7. саппа̄н̣акавагго

1. сан̃чиччасиккха̄падаван̣н̣ана̄

382. саппа̄н̣акаваггасса пат̣хамасиккха̄паде усум̣ сарам̣ ассати кхипатӣти исса̄со, дханусиппакусалоти а̄ха ‘‘дхануггаха̄чарийо’’ти. пат̣исаттувидхаманаттхам̣ дханум̣ ган̣хантӣти дхануггаха̄, тесам̣ а̄чарийо дхануггаха̄чарийо. аппаматтена ваттам̣ ка̄таббанти йатха̄ те па̄н̣а̄ на маранти, евам̣ сӯпат̣т̣хитассатина̄ сена̄сане ваттам̣ ка̄таббам̣. сесаметтха утта̄намева. ан̇га̄нипи мануссавиггахе вуттанайена ведитабба̄нӣти.

сан̃чиччасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

2. саппа̄н̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄

387. дутийе удакасан̣т̣ха̄накаппадесети йаттха бхӯмибха̄ге удакам̣ никкхиттам̣ сантит̣т̣хати, на сахаса̄ париккхайам̣ гаччхати, та̄дисе падесе. сесаметтха утта̄намева. ан̇га̄ни син̃чанасиккха̄паде вуттанайа̄нева.

саппа̄н̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

3. уккот̣анасиккха̄падаван̣н̣ана̄

392. татийе йатха̄патит̣т̣хитабха̄вена патит̣т̣ха̄тум̣ на дентӣти тесам̣ паваттиа̄ка̄радассанаттхам̣ вуттам̣. йам̣ пана дхаммена адхикаран̣ам̣ нихатам̣, там̣ сунихатамева. саче виппакате камме пат̣иккосати, там̣ сан̃н̃а̄петва̄ва ка̄таббам̣. итаратха̄ камман̃ча куппати, ка̄рака̄нан̃ча а̄патти. сесаметтха утта̄намева. йатха̄дхаммам̣ нихатабха̄во, джа̄нана̄, уккот̣ана̄ти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

уккот̣анасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

4. дут̣т̣хулласиккха̄падаван̣н̣ана̄

399. чатуттхе тассева̄ти йо а̄панно, тассева. а̄рочетӣти пат̣иччха̄данаттхамева ма̄ кассачи а̄рочесӣти вадати. ваттхупуггалоти а̄паннапуггало. йенасса а̄рочитанти йена дутийена асса татийасса а̄рочитам̣. кот̣и чхинна̄ хотӣти йасма̄ пат̣иччха̄данапаччайа̄ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ва дутийена татийасса а̄рочитам̣, тасма̄ таппаччайа̄ пуна тена а̄паджджитабба̄паттийа̄ абха̄вато а̄паттийа̄ кот̣и чхинна̄ на̄ма хоти.

400. ‘‘анупасампаннасса суккависсат̣т̣хи ча ка̄йасам̣сагго ча̄ти айам̣ дут̣т̣хуллааджджха̄ча̄ро на̄ма̄’’ти идам̣ дут̣т̣хулла̄рочанасиккха̄падат̣т̣хакатха̄йа на самети. вуттан̃хи таттха (па̄чи. ат̣т̣ха. 82) ‘‘анупасампаннасса дут̣т̣хуллам̣ ва̄ адут̣т̣хуллам̣ ва̄ аджджха̄ча̄ранти еттха а̄дито пан̃ча сиккха̄пада̄ни дут̣т̣хулло на̄ма аджджха̄ча̄ро, сеса̄ни адут̣т̣хулло, суккависсат̣т̣хика̄йасам̣саггадут̣т̣хуллааттака̄ма̄ панасса аджджха̄ча̄ро на̄ма̄’’ти. ‘‘а̄рочане анупасампаннасса дут̣т̣хуллам̣ ан̃н̃атха̄ адхиппетам̣, пат̣иччха̄дане ан̃н̃атха̄’’ти еттха̄пи висесака̄ран̣ам̣ на диссати, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йа пуббена̄парам̣ на самети. авиродхам̣ иччхантена пана вӣмам̣ситаббаметтха ка̄ран̣ам̣. сесаметтха утта̄намева. упасампаннасса дут̣т̣хулла̄паттиджа̄нанам̣, пат̣иччха̄детука̄мата̄йа на̄рочесса̄мӣти дхураниккхепоти има̄ни панеттха две ан̇га̄ни.

