лаккхан̣акатха̄ван̣н̣ана̄
837. итоти са̄дха̄ран̣а̄са̄дха̄ран̣акатха̄йа парам̣. саббаганти саббасиккха̄падаса̄дха̄ран̣ам̣. вадато мети вадато мама вачанам̣. нибодхатха̄ти ниса̄метха, екаггачитта̄ хутва̄ саккаччам̣ сун̣а̄тха̄ти аттхо.
838-9. ‘‘випатти а̄патти ана̄паттӣ’’ти падаччхедо. ‘‘а̄н̣атти ан̇га’’нти падаччхедо. ваджджакаммапабхедаканти ваджджапабхедакам̣ каммапабхедакам̣. тикадвайанти кусалаттикаведана̄ттикадвайам̣. саббаттха̄ти идам̣ пана саттарасавидхасаббаса̄дха̄ран̣алаккхан̣ам̣. саббаттха саббесу сиккха̄падесу.
840. идха имасмим̣ саттарасавидхе йам̣ лаккхан̣ам̣ пуббе вуттанайам̣, йан̃ча утта̄нам̣, там̣ саббам̣ ваджджетва̄ аттхаджотанам̣ аттхаппака̄санам̣ карисса̄мӣти йоджана̄.
841. нида̄нам̣ на̄ма ра̄джагаха̄дисиккха̄падапан̃н̃аттит̣т̣ха̄набхӯта̄ни сатта нагара̄ни, там̣ пуббе дасситанти авасит̣т̣ха̄ни дассетума̄ха ‘‘пуггало’’тиа̄ди. пуггало на̄ма катамо? йам̣ йам̣ бхиккхуним̣, бхиккхун̃ча а̄раббха сиккха̄падам̣ пан̃н̃аттам̣, айам̣ бхиккхунӣ ча бхиккху ча сиккха̄падапан̃н̃аттийа̄ а̄дикаммико пуггалоти вуччатӣти йоджана̄.
842. дханийа̄дайоти а̄ди-саддена самбахула̄ бхиккхӯ, ваггумуда̄тӣрийа̄ бхиккхӯ, сеййасако, уда̄йӣ, а̄л̣авака̄ бхиккхӯ, чханно, меттийабхӯмаджака̄, девадатто, ассаджипунаббасука̄ бхиккхӯ, чхаббаггийа̄ бхиккхӯ, упанандо сакйапутто, ан̃н̃атаро бхиккху, хаттхако сакйапутто, ануруддхо, саттарасаваггийа̄ бхиккхӯ, чӯл̣апантхако, белат̣т̣хасӣсо, а̄йасма̄ а̄нандо, са̄гататтхеро, арит̣т̣хо бхиккху, а̄йасма̄ а̄нандоти име екавӣсати сан̇гахита̄.
843. тхуллананда̄дайоти а̄ди-саддена сундарӣнанда̄, чхаббаггийа̄ бхиккхунийо, ан̃н̃атара̄ бхиккхунӣ, чан̣д̣ака̄л̣ӣ, самбахула̄ бхиккхунийо, две бхиккхунийоти чхайиме сан̇гахита̄. саббети убхайапа̄тимоккхе а̄дикаммика̄ саббе пуггала̄.
844. ваттхӯти ваттху на̄ма судинна̄дино тасса тассева пуггаласса метхуна̄дикасса ча ваттхуно саббаппака̄рена аджджха̄ча̄ро вӣтиккамо павуччатӣти йоджана̄.
845-6. кевала̄ мӯлабхӯта̄ пан̃н̃атти. ану ча ануппанно ча саббаттха ча падесо ча анвануппаннасаббаттхападеса̄, тейева пада̄ни анвануппаннасаббаттхападесапада̄ни, та̄ни пуббака̄ни йа̄сам̣ пан̃н̃аттӣнам̣ та̄ анвануппаннасаббаттхападесападапуббика̄. татхева са̄ пан̃н̃аттӣти йоджана̄. анупан̃н̃атти ануппаннапан̃н̃атти саббаттхапан̃н̃атти падесапан̃н̃атти хоти. екато убхато пубба̄ катхева са̄ пан̃н̃аттӣти йоджана̄. екатопадам̣ убхатопадан̃ча пуббамасса̄ти екатоубхатопубба̄, екатопан̃н̃атти убхатопан̃н̃аттӣти вуттам̣ хоти.
