каммавипаттикатха̄ван̣н̣ана̄
3014. камма̄нам̣ випаттийа̄ дассита̄йа сампаттипи бйатирекато вин̃н̃а̄йатӣти каммавипаттим̣ та̄ва дассетума̄ха ‘‘ваттхуто’’тиа̄ди. васати еттха каммасан̇кха̄там̣ пхалам̣ тада̄йаттавуттита̄йа̄ти ваттху, каммасса падха̄нака̄ран̣ам̣, тато ваттхуто ча. анусса̄ванасӣматоти анусса̄ванато, сӣмато ча. пан̃чева̄ти евака̄рена каммадоса̄нам̣ етам̣параматам̣ дассети.
3015. йатха̄никкхиттакаммадосама̄тика̄нуккаме каммавипаттим̣ вибхаджитва̄ дассетума̄ха ‘‘саммукха̄’’тиа̄ди. сан̇гхадхаммавинайапуггаласаммукха̄сан̇кха̄там̣ чатуббидхам̣ саммукха̄винайам̣ упанетва̄ ка̄таббам̣ каммам̣ саммукха̄каран̣ӣйам̣ на̄ма.
таттха йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммапатта̄, те а̄гата̄ хонти, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хат̣о хоти, саммукхӣбхӯта̄ на пат̣иккосанти, айам̣ сан̇гхасаммукхата̄. йена дхаммена йена винайена йена саттхуса̄санена сан̇гхо там̣ каммам̣ кароти, айам̣ дхаммасаммукхата̄, винайасаммукхата̄. таттха дхаммоти бхӯтам̣ ваттху. винайоти чодана̄ чева са̄ран̣а̄ ча. саттхуса̄санам̣ на̄ма н̃аттисампада̄ чева анусса̄ванасампада̄ ча. йасса сан̇гхо там̣ каммам̣ кароти, тасса саммукхабха̄во пуггаласаммукхата̄. евам̣ чатуббидхена саммукха̄винайена йам̣ сан̇гхакаммам̣ ‘‘каран̣ӣйа’’нти вуттам̣, там̣ асаммукха̄ кароти чатуббидхалаккхан̣ато екампи париха̄петва̄ кароти, там̣ каммам̣ ваттхувипаннам̣ саммукха̄винайасан̇кха̄тена ваттхуна̄ векаллам̣ ‘‘адхаммакамма’’нти павуччатӣти йоджана̄.
3016-8. евам̣ саммукха̄каран̣ӣйе ваттхуто каммавипаттим̣ дассетва̄ асаммукха̄каран̣ӣйам̣ вибхаджитва̄ дассетума̄ха ‘‘асаммукха̄’’тиа̄ди.
девадаттасса катам̣ пака̄санӣйакамман̃ча. секкхасаммути умматтакасаммутӣти йоджана̄. авандийакаммам̣ пуггаласӣсена ‘‘авандийо’’ти вуттам̣. ад̣д̣хака̄сийа̄ ган̣ика̄йа анун̃н̃а̄та̄ дӯтена упасампада̄ дӯтӯпасампада̄. ити има̄ни ат̣т̣ха камма̄ни т̣хапетва̄на сеса̄ни пана саббасо сабба̄ни камма̄ни ‘‘саммукха̄каран̣ӣйа̄нӣ’’ти собханагамана̄дӣхи сугато саттха̄ абрви катхесӣти йоджана̄.
3019-20. евам̣ ваттхуто каммавипаттим̣ дассетва̄ н̃аттито дассетума̄ха ‘‘н̃аттито’’тиа̄ди. випаджджананайа̄ти винайавипаджджанаккама̄. ваттхум̣ на пара̄масатӣти йасса упасампада̄дикаммам̣ кароти, там̣ на пара̄масати тасса на̄мам̣ на ган̣ха̄ти. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито а̄йасмато буддхараккхитасса упасампада̄пеккхо’’ти ваттаббе ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, а̄йасмато буддхараккхитасса упасампада̄пеккхо’’ти вадати. евам̣ ваттхум̣ на пара̄масати.
