упосатхаккхандхакакатха̄ван̣н̣ана̄
2551-2. йа̄ ека̄дасахи сӣма̄випаттӣхи ваджджита̄ тисампаттисам̣йута̄ нимиттена нимиттам̣ гхат̣етва̄ саммата̄, са̄ айам̣ баддхасӣма̄ на̄ма сийа̄ти йоджана̄. таттха атикхуддака̄, атимахатӣ, кхан̣д̣анимитта̄, чха̄йа̄нимитта̄, анимитта̄, бахисӣме т̣хитасаммата̄, надийа̄ саммата̄, самудде саммата̄, джа̄тассаре саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄ти ‘‘имехи ека̄дасахи а̄ка̄рехи сӣмато камма̄ни випаджджантӣ’’ти (пари. 486) вачанато има̄ ека̄даса випаттисӣма̄йо на̄ма, випаннасӣма̄ти вуттам̣ хоти.
таттха атикхуддака̄ на̄ма йаттха екавӣсати бхиккхӯ нисӣдитум̣ на сакконти. атимахатӣ на̄ма йа̄ антамасо кесаггаматтена̄пи тийоджанам̣ атиккамитва̄ саммата̄. кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма агхат̣итанимитта̄ вуччати. пураттхима̄йа диса̄йа нимиттам̣ киттетва̄ ануккаменева даккхин̣а̄йа, паччхима̄йа, уттара̄йа диса̄йа киттетва̄ пуна пураттхима̄йа диса̄йа пуббакиттитам̣ пат̣икиттетва̄ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати, евам̣ акхан̣д̣анимитта̄ хоти. саче пана ануккамена а̄харитва̄ уттара̄йа диса̄йа нимиттам̣ киттетва̄ таттхева т̣хапети, кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма хоти. апара̄пи кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма йа̄ анимиттупагам̣ тачаса̄раруккхам̣ ва̄ кха̄н̣укам̣ ва̄ пам̣супун̃джава̄лика̄пун̃джа̄нам̣ ва̄ ан̃н̃атарам̣ антара̄ екам̣ нимиттам̣ катва̄ саммата̄. чха̄йа̄нимитта̄ на̄ма паббатаччха̄йа̄дӣнам̣ йам̣ кин̃чи чха̄йам̣ нимиттам̣ катва̄ саммата̄. анимитта̄ на̄ма саббена саббам̣ нимитта̄ни акиттетва̄ саммата̄. бахисӣме т̣хитасаммата̄ на̄ма нимитта̄ни киттетва̄ нимитта̄нам̣ бахи т̣хитена саммата̄.
надийа̄ самудде джа̄тассаре саммата̄ на̄ма етесу надиа̄дӣсу саммата̄. са̄ хи евам̣ саммата̄пи ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄, саббо самуддо асӣмо, саббо джа̄тассаро асӣмо’’ти (маха̄ва. 148) вачанато асаммата̄ва хоти. сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄ на̄ма аттано сӣма̄йа паресам̣ сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄. саче хи пора̄н̣акасса виха̄расса пураттхима̄йа диса̄йа амбо чева джамбӯ ча̄ти две руккха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ хонти, тесу амбасса паччхимадиса̄бха̄ге джамбӯ, виха̄расӣма̄ ча джамбум̣ анто катва̄ амбам̣ киттетва̄ баддха̄ хоти, атха паччха̄ тасса виха̄расса пураттхима̄йа диса̄йа виха̄ре кате сӣмам̣ бандханта̄ бхиккхӯ там̣ амбам̣ анто катва̄ джамбум̣ киттетва̄ бандханти, сӣма̄йа сӣмам̣ самбхинна̄ хоти. сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄ на̄ма аттано сӣма̄йа паресам̣ сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄. саче хи паресам̣ баддхасӣмам̣ сакалам̣ ва̄ тасса̄ падесам̣ ва̄ анто катва̄ аттано сӣмам̣ самманнати, сӣма̄йа сӣма̄ аджджхоттхарита̄ на̄ма хотӣти. ити има̄хи ека̄дасахи випаттисӣма̄хи ваджджита̄ти аттхо.
тисампаттисам̣йута̄ти нимиттасампатти, париса̄сампатти, каммава̄ча̄сампаттӣти има̄хи тӣхи сампаттӣхи саманна̄гата̄. таттха нимиттасампаттийутта̄ на̄ма ‘‘паббатанимиттам̣, па̄са̄н̣анимиттам̣, вананимиттам̣, руккханимиттам̣, магганимиттам̣, ваммиканимиттам̣, надинимиттам̣, удаканимитта’’нти (маха̄ва. 138) евам̣ вуттесу ат̣т̣хасу нимиттесу тасмим̣ тасмим̣ диса̄бха̄ге йатха̄ладдха̄ни нимиттупага̄ни нимитта̄ни ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣? паббато, бханте, есо паббато нимитта’’нтиа̄дина̄ найена самма̄ киттетва̄ саммата̄.
париса̄сампаттийутта̄ на̄ма саббантимена париччхедена чатӯхи бхиккхӯхи саннипатитва̄ йа̄ватика̄ тасмим̣ га̄макхетте баддхасӣмам̣ ва̄ надисамуддаджа̄тассаре ва̄ аноккамитва̄ т̣хита̄ бхиккхӯ, те саббе хаттхапа̄се ва̄ катва̄, чхандам̣ ва̄ а̄харитва̄ саммата̄.
каммава̄ча̄сампаттийутта̄ на̄ма ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄вата̄ саманта̄ нимитта̄ киттита̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 139) найена вутта̄йа парисуддха̄йа н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа саммата̄. евам̣ ека̄даса випаттисӣма̄йо атиккамитва̄ тивидхасампаттийутта̄ нимиттена нимиттам̣ гхат̣етва̄ саммата̄ сӣма̄ баддхасӣма̄ти ведитабба̄.
2553-4. кхан̣д̣асама̄насам̣ва̄саавиппава̄са̄ а̄дайо а̄дибхӯта̄, а̄димхи ва̄ йа̄сам̣ сӣма̄нам̣ та̄ кхан̣д̣асама̄насам̣ва̄са̄виппава̄са̄дӣ, та̄сам̣, та̄хи ва̄ пабхедо кхан̣д̣асама̄насам̣ва̄са̄дибхедо, тато кхан̣д̣асама̄насам̣ва̄са̄дибхедато, кхан̣д̣асӣма̄, сама̄насам̣ва̄сасӣма̄, авиппава̄сасӣма̄ти има̄сам̣ сӣма̄нам̣ ета̄хи ва̄ каран̣абхӯта̄хи, хетубхӯта̄хи ва̄ джа̄тена вибха̄гена̄ти вуттам̣ хоти. сама̄насам̣ва̄са̄виппава̄са̄намантаре кхан̣д̣а̄ париччхинна̄ та̄хи асан̇кара̄ сӣма̄ кхан̣д̣асӣма̄ на̄ма. сама̄насам̣ва̄сехи бхиккхӯхи екато упосатха̄дико сам̣ва̄со еттха карӣйатӣти сама̄насам̣ва̄са̄ на̄ма. авиппава̄са̄йа лаккхан̣ам̣ ‘‘бандхитва̄’’тиа̄дина̄ ваккхати. ити баддха̄ тидха̄ вутта̄ти евам̣ баддхасӣма̄ типпабхеда̄ вутта̄.
