ абха̄вена аттхи арахато ан̃н̃а̄н̣ам̣, таттхева саннит̣т̣ха̄на̄бха̄вена аттхи арахато кан̇кха̄, йасма̄ часса та̄ни ваттхӯни паре вита̄ренти пака̄сенти а̄чиккханти, тасма̄ аттхи арахато паравита̄ран̣а̄ти има̄ тиссо ладдхийо сеййатха̄пи етарахи пуббаселийа̄нам̣, те ан̃н̃а̄н̣акан̇кха̄паравита̄ран̣ава̄да̄. ниггахо пана несам̣ катха̄ваттхуппакаран̣е вуттанайенева ведитаббо.

чатта̄ро магга̄ ча пхала̄ни ча̄ти уккат̣т̣ханиддесавасена вуттам̣, чатассо пат̣исамбхида̄ тиссо виджджа̄ чха абхин̃н̃а̄ти айампи адхигамасаддхаммойева. ча-ка̄ро ва̄ авуттасампин̣д̣анаттхо дат̣т̣хаббо. кечи тхера̄ти дхаммакатхика̄. а̄хам̣сӯти пам̣сукӯликаттхера̄ евам̣ а̄хам̣су.

када̄ пана̄йам̣ катха̄ удапа̄дӣти? айан̃хеттха анупуббикатха̄ (а. ни. ат̣т̣ха. 1.1.130) – имасмим̣ кира дӣпе чан̣д̣а̄латиссамаха̄бхайе сакко девара̄джа̄ маха̄ул̣умпам̣ ма̄петва̄ бхиккхӯнам̣ а̄роча̄песи ‘‘махантам̣ бхайам̣ бхависсати, на самма̄ дево вассиссати, бхиккхӯ паччайехи киламанта̄ парийаттим̣ сандха̄ретум̣ на саккхиссанти, паратӣрам̣ гантва̄ аййехи джӣвитам̣ раккхитум̣ ват̣т̣ати. имам̣ маха̄ул̣умпам̣ а̄руйха гаччхатха бханте, йесам̣ еттха нисаджджат̣т̣ха̄нам̣ наппахоти, те кат̣т̣хакхан̣д̣епи урам̣ т̣хапетва̄ гаччханту, саббесам̣ бхайам̣ на бхависсатӣ’’ти. тада̄ самуддатӣрам̣ патва̄ сат̣т̣хи бхиккхӯ катикам̣ катва̄ ‘‘амха̄кам̣ еттха гаманакиччам̣ наттхи, майам̣ идхева хутва̄ тепит̣акам̣ раккхисса̄ма̄’’ти тато ниваттитва̄ даккхин̣амалайаджанападам̣ гантва̄ кандамӯлапан̣н̣ехи джӣвикам̣ каппента̄ васим̣су, ка̄йе ваханте нисӣдитва̄ саджджха̄йам̣ каронти, аваханте ва̄ликам̣ усса̄ретва̄ парива̄ретва̄ сӣса̄ни екат̣т̣ха̄не катва̄ парийаттим̣ саммасанти. имина̄ нийа̄мена два̄даса сам̣ваччхара̄ни са̄т̣т̣хакатхам̣ тепит̣акам̣ парипун̣н̣ам̣ катва̄ дха̄райим̣су.

бхайе вӯпасанте саттасата̄ бхиккхӯ аттано гатат̣т̣ха̄не са̄т̣т̣хакатхе тепит̣аке екаккхарампи екабйан̃джанампи авина̄сетва̄ имамева дӣпама̄гамма каллага̄маджанападе ман̣д̣ала̄ра̄мавиха̄рам̣ пависим̣су. тхера̄нам̣ а̄гатапаваттим̣ сутва̄ имасмим̣ дӣпе охӣна̄ сат̣т̣хи бхиккхӯ ‘‘тхере пассисса̄ма̄’’ти гантва̄ тхерехи саддхим̣ тепит̣акам̣ содхента̄ екаккхарампи екабйан̃джанампи асаментам̣ на̄ма на пассим̣су. тасмим̣ т̣ха̄не тхера̄нам̣ айам̣ катха̄ удапа̄ди ‘‘парийатти ну кхо са̄санасса мӯлам̣, уда̄ху пат̣ипаттӣ’’ти. пам̣сукӯликаттхера̄ ‘‘пат̣ипатти мӯла’’нти а̄хам̣су, дхаммакатхика̄ ‘‘парийаттӣ’’ти. атха не тхера̄ ‘‘тумха̄кам̣ двиннампи джана̄нам̣ вачанаматтенева на сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣, джинабха̄ситам̣ суттам̣ а̄харатха̄’’ти а̄хам̣су. суттам̣ а̄харитум̣ на бха̄роти –

‘‘име ча, субхадда, бхиккхӯ самма̄ вихареййум̣, асун̃н̃о локо арахантехи асса̄’’ти (дӣ. ни. 2.214). ‘‘пат̣ипаттимӯлакам̣, маха̄ра̄джа, саттхуса̄санам̣, пат̣ипаттиса̄ракам̣, маха̄ра̄джа, саттхуса̄санам̣, пат̣ипатти тит̣т̣хантӣ тит̣т̣хатӣ’’ти (ми. па. 4.1.7) –

суттам̣ а̄харим̣су.