сан̇гхам̣ на пара̄масатӣти сан̇гхасса на̄мам̣ на пара̄масати тасса на̄мам̣ на ган̣ха̄ти. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито’’ти ваттаббе ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, айам̣ дхаммараккхито’’ти вадати. евам̣ сан̇гхам̣ на пара̄масати.
пуггалам̣ на пара̄масатӣти йо упасампада̄пеккхасса упаджджха̄йо, там̣ на пара̄масати тасса на̄мам̣ на ган̣ха̄ти. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито а̄йасмато буддхараккхитасса упасампада̄пеккхо’’ти ваттаббе ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито упасампада̄пеккхо’’ти вадати. евам̣ пуггалам̣ на пара̄масати.
н̃аттим̣ на пара̄масатӣти саббена саббам̣ н̃аттим̣ на пара̄масати, н̃аттидутийакамме н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ двиккхаттум̣ каммава̄ча̄йа ева анусса̄ванакаммам̣ кароти, н̃аттичатуттхакаммепи н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ чатуккхаттум̣ каммава̄ча̄йа ева анусса̄ванакаммам̣ кароти. евам̣ н̃аттим̣ на пара̄масати.
паччха̄ ва̄ н̃аттим̣ т̣хапетӣти пат̣хамам̣ каммава̄ча̄йа анусса̄ванакаммам̣ катва̄ ‘‘еса̄ н̃аттӣ’’ти ватва̄ ‘‘кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти вадати. евам̣ паччха̄ н̃аттим̣ т̣хапети. пан̃чахетехӣти етехи пан̃чахи ка̄ран̣ехи.
3021-2. евам̣ н̃аттито каммавипаттим̣ дассетва̄ ида̄ни анусса̄ванато дассетума̄ха ‘‘анусса̄ванато’’тиа̄ди. анусса̄ванато каммадоса̄ пан̃ча пака̄сита̄ти йоджана̄. ‘‘на пара̄масати ваттхум̣ ва̄’’тиа̄дӣсу ваттхуа̄дӣни вуттанайенева ведитабба̄ни. евам̣ пана несам̣ апара̄масанам̣ хоти (пари. ат̣т̣ха. 485) – ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо’’ти пат̣хама̄нусса̄ване ва̄ ‘‘дутийампи етаматтхам̣ вада̄ми… татийампи етаматтхам̣ вада̄ми, ‘‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо’’ти дутийататийа̄нусса̄ванесу ва̄ ‘‘айам̣ дхаммараккхито а̄йасмато буддхараккхитасса упасампада̄пеккхо’’ти ваттаббе ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, а̄йасмато буддхараккхитасса̄’’ти ваданто ваттхум̣ на пара̄масати на̄ма.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито’’ти ваттаббе ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, айам̣ дхаммараккхито’’ти ваданто сан̇гхам̣ на пара̄масати на̄ма.
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито а̄йасмато буддхараккхитасса̄’’ти ваттаббе ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ дхаммараккхито упасампада̄пеккхо’’ти ваданто пуггалам̣ на пара̄масати на̄ма.
са̄ванам̣ ха̄петӣти саббена саббам̣ каммава̄ча̄йа анусса̄ванам̣ на кароти, н̃аттидутийакамме двиккхаттум̣ н̃аттимева т̣хапети, н̃аттичатуттхакамме чатуккхаттум̣ н̃аттимева т̣хапети. евам̣ анусса̄ванам̣ ха̄пети. йопи н̃аттидутийакамме екам̣ н̃аттим̣ т̣хапетва̄ екам̣ каммава̄чам̣ анусса̄венто аккхарам̣ ва̄ чхад̣д̣ети, падам̣ ва̄ дуруттам̣ кароти, айампи анусса̄ванам̣ ха̄петийева. н̃аттичатуттхакамме пана екам̣ н̃аттим̣ т̣хапетва̄ сакимева ва̄ двиккхаттум̣ ва̄ каммава̄ча̄йа анусса̄ванам̣ каронтопи аккхарам̣ ва̄ падам̣ ва̄ чхад̣д̣ентопи дуруттам̣ каронтопи анусса̄ванам̣ ха̄петийева̄ти ведитаббо.