удакуккхепа̄ти хетумхи ниссаккавачанам̣. саттаннам̣ аббхантара̄нам̣ сама̄ха̄ра̄ саттаббхантара̄, татопи ча. абаддха̄пи тивидха̄ти самбандхо. таттха̄ти та̄су тӣсу абаддхасӣма̄су. га̄мапариччхедоти саббадиса̄су сӣмам̣ париччхиндитва̄ ‘‘имасса падесасса еттако каро’’ти евам̣ карена нийамито га̄маппадесо. йатха̄ха – ‘‘йаттаке падесе тасса га̄масса бходжака̄ балим̣ харанти, со падесо аппо ва̄ хоту маханто ва̄, ‘га̄масӣма̄’твева сан̇кхйам̣ гаччхати. йампи екасмим̣йева га̄маккхетте екам̣ падесам̣ ‘айам̣ висум̣ га̄мо хотӯ’ти париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи дети, сопи висум̣га̄масӣма̄ хотийева̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147).
‘‘га̄мапариччхедо’’ти имина̄ ча нагарапариччхедо ча сан̇гахито. йатха̄ха – ‘‘га̄маггахан̣ена четтха нагарампи гахитамева хотӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147). нигамасӣма̄йа висум̣йева вуттатта̄ тасса̄ идха сан̇гахо на ваттаббо. вуттан̃хи па̄л̣ийам̣ ‘‘йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати. йа̄ тасса ва̄ га̄масса га̄масӣма̄, нигамасса ва̄ нигамасӣма̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екупосатха̄’’ти (маха̄ва. 147). имисса̄ висум̣йева лаккхан̣асса вуттатта̄ га̄масӣма̄лаккхан̣енева упалаккхита̄.
2555. ‘‘джа̄тассаре’’тиа̄дӣсу джа̄тассара̄дӣнам̣ лаккхан̣ам̣ евам̣ ведитаббам̣ – йо пана кеначи кхан̣итва̄ акато сайам̣джа̄то соббхо самантато а̄гатена удакена пӯрито тит̣т̣хати, йаттха надийам̣ ваккхама̄наппака̄ре вассака̄ле удакам̣ сантит̣т̣хати, айам̣ джа̄тассаро на̄ма. йопи надим̣ ва̄ самуддам̣ ва̄ бхиндитва̄ никкхантаудакена кхан̣ито соббхо етам̣ лаккхан̣ам̣ па̄пун̣а̄ти, айампи джа̄тассаройева. самуддо па̄кат̣ойева.
йасса̄ дхаммика̄нам̣ ра̄джӯнам̣ ка̄ле анвад̣д̣хама̄сам̣ анудаса̄хам̣ анупан̃ча̄хам̣ анатиккамитва̄ деве вассанте вала̄хакесу вигатаматтесу сотам̣ паччхиджджати, айам̣ надисан̇кхйам̣ на гаччхати. йасса̄ пана ӣдисе сувут̣т̣хика̄ле васса̄насса чатума̄се сотам̣ на паччхиджджати, йаттха титтхена ва̄ атиттхена ва̄ сиккха̄каран̣ӣйе а̄гаталаккхан̣ена тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄детва̄ антарава̄сакам̣ ануккхипитва̄ уттарантийа̄ бхиккхунийа̄ екадван̇гуламаттампи антарава̄сако темийати, айам̣ самуддам̣ ва̄ пависату тал̣а̄кам̣ ва̄, пабхавато пат̣т̣ха̄йа надӣ на̄ма.
самантатоти саманта̄. маджджхимасса̄ти тха̄мамаджджхимасса пурисасса. удакуккхепоти ваккхама̄нена найена тха̄маппама̄н̣ена кхиттасса удакасса ва̄ ва̄лука̄йа ва̄ патитат̣т̣ха̄нена париччхинно антопадесо. йатха̄ аккхадхутта̄ да̄ругул̣ам̣ кхипанти, евам̣ удакам̣ ва̄ ва̄лукам̣ ва̄ хаттхена гахетва̄ тха̄мамаджджхимена пурисена саббатха̄мена кхипитаббам̣, таттха йаттха евам̣ кхиттам̣ удакам̣ ва̄ ва̄лука̄ ва̄ патати, айам̣ удакуккхепо на̄ма̄ти. удакуккхепасан̃н̃итоти ‘‘удакуккхепо’’ти саллаккхито.
2556. ага̄маке аран̃н̃ети вин̃джха̄т̣ависадисе га̄марахите маха̄аран̃н̃е. самантато саттеваббхантара̄ти аттано т̣хитат̣т̣ха̄нато париккхипитва̄ саттева аббхантара̄ йасса̄ сӣма̄йа париччхедо, айам̣ саттаббхантарана̄мика̄ сӣма̄ на̄ма.
2557. гул̣уккхепанайена̄ти аккхадхуттака̄нам̣ да̄ругул̣уккхипана̄ка̄рена. удакуккхепака̄ти удакуккхепасадисавасена.
2558. има̄сам̣ двиннам̣ сӣма̄нам̣ вад̣д̣ханаккамам̣ дассетума̄ха ‘‘аббхантарӯдакуккхепа̄, т̣хитока̄са̄ парам̣ сийу’’нти. т̣хитока̄са̄ паранти париса̄йа т̣хитат̣т̣ха̄нато парам̣, парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа саттаббхантара̄ ча минитабба̄, удакуккхепо ча ка̄табботи аттхо.
2559-60. антопариччхедети удакуккхепена ва̄ саттаббхантарехи ва̄ париччхиннока̄сасса анто. хаттхапа̄сам̣ виха̄йа т̣хито ва̄ парам̣ таттакам̣ париччхедам̣ анатиккамма т̣хито ва̄ти йоджана̄, сӣмантарикаттха̄йа т̣хапетаббам̣ екам̣ удакуккхепам̣ ва̄ саттаббхантарам̣ ева ва̄ анатиккамма т̣хитоти аттхо.
