5. сахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄
49-50. пан̃чаме викӯджама̄на̄ти ниттхунанта̄. ка̄каччхама̄на̄ти роданта̄. татридам̣ ваттхунидассанам̣ ва̄. тена ну кхо па̄титанти пуччха̄васена катхитатта̄ наттхи муса̄ва̄до. кечи пана ‘‘сандехавасена вачанам̣ муса̄ на̄ма на хоти, тасма̄ евам̣ вутта’’нти ваданти. сантикам̣ агантва̄ти ‘‘йам̣ етесам̣ на каппати, там̣ тесампи на каппатӣ’’ти адхиппа̄йена агантва̄.
51. дираттатираттанти еттха вачанасилит̣т̣хата̄маттена диратта-ггахан̣ам̣ катанти ведитаббам̣. тираттан̃хи сахава̄се лаббхама̄не диратте ваттаббамева наттхӣти дираттаггахан̣ам̣ висум̣ на йоджети. тенева̄ха ‘‘уттаридираттатираттанти бхагава̄ са̄ман̣ера̄нам̣ сан̇гахакаран̣аттха̄йа тираттапариха̄рам̣ ада̄сӣ’’ти. нирантарам̣ тираттадассанаттхам̣ ва̄ дираттаггахан̣ам̣ катам̣. кевалан̃хи тираттанти вутте ан̃н̃аттха ва̄сена антарикампи тираттам̣ ган̣хеййа, дираттависит̣т̣хам̣ пана тираттам̣ вуччама̄нам̣ тена анантарикамева тираттам̣ дӣпети. сайанам̣ сеййа̄, сайанти еттха̄типи сеййа̄ти а̄ха ‘‘ка̄йаппаса̄ран̣асан̇кха̄та’’нтиа̄ди. тасма̄ти йасма̄ убхайампи париггахитам̣, тасма̄. пан̃чахи чхаданехӣти ит̣т̣хакасила̄судха̄тин̣апан̣н̣асан̇кхаа̄техи пан̃чахи чхаданехи. ва̄чуггатавасена̄ти пагун̣авасена. дийад̣д̣хахаттхуббедхо вад̣д̣хакӣхаттхена гахетаббо. екӯпача̄роти вал̣ан̃джанадва̄расса екаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. сатагаббхам̣ ва̄ чатусса̄лам̣ екӯпача̄рам̣ хотӣти самбандхо.
упариматалена саддхим̣ асамбаддхабхиттикасса̄ти идам̣ тула̄йа аббхантаре сайитва̄ пуна тенева сусирена никкхамитва̄ бхиттиантарена хет̣т̣химаталам̣ пависитум̣ йоггепи упариматалена асамбаддхабхиттике сена̄сане ана̄паттийа̄ вутта̄йа татха̄ пависитум̣ асаккун̣еййе самбаддхабхиттике ваттаббамева наттхӣти дассанаттхам̣ вуттам̣, на пана самбаддхабхиттике а̄паттӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. хет̣т̣ха̄па̄са̄де сайитабхиккхусса ана̄паттӣти идампи та̄дисе сена̄сане хет̣т̣химатале сайитассева а̄паттиппасан̇ка̄ сийа̄ти там̣нива̄ран̣аттхам̣ вуттам̣, на пана упариматале сайитасса а̄паттӣти дассанаттхам̣. на̄нӯпача̄рети йаттха бахи ниссен̣им̣ катва̄ упариматалам̣ а̄роханти, та̄дисам̣ сандха̄йа вуттам̣. упариматалепи а̄ка̄сан̇ган̣е нипаджджантасса а̄паттийа̄ абха̄вато ‘‘чхаданаббхантаре’’ти вуттам̣.
