сена̄санаккхандхакакатха̄ван̣н̣ана̄

2827. а̄сандикоти чатурассапӣт̣хам̣. атиккантапама̄н̣оти хет̣т̣ха̄ ат̣анийа̄ вад̣д̣хакихаттхато уччатараппама̄н̣апа̄дако. екапассато дӣгхо пана уччапа̄дако на ват̣т̣ати. йатха̄ха – ‘‘уччакампи а̄сандиканти вачанато екатобха̄гена дӣгхапӣт̣хамева хи ат̣т̣хан̇гула̄дхикапа̄дакам̣ на ват̣т̣ати, чатурассаа̄сандико пана пама̄н̣а̄тиккантопи ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 297).

татха̄ти имина̄ ‘‘атиккантапама̄н̣о’’ти идам̣ пачча̄масати. пан̃чан̇гапӣт̣ханти чатта̄ро па̄да̄, апассенанти имехи пан̃чан̇гехи йуттапӣт̣хам̣. саттан̇ганти тӣсу диса̄су апассайе йоджетва̄ катам̣. тан̃хи чатӯхи па̄дехи, тӣхи апассехи ча йуттатта̄ ‘‘саттан̇гапӣт̣ха’’нти вуттам̣. еса найо ман̃чепи. йатха̄ха – ‘‘саттан̇го на̄ма тӣсу диса̄су апассайам̣ катва̄ катаман̃чо, айампи пама̄н̣а̄тикканто ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 297).

2828. тӯлонаддха̄ти упари тӯлам̣ паккхипитва̄ баддха̄. гхарейева̄ти гихӣнам̣ гехейева нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣти самбандхо. ‘‘нисӣдиту’’нти имина̄ва сайанам̣ пат̣иккхиттам̣. сӣсапа̄дӯпадха̄нанти сӣсӯпадха̄нан̃чева па̄дӯпадха̄нан̃ча. ча-саддо пи-саддаттхе со ‘‘агила̄насса̄’’ти еттха а̄нетва̄ самбандхитаббо, тена агила̄насса̄пи та̄ва ват̣т̣ати, пагева гила̄насса̄ти дӣпети.

2829. на кевалам̣ гила̄насса сӣсапа̄дӯпадха̄намева ват̣т̣ати, атха кхо идампӣти дассетума̄ха ‘‘сантхаритва̄’’тиа̄ди. упадха̄на̄ни сантхаритва̄ти бахӯ упадха̄на̄ни аттхаритва̄. таттха ча̄ти тасмим̣ упадха̄насантхаре. паччаттхаран̣акам̣ датва̄ти упари паччаттхаран̣акам̣ аттхаритва̄.

2830. тирийанти виттха̄рато. мут̣т̣хиратананти па̄катикамут̣т̣хикаратанам̣. там̣ пана вад̣д̣хакӣнам̣ видаттхиматтам̣. митанти па̄кат̣итам̣ пама̄н̣айуттам̣ хотӣти йоджана̄. каттхачи поттхакесу ‘‘мата’’нти па̄т̣хо диссати, со на гахетаббо. дӣгхатоти бимбоханасса дӣгхато. дийад̣д̣ханти дийад̣д̣хахаттхам̣ ва̄ двихаттхам̣ ва̄ хотӣти курундийам̣ вуттанти самбандхо. идамева хи ‘‘сӣсаппама̄н̣абимбохана’’нти адхиппетам̣. йатха̄ха –

‘‘сӣсаппама̄н̣ам̣ на̄ма йасса виттха̄рато тӣсу кан̣н̣есу двиннам̣ кан̣н̣а̄нам̣ антарам̣ минийама̄нам̣ видаттхи чева чатуран̇гулан̃ча хоти, маджджхат̣т̣ха̄нам̣ мут̣т̣хиратанам̣ хоти. дӣгхато пана дийад̣д̣харатанам̣ ва̄ двиратанам̣ ва̄ти курундийам̣ вуттам̣. айам̣ сӣсаппама̄н̣асса уккат̣т̣хапариччхедо, ито уддхам̣ на ват̣т̣ати, хет̣т̣ха̄ пана ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 297).

2831. чол̣анти пилотика̄. пан̣н̣анти руккхалата̄нам̣ пан̣н̣ам̣. ун̣н̣а̄ти ел̣ака̄дӣнам̣ ломам̣. тин̣анти даббатин̣а̄ди йам̣ кин̃чи тин̣ам̣. ва̄канти кадалиаккамакачива̄ка̄дикам̣. етехи пан̃чахи пӯрита̄ бхисийо тӯла̄нам̣ ган̣ана̄васа̄ хетугаббха̄нам̣ етесам̣ пан̃чаннам̣ габбха̄нам̣ ган̣ана̄васена пан̃ча бха̄сита̄ти йоджана̄.

2832. бимбоханагаббхам̣ дассетума̄ха ‘‘бхисӣ’’тиа̄ди. пан̃чева̄ти йатха̄вуттачол̣а̄дипан̃чева. татха̄ тӯла̄ни тӣн̣ипӣти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тӣн̣и тӯла̄ни руккхатӯлам̣ лата̄тӯлам̣ пот̣акитӯла’’нти (чӯл̣ава. 297) анун̃н̃а̄та̄ни тӣн̣ипи тӯла̄ни. еттха ча руккхатӯлам̣ на̄ма симбалируккха̄дӣнам̣ йесам̣ кесан̃чи руккха̄нам̣ тӯлам̣. лата̄тӯлам̣ на̄ма кхӣраваллиа̄дӣнам̣ йа̄сам̣ ка̄сан̃чи валлӣнам̣ тӯлам̣. пот̣акитӯлам̣ на̄ма пот̣акитин̣а̄дӣнам̣ йесам̣ кесан̃чи тин̣аджа̄тика̄нам̣ антамасо уччхунал̣а̄дӣнампи тӯлам̣. лома̄ни мигапаккхӣнанти сӣха̄дичатуппада̄нам̣, мора̄дипаккхӣнам̣ лома̄ни. имети бхисигаббха̄дайо име даса бимбоханасса габбха̄ти самбандхо.

2833. евам̣ каппийам̣ бхисибимбоханагаббхам̣ дассетва̄ ида̄ни акаппийам̣ дассетума̄ха ‘‘мануссалома’’нтиа̄ди. ломесу мануссаломан̃ча пуппхесу бакулапийан̇гупуппха̄дикам̣ саббам̣ пуппхан̃ча пан̣н̣есу ча суддхам̣ кевалам̣ тама̄лапаттан̃ча на ват̣т̣атӣти йоджана̄. ‘‘суддха’’нти имина̄ тама̄лапаттам̣ сесагаббхехи миссам̣ ват̣т̣атӣти бйатирекато дӣпети.

2834. масӯракети чаммачхавибхисибимбохане.

2835. ‘‘суддха’’нти имина̄ бйатирекато дасситамеваттхам̣ сарӯпато вибха̄ветума̄ха ‘‘мисса’’нтиа̄ди.

2836. тираччха̄нагатасса ва̄ти антамасо ган̣д̣уппа̄дасса̄пи. ка̄рентасса̄ти читтакаммакат̣т̣хакамма̄дивасена ка̄ра̄пентасса ва̄ каронтасса ва̄.

2837. джа̄таканти апан̣н̣акаджа̄така̄диджа̄такан̃ча. ваттхунти вима̄наваттхуа̄дикам̣ паса̄даджанакам̣ ва̄ петаваттхуа̄дикам̣ сам̣вегаджанакам̣ ва̄ ваттхум̣. ва̄-саддена ат̣т̣хакатха̄гатам̣ идха дасситапакаран̣ам̣ сан̇ган̣ха̄ти. парехи ва̄ти еттха ва̄-саддо авадха̄ран̣е, тена парехи ка̄ра̄петумева ват̣т̣ати, на сайам̣ ка̄тунти дӣпети. сайам̣ ка̄тумпӣти еттха апи-саддо пагева ка̄ра̄петунти дӣпети.

2838. йо пана бхиккху двӣхи вассехи ва̄ екена ва̄ вассена йасса бхиккхуно вуд̣д̣хатаро ва̄ хоти дахаратаро ва̄, со тена бхиккхуна̄ сама̄на̄санико на̄ма хотӣти йоджана̄.

2839. ‘‘саттавассена пан̃чавассо’’ти идам̣ двӣхи вассехи вуд̣д̣ханавака̄нам̣ сама̄на̄саникатте уда̄харан̣ам̣. ‘‘чха вассена пан̃чавассо’’ти идам̣ екавассена вуд̣д̣ханавака̄нам̣ сама̄на̄саникатте уда̄харан̣ам̣.