дут̣т̣хулласиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

5. ӯнавӣсативассасиккха̄падаван̣н̣ана̄

402. пан̃чаме рӯпасуттанти херан̃н̃ика̄нам̣ суттам̣. дурутта̄нанти аккосавасена дурутта̄нам̣, дуруттатта̄йева дура̄гата̄нам̣. вачанапатха̄нанти еттха вачанамева тадаттхам̣ н̃а̄тука̄ма̄нам̣ н̃а̄петука̄ма̄нан̃ча патхоти вачанапатхо. дуккхама̄нанти дуккхена кхамитабба̄нам̣.

404. габбхе сайитака̄лена саддхим̣ вӣсатимам̣ вассам̣ асса̄ти габбхавӣсо. ха̄йанавад̣д̣хананти габбхама̄сесу адхикесу уттариха̄йанам̣, ӯнесу вад̣д̣хананти ведитаббам̣. екӯнавӣсативассанти два̄дасама̄се ма̄тукуччхисмим̣ васитва̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа джа̄така̄лато пат̣т̣ха̄йа екӯнавӣсативассам̣. па̄т̣ипададивасети паччхимика̄йа вассӯпагаманадивасе. ‘‘тим̣сараттидиво ма̄со’’ти (а. ни. 3.71; 8.43; вибха. 1023) вачанато ‘‘чатта̄ро ма̄са̄ париха̄йантӣ’’ти вуттам̣. вассам̣ уккад̣д̣хантӣти вассам̣ уддхам̣ кад̣д̣ханти, татийе сам̣ваччхаре екама̄сам̣ адхикама̄савасена париччаджанта̄ вассам̣ уддхам̣ кад̣д̣хантӣти аттхо, тасма̄ татийо сам̣ваччхаро терасама̄сико хоти, сам̣ваччхарасса пана два̄дасама̄сикатта̄ ат̣т̣ха̄расасу вассесу адхикама̄се висум̣ гахетва̄ ‘‘чха ма̄са̄ вад̣д̣хантӣ’’ти вуттам̣. татоти чхама̄сато. никкан̇кха̄ хутва̄ти адхикама̄сехи саддхим̣ парипун̣н̣авӣсативассатта̄ ниббематика̄ хутва̄. йам̣ пана вуттам̣ тӣсу ган̣т̣хипадесу ‘‘ат̣т̣ха̄расаннам̣йева васса̄нам̣ адхикама̄се гахетва̄ ган̣итатта̄ сесавассадвайассапи адхика̄ни диваса̄ни хонтева, та̄ни адхикадиваса̄ни сандха̄йа ‘никкан̇кха̄ хутва̄’ти вутта’’нти, там̣ на гахетаббам̣. на хи двӣсу вассесу адхикадиваса̄ни на̄ма висум̣ упалаббханти татийе вассе вассуккад̣д̣ханавасена адхикама̄се париччаттейева атирекама̄сасамбхавато. тасма̄ двӣсу вассесу атирекадиваса̄ни на̄ма висум̣ на самбхаванти.