каммам̣ викопетӣти анто т̣хито каммасса ваггабха̄вакаран̣ато, бахи таттакам̣ падесам̣ анатиккамитва̄ т̣хито ан̃н̃асса сан̇гхасса ган̣апӯран̣абха̄вам̣ гаччханто сӣма̄йа сан̇карабха̄вакаран̣ена каммам̣ викопети. ити йасма̄ ат̣т̣хакатха̄найо, тасма̄ со антосӣма̄йа хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито хаттхапа̄се ва̄ ка̄таббо, сӣмантарикаттха̄йа париччхиннока̄сато бахи ва̄ ка̄таббо. таттакам̣ париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хито йатха̄т̣хитова саче ан̃н̃асса каммасса ган̣апӯрако на хоти, каммам̣ на копетӣти гахетаббам̣.
2561-2. сан̣т̣ха̄нанти тикот̣исан̣т̣ха̄нам̣. нимиттанти паббата̄динимиттам̣. дисакиттананти ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нтиа̄дина̄ диса̄киттанам̣. пама̄н̣анти тийоджанапарамам̣ пама̄н̣ам̣. содхетва̄ти йасмим̣ га̄маккхетте сӣмам̣ бандхати, таттха васанте упасампаннабхиккхӯ баддхасӣмавиха̄ре васанте сӣма̄йа бахи гантум̣ адатва̄, абаддхасӣмавиха̄ре васанте хаттхапа̄сам̣ упанетаббе хаттхапа̄сам̣ нетва̄ авасесе бахисӣма̄йа катва̄ саббамаггесу а̄раккхам̣ видахитва̄ти вуттам̣ хоти. сӣманти кхан̣д̣асӣмам̣.
кӣдисанти а̄ха ‘‘тикон̣а’’нтиа̄ди. пан̣авӯпаманти пан̣авасан̣т̣ха̄нам̣ маджджхе сам̣кхиттам̣ убхайакот̣ийа̄ виттхатам̣. ‘‘вита̄на̄ка̄рам̣ дханука̄ка̄ра’’нти а̄ка̄ра-саддо паччекам̣ йоджетаббо. дханука̄ка̄ранти а̄ропитадханусан̣т̣ха̄нам̣, ‘‘мудин̇гӯпамам̣ сакат̣ӯпама’’нти упама̄-саддо паччекам̣ йоджетаббо. мудин̇гӯпаманти маджджхе виттхатам̣ убхайакот̣ийа̄ танукам̣ турийависесам̣ мудин̇ганти ваданти, та̄дисанти аттхо. сӣмам̣ бандхеййа̄ти йоджана̄.
2563. паббата̄динимиттупаганимитта̄ни дассетума̄ха ‘‘паббата’’нтиа̄ди. ити ат̣т̣ха нимитта̄ни дӣпайети йоджана̄. татревам̣ сан̇кхепато нимиттупагата̄ ведитабба̄ – суддхапам̣сусуддхапа̄са̄н̣аубхайамиссакавасена (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄; маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) тивидхопи хи паббато хаттхиппама̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа уддхам̣ нимиттупаго, тато омакатаро на ват̣т̣ати. антоса̄рехи ва̄ антоса̄рамиссакехи ва̄ руккхехи чатупан̃чаруккхаматтампи ванам̣ нимиттупагам̣, тато ӯнатарам̣ на ват̣т̣ати. па̄са̄н̣анимитте айагул̣ампи па̄са̄н̣асан̇кхйамева гаччхати, тасма̄ йо кочи па̄са̄н̣о уккам̣сена хаттхиппама̄н̣ато омакатарам̣ а̄дим̣ катва̄ хет̣т̣химапариччхедена дваттим̣сапалагул̣апин̣д̣апарима̄н̣о нимиттупаго, на тато кхуддакатаро. пит̣т̣хипа̄са̄н̣о пана атимахантопи ват̣т̣ати. руккхо джӣвантойева антоса̄ро бхӯмийам̣ патит̣т̣хито антамасо уббедхато ат̣т̣хан̇гуло парин̣а̄хато сӯчидан̣д̣аппама̄н̣опи нимиттупаго, на тато орам̣ ват̣т̣ати. магго джан̇гхамагго ва̄ хоту сакат̣амагго ва̄, йо винивиджджхитва̄ две тӣн̣и га̄маккхетта̄ни гаччхати, та̄дисо джан̇гхасакат̣асаттхехи вал̣ан̃джийама̄нойева нимиттупаго, авал̣ан̃джо на ват̣т̣ати. хет̣т̣химапариччхедена там̣дивасам̣ джа̄то ат̣т̣хан̇гулуббедхо говиса̄н̣аматтопи ваммико нимиттупаго, тато орам̣ на ват̣т̣ати. удакам̣ йам̣ асандама̄нам̣ а̄ва̄т̣апоккхаран̣итал̣а̄каджа̄тассаралон̣исамудда̄дӣсу т̣хитам̣, там̣ а̄дим̣ катва̄ антамасо тан̇кхан̣ам̣йева патхавийам̣ кхате а̄ва̄т̣е гхат̣ехи а̄харитва̄ пӯритампи йа̄ва каммава̄ча̄парийоса̄на̄ сан̣т̣хаханакам̣ нимиттупагам̣, итарам̣ сандама̄накам̣, вуттапариччхедака̄лам̣ атит̣т̣хантам̣, бха̄джанагатам̣ ва̄ на ват̣т̣ати. йа̄ абаддхасӣма̄лаккхан̣е надӣ вутта̄, са̄ нимиттупага̄, ан̃н̃а̄ на ват̣т̣атӣти.
2564. тесӯти ниддха̄ран̣е бхуммам̣. тӣн̣ӣти ниддха̄ритаббадассанам̣, имина̄ екам̣ ва̄ две ва̄ нимитта̄ни на ват̣т̣антӣти дассети. йатха̄ха – ‘‘са̄ евам̣ самманнитва̄ баджджхама̄на̄ екена, двӣхи ва̄ нимиттехи абаддха̄ хотӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138). сатена̄пӣти еттха пи-саддо самбха̄вана̄йам̣ дат̣т̣хаббо, тена вӣсатийа̄, тим̣са̄йа ва̄ нимиттехи ваттаббамева наттхӣти дӣпети.
2565. тийоджанам̣ парам̣ уккат̣т̣хо париччхедо етисса̄ти тийоджанапара̄. ‘‘вӣсатӣ’’тиа̄дӣнам̣ сан̇кхйа̄не, сан̇кхйеййе ча ваттанато идха сан̇кхйа̄не ваттама̄нам̣ вӣсати-саддам̣ гахетва̄ екавӣсати бхиккхӯнанти бхинна̄дхикаран̣аниддесо катоти дат̣т̣хаббам̣. ‘‘екавӣсати’’нти ваттаббе га̄тха̄бандхавасена ниггахӣталопо, вӣсативаггакаран̣ӣйапараматта̄ сан̇гхакаммасса камма̄рахена саддхим̣ бхиккхӯнам̣ екавӣсатим̣ ган̣хантӣти аттхо, идан̃ча нисинна̄нам̣ васена вуттам̣. хет̣т̣химантато хи йаттха екавӣсати бхиккхӯ нисӣдитум̣ сакконти, таттаке падесе сӣмам̣ бандхитум̣ ват̣т̣атӣти.
