чатуббидхакаммакатха̄ван̣н̣ана̄
2983. апалоканасан̃н̃итам̣ каммам̣, н̃аттикаммам̣, н̃аттидутийакаммам̣, н̃аттичатуттхакамманти има̄ни чатта̄ри камма̄нӣти йоджана̄. таттха чатта̄рӣти ган̣анапариччхедо. има̄нӣти анантарамева ваккхама̄натта̄ а̄саннапаччаккхавачанам̣. камма̄нӣти париччхиннакамманидассанам̣. ‘‘апалоканасаан̃ата’’нтиа̄ди тесам̣ сарӯпадассанам̣.
татра̄йам̣ сан̇кхепато виниччхайо (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 215; пари. ат̣т̣ха. 482) – апалоканакаммам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄ чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ там̣ там̣ ваттхум̣ киттетва̄ ‘‘руччати сан̇гхасса̄’’ти тиккхаттум̣ са̄ветва̄ каттаббам̣ каммам̣ вуччати. н̃аттикаммам̣ на̄ма вуттанайенева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ ека̄йа н̃аттийа̄ каттаббам̣ каммам̣. н̃аттидутийакаммам̣ на̄ма вуттанайенева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ ека̄йа н̃аттийа̄, ека̄йа ча анусса̄вана̄йа̄ти евам̣ н̃аттидутийа̄йа анусса̄вана̄йа каттаббам̣ каммам̣. н̃аттичатуттхакаммам̣ на̄ма вуттанайенева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ ека̄йа н̃аттийа̄, тӣхи ча анусса̄вана̄хӣти евам̣ н̃аттичатуттха̄хи тӣхи анусса̄вана̄хи каттаббам̣ каммам̣. н̃атти дутийа̄ йасса анусса̄ванасса там̣ н̃аттидутийам̣, тена каттаббам̣ каммам̣ н̃аттидутийакаммам̣. н̃атти чатуттха̄ йасса анусса̄ванаттайасса там̣ н̃аттичатуттхам̣, тена ка̄таббам̣ каммам̣ н̃аттичатуттхакаммам̣.
2984-7. тесам̣ т̣ха̄навасена бхедам̣ дассетума̄ха ‘‘апалоканакамма’’нтиа̄ди. наваннам̣ т̣ха̄на̄нам̣ сама̄ха̄ро нават̣т̣ха̄нам̣, ‘‘гаччхатӣ’’ти имина̄ самбандхо. н̃аттикамманти гаманакирийа̄каттунидассанам̣. нават̣т̣ха̄нанти камманидассанам̣. дутийанти н̃аттидутийакаммам̣. сатта т̣ха̄на̄ни гаччхатӣти йоджана̄.
ида̄ни там̣ т̣ха̄набхедам̣ сарӯпато дассетума̄ха ‘‘нисса̄ран̣ан̃ча̄’’тиа̄ди. нисса̄ран̣а̄ди каммависеса̄нам̣ сан̃н̃а̄. апалоканакамман̃хи нисса̄ран̣ам̣…пе… пан̃чамам̣ каммалаккхан̣анти има̄ни пан̃ча т̣ха̄на̄ни гаччхатӣти йоджана̄.
евам̣ на̄мавасена дассита̄ни нисса̄ран̣а̄дӣни аттхато вибхаджитва̄ дассетума̄ха ‘‘нисса̄ран̣ан̃ча̄’’тиа̄ди. саман̣уддесатоти кан̣т̣акаса̄ман̣ерато нисса̄ран̣ан̃ча оса̄ран̣ан̃ча вадети йоджана̄. таттха кан̣т̣акаса̄ман̣ерасса нисса̄ран̣а̄ та̄диса̄нам̣йева самма̄ваттам̣ дисва̄ павесана̄ ‘‘оса̄ран̣а̄’’ти ведитабба̄.