2840. йам̣ тин̣н̣ам̣ нисӣдитум̣ пахоти, там̣ хет̣т̣ха̄ дӣгха̄санам̣ на̄ма̄ти йоджана̄. ‘‘сама̄на̄саника̄ ман̃че нисӣдитва̄ ман̃чам̣ бхиндим̣су, пӣт̣хе нисӣдитва̄ пӣт̣хам̣ бхиндим̣сӯ’’ти (чӯл̣ава. 320) а̄ропите ваттхумхи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дуваггасса ман̃чам̣ дуваггасса пӣт̣ха’’нти (чӯл̣ава. 320) анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘две’’ти сама̄на̄санике две сандха̄йа вуттам̣.

2841. убхатобйан̃джанам̣, иттхим̣, пан̣д̣акам̣ т̣хапетва̄ саббехипи гахат̣т̣хехи, паббаджитехи ва̄ пурисехи саха дӣгха̄сане нисӣдитум̣ анун̃н̃а̄танти йоджана̄. поттхакесу пана каттхачи ‘‘саббеса’’нти са̄мивачананто па̄т̣хо диссати, тато ‘‘саббехипӣ’’ти каран̣авачанантова па̄т̣хо йуттатаро. каран̣авачанаппасан̇ге ва̄ са̄мивачананиддесоти ведитаббам̣. йатха̄ха ‘‘йам̣ тин̣н̣ам̣ пахоти, там̣ сам̣ха̄римам̣ ва̄ хоту асам̣ха̄римам̣ ва̄, татха̄рӯпе апи пхалакакхан̣д̣е анупасампаннена̄пи саддхим̣ нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 320).

2842. пуримикоти н̃аттидутийа̄йа каммава̄ча̄йа самматена ‘‘на чханда̄гатим̣ гаччхеййа…пе… гахита̄гахитан̃ча джа̄неййа̄’’ти (чӯл̣ава. 317) вуттехи пан̃чахи ан̇гехи саманна̄гатена бхиккхуна̄ пуримавассӯпана̄йикадивасе ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣хамам̣ бхиккхӯ ган̣етум̣, пат̣хамам̣ бхиккхӯ ган̣етва̄ сеййа̄ ган̣етум̣, сеййа̄ ган̣етва̄ сеййаггена га̄хету’’нтиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 318) найена анун̃н̃а̄танийа̄менева сена̄санагга̄ха̄панам̣ пуримико на̄ма сена̄санагга̄хо. евамева паччхимика̄йа вассӯпана̄йикадивасе сена̄санагга̄ха̄панам̣ паччхимико на̄ма. евамева маха̄пава̄ран̣а̄дивасасса анантарадивасе ‘‘бханте, антара̄муттакам̣ сена̄санам̣ ган̣хатха̄’’ти ватва̄ вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ сена̄санагга̄ха̄панам̣ антара̄муттако на̄ма. пака̄сито ‘‘апараджджугата̄йа а̄са̄л̣хийа̄пуримико га̄ха̄петаббо, ма̄сагата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ паччхимико га̄хетаббо, апараджджугата̄йа пава̄ран̣а̄йа а̄йатим̣ васса̄ва̄саттха̄йа антара̄муттако га̄хетаббо’’ти (чӯл̣ава. 318) вутто.

2843. вуттамеваттхам̣ нийаметва̄ дассетума̄ха ‘‘пубба̄рун̣а̄’’тиа̄ди. идха па̄т̣ипада̄ на̄ма две вассӯпана̄йикадиваса̄ чева маха̄пава̄ран̣а̄йа анантарадивасо ча. имесам̣ тин̣н̣ам̣ па̄т̣ипададиваса̄нам̣ арун̣о пубба̄рун̣о на̄ма. те дивасе атиккамма дутийатитхипат̣ибаддхо арун̣о пуна̄рун̣о на̄ма. иданти убхайа̄рун̣а̄нантарам̣. сена̄санага̄хакасса̄ти еттха сакаттхе ка-паччайо, сена̄санагга̄хасса̄ти аттхо. йатха̄ха – ‘‘идан̃хи сена̄санагга̄хасса кхетта’’нти. вассӯпагате вассӯпагаме ка̄таббе сати, са̄дхетаббапайоджане бхуммам̣. вассӯпагатети ва̄ нимиттаттхе бхуммам̣. пуримика̄йа, хи паччхимика̄йа ча вассӯпагаманасса там̣ тадаху сена̄санагга̄хо нимиттам̣, антара̄муттако пана а̄гамино вассӯпагаманасса̄ти евам̣ тивидхопи сена̄санагга̄хо вассӯпагаманасса нимиттам̣ хоти.

2844. па̄т̣ипададивасасса арун̣е уггатейева сена̄сане пана га̄хите ан̃н̃о бхиккху а̄гантва̄ саче сена̄санапан̃н̃а̄пакам̣ сена̄санам̣ йа̄чати, со бхиккху сена̄санапан̃н̃а̄пакена ‘‘сена̄санам̣ га̄хита’’нти ваттабботи йоджана̄.

2845. васса̄ва̄сасса идам̣ васса̄ва̄сикам̣, вассам̣вуттха̄нам̣ да̄таббачӣварам̣, га̄тха̄бандхавасена ‘‘вассава̄сика’’нти рассаттам̣. сан̇гхикам̣ апалокетва̄ гахитам̣ васса̄ва̄сикам̣ чӣварам̣ саче татраджам̣ татруппа̄дам̣ хоти, антовассе виббхантопи лабхатети йоджана̄. ‘‘татраджам̣ саче’’ти имина̄ часса да̄йака̄нам̣ васса̄ва̄сикапаччайавасена га̄хитам̣ пана на лабхатӣти дӣпети. йатха̄ха – ‘‘паччайавасена га̄хитам̣ пана на лабхатӣти вадантӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318).

2846-8. саче вуттхавассо йо бхиккху а̄ва̄сикахаттхато кин̃чи тичӣвара̄дикам̣ каппийабхан̣д̣ам̣ аттано гахетва̄ ‘‘асукасмим̣ куле майхам̣ гахитам̣ васса̄ва̄сикачӣварам̣ ган̣ха’’ ити евам̣ ватва̄ тасса а̄ва̄сикасса датва̄ дисам̣ гаччхати паккамати, со таттха гатат̣т̣ха̄не саче уппаббаджати гихӣ хоти, тасса дисам̣гатасса сампаттам̣ там̣ васса̄ва̄сикам̣ тена татха̄ диннампи а̄ва̄сико бхиккху гахетум̣ на лабхати, тасса па̄питам̣ васса̄ва̄сикачӣварам̣ сан̇гхикам̣йева сийа̄ти йоджана̄. йатха̄ха – ‘‘идха, бхиккхаве, вассам̣вуттхо бхиккху виббхамати, сан̇гхассевета’’нти.

2849. тасмим̣ куле да̄йаке мануссе саммукха̄ че пат̣иччха̄пети, тасса дисам̣гамисса сампаттам̣ васса̄ва̄сикачӣварам̣ а̄ва̄сико лабхатӣти йоджана̄.

2850. таттха а̄ра̄мо на̄ма пуппха̄ра̄мо ва̄ пхала̄ра̄мо ва̄. виха̄ро на̄ма йам̣ кин̃чи па̄са̄да̄дисена̄санам̣. ваттхӯни дувидхассапӣти а̄ра̄маваттху, виха̄раваттхӯти дувидхасса ваттхӯни ча. а̄ра̄маваттху на̄ма тесам̣йева а̄ра̄ма̄нам̣ аттха̄йа париччхиндитва̄ т̣хапитока̄со, тесу ва̄ а̄ра̄месу винат̣т̣хесу тесам̣ пора̄н̣акабхӯмибха̄го. виха̄раваттху на̄ма тасса патит̣т̣ха̄нока̄со. бхиси на̄ма ун̣н̣абхисиа̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ ан̃н̃атара̄. бимбоханам̣ на̄ма вуттаппака̄ра̄нам̣ бимбохана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. ман̃чам̣ на̄ма маса̄рако бундика̄баддхо, кул̣ӣрапа̄дако, а̄хаччапа̄дакоти имесам̣ пуббе вутта̄нам̣ чатуннам̣ ман̃ча̄нам̣ ан̃н̃атарам̣. пӣт̣хам̣ на̄ма маса̄рака̄дӣнам̣йева чатуннам̣ пӣт̣ха̄нам̣ ан̃н̃атарам̣.