2566. йа̄ уккат̣т̣ха̄йапи йа̄ ча хет̣т̣хима̄йапи кесаггаматтатопи адхика̄ ва̄ ӯна̄ ва̄, ета̄ двепи сӣма̄йо ‘‘асӣма̄’’ти а̄диччабандхуна̄ вутта̄ти йоджана̄.
2567. самантато саббамева нимиттам̣ киттетва̄ти пуббадиса̄нудиса̄дӣсу парито саббадиса̄су йатха̄ладдхам̣ нимиттопагам̣ саббанимиттам̣ ‘‘винайадхарена пуччхитаббам̣ ‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’нти? ‘паббато, бханте’ти. пуна винайадхарена ‘есо паббато нимитта’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена нимиттена нимиттам̣ гхат̣етва̄ киттетва̄. н̃атти дутийа̄ йасса̄ти виггахо, ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄вата̄ саманта̄ нимитта̄ киттита̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 139) падабха̄джане вуттена н̃аттидутийена каммена̄ти аттхо. арахати пахоти винайадхароти адхиппа̄йо.
2568. бандхитва̄ти йатха̄вутталаккхан̣анайена сама̄насам̣ва̄сасӣмам̣ пат̣хамам̣ бандхитва̄. анантаранти киччантарена бйавахитам̣ акатва̄, ка̄лаккхепам̣ акатва̄ти вуттам̣ хоти, сӣмам̣ самӯханитука̄ма̄нам̣ паччаттика̄нам̣ ока̄сам̣ адатва̄ти адхиппа̄йо. паччха̄ти сама̄насам̣ва̄сасаммутито паччха̄. чӣвара̄виппава̄сакам̣ самманнитва̄на йа̄ баддха̄, са̄ ‘‘авиппава̄са̄’’ти вуччатӣти йоджана̄.
таттха чӣвара̄виппава̄сакам̣ самманнитва̄на йа̄ баддха̄ти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄ са̄ сан̇гхена сӣма̄ саммата̄ сама̄насам̣ва̄са̄ екупосатха̄…пе… т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (маха̄ва. 144) вуттанайена чӣварена авиппава̄сам̣ самманнитва̄ йа̄ баддха̄. са̄ авиппава̄са̄ти вуччатӣти таттха васанта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ чӣварена виппава̄санимитта̄паттийа̄ абха̄вато татха̄ вуччати, ‘‘авиппава̄сасӣма̄’’ти вуччатӣти вуттам̣ хоти.
2569. ‘‘йа̄ ка̄чи надилаккхан̣аппатта̄ надӣ нимитта̄ни киттетва̄ ‘етам̣ баддхасӣмам̣ карома̄’ти ката̄пи асӣма̄ва хотӣ’’тиа̄дикам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) ат̣т̣хакатха̄найам̣ дассетума̄ха ‘‘надӣ…пе… на воттхаратӣ’’ти, на паттхарати сӣма̄бха̄вена бйа̄пинӣ на хотӣти аттхо. тенева̄ти йена на воттхарати, тенева ка̄ран̣ена. абравӣти ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄, саббо самуддо асӣмо, саббо джа̄тассаро асӣмо’’ти (маха̄ва. 147) авоча.
сӣма̄катха̄ван̣н̣ана̄.
2570. ат̣т̣хамийа̄пи упосатхавоха̄ратта̄ динавасена упосатха̄нам̣ атирекаттепи идха адхиппетейева упосатхе гахетва̄ а̄ха ‘‘навева̄’’ти.
2571-3. те сарӯпато дассетума̄ха ‘‘ча̄туддасо…пе… камменупосатха̄’’ти. чатуддасаннам̣ пӯран̣о ча̄туддасо. паннарасаннам̣ пӯран̣о паннарасо. йада̄ пана косамбаккхандхаке (маха̄ва. 451 а̄дайо) а̄гатанайена бхинне сан̇гхе оса̄рите тасмим̣ бхиккхусмим̣ сан̇гхо тасса ваттхусса вӯпасама̄йа сан̇гхаса̄маггим̣ кароти, тада̄ ‘‘та̄вадева упосатхо ка̄таббо, па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нти (маха̄ва. 475) вачанато т̣хапетва̄ ча̄туддасапаннарасе ан̃н̃опи йо кочи дивасо са̄маггӣ упосатхоти. еттха ити-саддо луттаниддит̣т̣хо. ча̄туддасо, паннарасо, са̄маггӣ ча упосатхоти ете тайопи упосатха̄ дивасенева ниддит̣т̣ха̄ дивасенева вутта̄ти йоджана̄.
сан̇гхеупосатхоти сан̇гхена ка̄таббаупосатхо. ган̣епуггалупосатхоти еттха̄пи есева найо. са̄дхйаса̄дханалаккхан̣асса самбандхасса лаббхама̄натта̄ ‘‘сан̇гхе’’тиа̄дӣсу са̄мивачанаппасан̇ге бхумманиддесо. упосатхо са̄дхйо каммабха̄вато, сан̇гхаган̣апуггала̄ са̄дханам̣ ка̄ракабха̄вато.
суттасса уддесо суттуддесо, суттуддесоти абхидха̄нам̣ на̄мам̣ йасса со суттуддеса̄бхидха̄но. каммена̄ти киччавасена.
2574. ‘‘адхит̣т̣ха̄на’’нти ва̄ччалин̇гамапеккхитва̄ ‘‘ниддит̣т̣ха’’нти напум̣саканиддесо. ва̄ччалин̇га̄ хи табба̄дайоти па̄тимоккхо ниддит̣т̣хо, па̄рисуддхи ниддит̣т̣ха̄ти пумиттхилин̇гена йоджетабба̄.
2575. вутта̄ти ‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, па̄тимоккхуддеса̄, нида̄нам̣ уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ пат̣хамо па̄тимоккхуддесо’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 150) десита̄, сайан̃ча тесан̃ча уддесе сан̇кхепато дассетума̄ха ‘‘нида̄на’’нтиа̄ди. са̄ветаббанти еттха ‘‘сутена̄’’ти сесо. сесаканти ануддит̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣ –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо…пе… а̄виката̄ хисса пха̄су хотӣти имам̣ нида̄нам̣ уддиситва̄ ‘уддит̣т̣хам̣ кхо а̄йасманто нида̄нам̣, таттха̄йасманте пуччха̄ми каччиттха парисуддха̄, дутийампи пуччха̄ми…пе… еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’ти ватва̄ ‘уддит̣т̣хам̣ кхо а̄йасманто нида̄нам̣. сута̄ кхо пана̄йасмантехи чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄…пе… авивадама̄нехи сиккхитабба’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 150) –
ат̣т̣хакатха̄йа вуттанайена авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣.