847. таттха навадха̄су пан̃н̃аттӣсу. пан̃н̃атти на̄ма катама̄ти а̄ха ‘‘йо метхуна’’нтиа̄ди. ‘‘йо бхиккху метхунам̣ дхаммам̣ пат̣исевеййа̄’’ти ча ‘‘йо бхиккху адиннам̣ а̄дийеййа̄’’ти ча евама̄дика̄ сиккха̄падасса мӯлабхӯта̄ пан̃н̃атти хотӣти йоджана̄.
848. иччевама̄дика̄ти а̄ди-саддена ‘‘сиккхам̣ апаччаккха̄йа дуббалйам̣ ана̄викатва̄’’ти ча ‘‘га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄’’ти ча евама̄дӣнам̣ сан̇гахо.
849. ваджджаке ануппаннейева пан̃н̃атта̄ ануппаннапан̃н̃атти, са̄ ануппаннапан̃н̃атти.
850-1. гун̣ан̇гун̣упа̄ханасиккха̄падена саха чамматтхаран̣асиккха̄падан̃ча дхуванха̄нам̣ дхуванаха̄насиккха̄падам̣, пан̃чаваггена упасампа̄данасиккха̄падан̃ча̄ти еса̄ чатуббидха̄ пан̃н̃атти падесапан̃н̃атти на̄ма̄ти вутта̄ти йоджана̄. маджджхимадесасмим̣йева хотӣти маджджхимадесасмим̣йева а̄паттикара̄ хоти. на ан̃н̃атоти на ан̃н̃атра паччантимесу джанападесу десантаре т̣ха̄не.
852. итоти чатуббидхападесапан̃н̃аттито. еттха̄ти имасмим̣ пан̃н̃аттибхеде. са̄дха̄ран̣адука̄диканти са̄дха̄ран̣апан̃н̃атти аса̄дха̄ран̣апан̃н̃атти, екатопан̃н̃атти убхатопан̃н̃аттӣти дукадвайам̣. аттхато екамева̄ти аттхато ан̃н̃аман̃н̃асама̄намева. випатта̄патта̄на̄паттивиниччхайо виттха̄ритоти идха на дассито. айам̣ панеттха сан̇кхепо – випаттӣти сӣлаа̄ча̄радит̣т̣хиа̄джӣвавипаттӣнам̣ ан̃н̃атара̄. а̄паттӣти пуббапайога̄дивасена а̄паттибхедо. ана̄паттӣти аджа̄нана̄дивасена ана̄патти.
853. а̄патти пана са̄н̣аттика̄пи хоти, ана̄н̣аттика̄пи хотӣти йоджана̄. ‘‘а̄н̣аттӣти ча на̄меса̄ а̄н̣а̄пана̄’’ти имина̄ а̄н̣атти-саддасса сабха̄васа̄дха̄ран̣атта̄ти идха̄ха.
854. саббасиккха̄падесупи сабба̄сам̣ а̄паттӣнам̣ саббо пана ан̇габхедопи вибха̄вина̄ н̃а̄табботи йоджана̄.
856. ‘‘са̄ ча акрийасамут̣т̣ха̄на̄’’ти падаччхедо. ка̄йена, ва̄ча̄йа ва̄ даса̄хаббхантаре атирекачӣварасса анадхит̣т̣ха̄нена ниссаггийапа̄читтийам̣ хотӣти ‘‘пат̣хаме катхине вийа̄’’ти уда̄харан̣ам̣ катам̣.
857. крийа̄крийато хотӣти кирийато ча акирийато ча хоти. таттха уда̄харан̣ама̄ха ‘‘чӣвараггахан̣е вийа̄’’ти. ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ хаттхато чӣвараггахан̣ам̣ крийа̄, па̄риваттакасса ада̄нам̣ акрийа̄ти евам̣ кирийа̄йа чева акирийа̄йа ча имам̣ а̄паджджати.