2851. лохакумбхӣ на̄ма ка̄л̣алохена ва̄ тамбалохена ва̄ йена кеначи лохена ката̄ кумбхӣ. кат̣а̄хо па̄кат̣ова. ‘‘бха̄н̣ака’’нти алан̃джаро вуччати. алан̃джароти ча бахуудакаган̣ханика̄ маха̄ча̄т̣и, джалам̣ ган̣хитум̣ аланти алан̃джаро. ‘‘ват̣т̣ача̄т̣и вийа хутва̄ тхокам̣ дӣгхамукхо маджджхе париччхедам̣ дассетва̄ като’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣. ва̄ракоти гхат̣о. ку вуччати патхавӣ, тасса̄ да̄ланато вида̄ран̣ато ‘‘куда̄ло’’ти айомайаупакаран̣ависесо вуччати.

2852. валливел̣уа̄дӣсу вел̣ӯти маха̄вен̣у. тин̣анти гехаччха̄данам̣ тин̣ам̣. пан̣н̣ам̣ та̄лапан̣н̣а̄дикам̣. мун̃джанти мун̃джатин̣ам̣. паббаджанти паббаджатин̣ам̣, маттика̄ пакатиматтика̄ ва̄ герука̄дипан̃чаван̣н̣а̄ ва̄ маттика̄. а̄ха ча ат̣т̣хакатха̄чарийо.

2853. двети пат̣хамадутийагарубхан̣д̣а̄ни. двӣхи сан̇гахита̄ни ‘‘а̄ромо, а̄ра̄маваттху, идам̣ пат̣хамам̣. виха̄ро, виха̄раваттху, идам̣ дутийа’’нти (чӯл̣ава. 321-322) вуттатта̄. чатусан̇гаханти чатӯхи бхисиа̄дӣхи сан̇гахо йасса̄ти виггахо. навакот̣т̣ха̄санти лохакумбхиа̄дайо нава кот̣т̣ха̄са̄ асса̄ти виггахо. ат̣т̣хадха̄ валлиа̄дӣхи ат̣т̣хахи пака̄рехи.

2854. итӣти нидассанаттхе. евам̣ вуттанайена пан̃чахи ра̄сӣхи ниддит̣т̣ха̄нам̣ гарубхан̣д̣аган̣ана̄нам̣ пин̣д̣авасена пан̃чавӣсативидхам̣ гарубхан̣д̣ам̣ пан̃чаниммалалочано на̄тхо пака̄сайӣти йоджана̄. пан̃ча ниммала̄ни лочана̄ни йасса̄ти виггахо, мам̣садиббадхаммабуддхасамантачаккхувасена пан̃чавидхавиппасанналочаноти аттхо.

2855. виссаджджентоти иссаравата̄йа парасса виссадждженто. вибха̄джентоти вассаггена па̄петва̄ вибха̄дженто. идан̃хи саббампи гарубхан̣д̣ам̣ сена̄санаккхандхаке (чӯл̣ава. 321) ‘‘ависсаджджийам̣. кит̣а̄гириваттхумхи (чӯл̣ава. 322) авебхан̇гийа’’нти ча вуттам̣. убхайаттха а̄гатавоха̄рабхедадассанамукхена таттха виппат̣ипаджджантасса а̄паттим̣ дассенто а̄ха ‘‘бхиккху тхуллаччайам̣ пхусе’’ти. парива̄ре пана –

ависсаджджийам̣ авебхан̇гийам̣, пан̃ча вутта̄ махесина̄;

виссаджджентасса парибхун̃джантасса ана̄патти;

пан̃ха̄ меса̄ кусалехи чинтита̄ти. (пари. 479) –

а̄гатам̣. тасма̄ мӯлаччхеджджавасена ависсаджджийам̣, авебхан̇гийан̃ча, париваттанавасена пана виссаджджентасса, парибхун̃джантасса ча ана̄паттӣти еваметтха адхиппа̄йо.

2856. бхиккхуна̄ пуггалена ва̄ сан̇гхена ва̄ ган̣ена ва̄ гарубхан̣д̣ам̣ ту виссаджджитам̣ ависсат̣т̣хамева хоти, вибхаттан̃ча авибха̄джитамева хотӣти йоджана̄.

2857. еттха етесу пан̃часу гарубхан̣д̣есу пуримесу тӣсу агарубхан̣д̣акам̣ кин̃чи на ча аттхӣти йоджана̄. чатуттхе пана гарубхан̣д̣е ат̣т̣хакатха̄йа ‘‘лохакумбхӣ, лохабха̄н̣акам̣, лохакат̣а̄ханти има̄ни тӣн̣и маханта̄ни ва̄ хонту кхуддака̄ни ва̄, антамасо пасатаматтаудакаган̣ханака̄нипи гарубхан̣д̣а̄нийева̄’’ти вуттанайам̣ дассетума̄ха ‘‘лохакумбхӣ’’тиа̄ди.

2858. идам̣ тивидханти самбандхо. па̄даган̣ханакоти еттха па̄до на̄ма магадхана̄л̣ийа̄ пан̃чана̄л̣иматтаган̣ханако бха̄джанависесо. бха̄джана̄нам̣ пама̄н̣ам̣ каронта̄ сӣхал̣адӣпе йебхуййена тенева па̄дена минанти. тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сӣхал̣адӣпе па̄даган̣ханако бха̄джетаббо’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вуттам̣. лохава̄ракоти ка̄л̣алохатамбалохават̣т̣алохакам̣салоха̄нам̣ йена кеначи като. бха̄джийоти бха̄джетаббо.

2859. тато уддханти тато па̄даган̣ханакава̄ракато уддхам̣ адхикам̣ ган̣ханако. евам̣ па̄л̣иа̄гата̄нам̣ виниччхайам̣ дассетва̄ ат̣т̣хакатха̄гата̄нам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) дассетума̄ха ‘‘бхин̇га̄ра̄дӣнӣ’’тиа̄ди. бхин̇га̄ро на̄ма уккхиттахаттхисон̣д̣а̄ка̄рена катаджаланиггамакан̣н̣ико уччагӣво маха̄мукхаудакабха̄джанависесо. а̄ди-саддена ат̣т̣хакатха̄гата̄ни ‘‘пат̣иггахаул̣ун̇кадаббикат̣аччхупа̄титат̣т̣акасаракасамуггаан̇га̄ракапалладхӯмакат̣аччхуа̄дӣни кхуддака̄ни ва̄ маханта̄ни ва̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вутта̄ни сан̇ган̣ха̄ти. сабба̄нӣти кхуддака̄ни ва̄ маханта̄ни ва̄.

2860. тамбатха̄лака̄ айатха̄лака̄ бха̄джетабба̄ти йоджана̄. ча-саддена ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ ‘‘т̣хапетва̄ пана бха̄джанавикатим̣ ан̃н̃асмимпи каппийалохабхан̣д̣е ан̃джанӣ ан̃джанисала̄ка̄ кан̣н̣амалахаран̣ӣ сӯчи пан̣н̣асӯчи кхуддако пиппхалако кхуддакам̣ а̄ракан̣т̣акам̣ кун̃чика̄ та̄л̣ам̣ каттарайат̣т̣хиведхако наттхуда̄нам̣ бхиндива̄ло лохакӯт̣о лохакут̣т̣и лохагул̣о лохапин̣д̣и лохааран̣ӣ чаккаликам̣ ан̃н̃ампи виппакатам̣ лохабхан̣д̣ам̣ бха̄джийа’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вачанам̣ сан̇ган̣ха̄ти. дхӯманеттанти дхӯмана̄л̣ика̄. а̄ди-саддена ‘‘пха̄ладӣпаруккхадӣпакапаллакаоламбакадӣпакаиттхипурисатираччха̄нагатарӯпака̄ни пана ан̃н̃а̄ни ва̄ бхиттиччхаданакава̄т̣а̄дӣсу упанетабба̄ни антамасо лохакхилакам̣ упа̄да̄йа сабба̄ни лохабхан̣д̣а̄ни гарубхан̣д̣а̄нийева хонтӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вуттам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

2861. аттана̄ пат̣иладдханти еттха пи-саддо луттаниддит̣т̣хо, аттана̄ пат̣иладдхампӣти аттхо. бхиккхуна̄ аттана̄ пат̣иладдхампи там̣ лохабхан̣д̣ам̣ кин̃чипи пуггаликапарибхогена на бхун̃джитаббанти йоджана̄.

2862. кам̣сават̣т̣алоха̄нам̣ вика̄рабхӯта̄ни тамбамайабха̄джана̄нипи пуггаликапарибхогена саббасо парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣антӣти йоджана̄.