паббаджантена хетубхӯтена бхан̣д̣укам̣ бхан̣д̣укаммапуччханам̣ вадеййа̄ти аттхо. паббаджджа̄пеккхасса кесаччхеданапуччханам̣ бхан̣д̣укаммам̣ на̄ма. чханнена хетубхӯтена брахмадан̣д̣акам̣ каммам̣ вадети йоджана̄. татха̄рӯпасса̄ти чханнасадисасса мукхарасса бхиккхӯ дуруттавачанена гхат̣т̣ентасса. ка̄табботи ‘‘бханте, иттханна̄мо бхиккху мукхаро бхиккхӯ дуруттавачанехи гхат̣т̣енто вихарати, со бхиккху йам̣ иччхеййа, там̣ вадеййа. бхиккхӯхи иттханна̄мо бхиккху нева ваттаббо, на овадитаббо, на ануса̄ситаббо. сан̇гхам̣, бханте, пуччха̄ми ‘иттханна̄масса бхиккхуно брахмадан̣д̣асса да̄нам̣ руччати сан̇гхасса̄’ти. дутийампи пуччха̄ми… татийампи пуччха̄ми ‘иттханна̄масса, бханте, бхиккхуно брахмадан̣д̣асса да̄нам̣ руччати сан̇гхасса̄’’ти (пари. ат̣т̣ха. 495-496) евам̣ брахмадан̣д̣о ка̄таббо.
2988-9. ‘‘а̄пуччхитва̄на̄’’ти пуббакирийа̄йа ‘‘гахита̄йа̄’’ти апаракирийа̄ аджджха̄харитабба̄, ‘‘ручийа̄’’ти етасса висесанам̣. детӣти еттха ‘‘аччхинначӣвара̄дӣна’’нти сесо. саббо сан̇гхо саннипатитва̄на саббасо саббе сӣмат̣т̣хе а̄гата̄гате бхиккхӯ а̄пуччхитва̄на ‘‘иттханна̄мена париккха̄рена бхавитаббам̣, руччати тасса да̄на’’нти висум̣ пуччхитва̄ гахита̄йа бхиккхӯнам̣ ручийа̄ тиккхаттум̣ апалокетва̄ чӣвара̄дипариккха̄рам̣ аччхинначӣвара̄дӣнам̣ дети, йам̣ евам̣бхӯтам̣ сан̇гхасса да̄нам̣, там̣ тасса апалоканакаммасса каммалаккхан̣ам̣ хотӣти йоджана̄. лаккхӣйатӣти лаккхан̣ам̣, каммамева лаккхан̣ам̣, на нисса̄ран̣а̄дӣнӣти каммалаккхан̣ам̣.
2990-1. евам̣ апалоканакаммасса пан̃ча т̣ха̄на̄ни уддесаниддесавасена дассетва̄ ида̄ни н̃аттикаммасса каммалаккхан̣ам̣ та̄ва дассетума̄ха ‘‘нисса̄ран̣а’’нтиа̄ди. ити ‘‘н̃аттийа̄ нава т̣ха̄на̄нӣ’’ти айамуддесо ваккхама̄нена ‘‘виниччхайе’’тиа̄диниддесенева вибха̄вӣйати.
2992. виниччхайети убба̄хикавиниччхайе. асампаттети нит̣т̣хам̣ агате. тхерасса̄ти дхаммакатхикасса. тенева̄ха ‘‘авинайан̃н̃уно’’ти. тасса ‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄, айам̣ иттханна̄мо бхиккху дхаммакатхико, имасса нева суттам̣ а̄гаччхати, но суттавибхан̇го, со аттхам̣ асаллаккхетва̄ бйан̃джаначчха̄йа̄йа аттхам̣ пат̣иба̄хати, йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ вут̣т̣ха̄петва̄ авасеса̄ имам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамеййа̄ма̄’’ти (чӯл̣ава. 233) евам̣ убба̄хикавиниччхайе дхаммакатхикасса бхиккхуно йа̄ ниссаран̣а̄ вутта̄, са̄ н̃аттикамме ‘‘нисса̄ран̣а̄’’ти вутта̄ти йоджана̄.
2993-4. упасампада̄пеккхасса ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, иттханна̄мо иттханна̄масса а̄йасмато упасампада̄пеккхо, анусит̣т̣хо со майа̄, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, иттханна̄мо а̄гаччхеййа̄ти. а̄гаччха̄хӣ’’ти (маха̄ва. 126) вачанапат̣исам̣йуттасса сан̇гхасса саммукха̄найанам̣, са̄ оса̄ран̣а̄ на̄ма. ‘‘а̄гаччха оса̄ран̣а̄’’ти падаччхедо.