2576. сесесупӣти уддит̣т̣ха̄пеккха̄йа сесесу па̄ра̄джикуддеса̄дӣсупи. ‘‘айамева найо н̃еййо’’ти са̄ман̃н̃ена вуттепи ‘‘виттха̄ренева пан̃чамо’’ти вачанато виттха̄руддесе ‘‘са̄ветаббам̣ ту сесака’’нти айам̣ найо на лаббхати. ‘‘са̄ветаббам̣ ту сесака’’нти вачанато па̄ра̄джикуддеса̄дӣсу йасмим̣ виппакате антара̄йо уппаджджати, тена саддхим̣ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣. нида̄нуддесе пана ануддит̣т̣хе сутена са̄ветаббам̣ на̄ма наттхи. бхиккхунипа̄тимоккхе анийатуддесасса парихӣнатта̄ ‘‘бхиккхунӣнан̃ча чатта̄ро’’ти вуттам̣. уддеса̄ навиме пана̄ти бхиккхӯнам̣ пан̃ча, бхиккхунӣнам̣ чатта̄роти убхатопа̄тимоккхе име нава уддеса̄ вутта̄ти аттхо.
2577. упосатхети сан̇гхупосатхе. антара̄йанти ра̄джантара̄йа̄дикам̣ дасавидхам̣ антара̄йам̣. йатха̄ха – ‘‘ра̄джантара̄йо чорантара̄йо агйантара̄йо удакантара̄йо мануссантара̄йо амануссантара̄йо ва̄л̣антара̄йо сарӣсапантара̄йо джӣвитантара̄йо брахмачарийантара̄йо’’ти (маха̄ва. 150).
таттха саче бхиккхӯсу ‘‘упосатхам̣ карисса̄ма̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 150) нисиннесу ра̄джа̄ а̄гаччхати, айам̣ ра̄джантара̄йо. чора̄ а̄гаччханти, айам̣ чорантара̄йо. давада̄хо а̄гаччхати ва̄, а̄ва̄се ва̄ агги ут̣т̣хахати, айам̣ агйантара̄йо. мегхо ва̄ ут̣т̣хети, огхо ва̄ а̄гаччхати, айам̣ удакантара̄йо. бахӯ манусса̄ а̄гаччханти, айам̣ мануссантара̄йо. бхиккхум̣ йаккхо ган̣ха̄ти, айам̣ амануссантара̄йо. бйаггха̄дайо чан̣д̣амига̄ а̄гаччханти, айам̣ ва̄л̣антара̄йо. бхиккхум̣ саппа̄дайо д̣ам̣санти, айам̣ сарӣсапантара̄йо. бхиккху гила̄но ва̄ хоти, ка̄лам̣ ва̄ кароти, верино ва̄ там̣ ма̄ретум̣ ган̣ханти, айам̣ джӣвитантара̄йо. манусса̄ екам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ бхиккхӯ брахмачарийа̄ ча̄ветука̄ма̄ ган̣ханти, айам̣ брахмачарийантара̄йо.
‘‘чева̄’’ти имина̄ антара̄йева антара̄йасан̃н̃ина̄ виттха̄руддесе акатепи ана̄паттӣти дӣпети. ануддесоти виттха̄рена ануддесо. нива̄ритоти ‘‘на, бхиккхаве, асати антара̄йе сам̣кхиттена па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 150) пат̣исиддхо. имина̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сати антара̄йе сам̣кхиттена па̄тимоккхам̣ уддиситу’’нти (маха̄ва. 150) идампи вибха̄витам̣ хоти.
2578. тасса̄ти па̄тимоккхасса. иссаран̣асса хетума̄ха ‘‘‘тхера̄дхеййа’нти па̄т̣хато’’ти. тхера̄дхеййанти тхера̄дхӣнам̣, тхера̄йаттанти аттхо. па̄т̣хатоти па̄л̣ивачанато. ‘‘йо таттха бхиккху бйатто пат̣ибало, тасса̄дхеййам̣ па̄тимоккха’’нти (маха̄ва. 155) вачанато а̄ха ‘‘аваттантена̄’’тиа̄ди. аваттантена̄ти антамасо двепи уддесе уддиситум̣ асакконтена. тхерена йо аджджхит̣т̣хо, евамаджджхит̣т̣хасса йасса пана тхерасса, навасса, маджджхимасса ва̄ со па̄тимоккхо ваттати пагун̣о хоти, со иссароти самбандхо.
аджджхит̣т̣хоти ‘‘твам̣, а̄вусо, па̄тимоккхам̣ уддиса̄’’ти а̄н̣атто, имина̄ ана̄н̣аттасса уддиситум̣ са̄маттхийа̄ сатипи аниссарабха̄во дӣпито хоти. йатха̄ха – ‘‘саче тхерасса пан̃ча ва̄ чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ па̄тимоккхуддеса̄ на̄гаччханти, две пана акхан̣д̣а̄ сувисада̄ ва̄чуггата̄ хонти, тхера̄йаттова па̄тимоккхо. саче пана еттакампи висадам̣ ка̄тум̣ на саккоти, бйаттасса бхиккхуно а̄йатто хотӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 155).
2579. уддисантети па̄тимоккхуддесаке па̄тимоккхам̣ уддисанте. сама̄ ва̄ти а̄ва̄сикехи ган̣анена сама̄ ва̄. аппа̄ ва̄ти ӯна̄ ва̄. а̄гаччханти саче пана̄ти саче пана а̄гантука̄ бхиккхӯ а̄гаччханти. сесаканти ануддит̣т̣хат̣т̣ха̄нам̣.
2580. уддит̣т̣хаматтети уддит̣т̣хаккхан̣ейева катха̄рамбхато пуббамева. ‘‘ва̄’’ти идам̣ еттха̄пи йоджетаббам̣, имина̄ авуттам̣ ‘‘авут̣т̣хита̄йа ва̄’’ти имам̣ викаппам̣ сампин̣д̣ети. авут̣т̣хита̄йа париса̄йа̄ти ча бхиккхупариса̄йа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сукхакатха̄йа нисинна̄йайева̄ти аттхо. париса̄йа̄ти еттха ‘‘екачча̄йа̄’’ти ча ‘‘сабба̄йа̄’’ти ча сесо. бхиккхӯнам̣ екачча̄йа париса̄йа вут̣т̣хита̄йа ва̄ сабба̄йа париса̄йа вут̣т̣хита̄йа ва̄ти йоджана̄. тесанти вуттаппака̄ра̄нам̣ а̄ва̄сика̄нам̣. мӯлети сантике. па̄рисуддхи ка̄табба̄ти йоджана̄. ‘‘идха пана, бхиккхаве…пе… а̄гаччханти бахутара̄, техи, бхиккхаве, бхиккхӯхи пуна па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нти вуттанайам̣ дассетума̄ха ‘‘саче бахӯ’’ти. еттха ‘‘пуна па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нти сесо. саббавикаппесу пуббакиччам̣ катва̄ пуна па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти аттхо. айам̣ панеттха сесавиниччхайо –
‘‘паннарасова̄сика̄нам̣, итара̄нам̣ сачетаро;
сама̄нетаренуваттанту, пурима̄нам̣ сачедхика̄;
пурима̄ ануваттанту, тесам̣ сесепйайам̣ найо.