дуруттам̣ каротӣти еттха пана айам̣ виниччхайо (пари. ат̣т̣ха. 485) – йо хи ан̃н̃асмим̣ аккхаре ваттаббе ан̃н̃ам̣ вадати, айам̣ дуруттам̣ кароти на̄ма. тасма̄ каммава̄чам̣ каронтена бхиккхуна̄ йва̄йам̣ –
‘‘ситхилам̣ дханитан̃ча дӣгхарассам̣;
гарукам̣ лахукан̃ча ниггахитам̣;
самбандхам̣ ваваттхитам̣ вимуттам̣;
дасадха̄ бйан̃джанабуддхийа̄ пабхедо’’ти. (пари. ат̣т̣ха. 485) –
вутто, айам̣ сут̣т̣ху упалаккхетаббо.
еттха хи ситхилам̣ на̄ма пан̃часу ваггесу пат̣хамататийам̣. дханитам̣ на̄ма тесвева дутийачатуттхам̣. дӣгханти дӣгхена ка̄лена ваттаббам̣ а̄ка̄ра̄ди. рассанти тато упад̣д̣хака̄лена ваттаббам̣ ака̄ра̄ди. гаруканти дӣгхамева, йам̣ ва̄ ‘‘а̄йасмато буддхараккхитаттхерасса, йасса наккхаматӣ’’ти евам̣ сам̣йогапарам̣ катва̄ вуччати. лахуканти рассамева, йам̣ ва̄ ‘‘а̄йасмато буддхараккхитатхерасса, йасса на кхаматӣ’’ти евам̣ асам̣йогапарам̣ катва̄ вуччати. ниггахитанти йам̣ каран̣а̄ни ниггахетва̄ ависсаджджетва̄ авиват̣ена мукхена ануна̄сикам̣ катва̄ ваттаббам̣. самбандханти йам̣ парападена самбандхитва̄ ‘‘тун̣хасса̄’’ти ва̄ ‘‘тун̣хисса̄’’ти ва̄ вуччати. ваваттхитанти йам̣ парападена асамбандхам̣ катва̄ виччхиндитва̄ ‘‘тун̣хӣ асса̄’’ти ва̄ ‘‘тун̣ха асса̄’’ти ва̄ вуччати. вимуттанти йам̣ каран̣а̄ни аниггахетва̄ виссаджджетва̄ виват̣ена мукхена ануна̄сикам̣ акатва̄ вуччати.
таттха ‘‘сун̣а̄ту ме’’ти ваттаббе та-ка̄расса тха-ка̄рам̣ катва̄ ‘‘сун̣а̄тху ме’’ти вачанам̣ ситхиласса дханитакаран̣ам̣ на̄ма, татха̄ ‘‘паттакаллам̣, еса̄ н̃аттӣ’’ти ваттаббе ‘‘паттхакаллам̣, еса̄ н̃аттхӣ’’тиа̄дивачанан̃ча. ‘‘бханте сан̇гхо’’ти ваттаббе бхака̄рагхака̄ра̄нам̣ бака̄рагака̄ре катва̄ ‘‘банте сам̣го’’ти вачанам̣ дханитасса ситхилакаран̣ам̣ на̄ма. ‘‘сун̣а̄ту ме’’ти виват̣ена мукхена ваттаббе пана ‘‘сун̣ам̣ту ме’’ти ва̄ ‘‘еса̄ н̃аттӣ’’ти ваттаббе ‘‘есам̣ н̃аттӣ’’ти ва̄ авиват̣ена мукхена ануна̄сикам̣ катва̄ вачанам̣ вимуттасса ниггахитавачанам̣ на̄ма. ‘‘паттакалла’’нти авиват̣ена мукхена ануна̄сикам̣ катва̄ ваттаббе ‘‘паттакалла̄’’ти виват̣ена мукхена ануна̄сикам̣ акатва̄ вачанам̣ ниггахитасса вимуттавачанам̣ на̄ма. ити ситхиле каттаббе дханитам̣, дханите каттаббе ситхилам̣, вимутте каттаббе ниггахитам̣, ниггахите каттаббе вимуттанти има̄ни чатта̄ри бйан̃джана̄ни антокаммава̄ча̄йа каммам̣ дӯсенти. евам̣ ваданто хи ан̃н̃асмим̣ аккхаре ваттаббе ан̃н̃ам̣ вадати, дуруттам̣ каротӣти вуччати.