имам̣ суттам̣ сутва̄ дхаммакатхика̄ аттано ва̄дат̣т̣хапанаттха̄йа имам̣ суттам̣ а̄харим̣су –

‘‘йа̄ва тит̣т̣ханти суттанта̄, винайо йа̄ва диппати;

та̄ва даккханти а̄локам̣, сӯрийе аббхут̣т̣хите йатха̄.

‘‘суттантесу асантесу, памут̣т̣хе винайамхи ча;

тамо бхависсати локе, сӯрийе аттхан̇гате йатха̄.

‘‘суттанте раккхите санте, пат̣ипатти хоти раккхита̄;

пат̣ипаттийам̣ т̣хито дхӣро, йогаккхема̄ на дхам̣сатӣ’’ти.

имасмим̣ сутте а̄хат̣е пам̣сукӯликаттхера̄ тун̣хӣ ахесум̣. дхаммакатхикаттхера̄нам̣йева вачанам̣ пурато ахоси. йатха̄ хи гавасатасса гавасахассасса ва̄ антаре павен̣ипа̄лика̄йа дхенуйа̄ асати со вам̣со са̄ павен̣ӣ на гхат̣ӣйати, евамева а̄раддхавипассака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сатепи сахассепи виджджама̄не парийаттийа̄ асати арийамаггапат̣иведхо на̄ма на хоти. йатха̄ ча нидхикумбхийа̄ джа̄нанаттха̄йа па̄са̄н̣апит̣т̣хе аккхаресу упанибаддхесу йа̄ва аккхара̄ни дхаранти, та̄ва нидхикумбхӣ нат̣т̣ха̄ на̄ма на хоти, евамева парийаттийа̄ дхарама̄на̄йа са̄санам̣ антарахитам̣ на̄ма на хотӣти. тасса̄дхеййоти тасса̄йатто.

439. со пана̄ти со па̄тимоккхо. сесаметтха утта̄намева. гарахитука̄мата̄, упасампаннасса сантике сиккха̄падавиван̣н̣анан̃ча̄ти има̄ни панеттха две ан̇га̄ни.

вилекханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. моханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

443. татийам̣ утта̄намева. моха̄ропанам̣, мохетука̄мата̄, вуттанайена сутабха̄во, мохананти има̄ни панеттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

моханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. паха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄

452. чатуттхе раттачиттоти ка̄йасам̣саггара̄гена раттачитто. саче пана метхунара̄гена ратто паха̄рам̣ дети, дуккат̣амева. сесаметтха утта̄намева. купитата̄, на моккха̄дхиппа̄йата̄, упасампаннасса паха̄рада̄нанти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

паха̄расиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. таласаттикасиккха̄падаван̣н̣ана̄

457. пан̃чаме на пахаритука̄мата̄йа диннатта̄ дуккат̣анти еттха пахаритука̄мата̄йа пахат̣е пуримасиккха̄падена па̄читтийам̣, учча̄ретука̄мата̄йа кевалам̣ уггиран̣аматте кате имина̄ па̄читтийам̣. имина̄ пана вираджджхитва̄ паха̄ро динно, тасма̄ дуккат̣ам̣. кимидам̣ дуккат̣ам̣ паха̄рапаччайа̄, уда̄ху уггиран̣апаччайа̄ти? таттха кечи та̄ва ваданти ‘‘паха̄рапаччайа̄ ева дуккат̣ам̣, уггиран̣апаччайа̄ па̄читтийанти садуккат̣ам̣ па̄читтийам̣ йуджджати. пуриман̃хи уггиран̣ам̣, паччха̄ паха̄ро, на ча паччха̄ паха̄рам̣ нисса̄йа пуримам̣ уггиран̣ам̣ ана̄паттиваттхукам̣ бхавитумарахатӣ’’ти.