‘‘па̄т̣ипадова̄сика̄нам̣,
итара̄нам̣ упосатхо;
саматхока̄нам̣ са̄маггим̣,
мӯлат̣т̣ха̄ денту ка̄мато.
бахи гантва̄на ка̄таббо,
но че денти упосатхо;
деййа̄ниччха̄йа са̄маггӣ,
бахӯсу бахи ва̄ вадже.
‘‘па̄т̣ипадегантука̄нам̣, евамева айам̣ найо;
са̄веййа суттам̣ сан̃чичча, асса̄вентасса дуккат̣анти.
2581. виниддит̣т̣хасса̄ти а̄н̣аттасса, имина̄ итаресам̣ ана̄паттӣти дӣпети. идха ‘‘агила̄насса̄’’ти сесо. тхерена а̄н̣а̄пентена ‘‘кин̃чи каммам̣ каронто ва̄ сада̄ка̄ламева еко ва̄ бха̄раниттхаран̣ако ва̄ сарабха̄н̣акадхаммакатхика̄дӣсу ан̃н̃атаро ва̄ на упосатха̄га̄расаммаджджанаттхам̣ а̄н̣а̄петаббо, авасеса̄ пана ва̄рена а̄н̣а̄петабба̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 159) ат̣т̣хакатха̄йа вуттавидхина̄ а̄н̣а̄петаббо. саче а̄н̣атто саммаджджаним̣ та̄вака̄ликампи на лабхати, са̄кха̄бхан̇гам̣ каппийам̣ ка̄ретва̄ саммаджджитаббам̣. тампи алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти.
а̄санапан̃н̃а̄пана̄н̣аттийампи вуттанайенева а̄н̣а̄петаббо. а̄н̣а̄пентена ча саче упосатха̄га̄ре а̄сана̄ни наттхи, сан̇гхика̄ва̄сатопи а̄харитва̄ пан̃н̃апетва̄ пуна а̄харитабба̄ни. а̄санесу асати кат̣аса̄ракепи тат̣т̣ика̄йопи пан̃н̃апетум̣ ват̣т̣ати, тат̣т̣ика̄супи асати са̄кха̄бхан̇га̄ни каппийам̣ ка̄ретва̄ пан̃н̃апетабба̄ни, каппийака̄ракам̣ алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти.
падӣпакаран̣епи вуттанайенева а̄н̣а̄петаббо. а̄н̣а̄пентена ча ‘‘асукасмим̣ на̄ма ока̄се телам̣ ва̄ ват̣т̣и ва̄ капаллика̄ ва̄ аттхи, там̣ гахетва̄ карохӣ’’ти ваттаббо. саче тела̄дӣни наттхи, бхиккха̄ча̄ренапи парийеситабба̄ни. парийеситва̄ алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти. апича капа̄ле аггипи джа̄летаббо.
2582. дӣпанти еттха ‘‘джа̄летва̄’’ти сесо. атха ва̄ ‘‘катва̄’’ти имина̄ ча йоджетаббам̣. ган̣ан̃аттим̣ т̣хапетва̄ти ‘‘сун̣анту ме, а̄йасманта̄, аджджупосатхо паннарасо, йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, майам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ кареййа̄ма̄’’ти евам̣ ган̣ан̃аттим̣ никкхипитва̄. каттаббо тӣхупосатхоти тӣхи бхиккхӯхи упосатхо ка̄таббо. тӣсу тхерена екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ катва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ две евам̣ тиккхаттумева ваттаббо ‘‘парисуддхо ахам̣, а̄вусо, ‘парисуддхо’ти мам̣ дха̄ретха̄’’ти (маха̄ва. 168). дутийена, татийена ча йатха̄ккамам̣ ‘‘парисуддхо ахам̣, бханте, ‘парисуддхо’ти мам̣ дха̄ретха̄’’ти тиккхаттумева ваттаббам̣.
2583. пуббакичча̄дӣни катва̄ н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ тхерена наво евам̣ тиккхаттумева ваттаббо ‘‘парисуддхо ахам̣, а̄вусо, ‘парисуддхо’ти мам̣ дха̄рехӣ’’ти (маха̄ва. 168), навена тхеропи ‘‘парисуддхо ахам̣, бханте, ‘парисуддхо’ти мам̣ дха̄ретха̄’’ти (маха̄ва. 168) тиккхаттум̣ ваттаббо. имасмим̣ пана ва̄ре н̃аттийа̄ ат̣т̣хапанан̃ча ‘‘дха̄рехӣ’’ти екавачананиддесо ча̄ти еттакова висесоти там̣ ана̄дийитва̄ пуггалена ка̄таббам̣ упосатхавидхим̣ дассетума̄ха ‘‘пуббакиччам̣ сама̄петва̄, адхит̣т̣хеййа панекако’’ти. адхит̣т̣хеййа̄ти ‘‘аджджа ме упосатхо, паннарасо’ти ва̄ ‘ча̄туддасо’ти ва̄ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти адхит̣т̣хеййа. асса̄ти аваса̄не вуттапуггалам̣ сандха̄йа екавачананиддесо. йатха̄вутто сан̇гхопи тайопи двепи аттано аттано анун̃н̃а̄там̣ упосатхам̣ антара̄йам̣ вина̄ саче на каронти, евамева а̄паттима̄паджджантӣти ведитаббо.
2584-5. ида̄ни ‘‘чатта̄рима̄ни, бхиккхаве, упосатхакамма̄ни, адхаммена ваггам̣ упосатхакамма’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 149) найена вуттам̣ каммачатуккам̣ дассетума̄ха ‘‘адхаммена ча ваггена̄’’тиа̄ди. адхаммена ваггена каммам̣, адхаммато самаггена каммам̣, дхаммена ваггена каммам̣, дхаммато самаггена камманти ета̄ни чатта̄ри упосатхасса камма̄нӣти джино абравӣти йоджана̄. чатӯсвапи панетесӯти етесу чатӯсу каммесу пана. чатуттханти ‘‘самаггена ча дхаммато’’ти вуттам̣ чатуттхам̣ упосатхакаммам̣ ‘‘дхаммакамма’’нти адхиппетам̣.