сабха̄сан̇кхепена̄ти сабха̄ка̄рена. ад̣д̣хакут̣т̣аке сена̄санети еттха ‘‘ад̣д̣хакут̣т̣акам̣ на̄ма йаттха екам̣ пассам̣ мун̃читва̄ тӣсу пассесу бхиттийо баддха̄ хонти, йаттха ва̄ екасмим̣ пассе бхиттим̣ ут̣т̣ха̄петва̄ убхосу пассесу упад̣д̣хам̣ упад̣д̣хам̣ катва̄ бхиттийо ут̣т̣ха̄пенти, та̄дисам̣ сена̄сана’’нти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣. ган̣т̣хипаде пана ‘‘ад̣д̣хакут̣т̣акети чхаданам̣ ад̣д̣хена асампаттакут̣т̣аке’’ти вуттам̣, тампи но на йуттам̣. ‘‘ва̄л̣асан̇гха̄т̣о на̄ма тхамбха̄нам̣ упари ва̄л̣арӯпехи катасан̇гха̄т̣о вуччатӣ’’ти ваданти. париккхепасса бахигатети еттха йасмим̣ пассе париккхепо наттхи, таттха̄пи париккхепа̄рахаппадесато бахигате ана̄паттийева̄ти дат̣т̣хаббам̣. апариччхиннагаббхӯпача̄рети еттха маджджхе виват̣ан̇ган̣аванта̄су памукхамаха̄чатусса̄ла̄су йатха̄ а̄ка̄сан̇ган̣ам̣ анотаритва̄ памукхенева гантва̄ саббагаббхе пависитум̣ на сакка̄ хоти, евам̣ екекагаббхасса двӣсу пассесу кут̣т̣ам̣ нӣхаритва̄ катам̣ париччхиннагаббхӯпача̄рам̣ на̄ма, идам̣ пана та̄дисам̣ на хотӣти ‘‘апариччхиннагаббхӯпача̄ре’’ти вуттам̣. саббагаббхе пависантӣти габбхӯпача̄расса апариччхиннатта̄ а̄ка̄сан̇ган̣ам̣ анотаритва̄ памукхенева гантва̄ там̣ там̣ габбхам̣ пависанти. атха куто тасса париккхепойева саббапариччханнатта̄ти вуттанти а̄ха ‘‘габбхапариккхепойева хисса париккхепо’’ти. идан̃ча саманта̄ габбхабхиттийо сандха̄йа вуттам̣. чатусса̄лавасена саннивит̣т̣хепи сена̄сане габбхапамукхам̣ висум̣ апариккхиттампи саманта̄ т̣хитагаббхабхиттӣнам̣ васена париккхиттам̣ на̄ма хоти.
‘‘нану ча ‘апариккхитте памукхе ана̄паттӣ’ти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ ависесена вуттам̣, тасма̄ чатусса̄лавасена саннивит̣т̣хепи сена̄сане висум̣ апариккхитте памукхе ана̄паттийева̄’’ти йо вадеййа, тасса ва̄дапаримочанаттхам̣ идам̣ вуттам̣ ‘‘йам̣ пана…пе… па̄т̣еккасаннивеса̄ екаччхадана̄ габбхапа̄л̣ийо сандха̄йа вутта’’нти. идам̣ вуттам̣ хоти – ‘‘апариккхитте памукхе ана̄паттӣти йам̣ вуттам̣, там̣ на чатусса̄лавасена саннивит̣т̣ха̄ габбхапа̄л̣ийо сандха̄йа вуттам̣, кин̃чарахи висум̣ саннивит̣т̣хам̣ екамева габбхапа̄л̣им̣ сандха̄йа. та̄диса̄йа хи габбхапа̄л̣ийа̄ апариккхитте памукхе ана̄патти, на чатусса̄лавасена саннивит̣т̣ха̄йа̄’’ти. ека̄йа ча габбхапа̄л̣ийа̄ тасса тасса габбхасса упача̄рам̣ париччхиндитва̄ антамасо убхосу пассесу кхуддакабхиттӣнам̣ ут̣т̣ха̄панаматтенапи памукхам̣ париккхиттам̣ на̄ма хоти, чатусса̄лавасена саннивит̣т̣ха̄су пана габбхапа̄л̣ӣсу убхосу пассесу габбхабхиттӣнам̣ васенапи памукхам̣ париккхиттам̣ на̄ма хоти. тасма̄ йам̣ имина̄ лаккхан̣ена париккхиттам̣ памукхам̣, таттха а̄патти, итараттха ана̄паттӣти идаметтха саннит̣т̣ха̄нам̣.
ида̄ни ‘‘апариккхитте памукхе ана̄паттӣ’’ти ватва̄ тассева вачанасса адхиппа̄йам̣ пака̄сентена йам̣ вуттам̣ ‘‘бхӯмийам̣ вина̄ джагатийа̄ памукхам̣ сандха̄йа катхита’’нти, тасса айуттата̄вибха̄ванаттхам̣ ‘‘йан̃ча таттха̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. бхӯмийам̣ вина̄ джагатийа̄ памукхам̣ сандха̄йа катхитанти хи имасса вачанасса айамадхиппа̄йо – ‘‘апариккхитте памукхе ана̄паттӣ’’ти йам̣ вуттам̣, там̣ вина̄ ваттхум̣ бхӯмийам̣ катагехасса памукхам̣ сандха̄йа катхитам̣. саче пана уччаваттхукам̣ памукхам̣ хоти, париккхиттасан̇кхйам̣ на гаччхатӣти. тенева̄ха ‘‘дасахаттхуббедха̄пи хи джагати париккхепасан̇кхйам̣ на гаччхатӣ’’ти. хет̣т̣ха̄пи идамева манаси саннидха̄йа вуттам̣ ‘‘уччаваттхукам̣ чепи хоти, памукхе сайито габбхе сайита̄нам̣ а̄паттим̣ на каротӣ’’ти. таттха̄ти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣. джагатийа̄ пама̄н̣ам̣ ватва̄ти ‘‘саче джагатийа̄ отаритва̄ бхӯмийам̣ сайито, джагатийа̄ упари сайитам̣ на пассатӣ’’ти евам̣ джагатийа̄ уббедхена пама̄н̣ам̣ ватва̄. екаса̄ла̄дӣсу уджукамева дӣгхам̣ катва̄ саннивесито па̄са̄до екаса̄ласаннивесо. двиса̄ласаннивеса̄дайопи вутта̄нуса̄рато ведитабба̄. са̄лаппабхедадӣпанамева четтха хет̣т̣ха̄ вуттато висесо.