2863. есева найоти ‘‘на пуггаликабхогена̄’’тиа̄дина̄ дасситанайо. сан̇гхикесу ва̄ гихӣнам̣ сантакесу ва̄ йатха̄вуттабхан̣д̣есу парибхогапаччайа̄ досо на аттхӣти йоджана̄. ‘‘кам̣салоха̄дибха̄джанам̣ сан̇гхасса диннампи па̄риха̄рийам̣ на ват̣т̣ати, гихивикатанӣха̄ренева парибхун̃джитабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) маха̄паччарийам̣ вуттам̣. еттха ча па̄риха̄рийам̣ на ват̣т̣ати аттано сантакам̣ вийа гахетва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣атӣти. ‘‘гихивикатанӣха̄ренева парибхун̃джитабба’’нти имина̄ саче а̄ра̄мика̄дайо пат̣иса̄метва̄ пат̣иденти, парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти дассети.

2864. кхӣрапа̄са̄н̣анти мудука̄ па̄н̣аджа̄ти. вуттан̃хи ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄ган̣т̣хипаде ‘‘кхӣрапа̄са̄н̣о на̄ма мудуко па̄са̄н̣о’’ти. гаруканти гарубхан̣д̣ам̣. тат̣т̣ака̄диканти а̄ди-саддена сарака̄дӣнам̣ сан̇гахо. гхат̣акоти кхӣрапа̄са̄н̣амайойева ва̄рако. ‘‘па̄даган̣ханато уддха’’нти имина̄ па̄даган̣ханако агарубхан̣д̣анти дӣпети.

2865. ‘‘суван̣н̣араджатаха̄ракӯт̣аджа̄типхаликабха̄джана̄ни гихивиката̄нипи на ват̣т̣анти, пагева сан̇гхикапарибхогена ва̄ пуггаликапарибхогена ва̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайам̣ дассетума̄ха ‘‘син̇гӣ’’тиа̄ди. син̇гӣти суван̣н̣ам̣. саджджху раджатам̣. ха̄ракӯт̣ам̣ на̄ма суван̣н̣аван̣н̣ам̣ лохаджа̄там̣. пхаликена уббхавам̣ джа̄там̣, пхаликамайам̣ бха̄джананти аттхо. гихӣнам̣ сантака̄нипӣти апи-саддена гихивикатапарибхогена̄пи та̄ва на ват̣т̣анти, пагева сан̇гхикапарибхогена ва̄ пуггаликапарибхогена ва̄ти дӣпети. сена̄санапарибхоге пана а̄ма̄сампи ана̄ма̄сампи саббам̣ ват̣т̣ати.

2866. кхудда̄ти йа̄йа ва̄сийа̄ т̣хапетва̄ дантакат̣т̣хаччхеданам̣ ва̄ уччхутаччханам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ маха̄каммам̣ ка̄тум̣ на сакка̄, еварӯпа̄ кхуддака̄ ва̄си бха̄джанӣйа̄. махаттарӣти йатха̄вуттаппама̄н̣а̄йа ва̄сийа̄ махантатара̄ йена кеначи а̄ка̄рена катава̄си гарубхан̣д̣ам̣. веджджа̄нам̣ сира̄ведханакампи ча пхарасу татха̄ гарубхан̣д̣анти йоджана̄.

2867. кут̣ха̄рӣти еттха пхарасусадисова виниччхайо. йа̄ пана а̄вудхасан̇кхепена ката̄, айам̣ ана̄ма̄са̄. куда̄ло антамасо чатуран̇гуламаттопи. сикхаранти дханураджджуто на̄метва̄ да̄руа̄дӣнам̣ виджджханакакан̣т̣ако. тенева̄ти никха̄даненева.

2868. никха̄данасса бхедавантата̄йа там̣ вибхаджитва̄ дассетума̄ха ‘‘чатурассамукхам̣ дон̣имукха’’нти. дон̣имукханти дон̣и вийа убхайапассена на̄митамукхам̣. ван̇канти аггато на̄метва̄ катаникха̄данам̣. пи-саддена уджукам̣ сан̇ган̣ха̄ти. таттха ча̄ти тасмим̣ никха̄дане. садан̣д̣ам̣ кхуддакан̃ча никха̄данам̣ саббам̣ гарубхан̣д̣анти йоджана̄. ‘‘садан̣д̣ам̣ кхуддака’’нти имина̄ висесанадвайена адан̣д̣ам̣ пхаламаттам̣ сипа̄т̣ика̄йа т̣хапетва̄ парихаран̣айоггам̣ саммаджджанидан̣д̣аведханакам̣ никха̄данам̣ агарубхан̣д̣ам̣, тато махантам̣ никха̄данам̣ адан̣д̣ампи гарубхан̣д̣анти дӣпети. йехи мануссехи виха̄ре ва̄сиа̄дӣни динна̄ни ча хонти, те че гхаре дад̣д̣хе ва̄ чорехи ва̄ вилутте ‘‘детха но, бханте, упакаран̣е пуна па̄катике карисса̄ма̄’’ти ваданти, да̄табба̄. саче а̄харанти, на ва̄ретабба̄, ана̄харанта̄пи на чодетабба̄.

2869. ‘‘камма̄ратат̣т̣ака̄рачундака̄ранал̣ака̄раман̣ика̄рапаттабандхака̄нам̣ адхикаран̣имут̣т̣хикасан̣д̣а̄сатула̄дӣни сабба̄ни лохамайаупакаран̣а̄ни сан̇гхе диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣а̄ни. типукот̣т̣акасуван̣н̣ака̄рачаммака̄раупакаран̣есупи есева найо. айам̣ пана висесо – типукот̣т̣акаупакаран̣есупи типуччхеданасаттхакам̣, суван̣н̣ака̄раупакаран̣есу суван̣н̣аччхеданасаттхакам̣, чаммака̄раупакаран̣есу катапарикаммачаммачхинданакам̣ кхуддакасаттханти има̄ни бха̄джанӣйабхан̣д̣а̄нӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) ат̣т̣хакатха̄гатам̣ виниччхайекадесам̣ дассетума̄ха ‘‘мут̣т̣хика’’нтиа̄ди. тула̄диканти еттха а̄ди-саддена каттариа̄диупакаран̣ам̣ сан̇ган̣ха̄ти.

2870. ‘‘наха̄питатуннака̄ра̄нам̣ упакаран̣есупи т̣хапетва̄ маха̄каттарим̣, маха̄сан̣д̣а̄сам̣, маха̄пиппхалакан̃ча саббам̣ бха̄джанӣйам̣. маха̄каттариа̄дӣни гарубхан̣д̣а̄нӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) ат̣т̣хакатха̄гатам̣ виниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘нха̄питакасса̄’’тиа̄ди. нха̄питакасса упакаран̣есу сан̣д̣а̄со, махаттарӣ каттарӣ ча туннака̄ра̄нан̃ча упакаран̣есу махаттарӣ каттарӣ ча маха̄пиппхалакан̃ча гарубхан̣д̣аканти йоджана̄.

2871. етта̄вата̄ чатуттхагарубхан̣д̣е виниччхайам̣ дассетва̄ ида̄ни пан̃чамагарубхан̣д̣е виниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘валлӣ’’тиа̄ди. ветталата̄дика̄ валли дуллабхат̣т̣ха̄не сан̇гхасса динна̄ ва̄ таттха сан̇гхасса бхӯмийам̣ джа̄та̄, раккхита̄ гопита̄ ва̄ ад̣д̣хаба̄хуппама̄н̣а̄ гарубхан̣д̣ам̣ хотӣти йоджана̄. ‘‘ад̣д̣хаба̄хӯти каппарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ам̣сакӯт̣а’’нти ган̣т̣хипаде вуттам̣. ‘‘ад̣д̣хаба̄ху на̄ма видаттхичатуран̇гула’’нтипи ваданти. саче са̄ валли сан̇гхакамме, четийакамме ча кате атирека̄ хоти, пуггаликакаммепи упанетум̣ ват̣т̣ати. араккхита̄ пана гарубхан̣д̣амева на хоти.

2872. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘суттамакачива̄кана̄л̣икерахӣрачаммамайа̄ раджджука̄ ва̄ йотта̄ни ва̄ ва̄ке ча на̄л̣икерахӣре ча ват̣т̣етва̄ ката̄ екават̣т̣а̄ ва̄ двиват̣т̣а̄ ва̄ сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣. суттам̣ пана ават̣т̣етва̄ диннам̣, макачива̄кана̄л̣икерахӣра̄ ча бха̄джанӣйа̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) а̄гатавиниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘суттава̄ка̄диниббатта̄’’тиа̄ди. ва̄ка̄дӣти а̄ди-саддена макачива̄кана̄л̣икерахӣрачамма̄нам̣ гахан̣ам̣. на̄тидӣгха̄ раджджука̄. атидӣгхам̣ йоттакам̣.