нану ча ‘‘те две ма̄се гахетва̄ вӣсативасса̄ни парипун̣н̣а̄ни хонтӣ’’ти касма̄ вуттам̣, екӯнавӣсативассамхи пуна апарасмим̣ вассе паккхитте вӣсативасса̄ни парипун̣н̣а̄ни хонтӣти а̄ха ‘‘еттха пана…пе… вутта’’нти. анекаттхатта̄ нипа̄та̄нам̣ пана-саддо хи-саддаттхе, еттха хӣти вуттам̣ хоти. идан̃хи вуттассеваттхасса саматтханавасена вуттам̣. имина̄ ча имам̣ дӣпети ‘‘йам̣ вуттам̣ ‘екӯнавӣсативассам̣ са̄ман̣ерам̣ никкхаманӣйапун̣н̣ама̄сим̣ атиккамма па̄т̣ипададивасе упасампа̄дентӣ’ти, таттха габбхама̄сепи аггахетва̄ двӣхи ма̄сехи апарипун̣н̣авӣсативассам̣ сандха̄йа ‘екӯнавӣсативасса’нти вуттам̣, тасма̄ адхикама̄сесу двӣсу гахитесу вӣсативасса̄ни парипун̣н̣а̄ни на̄ма хонтӣ’’ти. тасма̄ти йасма̄ габбхама̄са̄пи ган̣анӯпага̄ хонти, тасма̄. екавӣсативассо хотӣти джа̄тадивасато пат̣т̣ха̄йа вӣсативассо сама̄но габбхама̄сехи саддхим̣ екавӣсативассо хоти.

406. ан̃н̃ам̣ упасампа̄детӣти упаджджха̄йо каммава̄ча̄чарийо ва̄ хутва̄ упасампа̄дети. сесаметтха утта̄намева. ӯнавӣсативассата̄, ӯнакасан̃н̃ита̄, упасампа̄дананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

ӯнавӣсативассасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

6. тхеййасаттхасиккха̄падаван̣н̣ана̄

407. чхат̣т̣хасиккха̄падам̣ утта̄наттхамева. тхеййасаттхакабха̄во, джа̄нанам̣, сам̣видха̄нам̣, ависан̇кетена гамананти има̄ни панеттха чатта̄ри ан̇га̄ни.

тхеййасаттхасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

412. саттаме наттхи кин̃чи ваттаббам̣.

8. арит̣т̣хасиккха̄падаван̣н̣ана̄

417. ат̣т̣хаме ба̄дхайим̣сӯти ханим̣су. там̣там̣сампаттийа̄ вибандханавасена саттасанта̄насса антаре вемаджджхе ети а̄гаччхатӣти антара̄йо, дит̣т̣хадхаммика̄дианаттхо. анатиккаманат̣т̣хена тасмим̣ антара̄йе нийутта̄, антара̄йам̣ ва̄ пхалам̣ араханти, антара̄йасса ва̄ каран̣асӣла̄ти антара̄йика̄. тена̄ха ‘‘антара̄йам̣ каронтӣти антара̄йика̄’’ти. а̄нантарийадхамма̄ти а̄нантарикасабха̄ва̄ четана̄дхамма̄. татра̄йам̣ вачанаттхо – чутианантарапхалам̣ анантарам̣ на̄ма, тасмим̣ анантаре нийутта̄, там̣ниббаттанена анантаракаран̣асӣла̄, анантараппайоджана̄ти ва̄ а̄нантарика̄, те ева а̄нантарийа̄ти вутта̄. камма̄ни ева антара̄йика̄ти каммантара̄йика̄. моккхассева антара̄йам̣ кароти, на саггасса̄ти миччха̄ча̄ралаккхан̣а̄бха̄вато вуттам̣. на хи бхиккхунийа̄ дхаммараккхитабха̄во аттхи. па̄катикабхиккхунӣвасена четам̣ вуттам̣. арийа̄йа пана паваттам̣ апа̄йасам̣ваттаникамева, нандама̄н̣авако четтха нидассанам̣. убхиннам̣ сама̄наччхандата̄васена ва̄ на саггантара̄йиката̄, моккхантара̄йиката̄ пана моккхаттха̄йа пат̣ипаттийа̄ видӯсанато. абхибхавитва̄ пана паваттийам̣ саггантара̄йиката̄пи на сакка̄ нива̄ретунти.