маджджхепа̄ка̄рам̣ каронтӣти еттха̄пи париккхепасса хет̣т̣химапариччхедена дийад̣д̣хахаттхуббедхатта̄ дийад̣д̣хахаттхам̣ чепи маджджхе па̄ка̄рам̣ каронти, на̄нӯпача̄рамева хотӣти ведитаббам̣. на хи чхиддена гехам̣ екӯпача̄рам̣ на̄ма хотӣти еттха саче уббедхена дийад̣д̣хахаттхаббхантаре манусса̄нам̣ сан̃ча̄раппахонакам̣ чхиддам̣ хоти, тампи два̄рамева̄ти екӯпача̄рам̣ хоти. ким̣ париккхеповиддхастоти памукхасса париккхепам̣ сандха̄йа вадати. саббаттха пан̃чаннам̣йева чхадана̄нам̣ а̄гататта̄ вадати ‘‘пан̃чаннам̣ ан̃н̃атарена чхаданена чханна̄’’ти.
53. па̄л̣ийам̣ ‘‘сеййа̄ на̄ма саббаччханна̄ саббапариччханна̄ йебхуййеначчханна̄ йебхуййенапариччханна̄’’ти вадантена йебхуййеначчханнайебхуййенапариччханнасена̄санам̣ па̄читтийасса аваса̄нам̣ вийа катва̄ дасситам̣, ‘‘упад̣д̣хаччханне упад̣д̣хапариччханне а̄патти дуккат̣асса̄’’ти вадантена ча упад̣д̣хаччханнаупад̣д̣хапариччханнасена̄санам̣ дуккат̣асса а̄дим̣ катва̄ дасситам̣, убхиннамантара̄ кена бхавитаббам̣ па̄читтийена, уда̄ху дуккат̣ена̄ти? локаваджджасиккха̄падассева анавасесам̣ катва̄ пан̃н̃а̄панато имасса ча пан̣н̣аттиваджджатта̄ йебхуййеначчханнайебхуййенапариччханнасса упад̣д̣хаччханнаупад̣д̣хапариччханнасса ча антара̄ па̄читтийам̣ анива̄ритамева, тасма̄ винайавиниччхайе ча гарукейева т̣ха̄таббатта̄ ат̣т̣хакатха̄йампи па̄читтийамева дасситам̣. сатта па̄читтийа̄нӣти па̄л̣ийам̣ вуттапа̄читтийам̣ са̄ман̃н̃ато екаттена гахетва̄ вуттам̣. висум̣ пана гайхама̄не ‘‘саббаччханне саббапариччханне па̄читтийам̣, йебхуййеначчханне йебхуййенапариччханне па̄читтийа’’нти ат̣т̣хева па̄читтийа̄ни хонти.
сенамбаман̣д̣апаван̣н̣ам̣ хотӣти сӣхал̣адӣпе кира уччаваттхуко саббаччханно саббаапариччханно евам̣на̄мако саннипа̄таман̣д̣апо аттхи, там̣ сандха̄йетам̣ вуттам̣. йади джагатипариккхепасан̇кхйам̣ гаччхати, уччаваттхукатта̄ ман̣д̣апасса саббаапариччханната̄ на йуджджатӣти а̄ха ‘‘имина̄петам̣ ведитабба’’нтиа̄ди. чӯл̣акаччханна̄дӣни четтха евам̣ ведитабба̄ни – йасса чатӯсу бха̄гесу еко чханно, сеса̄ аччханна̄, идам̣ чӯл̣акаччханнам̣. йасса тӣсу бха̄гесу две чханна̄, еко аччханно, идам̣ йебхуййеначчханнам̣. йасса двӣсу бха̄гесу еко чханно, еко аччханно, идам̣ упад̣д̣хаччханнам̣ на̄ма сена̄санам̣. чӯл̣акапариччханна̄дӣнипи имина̄ва найена ведитабба̄ни. сесам̣ утта̄намева. па̄читтийаваттхукасена̄санам̣, таттха таттха анупасампаннена саха нипаджджанам̣, чатуттхадивасе сӯрийаттхан̇гамананти има̄неттха тӣн̣и ан̇га̄ни.
сахасеййасиккха̄падаван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.