итаресу пана дӣгхарасса̄дӣсу чхасу бйан̃джанесу дӣгхат̣т̣ха̄не дӣгхамева, рассат̣т̣ха̄не ча рассамева̄ти евам̣ йатха̄т̣ха̄не там̣ тадева аккхарам̣ бха̄сантена ануккама̄гатам̣ павен̣им̣ авина̄сентена каммава̄ча̄ ка̄табба̄. саче пана евам̣ акатва̄ дӣгхе ваттаббе рассам̣, рассе ва̄ ваттаббе дӣгхам̣ вадати, татха̄ гаруке ваттаббе лахукам̣, лахуке ва̄ ваттаббе гарукам̣ вадати, самбандхе ва̄ пана ваттаббе ваваттхитам̣, ваваттхите ва̄ ваттаббе самбандхам̣ вадати, евам̣ вуттепи каммава̄ча̄ на куппати. има̄ни хи чха бйан̃джана̄ни каммам̣ на копенти.
йам̣ пана суттантикаттхера̄ ‘‘да-ка̄ро та-ка̄рама̄паджджати, та-ка̄ро да-ка̄рама̄паджджати, ча-ка̄ро джа-ка̄рама̄паджджати, джа-ка̄ро ча-ка̄рама̄паджджати, йа-ка̄ро ка-ка̄рама̄паджджати, ка-ка̄ро йа-ка̄рама̄паджджати, тасма̄ да-ка̄ра̄дӣсу ваттаббесу та-ка̄ра̄дивачанам̣ на вируджджхатӣ’’ти ваданти, там̣ каммава̄чам̣ патва̄ на ват̣т̣ати. тасма̄ винайадхарена нева да-ка̄ро та-ка̄ро ка̄таббо…пе… на ка-ка̄ро йа-ка̄ро. йатха̄па̄л̣ийа̄ нируттим̣ содхетва̄ дасавидха̄йа бйан̃джананируттийа̄ вуттадосе парихарантена каммава̄ча̄ ка̄табба̄. итаратха̄ хи са̄ванам̣ ха̄пети на̄ма.
асамайе са̄ветӣти са̄вана̄йа ака̄ле анавака̄се н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ пат̣хамам̣йева анусса̄ванакаммам̣ катва̄ паччха̄ н̃аттим̣ т̣хапети. ити имехи пан̃чаха̄ка̄рехи анусса̄ванато камма̄ни випаджджанти. тена̄ха – ‘‘евам̣ пана випаджджанти, анусса̄ванатопи ча̄’’ти.
3023. евам̣ анусса̄ванато каммавипаттим̣ дассетва̄ сӣмато каммавипатти упосатхаккхандхакакатха̄йа вуттанайа̄ ева̄ти тамева атидисанто а̄ха ‘‘ека̄дасахи…пе… майа̄’’ти. каммадосойева каммадосата̄. та̄ва пат̣хамам̣.