упосатхавасена̄пи, пава̄ран̣а̄васена̄пи. н̃аттийа̄ т̣хапитатта̄ти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, аджджупосатхо паннарасо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо упосатхам̣ кареййа’’ (маха̄ва. 134), ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, аджджа пава̄ран̣а̄ паннарасӣ, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо пава̄реййа̄’’ти (маха̄ва. 210) упосатхапава̄ран̣а̄васена н̃аттийа̄ т̣хапитатта̄ упосатхо, пава̄ран̣а̄ ва̄ти има̄ни две н̃аттикамма̄ни.
‘‘упасампада̄пеккхан̃хи, ануса̄сеййаханти ча̄’’ти имина̄ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, иттханна̄мо иттханна̄масса а̄йасмато упасампада̄пеккхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄мам̣ ануса̄сеййа’’нти (маха̄ва. 126) айам̣ ека̄ н̃атти гахита̄.
2995. ‘‘иттханна̄мамахам̣ бхиккхум̣, пуччхеййам̣ винайанти ча̄’’ти имина̄ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄мам̣ винайам̣ пуччхеййа’’нти (маха̄ва. 151) айам̣ ека̄ н̃атти гахита̄. евама̄дӣти а̄ди-саддена ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, иттханна̄мо иттханна̄мам̣ ануса̄сеййа̄’’ти, ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄мам̣ антара̄йике дхамме пуччхеййа’’нти (маха̄ва. 126), ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, иттханна̄мо иттханна̄мам̣ антара̄йике дхамме пуччхеййа̄’’ти, ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, иттханна̄мо иттханна̄мам̣ винайам̣ пуччхеййа̄’’ти (маха̄ва. 151), ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄мена винайам̣ пут̣т̣хо виссаджджеййа’’нти (маха̄ва. 152), ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, иттханна̄мо иттханна̄мена винайам̣ пут̣т̣хо виссаджджеййа̄’’ти – (маха̄ва. 152) има̄ чха н̃аттийо гахита̄. евам̣ пурима̄ две, има̄ ча чха̄ти едиса̄ има̄ ат̣т̣ха н̃аттийо ‘‘саммутӣ’’ти вутта̄.
2996. ниссат̣т̣хачӣвара̄дӣнам̣ да̄нанти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно ниссаггийам̣ сан̇гхасса ниссат̣т̣хам̣, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййа̄’’ти (па̄ра̄. 464) евам̣ ниссат̣т̣хачӣварапатта̄дӣнам̣ да̄нам̣ ‘‘да̄на’’нти вуччати. а̄паттӣнам̣ пат̣игга̄хоти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккху а̄паттим̣ сарати виварати утта̄ним̣ кароти десети, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄масса бхиккхуно а̄паттим̣ пат̣игган̣хеййа’’нти (чӯл̣ава. 239), ‘‘йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, ахам̣ иттханна̄масса бхиккхуно а̄паттим̣ пат̣игган̣хеййа’’нти (чӯл̣ава. 239). тена ваттаббо ‘‘пассасӣ’’ти. ‘‘а̄ма пасса̄мӣ’’ти. ‘‘а̄йатим̣ сам̣вареййа̄сӣ’’ти. евам̣ а̄паттӣнам̣ пат̣игга̄хо ‘‘пат̣игга̄хо’’ти вуччати.
2997. пава̄руккад̣д̣хана̄ти пава̄ран̣уккад̣д̣хана̄. га̄тха̄бандхавасена н̣а-ка̄ралопо. атха ва̄ пава̄ран̣ам̣ пава̄роти пава̄ран̣а-саддапарийа̄йо пава̄ра-саддо. ‘‘имам̣ упосатхам̣ катва̄, ка̄л̣е пава̄райа̄мӣ’’ти имина̄ ‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄ а̄ва̄сика̄, йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, ида̄ни упосатхам̣ кареййа̄ма, па̄тимоккхам̣ уддисеййа̄ма, а̄гаме ка̄л̣е пава̄реййа̄ма̄’’ти (маха̄ва. 240) айам̣ н̃атти упалаккхан̣ато дассита̄. евам̣ катапава̄ран̣а̄ ‘‘паччуккад̣д̣хана̄’’ти мата̄. еттха ча ка̄л̣ети пуббакаттикама̄сасса ка̄л̣апаккхупосатхе. имина̄ ча ‘‘а̄гаме джун̣хе пава̄реййа̄ма̄’’ти айам̣ н̃атти ча упалаккхита̄. джун̣хети апаракаттикаджун̣хапаккхаупосатхе.