майам̣ панеттха евам̣ таккайа̄ма ‘‘уггиран̣асса аттано сабха̄венева асан̣т̣хитатта̄ таппаччайа̄ па̄читтийена на бхавитаббам̣, асуддхачиттена катапайогатта̄ пана на сакка̄ еттха ана̄паттийа̄ бхавитунти дуккат̣ам̣ вуттам̣. ‘на пахаритука̄мата̄йа диннатта̄’ти имина̄ ча паха̄рапаччайа̄ пуримасиккха̄падена па̄читтийа̄самбхаве ка̄ран̣ам̣ вуттам̣, на пана паха̄рапаччайа̄ дуккат̣асамбхаве. на хи апахаритука̄мата̄йа паха̄ре динне пуримасиккха̄падена паха̄рапаччайа̄ па̄читтийена дуккат̣ена ва̄ бхавитум̣ йутта’’нти. ‘‘тираччха̄на̄дӣнам̣ асучикаран̣а̄дим̣ дисва̄ куджджхитва̄пи уггирантасса моккха̄дхиппа̄йо ева̄’’ти ваданти. сесаметтха утта̄намева. купитата̄, на моккха̄дхиппа̄йата̄, упасампаннасса таласаттиуггиран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

таласаттикасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. амӯлакасиккха̄падаван̣н̣ана̄

459. чхат̣т̣хам̣ утта̄наттхамева. упасампанната̄, сан̇гха̄дисесасса амӯлаката̄, ануддхам̣сана̄, тан̇кхан̣авиджа̄нана̄ти има̄ни панеттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

амӯлакасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

7. сан̃чиччасиккха̄падаван̣н̣ана̄

464. саттамампи утта̄наттхамева. упасампанната̄, апха̄сука̄мата̄, куккуччуппа̄дананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

сан̃чиччасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

8. упассутисиккха̄падаван̣н̣ана̄

471. ат̣т̣хаме сутисамӣпанти саддасамӣпам̣. суййатӣти хи сути, саддассетам̣ адхивачанам̣. тасса самӣпам̣ упассути, саддасамӣпанти вуттам̣ хоти. ган̣т̣хипадесу ча суййатӣти сутӣти саддова вутто. йаттха пана т̣хитена сакка̄ хоти саддам̣ сотум̣, таттха тит̣т̣ханто саддасамӣпе т̣хито на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘йаттха т̣хатва̄’’тиа̄ди. кечи пана ‘‘сун̣а̄ти еттха̄ти сути. йаттха т̣хито сун̣а̄ти, тасса т̣ха̄нассетам̣ на̄мам̣. тасса самӣпам̣ упассутӣ’’ти ваданти, евам̣ пана гайхама̄не йасмим̣ т̣ха̄не т̣хито сун̣а̄ти, тасса а̄санне ан̃н̃асмим̣ падесе тит̣т̣хатӣти а̄паджджати. ат̣т̣хакатха̄йан̃ча упассути-саддассева аттхам̣ дассетум̣ ‘‘йаттха т̣хатва̄ сакка̄ хоти, тесам̣ вачанам̣ соту’’нти вуттам̣, на сути-саддасса. тасма̄ пуббанайоветтха пасаттхатаро. атха ва̄ упечча суййати еттха̄ти упассути, т̣ха̄нам̣. йам̣ т̣ха̄нам̣ упагатена сакка̄ хоти катхента̄нам̣ саддам̣ сотум̣, таттха̄ти еваматтхо гахетаббо. мантентанти бхумматтхе упайогавачананти а̄ха ‘‘мантайама̄не’’ти.

473. екапариччхеда̄нӣти ‘‘сийа̄ кирийам̣, сийа̄ акирийа’’нти имина̄ найена екапариччхеда̄ни. има̄ни хи тӣн̣и сиккха̄пада̄ни када̄чи кирийато самут̣т̣хаханти, када̄чи акирийато, на екаккхан̣ейева кирийа̄кирийато самут̣т̣хаханти. сесаметтха утта̄намева. упасампанната̄, чодана̄дхиппа̄йо, савананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

упассутисиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. каммапат̣иба̄ханасиккха̄падаван̣н̣ана̄

474. навамам̣ утта̄наттхамева. дхаммакаммата̄, дхаммакамманти сан̃н̃а̄, чхандам̣ датва̄ кхиййананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

каммапат̣иба̄ханасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. чхандам̣ адатва̄ гаманасиккха̄падаван̣н̣ана̄

479. дасамам̣ утта̄наттхамева. виниччхайакатха̄йа паваттама̄ната̄, дхаммакаммата̄, дхаммакаммасан̃н̃ита̄, сама̄насӣма̄йам̣ т̣хитата̄, сама̄насам̣ва̄саката̄, копетука̄мата̄йа хаттхапа̄савиджахананти има̄ни панеттха чха ан̇га̄ни.

чхандам̣ адатва̄ гаманасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

11. дуббаласиккха̄падаван̣н̣ана̄

484. ека̄дасамампи утта̄наттхамева. упасампанната̄, дхаммена ладдхасаммутита̄, сан̇гхена саддхим̣ викаппанупагачӣварада̄нам̣, паччха̄ кхӣйитука̄мата̄йа кхиййана̄ти има̄ни панеттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

дуббаласиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

489. два̄дасаме наттхи кин̃чи ваттаббам̣.

нит̣т̣хито сахадхаммикавагго ат̣т̣хамо.