ахетукадит̣т̣хиакирийадит̣т̣хинаттхикадит̣т̣хийова нийатабха̄вам̣ патта̄ нийатамиччха̄дит̣т̣хидхамма̄. пат̣исандхидхамма̄ти пат̣исандхичиттуппа̄дама̄ха. пан̣д̣ака̄диггахан̣ан̃четтха нидассанаматтам̣ сабба̄йапи ахетукапат̣исандхийа̄ випа̄кантара̄йикабха̄вато. йа̄хи арийе упавадати, та̄ четана̄ арийӯпава̄да̄ джа̄та̄. тато паранти кхама̄панато упари. йам̣ панеттха ваттаббам̣, там̣ диббачаккхукатха̄йам̣ вуттамева. сан̃чичча а̄панна̄ а̄паттийоти сан̃чичча вӣтикканта̄ сатта а̄паттиккхандха̄. сан̃чичча вӣтиккантан̃хи антамасо дуккат̣адуббха̄ситампи саггамаггапхала̄нам̣ антара̄йам̣ кароти. йа̄ва бхиккхубха̄вам̣ пат̣иджа̄на̄ти па̄ра̄джикам̣ а̄панно, на вут̣т̣ха̄ти сесагарука̄паттим̣ а̄панно, на десети лахука̄паттим̣ а̄панно.

айам̣ бхиккхӯти арит̣т̣хо бхиккху. расена расам̣ сам̣сандитва̄ти анаваджджена паччайапарибхун̃джанарасена са̄ваджджака̄магун̣апарибхогарасам̣ сама̄нетва̄. йонисо паччавеккхан̣ена наттхи еттха чхандара̄готи ниччхандара̄го, паччайапарибхого. упаненто вийа̄ти бандханам̣ упаненто вийа. ‘‘гхат̣енто вийа̄’’типи па̄т̣хо. упасам̣харанто вийа̄ти садисатам̣ упасам̣харанто вийа екантаса̄вадждже анаваджджабха̄вапаккхепанато. па̄паканти ла̄макат̣т̣хена дуггатисампа̄панат̣т̣хена ча па̄пакам̣. маха̄самуддам̣ бандхантена вийа̄ти сетукаран̣авасена маха̄са̄гарам̣ бандхантена вийа. саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена саддхим̣ пат̣ивируджджхантоти саббан̃н̃утан̃н̃а̄н̣ена ‘‘са̄ваджджа’’нти дит̣т̣хам̣ ‘‘анаваджджа’’нти гахан̣ена тена саха пат̣ивируджджханто. а̄н̣а̄чаккети пат̣хамапа̄ра̄джикасиккха̄падасан̇кха̄те, ‘‘абрахмачарийам̣ паха̄йа̄’’тиа̄дидесана̄сан̇кха̄те ча а̄н̣а̄чакке.

ат̣т̣хикан̇калам̣ на̄ма урат̣т̣хи ва̄ пит̣т̣хикан̣т̣акам̣ ва̄ сӣсат̣т̣хи ва̄. тан̃хи ниммам̣сатта̄ ‘‘кан̇кала’’нти вуччати. вигатамам̣са̄йа хи ат̣т̣хисан̇кхалика̄йа екат̣т̣химхи ва̄ кан̇кала-саддо нирул̣хо. анудаханат̣т̣хена̄ти анупа̄йапат̣ипаттийа̄ сампати а̄йатин̃ча анудаханат̣т̣хена. маха̄бхита̄панат̣т̣хена анават̣т̣хитасабха̄вата̄йа, иттарапаччупат̣т̣ха̄нат̣т̣хена мухуттакаран̣ӣйата̄йа, та̄вака̄ликат̣т̣хена парехи абхибхаваната̄йа, саббан̇гапаччан̇гапалибхан̃джанат̣т̣хена бхедана̄диадхикаран̣абха̄вена, уггха̄т̣асадисата̄йа адхикут̣т̣анат̣т̣хена, аван̣е ван̣ам̣ уппа̄детва̄ анто анупависанабха̄вата̄йа винивиджджханат̣т̣хена, дит̣т̣хадхаммикасампара̄йикаанаттханимиттата̄йа са̄сан̇касаппат̣ибхайат̣т̣хена.