2873. на̄л̣икерасса хӣре ва̄ макачива̄ке ва̄ ват̣т̣етва̄ ката̄ екават̣т̣а̄пи гарубхан̣д̣аканти йоджана̄. йехи панета̄ни раджджукайотта̄дӣни динна̄ни хонти, те аттано каран̣ӣйена харанта̄ на ва̄ретабба̄.

2874. вад̣д̣хакиан̇гулена ат̣т̣хан̇гула̄йато сӯчидан̣д̣аматто парин̣а̄хато сӣхал̣адӣпе лекхака̄нам̣ лекханисӯчидан̣д̣аматто сан̇гхасса динно ва̄ таттхаджа̄тако ва̄ раккхито гопито вел̣у гарубхан̣д̣ам̣ сийа̄ти йоджана̄. ‘‘йам̣ маджджхимапурисасса канит̣т̣хан̇гулийа̄ аггаппама̄н̣ам̣, идам̣ сӣхал̣адӣпе лекхака̄нам̣ лекханисӯчийа̄ пама̄н̣а’’нти ваданти. со ча сан̇гхакамме ча четийакамме ча кате атиреко пуггаликакамме да̄тум̣ ват̣т̣ати.

2875. дан̣д̣о ча сала̄ка̄ ча дан̣д̣асала̄ка̄, чхаттасса дан̣д̣асала̄ка̄ти виггахо. чхаттадан̣д̣о на̄ма чхаттапин̣д̣и. чхаттасала̄ка̄ти чхаттапан̃джарасала̄ка̄. дан̣д̣оти упа̄ханадан̣д̣ако. ‘‘дан̣д̣о’’ти са̄ман̃н̃ена вуттепи ат̣т̣хакатха̄гатесу сарӯпена идха̄вутто упа̄ханадан̣д̣ойева са̄ман̃н̃авачанена па̄рисесато гахетабботи. дад̣д̣хагехаманусса̄ ган̣хитва̄ гаччханта̄ на ва̄ретабба̄.

2876. мун̃джа̄дӣсу гехаччхадана̄рахесу тин̣есу йам̣ кин̃чи мут̣т̣химаттам̣ тин̣ам̣ ва̄ гехаччхадана̄рахам̣ та̄лапан̣н̣а̄ди екампи сан̇гхасса диннам̣ ва̄ таттха сан̇гхикабхӯмийам̣ джа̄там̣ ва̄ гарубхан̣д̣ам̣ сийа̄ти йоджетабба̄. таттха мут̣т̣химаттам̣ на̄ма карал̣аматтам̣. идан̃ча карал̣ам̣ катва̄ чха̄дента̄нам̣ чхаданакарал̣авасена гахетаббам̣. та̄лапан̣н̣а̄дӣти а̄ди-саддена на̄л̣икерапан̣н̣а̄дигехаччхаданапан̣н̣а̄нам̣ гахан̣ам̣. тампи мун̃джа̄ди сан̇гхакамме ча четийакамме ча кате атирекам̣ пуггаликакамме да̄тум̣ ват̣т̣ати. дад̣д̣хагехаманусса̄ гахетва̄ гаччханти, на ва̄ретабба̄ти.

2877-8. ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣оти дӣгхато ат̣т̣хан̇гуламатто. кечи ‘‘путхулато’’ти ваданти. риттапоттхакоти лекха̄хи сун̃н̃апоттхако, на ликхитапоттхакоти вуттам̣ хоти. ‘‘ат̣т̣хан̇гулаппама̄н̣о’’ти имина̄ ат̣т̣хан̇гулато ӯнаппама̄н̣о бха̄джийо, ‘‘риттапоттхако’’ти имина̄ ат̣т̣хан̇гулато атирекаппама̄н̣опи ликхитапоттхако бха̄джийоти дассети.

‘‘маттика̄ пакатиматтика̄ ва̄ хоту пан̃чаван̣н̣а̄ ва̄ судха̄ ва̄ саджджурасакан̇гут̣т̣хасилеса̄дӣсу ва̄ йам̣ кин̃чи дуллабхат̣т̣ха̄не а̄нетва̄ ва̄ диннам̣ таттхаджа̄такам̣ ва̄ раккхитагопитам̣ та̄лапхалапаккаматтам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хотӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) ат̣т̣хакатха̄гатавиниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘маттика̄’’тиа̄ди. па̄катика̄ ва̄ сетагерука̄дипан̃чаван̣н̣а̄ ва̄пи маттика̄ти йоджана̄. силесо на̄ма кабит̣т̣ха̄дисилесо. а̄ди-саддена саджджурасакан̇гут̣т̣ха̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. та̄лапаккапама̄н̣анти екат̣т̣хита̄лапхалапама̄н̣а̄пи. тампи маттика̄ди сан̇гхакамме, четийакамме ча нит̣т̣хите атирекам̣ пуггаликакамме да̄тум̣ ват̣т̣ати.

2879-80. ‘‘вел̣уа̄дика’’нти падаччхедо. раккхитам̣ гопитам̣ ва̄пи ган̣хата̄ самакам̣ ва̄ атирекам̣ ва̄ тха̄варам̣ антамасо там̣аггханакам̣ ва̄ликамева ва̄ датва̄ гахетаббанти йоджана̄.

ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘раккхитагопитам̣ вел̣ум̣ ган̣хантена самакам̣ ва̄ атирекам̣ ва̄ тха̄варам̣ антамасо там̣аггханакава̄лика̄йапи пха̄тикаммам̣ катва̄ гахетаббо. пха̄тикаммам̣ акатва̄ ган̣хантена таттхева вал̣ан̃джетаббо, гаманака̄ле сан̇гхике а̄ва̄се т̣хапетва̄ гантаббам̣. асатийа̄ гахетва̄ гатена пана пахин̣итва̄ да̄таббо. десантарагатена сампаттавиха̄ре сан̇гхика̄ва̄се т̣хапетаббо’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вел̣умхийева айам̣ виниччхайо вутто, идха пана ‘‘валливел̣а̄дикам̣ кин̃чӣ’’ти валлиа̄дӣнампи са̄ман̃н̃ена вуттатта̄ там̣ упалаккхан̣аматтам̣ валлиа̄дӣсупи йатха̄рахам̣ лаббхатӣти ведитаббам̣.

2881. ан̃джананти сила̄майо. евам̣ харита̄ламаносила̄пи.

2882. да̄рубхан̣д̣е айам̣ виниччхайо – парин̣а̄хато йатха̄вутта сӯчидан̣д̣аппама̄н̣ако ат̣т̣хан̇гуладӣгхо йо кочи да̄рубхан̣д̣ако да̄рудуллабхат̣т̣ха̄не сан̇гхасса динно ва̄ таттхаджа̄тако ва̄ раккхитагопито гарубхан̣д̣ам̣ хотӣти йоджана̄.

2883. евам̣ курундат̣т̣хакатха̄йа а̄гатавиниччхайам̣ дассетва̄ маха̄ат̣т̣хакатха̄йа (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) а̄гатам̣ дассетума̄ха ‘‘маха̄ат̣т̣хакатха̄йа’’нтиа̄ди. таттха а̄сандикасаттан̇га̄ вутталаккхан̣а̄ва. ‘‘бхаддапӣт̣ха’’нти веттамайам̣ пӣт̣хам̣ вуччати. пӣт̣хика̄ти пилотика̄баддхапӣт̣хамева.

2884. ел̣акапа̄дапӣт̣хам̣ на̄ма да̄рупат̣т̣ика̄йа упари па̄де т̣хапетва̄ бходжанапаллан̇кам̣ вийа катапӣт̣хам̣ вуччати. ‘‘а̄малакават̣т̣акапӣт̣ха’’нти етасса ‘‘а̄ман̣д̣акават̣т̣ака’’нти парийа̄йо, тасма̄ убхайена̄пи а̄малака̄ка̄рена йоджитам̣ бахупа̄дакапӣт̣хам̣ вуччати. кесучи поттхакесу ‘‘татха̄ман̣д̣акапӣт̣хака’’нти па̄т̣хо. га̄тха̄бандхавасена ман̣д̣ака-саддапайого. коччхам̣ бхӯтага̄мавагге чатуттхасиккха̄паде вуттасарӯпам̣. пала̄лапӣт̣ханти нипаджджанаттха̄йа ката̄ пала̄лабхиси, имина̄ кадалипатта̄димайапӣт̣хампи упалаккхан̣ато дасситам̣. йатха̄ха – ‘‘пала̄лапӣт̣хена четтха кадалипатта̄дипӣт̣ха̄нипи сан̇гахита̄нӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321). дховане пхалаканти чӣварадхованапхалакам̣, дхована̄дисадда̄нам̣ вийеттха вибхаттиалопо. имесу та̄ва йам̣ кин̃чи кхуддакам̣ ва̄ хоту махантам̣ ва̄, сан̇гхасса диннам̣ гарубхан̣д̣ам̣ хоти. бйаггхачаммаонаддхампи ва̄л̣арӯпапариккхиттам̣ ратанапарисиббитам̣ коччхам̣ гарубхан̣д̣амева.