3024-7. евам̣ сӣмато каммавипаттим̣ атидесато дассетва̄ ида̄ни парисавасена дассетума̄ха ‘‘чатуваггена̄’’тиа̄ди. каммапатта̄ти еттха ‘‘чатта̄ро пакататта̄’’ти сесо. йатха̄ха – ‘‘чатуваггакаран̣е камме чатта̄ро бхиккхӯ пакататта̄ каммапатта̄’’ти (пари. 497). еттха ча пакататта̄ на̄ма ануккхитта̄ анисса̄рита̄ парисуддхасӣла̄ чатта̄ро бхиккхӯ. каммапатта̄ каммасса араха̄ ануччхавика̄ са̄мино. на техи вина̄ там̣ каммам̣ карӣйати, на тесам̣ чхандо ва̄ па̄рисуддхи ва̄ ети. ана̄гата̄ти париса̄йа хаттхапа̄сам̣ ана̄гата̄. чхандоти еттха ‘‘чханда̄раха̄на’’нти сесо. йатха̄ха ‘‘авасеса̄ пакататта̄ чханда̄раха̄’’ти. имина̄ айаматтхо дӣпито хоти – ‘‘авасеса̄ пана сачепи сахассаматта̄ хонти, саче сама̄насам̣ва̄сака̄, саббе чханда̄раха̄ва хонти, чхандапа̄рисуддхим̣ датва̄ а̄гаччханту ва̄ ма̄ ва̄, каммам̣ пана тит̣т̣хатӣ’’ти. саммукха̄ти саммукхӣбхӯта̄.
тиван̇гикоти каммапатта̄на̄гаманачханда̄на̄харан̣апат̣иккосанасан̇кха̄таан̇гаттайайутто. досо каммавипаттилаккхан̣о. париса̄йа васа̄ сийа̄ти парисавасена хоти.
пат̣иседхентӣти пат̣иккосанти. дутийе чатуваггике камме дуван̇гико досо париса̄йа васа̄ сийа̄ти йоджана̄.
еттха етасмим̣ татийе чатуваггике пат̣иккосова аттхи, на итаре парисадоса̄ти екан̇гико досо париса̄йа васа̄ сийа̄ти йоджана̄. дуван̇га йуттапариса̄досасса дутийам̣ деситатта̄ дуван̇га йуттапариса̄досо ‘‘дутийо’’ти вутто. татха̄ татийам̣ деситатта̄ екан̇гайутто татийо ведитаббо. имамева найам̣ пан̃чавагга̄дисан̇гхаттайасса атидисанто а̄ха ‘‘евам̣…пе… тивидхесупӣ’’ти. а̄ди-саддена дасаваггавӣсативаггасан̇гха̄нам̣ гахан̣ам̣.
3028. евам̣ чатӯсу сан̇гхесу чатуннам̣ тика̄нам̣ васена парисато каммавипаттийа̄ два̄дасавидхатам̣ дассетума̄ха ‘‘чатуттхика̄’’ти. анува̄дена ‘‘даса две сийу’’нти видхӣйати. париса̄васа̄ чатуттхика̄ доса̄ даса две два̄даса сийунти йоджана̄. еттха̄ти етесу ‘‘ваттхуто’’тиа̄дина̄ вуттесу пан̃часу каммадосесу, ниддха̄ран̣е бхуммам̣. ‘‘париса̄васа̄’’ти идам̣ ниддха̄ретаббам̣. камма̄нӣти апалокана̄дӣни чатта̄ри. еттха ча чатувагга̄дикаран̣ӣйесу каммесу пакататтена каммава̄чам̣ са̄ветва̄ катамева каммам̣ каммапаттена катам̣ хоти. каммапатте пакататте т̣хапетва̄ апакататтена кеначи, кеваленева каммава̄чам̣ са̄ветва̄ катам̣ апакататтакаммапатталаккхан̣а̄бха̄ва̄, каммапаттена ча каммава̄ча̄йа асса̄витатта̄ анусса̄ванадосена випаннам̣ хотӣти ведитаббам̣. тенева пора̄н̣акавинайадхараттхера̄ каммавипаттисан̇ка̄париха̄раттхам̣ двӣхи тӣхи екато каммава̄чам̣ са̄вайанти. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана парива̄ра̄васа̄не па̄л̣ийа̄ (пари. 482 а̄дайо) ва̄ ат̣т̣хакатха̄йа (пари. ат̣т̣ха. 482 а̄дайо) ча гахетаббо.
каммавипаттикатха̄ван̣н̣ана̄.