2586-7. та̄ни камма̄ни вибха̄ветума̄ха ‘‘адхамменидха̄’’тиа̄ди. идха имасмим̣ са̄сане еттха етесу чатӯсу упосатхесу. адхаммена вагго упосатхо катамоти катхетука̄мата̄пуччха̄. йаттха йассам̣ екасӣма̄йам̣ бхиккхуно чатта̄ро васантӣти йоджана̄.
татра екасса па̄рисуддхим̣ а̄найитва̄ те тайо джана̄ па̄рисуддхим̣ упосатхам̣ каронти че, евам̣ като упосатхо адхаммо ваггупосатхо на̄ма̄ти йоджана̄, екасӣмат̣т̣хехи чатӯхи сан̇гхупосатхе ка̄таббе ган̣упосатхасса кататта̄ адхаммо ча сан̇гхамаджджхам̣ вина̄ ган̣амаджджхам̣ па̄рисуддхийа̄ агаманато тасса хаттхапа̄сам̣ анупагаманена вагго ча хотӣти аттхо.
2588. адхаммена самагготи еттха ‘‘упосатхо катамо’’ти ануваттетаббам̣. ‘‘бхиккхуно екато’’ти падаччхедо. ‘‘хоти адхаммико’’ти падаччхедо. чатӯхи самаггехи сан̇гхупосатхе ка̄таббе ган̣упосатхакаран̣ам̣ адхаммо, хаттхапа̄супагаманато самагго хоти.
2589-90. йо упосатхо дхаммена вагго хоти, со катамоти йоджана̄. йаттха йассам̣ екасӣма̄йам̣ чатта̄ро бхиккхуно васанти, татра екасса па̄рисуддхим̣ а̄найитва̄ те тайо джана̄ па̄тимоккхам̣ уддисанте че, дхаммена вагго упосатхо хотӣти йоджана̄. екасӣмат̣т̣хехи чатӯхи сан̇гхупосатхасса кататта̄ дхаммо, екасса хаттхапа̄сам̣ анупагаманена вагго ча хотӣти аттхо.
2591. йо дхаммато самагго, со катамоти йоджана̄. идха имасмим̣ са̄сане чатта̄ро бхиккхуно екато па̄тимоккхам̣ уддисанти че, айам̣ дхаммато самагго упосатхоти мато адхиппетоти йоджана̄. чатӯхи сан̇гхупосатхасса кататта̄ дхаммо, екасса̄пи хаттхапа̄сам̣ авиджаханена самагготи адхиппа̄йо.
2592. вагге сан̇гхе вагготи сан̃н̃ино, самагге ча сан̇гхе вагготи сан̃н̃ино убхайаттха виматисса ва̄ упосатхам̣ каронтасса дуккат̣ам̣ а̄патти хотӣти йоджана̄.
2593. бхеда̄дхиппа̄йатоти ‘‘нассантете, винассантете, ко техи аттхо’’ти евам̣ бхедапуреккха̄рата̄йа ‘‘упосатхам̣ каронтасса̄’’ти а̄нетва̄ йоджетаббам̣. тасса бхиккхуно тхуллаччайам̣ хоти акусалабалавата̄йа ча тхуллаччайам̣ хотӣти. йатха̄ха – ‘‘бхедапуреккха̄рапаннарасаке акусалабалавата̄йа тхуллаччайам̣ вутта’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 176). вагге ва̄ самагге ва̄ сан̇гхе самагго ити сан̃н̃ино упосатхам̣ каронтасса ана̄паттӣти йоджана̄. авасесо панеттха ваттаббавиниччхайо пава̄ран̣авиниччхайа̄васа̄не ‘‘па̄рисуддхиппада̄нена̄’’тиа̄дӣхи (ви. ви. 2642) екато ваттумиччхантена на вутто.
2594-5. ‘‘уккхиттена̄’’тиа̄дика̄ни каран̣авачананта̄ни пада̄ни ‘‘саха̄’’ти имина̄ саддхим̣ ‘‘упосатхо на ка̄таббо’’ти падена паччекам̣ йоджетабба̄ни. уккхиттена̄ти а̄паттийа̄ адассане уккхиттако, а̄паттийа̄ аппат̣икамме уккхиттако, па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге уккхиттакоти тивидхена уккхиттена. етесу хи тивидхе уккхиттаке сати упосатхам̣ каронто сан̇гхо па̄читтийам̣ а̄паджджати.
‘‘гахат̣т̣хена̄’’ти имина̄ титтхийопи сан̇гахито. сесехи сахадхаммихӣти бхиккхунӣ, сиккхама̄на̄, са̄ман̣еро, са̄ман̣ерӣти чатӯхи сахадхаммикехи. чутаниккхиттасиккхехӣти еттха чуто ча никкхиттасиккхо ча̄ти виггахо. чуто на̄ма антимаваттхум̣ аджджха̄паннако. никкхиттасиккхо на̄ма сиккха̄паччаккха̄тако.
ека̄дасахӣти пан̣д̣ако, тхеййасам̣ва̄сако, титтхийапаккантако, тираччха̄нагато, ма̄тугха̄тако, питугха̄тако, арахантагха̄тако, бхиккхунидӯсако, сан̇гхабхедако, лохитуппа̄дако, убхатобйан̃джанакоти имехи ека̄дасахи абхаббехи.
сабха̄га̄паттикена ва̄ саха упосатхо на ка̄таббо, па̄ривуттхена чхандена упосатхо на ка̄таббо, карото дуккат̣ам̣ хотӣти йоджана̄. евам̣ уккхиттаваджджитесу саббавикаппесу дуккат̣амева ведитаббам̣. ‘‘йам̣ двепи джана̄ вика̄лабходжана̄дина̄ сабха̄гаваттхуна̄ а̄паттим̣ а̄паджджанти, еварӯпа̄ ваттхусабха̄га̄ ‘сабха̄га̄’ти вуччатӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 169) вачанато ‘‘сабха̄га̄паттӣ’’ти ваттхусабха̄га̄паттийева гахетабба̄.