2998. тин̣аваттха̄ракети тин̣аваттха̄ракасаматхе. саббапат̣хама̄ н̃аттӣти саббасан̇га̄хика̄ н̃атти вуччати. итара̄ ча̄ти убхайапаккхе паччекам̣ т̣хапита̄ две н̃аттийо ча̄ти евам̣ тидха̄ паваттам̣ етам̣ н̃аттикаммам̣ каммалаккхан̣ам̣ ити евам̣ вуттанайена ‘‘виниччхайе’’тиа̄дина̄ н̃аттийа̄ нава т̣ха̄на̄ни ведитабба̄нӣти йоджана̄.
2999-3000. евам̣ н̃аттикамме нава т̣ха̄на̄ни дассетва̄ ида̄ни н̃аттидутийакамме сатта т̣ха̄на̄ни дассетума̄ха ‘‘н̃аттидутийакаммампӣ’’тиа̄ди. ‘‘н̃аттидутийакамма’’нтиа̄дика̄ уддесага̄тха̄ утта̄наттха̄ва.
ниддесе паттаниккуджджана̄дӣти а̄ди-саддена паттуккуджджанам̣ гахитам̣. нисса̄роса̄ран̣а̄ мата̄ти ‘‘нисса̄ран̣а̄, оса̄ран̣а̄’’ти ча мата̄. таттха бхиккхӯнам̣ ала̄бха̄йа парисаккана̄дикехи ат̣т̣хахи ан̇гехи саманна̄гатасса упа̄сакасса сан̇гхена асамбхогакаран̣аттхам̣ паттаниккуджджанавасена нисса̄ран̣а̄ ча тассева самма̄ ваттантасса паттуккуджджанавасена оса̄ран̣а̄ ча ведитабба̄. са̄ кхуддакаваттхуккхандхаке вад̣д̣халиччхавиваттхусмим̣ (чӯл̣ава. 265) вутта̄.
3001. сӣма̄дисаммути саммути на̄ма. са̄ пан̃чадасадха̄ мата̄ти сӣма̄саммути тичӣваренаавиппава̄сасаммути сантхатасаммути бхаттуддесака сена̄санагга̄ха̄пака бхан̣д̣а̄га̄рика чӣварапат̣игга̄хака йа̄губха̄джака пхалабха̄джака кхаджджабха̄джака аппаматтакависсаджджака са̄т̣ийагга̄ха̄пака паттагга̄ха̄пака а̄ра̄микапесака са̄ман̣ерапесакасаммутӣти евам̣ са̄ саммути пан̃чадасавидха̄ мата̄ти аттхо. катхинасса ваттхам̣, тасса. матойева матако, матакасса ва̄со матакава̄со, тасса матакава̄сасо, матакачӣварасса.
3002. а̄нисам̣сакхеттабхӯтапан̃чама̄саббхантарейева уббха̄ро антаруббха̄ро. кут̣иваттхусса, виха̄расса ваттхуно ча десана̄ десана̄ на̄ма̄ти йоджана̄.
3003. тин̣аваттха̄раке двиннам̣ паккха̄нам̣ са̄дха̄ран̣авасена т̣хапетаббан̃атти ча паччха̄ паккхадвайе висум̣ висум̣ т̣хапетабба̄ две н̃аттийо ча̄ти тиссо н̃аттийо каммава̄ча̄йа абха̄вена н̃аттикамме ‘‘каммалаккхан̣а’’нти дассита̄, паччха̄ висум̣ висум̣ двӣсу паккхесу ваттабба̄ две н̃аттидутийакаммава̄ча̄ н̃аттидутийакамме ‘‘каммалаккхан̣а’’нти дассита̄ти там̣ дассетума̄ха ‘‘тин̣аваттха̄раке камме’’ти. ‘‘моха̄ропаната̄дисӯ’’ти имина̄ па̄читтийесу дасситамоха̄ропанакамман̃ча ан̃н̃ава̄дакавихесака̄ропанакамма̄дин̃ча сан̇ган̣ха̄ти. еттха̄ти имасмим̣ н̃аттидутийакамме. каммалаккхан̣амева каммалаккхан̣ата̄.