2885. бхан̣д̣ика̄ти дан̣д̣акат̣т̣хаччхеданабхан̣д̣ика̄. муггароти дан̣д̣амуггаро. дан̣д̣амуггаро на̄ма йена раджитачӣварам̣ потхенти. ваттхагхат̣т̣анамуггароти чӣварагхат̣т̣анамуггаро, йена анува̄та̄дим̣ гхат̣т̣енти. амбан̣анти пхалакехи поккхаран̣исадисам̣ катапа̄нӣйабха̄джанам̣. ман̃джӯса̄ на̄ма дон̣ипел̣а̄. на̄ва̄ пото. раджанадон̣ика̄ на̄ма йаттха чӣварам̣ раджанти, паккараджанам̣ ва̄ а̄киранти.

2886. ул̣ун̇коти на̄л̣икерапхалакат̣а̄ха̄димайо ул̣ун̇ко. убхайам̣ пидха̄насамако самугго. ‘‘кхуддако паривидхано каран̣д̣а’’нти ваданти. каран̣д̣о ча па̄даган̣ханакато атирекаппама̄н̣о идха адхиппето. кат̣аччхӯти дабби. а̄ди-саддена па̄нӣйасара̄вапа̄нӣйасан̇кха̄дӣнам̣ гахан̣ам̣.

2887. гехасамбха̄ранти гехопакаран̣ам̣. тхамбхатула̄сопа̄напхалака̄ди да̄румайам̣, па̄са̄н̣амайампи имина̄ва гахитам̣. каппийачамманти ‘‘ел̣ака̄джамига̄на’’нтиа̄дина̄ (ви. ви. 2650) хет̣т̣ха̄ дасситам̣ каппийачаммам̣. таббипарийа̄йам̣ акаппийам̣. абха̄джийам̣ гарубхан̣д̣атта̄. бхӯматтхаран̣ам̣ катва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

2888. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ел̣акачаммам̣ пана паччаттхаран̣агатикамева хоти, тампи гарубхан̣д̣амева̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вуттатта̄ а̄ха ‘‘ел̣ачаммам̣ гарум̣ вутта’’нти. курундийам̣ пана ‘‘саббам̣ ман̃чаппама̄н̣ам̣ чаммам̣ гарубхан̣д̣а’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) вуттам̣. еттха ча ‘‘паччаттхаран̣агатикамева̄’’ти имина̄ ман̃чапӣт̣хепи аттхаритум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. ‘‘па̄ва̄ра̄дипаччаттхаран̣ампи гарубхан̣д̣а’’нти еке, ‘‘но’’ти апаре, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. ман̃чаппама̄н̣анти ча пама̄н̣айуттам̣ ман̃чам̣. пама̄н̣айуттаман̃чо на̄ма йасса дӣгхасо нава видаттхийо тирийан̃ча тадупад̣д̣хам̣. уддхам̣ мукхамасса̄ти удуккхалам̣. а̄ди-саддена мусалам̣, суппам̣, нисадам̣, нисадапото, па̄са̄н̣адон̣и, па̄са̄н̣акат̣а̄хан̃ча сан̇гахитам̣. песака̄ра̄дӣти а̄ди-саддена чаммака̄ра̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. туривема̄ди песака̄рабхан̣д̣ан̃ча бхаста̄ди чаммака̄рабхан̣д̣ан̃ча касибхан̣д̣ан̃ча йуганан̇гала̄ди сан̇гхикам̣ сан̇гхасантакам̣ гарубхан̣д̣анти йоджана̄.

2889. ‘‘татхева̄’’ти имина̄ ‘‘сан̇гхика’’нти идам̣ пачча̄масати. а̄дха̄ракоти патта̄дха̄ро. та̄лаван̣т̣анти та̄лаван̣т̣ехи катам̣. вел̣удантавилӣвехи ва̄ морапин̃чхехи ва̄ чаммавикатӣхи ва̄ катампи там̣садисам̣ ‘‘та̄лаван̣т̣а’’нтева вуччати. ват̣т̣авидхӯпана̄нам̣ та̄лаван̣т̣ейева антогадхатта̄ ‘‘бӣджанӣ’’ти чатурассавидхӯпанан̃ча кетакапа̄рохакунта̄лапан̣н̣а̄димайадантамайависа̄н̣амайадан̣д̣акамакасабӣджанӣ ча вуччати. паччхи па̄кат̣а̄йева. паччхито кхуддако та̄лапан̣н̣а̄димайо бха̄джанависесо чан̇кот̣акам̣. сабба̄ саммаджджанӣти на̄л̣икерахӣра̄дӣхи баддха̄ йат̣т̣хисаммаджджанӣ, мут̣т̣хисаммаджджанӣти дувидха̄ паривен̣ан̇ган̣а̄дисаммаджджанӣ ча татхева дувидха̄ кхаджджӯрина̄л̣икерапан̣н̣а̄дӣхи баддха̄ гехасаммаджджанӣ ча̄ти сабба̄пи саммаджджанӣ гарубхан̣д̣ам̣ хоти.

2890. чаккайуттакайа̄нанти хаттхават̣т̣акасакат̣а̄дийуттайа̄нан̃ча.

2891. чхаттанти пан̣н̣акилан̃джасетаччхаттавасена тивидхам̣ чхаттам̣. мут̣т̣хипан̣н̣анти та̄лапан̣н̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. виса̄н̣абха̄джанан̃ча тумбабха̄джанан̃ча̄ти виггахо, екадесасарӯпекасесо, га̄тха̄бандхавасена ниггахита̄гамо ча. виса̄н̣амайам̣, бха̄джанам̣ тумбамайам̣ бха̄джанан̃ча̄ти аттхо. идха ‘‘па̄даган̣ханакато атириттаппама̄н̣а’’нти сесо. аран̣ӣ аран̣исахитам̣. а̄ди-саддена а̄малакатумбам̣ анун̃н̃а̄тава̄сийа̄ дан̣д̣ан̃ча сан̇ган̣ха̄ти. лаху агарубхан̣д̣ам̣, бха̄джанӣйанти аттхо. па̄даган̣ханакато атириттаппама̄н̣ам̣ гарубхан̣д̣ам̣.

2892. виса̄н̣анти говиса̄н̣а̄ди йам̣ кин̃чи виса̄н̣ам̣. атаччхитам̣ йатха̄гатамева бха̄джанӣйам̣. анит̣т̣хитам̣ ман̃чапа̄да̄ди йам̣ кин̃чи бха̄джанӣйанти йоджана̄. йатха̄ха – ‘‘ман̃чапа̄до ман̃чаат̣анӣ пӣт̣хапа̄до пӣт̣хаат̣анӣ ва̄сипхарасуа̄дӣнам̣ дан̣д̣оти етесу йам̣ кин̃чи виппакататаччханакаммам̣ анит̣т̣хитамева бха̄джанӣйам̣, таччхитамат̣т̣хам̣ пана гарубхан̣д̣ам̣ хотӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321).

2893. нит̣т̣хито таччхито ва̄пӣти таччхитанит̣т̣хитопи. видхоти ка̄йабандхане анун̃н̃а̄тавидхо. хин̇гукаран̣д̣акоти хин̇гумайо ва̄ тада̄дха̄ро ва̄ каран̣д̣ако. ан̃джанӣти ан̃джанана̄л̣ика̄ ча ан̃джанакаран̣д̣ако ча. сала̄ка̄йоти ан̃джанисала̄ка̄. удапун̃чханӣти хаттхидантависа̄н̣а̄димайа̄ удакапун̃чханӣ. идам̣ саббам̣ бха̄джанӣйамева.

2894. парибхога̄раханти манусса̄нам̣ упабхогапарибхогайоггам̣. кула̄лабхан̣д̣анти гхат̣апит̣хара̄дикумбхака̄рабхан̣д̣ампи. паттан̇га̄ракат̣а̄ханти паттакат̣а̄хам̣, ан̇га̄ракат̣а̄хан̃ча. дхӯмада̄нам̣ на̄л̣ика̄. капаллика̄ти дӣпакапаллика̄.

2895. тхупика̄ти па̄са̄да̄дитхупика̄. дӣпаруккхоти падӣпа̄дха̄ро. чайаначчхаданит̣т̣хака̄ти па̄ка̄рачетийа̄дӣнам̣ чайанит̣т̣хака̄ ча геха̄дӣнам̣ чхаданит̣т̣хака̄ ча. саббампӣти йатха̄вуттам̣ саббампи анавасесам̣ париккха̄рам̣.