858. сийа̄ пана каронтасса акаронтасса̄ти йа̄ пана а̄патти сийа̄ каронтасса, сийа̄ акаронтасса хоти, айам̣ сийа̄ кирийато, сийа̄ акирийато самут̣т̣ха̄ти. сийа̄ти ча када̄чи-саддаттхе нипа̄то. атрода̄харан̣ама̄ха ‘‘рӯпийоггахан̣е вийа̄’’ти. рӯпийасса уггахан̣е, угган̣ха̄пане сийа̄ када̄чи кирийато самут̣т̣ха̄ти, упаниккхиттасса са̄дийане ка̄йава̄ча̄хи ка̄таббасса акаран̣ена када̄чи акаронтасса хотӣти.
859. йа̄ карото акуббато, када̄чи каронтасса ча хоти, са̄ а̄патти сийа̄ кирийа̄кирийато, сийа̄ кирийатопи ча хотӣти йоджана̄. ‘‘кут̣ика̄ра̄патти вийа̄’’ти ваттаббам̣. са̄ хи ваттхум̣ деса̄петва̄ пама̄н̣а̄тиккантам̣ карото кирийато самут̣т̣ха̄ти, адеса̄петва̄ пама̄н̣а̄тиккантам̣, пама̄н̣айуттам̣ ва̄ карото кирийа̄кирийато самут̣т̣ха̄ти.
861. йато а̄паттито. айам̣ а̄патти. сан̃н̃а̄йа каран̣абхӯта̄йа вимоккхо ета̄йа̄ти сан̃н̃а̄вимоккха̄. еттха ча вӣтиккамасан̃н̃а̄ авиджджама̄на̄пи а̄паттийа̄ вимуччанасса са̄дхакатамат̣т̣хена гахита̄. йатха̄ вут̣т̣хийа̄ абха̄вена джа̄там̣ дуббхиккхам̣ ‘‘вут̣т̣хиката’’нти вуччати, евам̣сампадамидам̣ ведитаббам̣. айам̣ сачиттака̄патти.
862-4. итара̄ пана ачиттака̄патти. вӣтиккамасан̃н̃а̄йа абха̄вена наттхи вимоккхо ета̄йа̄ти носан̃н̃а̄вимоккха̄. сучиттена сава̄санакилесаппаха̄нена, сакалалокийалокуттаракусаласампайогена ча сундарачиттена бхагавата̄ пака̄сита̄ сабба̄ва а̄патти читтасса васена дувидха̄ сийунти йоджана̄. сачиттакасамут̣т̣ха̄навасена пана̄ти сачиттакасамут̣т̣ха̄навасенева. сачиттакамиссакавиваджджанаттха̄йа пана-саддо евака̄раттхо вутто.
йа̄ сачиттакехи ва̄ ачиттакамиссакасамут̣т̣ха̄навасена ва̄ самут̣т̣ха̄ти, айам̣ ачиттака̄.
865. сувиджджена̄ти собхама̄на̄хи тӣхи виджджа̄хи ва̄ ат̣т̣хахи ва̄ виджджа̄хи саманна̄гататта̄ сувиджджена. анаваджджена̄ти сава̄санакилеса̄ваджджарахитатта̄ анаваджджена бхагавата̄. локапан̣н̣аттиваджджато локапан̣н̣аттиваджджавасена сабба̄ва а̄паттийо ваджджавасена дувидха̄ дука̄ вутта̄ти йоджана̄.
866. йасса̄ сачиттаке паккхе, читтам̣ акусалам̣ сийа̄ти йасса̄ сачиттака̄читтакасамут̣т̣ха̄на̄йа ачиттака̄йа сура̄па̄на̄диа̄паттийа̄ сачиттакасамут̣т̣ха̄напаккхе читтам̣ акусаламева хоти, айам̣ локаваджджа̄ на̄ма̄ти аттхо. йасса̄ пана сачиттакасамут̣т̣ха̄на̄йа пат̣хамапа̄ра̄джика̄диа̄паттийа̄ читтам̣ акусаламева хоти, тасса̄ локаваджджата̄йа ваттаббамева наттхи. ачиттака̄пи ва̄ а̄патти сачиттакапаккхе кусалачитте сати локаваджджата̄йа сиддха̄йа ачиттакапаккхепи локаваджджо хоти, киман̇гам̣ пана акусалачиттенева а̄паджджитабба̄йа а̄паттийа̄ локаваджджата̄ти са̄ висум̣ на вутта̄.