па̄л̣ийам̣ ‘‘тха̄маса̄ пара̄ма̄са̄’’тиа̄дӣсу еваматтхо ведитаббо. тха̄маса̄ти дит̣т̣хитха̄мена, тасса̄ дит̣т̣хийа̄ тха̄магатабха̄вена̄ти аттхо. пара̄ма̄са̄ти дит̣т̣хипара̄ма̄сена, дит̣т̣хисан̇кха̄тапара̄ма̄сена̄ти аттхо. дит̣т̣хийева хи дхаммасабха̄вам̣ атиккамитва̄ парато а̄масанена пара̄ма̄со. абхинивисса̄ти тан̣ха̄бхинивесапуббан̇гамена дит̣т̣ха̄бхинивесена ‘‘идаметтха сачча’’нти абхинивиситва̄. вохаратӣти катхети. йато ча кхо те бхиккхӯти йада̄ те бхиккхӯ. евам̣бйа̄кхо ахам̣, бханте, бхагавата̄ти идам̣ еса аттано ладдхим̣ нигӯхитука̄мата̄йа наттхӣти ваттука̄мопи бхагавато а̄нубха̄вена сампат̣иччхати. буддха̄нам̣ кира саммукха̄ две катха̄ катхетум̣ саматтхо на̄ма наттхи. касса ну кхо на̄ма твам̣ могхапуриса̄ти твам̣ могхапуриса касса кхаттийасса ва̄ бра̄хман̣асса ва̄ вессасса ва̄ суддасса ва̄ гахат̣т̣хасса ва̄ паббаджитасса ва̄ девасса ва̄ мануссасса ва̄ майа̄ евам̣ дхаммам̣ деситам̣ а̄джа̄на̄си. сесаметтха утта̄намева. дхаммакаммата̄, саманубха̄сана̄, аппат̣иниссаджджананти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

арит̣т̣хасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

9. уккхиттасамбхогасиккха̄падаван̣н̣ана̄

424. наваме пайогаган̣ана̄йа̄ти да̄наггахан̣аппайогаган̣ана̄йа. сам̣ва̄се каммапарийоса̄навасена, сахасеййа̄йа екасмим̣ нипанне итарасса нипаджджанапайогавасена а̄паттипариччхедо ведитаббо. еттха ча падабха̄джане ‘‘екаччханне’’ти ависесена вуттатта̄ на̄нӯпача̄репи екаччханне нипаджджантасса а̄патти. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. уккхиттасамбхогасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘саха ва̄ сеййам̣ каппеййа̄ти на̄нӯпача̄репи екаччханне нипаджджеййа̄’’ти. пан̣н̣аттим̣ аджа̄нантена арахата̄пи кирийа̄бйа̄катачиттена а̄паджджитаббатта̄ ‘‘тичитта’’нти вуттам̣. йам̣ пана кеначи вуттам̣ ‘‘тичиттанти еттха випа̄ка̄бйа̄катачиттена саха ва̄ сеййам̣ каппеййа̄ти еваматтхо дат̣т̣хаббо, ан̃н̃атха̄ сачиттакатта̄ сиккха̄падасса кирийа̄бйа̄катам̣ сандха̄йа на йуджджатӣ’’ти, там̣ на гахетаббам̣. на хи сачиттакасиккха̄падавӣтиккамо арахато на самбхавати. тенева патхавӣкхан̣ана̄дӣсу сачиттакасиккха̄падесу тичиттамева вуттам̣. сесаметтха утта̄намева. аката̄нудхаммата̄, джа̄нана̄, самбхога̄дикаран̣анти има̄ни панеттха тӣн̣и ан̇га̄ни.

уккхиттасамбхогасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

10. кан̣т̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄

428. дасаме пирети нипа̄тападам̣. самбодхане ваттама̄нам̣ пара-саддена сама̄наттхам̣ вадантӣти а̄ха ‘‘пара ама̄мака̄’’ти, амха̄кам̣ анаджджхаттикабхӯта̄ти аттхо. пирети ва̄ ‘‘парато’’ти имина̄ сама̄наттхам̣ нипа̄тападам̣, тасма̄ чара пирети парато гаччха, ма̄ идха тит̣т̣ха̄ти евампеттха аттхо ведитаббо. сесаметтха пуримасиккха̄пададвайе вуттанайамева.

кан̣т̣акасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нит̣т̣хито саппа̄н̣акавагго саттамо.