2896. кан̃чанакоти сарако. гхат̣акоти па̄даган̣ханакато анатириттаппама̄н̣о гхат̣ако. ‘‘йатха̄ ча маттика̄бхан̣д̣е, евам̣ лохабхан̣д̣епи кун̣д̣ика̄ бха̄джанӣйакот̣т̣ха̄самева бхаджатӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) ат̣т̣хакатха̄найам̣ сан̇гахетума̄ха ‘‘лохабхан̣д̣епи кун̣д̣ика̄пи ча бха̄джийа̄’’ти.

2897. гару на̄ма паччхимам̣ гарубхан̣д̣аттайам̣. тха̄варам̣ на̄ма пуримадвайам̣. сан̇гхасса̄ти сан̇гхена. париваттетва̄ти пуггалика̄дӣхи та̄дисехи техи париваттетва̄. татра̄йам̣ париваттананайо (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) – сан̇гхасса на̄л̣икера̄ра̄мо дӯре хоти, каппийака̄рака̄ там̣ бахутарам̣ кха̄данти, тато сакат̣аветанам̣ датва̄ аппамева а̄харанти, ан̃н̃есам̣ пана тасса а̄ра̄масса авидӯрага̄мава̄сӣнам̣ манусса̄нам̣ виха̄расса самӣпе а̄ра̄мо хоти, те сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ сакена а̄ра̄мена там̣ а̄ра̄мам̣ йа̄чанти, сан̇гхена ‘‘руччати сан̇гхасса̄’’ти апалокетва̄ сампат̣иччхитаббо. сачепи бхиккхӯнам̣ руккхасахассам̣ хоти, манусса̄нам̣ пан̃часата̄ни, ‘‘нану тумха̄кам̣ а̄ра̄мо кхуддако’’ти на ваттаббам̣. кин̃ча̄пи хи айам̣ кхуддако, атха кхо итарато бахутарам̣ а̄йам̣ дети. сачепи самакамева дети, евампи иччхитиччхитаккхан̣е парибхун̃джитум̣ сакка̄ти гахетаббамева.

саче пана манусса̄нам̣ бахутара̄ руккха̄ хонти, ‘‘нану тумха̄кам̣ бахутара̄ руккха̄’’ти ваттаббам̣. саче ‘‘атирекам̣ амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ хоту, сан̇гхасса дема̄’’ти ваданти, джа̄на̄петва̄ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнам̣ руккха̄ пхаладха̄рино, манусса̄нам̣ руккха̄ на та̄ва пхалам̣ ган̣ханти. кин̃ча̄пи на ган̣ханти, на чирассева ган̣хиссантӣти сампат̣иччхитаббамева. манусса̄нам̣ руккха̄ пхаладха̄рино, бхиккхӯнам̣ на та̄ва пхалам̣ ган̣ханти. ‘‘нану тумха̄кам̣ руккха̄ пхаладха̄рино’’ти ваттаббам̣. саче ‘‘ган̣хатха, бханте, амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ бхависсатӣ’’ти ваданти, джа̄на̄петва̄ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ а̄ра̄мена а̄ра̄мо париваттетаббо. етенева найена а̄ра̄маваттхупи виха̄ропи виха̄раваттхупи а̄ра̄мена париваттетаббам̣. а̄ра̄маваттхуна̄ ча махантена ва̄ кхуддакена ва̄ а̄ра̄маа̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхӯни.

катхам̣ виха̄рена виха̄ро париваттетаббо? сан̇гхасса антога̄ме гехам̣ хоти, манусса̄нам̣ виха̄рамаджджхе па̄са̄до, убхопи аггхена самака̄, саче манусса̄ тена па̄са̄дена там̣ гехам̣ йа̄чанти, сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. бхиккхӯнам̣ че махаггхатарам̣ гехам̣ хоти, ‘‘махаггхатарам̣ амха̄кам̣ геха’’нти вутте ча ‘‘кин̃ча̄пи махаггхатарам̣, паббаджита̄нам̣ пана аса̄руппам̣, на сакка̄ таттха паббаджитехи васитум̣, идам̣ пана са̄руппам̣, ган̣хатха̄’’ти ваданти, евампи сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. саче пана манусса̄нам̣ махаггхам̣ хоти, ‘‘нану тумха̄кам̣ гехам̣ махаггха’’нти ваттаббам̣. ‘‘хоту, бханте, амха̄кам̣ пун̃н̃ам̣ бхависсати, ган̣хатха̄’’ти вутте пана сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ виха̄рена виха̄ро париваттетаббо. етенева найена виха̄раваттхупи а̄ра̄мопи а̄ра̄маваттхупи виха̄рена париваттетаббам̣. виха̄раваттхуна̄ ча махаггхена ва̄ аппаггхена ва̄ виха̄равиха̄раваттхуа̄ра̄маа̄ра̄маваттхӯни. евам̣ та̄ва тха̄варена тха̄варапариваттанам̣ ведитаббам̣.

гарубхан̣д̣ена гарубхан̣д̣апариваттане пана ман̃чапӣт̣хам̣ махантам̣ ва̄ хоту кхуддакам̣ ва̄, антамасо чатуран̇гулапа̄дакам̣ га̄мада̄ракехи пам̣сва̄га̄ракесу кӣл̣антехи катампи сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣ хоти. сачепи ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо екаппаха̄ренева ман̃часатам̣ ва̄ ман̃часахассам̣ ва̄ денти, саббе каппийаман̃ча̄ сампат̣иччхитабба̄, сампат̣иччхитва̄ вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти да̄табба̄, пуггаликавасена на да̄табба̄. атирекаман̃че бхан̣д̣а̄га̄ра̄дӣсу пан̃н̃апетва̄ паттачӣварам̣ никкхипитумпи ват̣т̣ати.

бахисӣма̄йа ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти диннаман̃чо сан̇гхаттхерасса васанат̣т̣ха̄не да̄таббо. таттха че бахӯ ман̃ча̄ хонти, ман̃чена каммам̣ наттхи, йасса васанат̣т̣ха̄не каммам̣ аттхи, таттха ‘‘сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джатха̄’’ти да̄таббо. махаггхена сатаггханакена, сахассаггханакена ва̄ ман̃чена ан̃н̃ам̣ ман̃часатам̣ лабхати, париваттетва̄ гахетаббам̣. на кевалам̣ ман̃чена ман̃чойева, а̄ра̄маа̄ра̄маваттхувиха̄равиха̄раваттхупӣт̣хабхисибимбохана̄нипи париваттетум̣ ват̣т̣анти. еса найо пӣт̣хабхисибимбоханесупи етесу хи каппийа̄каппийам̣ вуттанайамева. таттха акаппийам̣ на парибхун̃джитаббам̣, каппийам̣ сан̇гхикапарибхогена парибхун̃джитаббам̣. акаппийам̣ ва̄ махаггхам̣ каппийам̣ ва̄ париваттетва̄ вуттаваттхӯни гахетабба̄ни, агарубхан̣д̣упагам̣ пана бхисибимбоханам̣ на̄ма наттхӣти.

2898. бхиккху адхотена па̄дена, аллапа̄дена ва̄ сена̄санам̣ наккамети самбандхо. сайанти еттха, а̄санти ча̄ти сайана̄санам̣, парикаммакатабхӯматтхаран̣а̄ди. аллапа̄дена ва̄ти йена аккантат̣т̣ха̄не удакам̣ пан̃н̃а̄йати, еварӯпена тинтапа̄дена. йатха̄ха – ‘‘аллехи па̄дехӣти йехи аккантат̣т̣ха̄не удакам̣ пан̃н̃а̄йати, еварӯпехи па̄дехи парибхан̣д̣акатабхӯми ва̄ сена̄санам̣ ва̄ на аккамитаббам̣. саче пана удакасинехаматтамева пан̃н̃а̄йати, на удакам̣, ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 324). саупа̄ханоти еттха ‘‘дхотапа̄дака’’нти ваттаббам̣. па̄де пат̣имукка̄хи упа̄хана̄хи саупа̄хано бхиккху дхотапа̄дакам̣ дхотапа̄дехи аккамитаббат̣т̣ха̄нам̣ татхева на аккамети йоджана̄.

2899. парикаммаката̄йа̄ти судха̄дипарикаммаката̄йа. нит̣т̣хубхантасса̄ти кхел̣ам̣ па̄тентасса. парикаммакатам̣ бхиттинти сетабхиттим̣ ва̄ читтакаммакатам̣ ва̄ бхиттим̣. на кевалан̃ча бхиттимева, два̄рампи ва̄тапа̄нампи апассенапхалакампи па̄са̄н̣аттхамбхампи руккхаттхамбхампи чӣварена ва̄ кеначи ва̄ аппат̣иччха̄детва̄ апассайитум̣ на лабхатийева. ‘‘два̄рава̄тапа̄на̄дайо пана апарикаммаката̄пи апат̣иччха̄детва̄ на апассайитабба̄’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣.