йасма̄ пана пан̣н̣аттиваджджа̄йа ваттхувӣтиккамаваджджа̄ сийа̄ кусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣, тасма̄ тасса̄ сачиттакапаккхе читтам̣ кусаламева̄ти айам̣ нийамо наттхӣти а̄ха ‘‘сеса̄ пан̣н̣аттиваджджака̄’’ти. ‘‘пан̣н̣аттиваджджака̄’’ти имина̄ ча лаккхан̣ена ваттхувиджа̄наначиттена сачиттакапаккхе читтам̣ сийа̄ кусалам̣, сийа̄ акусалам̣, сийа̄ абйа̄катам̣, тасма̄ тасса̄ сачиттакапаккхе читтам̣ акусаламева̄ти айам̣ нийамо наттхӣти а̄ха.
867. ка̄йадва̄рена а̄паджджитабба̄ ка̄йакаммам̣. убхайаттха а̄паджджитабба̄ тадубхайам̣ ка̄йакаммам̣ вачӣкаммам̣. манодва̄ре а̄патти на̄ма наттхӣти манокаммам̣ на вуттам̣. ‘‘манодва̄ре а̄патти на̄ма наттхӣти ча идам̣ йебхуййавасена вуттам̣ упаниккхиттаса̄дийана̄дӣсу манодва̄репи а̄паттисамбхавато’’ти а̄чарийа̄.
868-9. кусала̄дитикадвайанти кусалаттикан̃чева ведана̄ттикан̃ча. а̄паттим̣ а̄паджджанто кусала̄кусалачитто, татха̄ абйа̄катачитто ва̄ хутва̄ а̄паджджатӣти йоджана̄.
дуккха̄дисам̣йутоти а̄ди-саддена упеккха̄ведана̄саман̇гино сан̇гахо. евам̣ сантепи саббасиккха̄падесу акусалачиттавасена екам̣ читтам̣, кусала̄бйа̄катавасена две читта̄ни, саббесам̣ васена тӣн̣и читта̄ни. дуккхаведана̄васена ека̄ ведана̄, сукхаупеккха̄васена две, сабба̄сам̣ васена тиссо ведана̄ти айамева бхедо лаббхати, на ан̃н̃о бхедо.
кусалаттикам̣ сачепи гахитам̣, на пана саббесамева читта̄нам̣ васена лаббхати, атха кхо а̄паттисамут̣т̣ха̄пака̄нам̣ ба̄ттим̣сачитта̄намева васена лаббхати. ба̄ттим̣сева хи читта̄ни а̄паттисамут̣т̣ха̄пака̄ни. два̄даса акусала̄ни, ат̣т̣ха ка̄ма̄вачаракусала̄ни, даса ка̄ма̄вачаракирийачитта̄ни, кусалато, кирийато ча две абхин̃н̃а̄читта̄ни ча̄ти евам̣ ба̄ттим̣сачиттехи самут̣т̣хита̄пи а̄патти акусала̄ ва̄ хоти абйа̄ката̄ ва̄, наттхи а̄патти кусалам̣. йатха̄ха саматхаккхандхаке ‘‘а̄патта̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ акусалам̣ сийа̄ абйа̄катам̣, наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти (чӯл̣ава. 222; пари. 303). айам̣ пана па̄т̣хо пан̣н̣аттиваджджам̣йева сандха̄йа вутто, на локаваджджам̣. йасмин̃хи патхавикхан̣анабхӯтага̄мапа̄табйата̄дике а̄патта̄дхикаран̣е кусалачиттам̣ ан̇гам̣ хоти, тасмин̃ча сати на сакка̄ ваттум̣ ‘‘наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти. тасма̄ найидам̣ ан̇гапахонакачиттам̣ сандха̄йа вуттам̣. йам̣ та̄ва