3004-5. ити евам̣ йатха̄вуттанайена име сатта т̣ха̄набхеда̄ н̃аттидутийакаммасса. евам̣ н̃аттидутийакамме сатта т̣ха̄на̄ни дассетва̄ н̃аттичатуттхакамме т̣ха̄набхедам̣ дассетума̄ха ‘‘татха̄’’тиа̄ди.
3006. таджджана̄дӣнанти а̄ди-саддена нийасса̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. тесам̣ саттаннам̣ камма̄нам̣. пассаддхи вӯпасамо.
3007. ‘‘бхиккхунӣнам̣ ова̄до’’ти бхиккхунова̄дакасаммути пхалӯпача̄рена вутта̄.
3008-9. мӯлапат̣иккассо мӯла̄йа пат̣икассана̄, га̄тха̄бандхавасена ка-ка̄расса двебха̄во. уккхиттасса̄нуваттика̄ти уккхитта̄нуваттика̄ ека̄ йа̄вататийака̄, ат̣т̣ха сан̇гха̄дисеса̄, арит̣т̣хо чан̣д̣ака̄л̣ӣ ча две, име ека̄даса йа̄вататийака̄ бхаванти. имесам̣ васа̄ти уккхитта̄нуваттика̄дӣни пуггала̄дхит̣т̣ха̄нена вутта̄ни, имесам̣ саманубха̄санакамма̄нам̣ васена. дасека̄ти ека̄даса.
3011. евам̣ чатуннампи камма̄нам̣ т̣ха̄набхедам̣ дассетва̄ анвайато, бйатирекато ча ка̄таббаппака̄рам̣ дассетума̄ха ‘‘апалоканакамман̃ча̄’’тиа̄ди. н̃аттийа̄пи на ка̄райе, н̃аттидутийенапи на ка̄райети йоджана̄.
3012. апалоканакамме вутталаккхан̣ена н̃аттикамма̄дӣнампи ка̄таббаппака̄ро сакка̄ вин̃н̃а̄тунти там̣ адассетва̄ н̃аттидутийакамме лаббхама̄нависесам̣ дассетума̄ха ‘‘н̃аттидутийакамма̄нӣ’’тиа̄ди. апалокетва̄ ка̄табба̄ни лахука̄нипи н̃аттидутийакамма̄ни аттхӣти йоджана̄. та̄ни пана катама̄нӣти а̄ха ‘‘сабба̄ саммутийо сийу’’нти. еттха сӣма̄саммутим̣ вина̄ сеса̄ тичӣваренаавиппава̄сасаммутиа̄дайо сабба̄пи саммутийоти аттхо.
3013. сеса̄нӣти йатха̄вуттехи сеса̄ни сӣма̄саммутиа̄дӣни чха камма̄ни. на ват̣т̣атӣти на ват̣т̣анти, га̄тха̄бандхавасена на-ка̄ралопо. йатха̄ха ‘‘сӣма̄саммути, сӣма̄самӯхананам̣, катхинада̄нам̣, катхинуддха̄ро, кут̣иваттхудесана̄, виха̄раваттхудесана̄ти има̄ни чха камма̄ни гарука̄ни апалокетва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣анти, н̃аттидутийакаммава̄чам̣ са̄ветва̄ва ка̄табба̄нӣ’’ти (пари. ат̣т̣ха. 482). ‘‘апалокетва̄ ка̄тум̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ нидассанаматтам̣, н̃аттичатуттхакаммавасена̄пи ка̄тум̣ на ват̣т̣антева. тенева̄ха ‘‘йатха̄вуттанайенева, тена тенева ка̄райе’’ти, йо йо найо там̣ там̣ каммам̣ ка̄тум̣ вутто, тенева тенева найена̄ти аттхо.
чатуббидхакаммакатха̄ван̣н̣ана̄.