2901. нидда̄йато тасса кочи сарӣра̄вайаво паччаттхаран̣е сан̇кут̣ите сахаса̄ йади ман̃чам̣ пхусати, дуккат̣анти йоджана̄.

2902. ломесу ман̃чам̣ пхусантесу. хаттхапа̄да̄нам̣ талена аккамитум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄. ман̃чапӣт̣хам̣ нӣхарантасса ка̄йе пат̣ихан̃н̃ати, ана̄патти.

‘‘да̄йакехи ‘ка̄йена пхуситва̄ йатха̄сукхам̣ парибхун̃джатха̄’ти диннасена̄санам̣, ман̃чапӣт̣ха̄дин̃ча да̄йакена вуттанийа̄мена парибхун̃джантасса досо наттхӣ’’ти ма̄тикат̣т̣хакатха̄йа сӣхал̣аган̣т̣хипаде вуттатта̄ татха̄ парибхун̃джантасса ана̄патти. ‘‘имам̣ ман̃чапӣт̣ха̄дим̣ сан̇гхасса даммӣ’’ти вутте гарубхан̣д̣ам̣ хоти, на бха̄джетаббам̣ сан̇гхасса пара̄мат̣т̣хатта̄. ‘‘имам̣ ман̃чапӣт̣ха̄дим̣ бхаданта̄нам̣ вассаггена ган̣хитум̣ даммӣ’’ти вутте сатипи гарубхан̣д̣абха̄ве каппийаваттхум̣ бха̄джетва̄ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати, акаппийабхан̣д̣амева бха̄джетва̄ гахетум̣ на лаббхати. ‘‘имам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ вассаггена гахетум̣ сан̇гхасса даммӣ’’ти вутте вассаггена бха̄джетва̄ гахетаббам̣ вассаггена бха̄джанам̣ пат̣хамам̣ ватва̄ паччха̄ сан̇гхасса пара̄мат̣т̣хатта̄. ‘‘сан̇гхасса имам̣ ман̃чапӣт̣хам̣ вассаггена ган̣хитум̣ даммӣ’’ти вутте пана гарубхан̣д̣ам̣ хоти пат̣хамам̣ сан̇гхасса пара̄мат̣т̣хатта̄ти айампи висесо ма̄тикат̣т̣хакатха̄ ган̣т̣хипадейева вутто.

2903-4. уддесабхаттавиниччхайекадесам̣ дассетума̄ха ‘‘сахассаггханако’’тиа̄ди. сахассаггханако сачӣваро пин̣д̣апа̄то авассикам̣ бхиккхум̣ патто, тасмим̣ виха̄ре ча ‘‘еварӯпо пин̣д̣апа̄то авассикам̣ бхиккхум̣ патто’’ти ликхитва̄ т̣хапитопи ча хоти, тато сат̣т̣хивасса̄намаччайе та̄дисо сахассаггханако сачӣваро кочи пин̣д̣апа̄то саче уппанно хоти, там̣ пин̣д̣апа̄там̣ будхо виниччхайакусало бхиккху авассикат̣т̣хитика̄йа адатва̄ сат̣т̣хивассикат̣т̣хитика̄йа дадеййа̄ти йоджана̄.

2905. уддесабхаттам̣ бхун̃джитва̄ти упасампаннака̄ле аттано вассаггена паттам̣ уддесабхаттам̣ парибхун̃джитва̄. джа̄то че са̄ман̣еракоти сиккха̄паччаккха̄на̄дивасена саче са̄ман̣еро джа̄то. танти упасампаннака̄ле гахитам̣ тадева уддесабхаттам̣. са̄ман̣ерасса па̄л̣ийа̄ти са̄ман̣ерапат̣ипа̄т̣ийа̄ аттано паттам̣ паччха̄ гахетум̣ лабхати.

2906. йо са̄ман̣еро сампун̣н̣авӣсативассо ‘‘све уддесам̣ лабхиссатӣ’’ти ваттаббо, аджджа со упасампанно хоти, т̣хитика̄ атӣта̄ сийа̄ти йоджана̄, све па̄петабба̄ са̄ман̣ерат̣т̣хитика̄ аджджа упасампаннатта̄ атикканта̄ хотӣти аттхо, там̣ бхаттам̣ на лабхатӣти вуттам̣ хоти.

2907. уддесабхатта̄нантарам̣ сала̄кабхаттам̣ дассетума̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. саче сала̄ка̄ ладдха̄, там̣дине бхаттам̣ на ладдхам̣, пунадине тасса бхаттам̣ гахетаббам̣, на сам̣сайо ‘‘гахетаббам̣ ну кхо, на гахетабба’’нти евам̣ сам̣сайо на ка̄табботи йоджана̄.

2908. уттари уттарам̣ атирекам̣ бхан̇гам̣ бйан̃джанам̣ етасса̄ти уттарибхан̇гам̣, тасса, атирекабйан̃джанасса̄ти аттхо. екачарасса̄ти екача̄рикасса. сала̄ка̄йева сала̄кика̄.

2909. уттарибхан̇гамева уттарибхан̇гакам̣.

2910. йена йена хӣти га̄хитасала̄кена йена йена бхиккхуна̄. йам̣ йанти бхаттабйан̃джанесу йам̣ йам̣ бхаттам̣ ва̄ йам̣ йам̣ бйан̃джанам̣ ва̄.

2911. сан̇гхуддеса̄диканти сан̇гхабхаттауддесабхатта̄дикам̣. а̄ди-саддена нимантанам̣, сала̄кам̣, паккхикам̣, упосатхикам̣, па̄т̣ипадиканти пан̃ча бхатта̄ни гахита̄ни.

таттха саббасан̇гхасса диннам̣ сан̇гхабхаттам̣ на̄ма. ‘‘сан̇гхато еттаке бхиккхӯ уддиситва̄ детха̄’’тиа̄дина̄ ватва̄ диннам̣ уддесабхаттам̣. ‘‘сан̇гхато еттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бхаттам̣ ган̣хатха̄’’тиа̄дина̄ ватва̄ диннам̣ нимантанам̣ на̄ма. аттано аттано на̄мена сала̄кага̄хака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ диннам̣ сала̄кабхаттам̣ на̄ма. ча̄туддасийам̣ диннам̣ паккхикам̣. упосатхе диннам̣ упосатхикам̣. па̄т̣ипаде диннам̣ па̄т̣ипадикам̣. там̣там̣на̄мена диннамева татха̄ татха̄ вохарӣйати. етесам̣ пана виттха̄ракатха̄ ‘‘абхилаккхитесӯ’’тиа̄дина̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 325 паккхикабхатта̄дикатха̄) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена ведитабба̄. а̄гантука̄дӣти еттха а̄ди-саддена гамикабхаттам̣, гила̄набхаттам̣, гила̄нупат̣т̣ха̄кабхаттанти тӣн̣и гахита̄ни. а̄гантука̄нам̣ диннам̣ бхаттам̣ а̄гантукабхаттам̣. есева найо сесесу.

2912. виха̄ранти виха̄рабхаттам̣ уттарападалопена, виха̄ре татруппа̄дабхаттассетам̣ адхивачанам̣. ва̄рабхаттанти дуббхиккхасамайе ‘‘ва̄рена бхиккхӯ джаггисса̄ма̄’’ти дхурагехато пат̣т̣ха̄йа диннам̣. ниччанти ниччабхаттам̣ уттарападалопена, тан̃ча татха̄ ватва̄ва диннам̣. кут̣ибхаттам̣ на̄ма сан̇гхасса а̄ва̄сам̣ катва̄ ‘‘амха̄кам̣ сена̄санава̄сино амха̄кам̣ бхаттам̣ ган̣хантӯ’’ти диннам̣. паннарасавидхам̣ саббамева бхаттам̣ идха имасмим̣ сена̄санаккхандхаке уддит̣т̣хам̣ катхитам̣. етесам̣ виттха̄равиниччхайо аттхикехи самантапа̄са̄дика̄йа гахетаббо.

2913. паччайабха̄джане миччха̄пат̣ипаттийа̄ маха̄дӣнаватта̄ аппаматтенева пат̣ипаджджитаббанти паччайабха̄джанакам̣ ануса̄санто а̄ха ‘‘па̄л̣и’’нтиа̄ди.

сена̄санаккхандхакакатха̄ван̣н̣ана̄.