а̄патта̄дхикаран̣ам̣ локаваджджам̣, там̣ екантато акусаламева. таттха ‘‘сийа̄ акусала’’нти викаппо наттхи. йам̣ пана пан̣н̣аттиваджджам̣, там̣ йасма̄ сан̃чичча ‘‘имам̣ а̄паттим̣ вӣтиккама̄мӣ’’ти вӣтиккамантассева акусалам̣ хоти, асан̃чичча пана кин̃чи аджа̄нантасса сахасеййа̄дивасена а̄паджджанато абйа̄катам̣ хоти, тасма̄ таттха сан̃чичча̄сан̃чиччавасена имам̣ викаппабха̄вам̣ сандха̄йа идам̣ вуттам̣ ‘‘а̄патта̄дхикаран̣ам̣ сийа̄ акусалам̣ сийа̄ абйа̄катам̣, наттхи а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти. саче пана ‘‘йам̣ кусалачитто а̄паджджати, идам̣ вуччати а̄патта̄дхикаран̣ам̣ кусала’’нти вадеййа, ачиттака̄нам̣ ел̣акаломападасодхамма̄дисамут̣т̣ха̄на̄нампи кусалачиттам̣ а̄паджджеййа, на ча таттха виджджама̄нампи кусалачиттам̣ а̄паттийа̄ ан̇гам̣, ка̄йавачӣвин̃н̃аттивасена пана чалитапаватта̄нам̣ ка̄йава̄ча̄нам̣ ан̃н̃атарамева ан̇гам̣, тан̃ча рӯпаккхандхапарийа̄паннатта̄ абйа̄катанти.
870. идам̣ ту лаккхан̣анти идам̣ нида̄на̄диса̄дха̄ран̣авиниччхайалаккхан̣ам̣.
871. ‘‘тару’’нтиа̄дига̄тха̄ пуббе вуттаттха̄ва. айам̣ пана висесо – таттха ‘‘двайан̇кура’’нти вуттам̣, идха ‘‘чатуссикха’’нти. таттха ‘‘двайан̇кура’’нти локаваджджапан̣н̣аттиваджджа̄нам̣ гахан̣ам̣, идха чатуссикханти чатуннам̣ випаттӣнам̣. чатта̄ро сӣкха̄ ан̇кура̄ етасса̄ти виггахо. таттха випатти ‘‘саттапхала’’нти саттапхалесу антогадха̄, идха випаттит̣т̣ха̄не ваджджам̣ гахетва̄ саттапхала̄ни.
872. ануттаратам̣ гатам̣ аттана̄ уттарасса уттамасса кассачи авиджджама̄натта̄ имам̣ уттарам̣ уттарам̣ на̄ма пакаран̣ам̣ йо тхеранавамаджджхимесу ан̃н̃атаро парийа̄пун̣а̄ти па̄т̣хасса пагун̣ава̄чуггатакаран̣ена адхӣйати, парипуччхати аттхан̃ча аттхаван̣н̣анам̣ сутва̄ саккаччам̣ уггахетва̄ манаса̄ пеккхитва̄ пан̃н̃а̄йа суппат̣ивиджджхитва̄ дха̄рети, со ча бхиккху ча-саддена евамева винайавиниччхайе йо бхиккху йутто, со ча ка̄йава̄чавинайе ка̄йава̄ча̄вӣтиккама̄нам̣ винайане сам̣варан̣е винайе винайапит̣аке ануттаратам̣ упайа̄ти аттано уттаритарасса авиджджама̄натам̣ упагаччхати. еттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘уттарато’’ти, пагун̣ава̄чуггатакаран̣ена адхӣтена аттхаван̣н̣анам̣ сутва̄ дха̄ран̣ена сут̣т̣ху дха̄ритена имина̄ уттарапакаран̣ена хетубхӯтена̄ти аттхо.
ити уттаре лӣнаттхапака̄санийа̄
лаккхан̣акатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.