упосатхадивасе саббова сан̇гхо саче сабха̄га̄паттим̣ а̄панно хоти,
‘‘идха пана, бхиккхаве, ан̃н̃атарасмим̣ а̄ва̄се тадахупосатхе саббо сан̇гхо сабха̄гам̣ а̄паттим̣ а̄панно хоти, техи, бхиккхаве, бхиккхӯхи еко бхиккху са̄манта̄ а̄ва̄са̄ саджджукам̣ па̄хетаббо ‘гаччха̄вусо, там̣ а̄паттим̣ пат̣икаритва̄ а̄гаччха, майам̣ те сантике там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄ма̄’ти. еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо – ‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ саббо сан̇гхо сабха̄гам̣ а̄паттим̣ а̄панно, йада̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ суддхам̣ ана̄паттикам̣ пассиссати, тада̄ тасса сантике там̣ а̄паттим̣ пат̣икариссатӣ’’ти (маха̄ва. 171) ча,
вематико че хоти,
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, айам̣ саббо сан̇гхо сабха̄га̄йа а̄паттийа̄ вематико, йада̄ ниббематико бхависсати, тада̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икариссатӣ’’ти (маха̄ва. 171) ча,
вуттанайена упосатхо ка̄таббо.
еттха ча саджджхуканти тадахева̄гаманаттха̄йа. ган̣упосатха̄дӣсупи есева найо. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄ган̣т̣хипаде ‘‘йатха̄ сан̇гхо сабха̄гам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ суддхам̣ алабхитва̄ ‘йада̄ суддхам̣ пассиссати, тада̄ тасса сантике там̣ а̄паттим̣ пат̣икариссатӣ’ти ватва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ лабхати, евам̣ двӣхипи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄рочетва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. екена̄пи ‘парисуддхам̣ лабхитва̄ пат̣икарисса̄мӣ’ти а̄бхогам̣ катва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати кира̄’’ти. кира̄ти четтха ануссаваттхе дат̣т̣хаббо, на пана̄ручийам̣.
па̄ривуттхена чхандена̄ти чхандам̣ а̄харитва̄ каммам̣ ка̄тум̣ нисинненапи ‘‘асубхалаккхан̣ата̄дина̄ кеначи ка̄ран̣ена на карисса̄мӣ’’ти виссат̣т̣хе чханде саче пуна кариссати, пуна чхандапа̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ ка̄таббам̣. йатха̄ха – ‘‘етасмим̣ па̄рива̄сийе пуна чхандапа̄рисуддхим̣ ана̄нетва̄ каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 1167).
2596. адесетва̄ пана̄паттинти а̄паннам̣ а̄паттим̣ адесетва̄. на̄викатва̄на вематинти ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄су а̄паттӣсу вематико, йада̄ ниббематико бхависса̄ми, тада̄ та̄ а̄паттийо пат̣икарисса̄мӣ’’ти виматим̣ ана̄рочетва̄. ‘‘йада̄ ниббематикоти еттха саче панеса ниббематико на хоти, ваттхум̣ киттетва̄ва десетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 169) андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. татра̄йам̣ десана̄видхи – саче мегхаччханне сӯрийе ‘‘ка̄ло ну кхо, вика̄ло’’ти вематико бхун̃джати, тена бхиккхуна̄ ‘‘ахам̣, бханте, вематико бхун̃джим̣, саче ка̄ло аттхи, самбахула̄ дуккат̣а̄ а̄паттийо а̄панномхи. но че аттхи, самбахула̄ па̄читтийа̄паттийо а̄панномхӣ’’ти евам̣ ваттхум̣ киттетва̄ ‘‘ахам̣, бханте, йа̄ тасмим̣ ваттхусмим̣ самбахула̄ дуккат̣а̄ ва̄ па̄читтийа̄ ва̄ а̄паттийо а̄панно, та̄ тумхамӯле пат̣идесемӣ’’ти ваттаббам̣. есева найо сабба̄паттӣсӯти.
ган̣т̣хипадесу паневам̣ виниччхайо вутто – ‘‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄ма̄йа а̄паттийа̄ вематико, йада̄ ниббематико бхависса̄ми, тада̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄мӣ’ти ватва̄ упосатхо ка̄таббо, па̄тимоккхам̣ сотабба’’нти (маха̄ва. 170) вачанато йа̄ва ниббематико на хоти, та̄ва сабха̄га̄паттим̣ пат̣иггахетум̣ на лабхати. ан̃н̃есан̃ча камма̄нам̣ парисуддхо на̄ма хоти. ‘‘пуна ниббематико хутва̄ десетаббамева̄’’ти (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. нида̄наван̣н̣ана̄) нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ аттхи, десите пана на досо. ‘‘ито вут̣т̣хахитва̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄мӣ’’ти (маха̄ва. 170) еттха̄пи есева найоти.
2597. упосатхети динака̄ракакаттабба̄ка̄равасена паннарасӣ, сан̇гхупосатхо, суттуддесоти имехи тӣхи лаккхан̣ехи саманна̄гате упосатхе. сабхиккхумха̄ ча а̄ва̄са̄ти ‘‘йасмим̣ упосатхе кичча’’нтиа̄дина̄ ваккхама̄наппака̄ра̄ сабхиккхука̄ а̄ва̄са̄. идха ‘‘ана̄ва̄са̄’’ти сесо. а̄ва̄со ва̄ ана̄ва̄со ва̄ти еттха ‘‘абхиккхуко ва̄ на̄на̄сам̣ва̄сакехи сабхиккхуко ва̄’’ти ча на гантабботи еттха ‘‘ан̃н̃атра сан̇гхена ан̃н̃атра антара̄йа̄’’ти ча сесо. ‘‘ана̄ва̄со’’ти удосита̄дайо вутта̄. бхиккхуна̄ упосатхе сабхиккхумха̄ а̄ва̄са̄ ва̄ ана̄ва̄са̄ ва̄ абхиккхуко ва̄ на̄на̄сам̣ва̄сакехи сабхиккхуко ва̄ а̄ва̄со ва̄ ана̄ва̄со ва̄ ан̃н̃атра сан̇гхена ан̃н̃атра антара̄йа̄ куда̄чанам̣ када̄чипи на гантабботи йоджана̄.
2598. йасмим̣ а̄ва̄се пана упосатхе киччам̣ саче ваттати, со а̄ва̄со ‘‘сабхиккхуко на̄ма̄’’ти пака̄ситоти йоджана̄, имина̄ саче йаттха упосатхо на ваттати, со сантесупи бхиккхӯсу абхиккхуко на̄ма̄ти дӣпети.
2599. упосатхасса пайоджанам̣, таппасан̇гена пава̄ран̣а̄йа ча ниддха̄ретука̄мата̄йа̄ха ‘‘упосатхо киматтха̄йа̄’’тиа̄ди.
2600. пат̣иккосеййа̄ти нива̄реййа. адентассапи дуккат̣анти еттха ‘‘копетум̣ дхаммикам̣ камма’’нти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣.
2601. со ча̄ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) чатувагга̄диппабхедена пан̃чавидхо со сан̇гхо ча. хет̣т̣химапариччхедена каттаббакамма̄нам̣ васена паридӣпито, на чхаббагга̄дӣнам̣ ка̄тум̣ айуттата̄дассанавасена.
2602. чатувагга̄дибхеданибандханам̣ каммам̣ дассетума̄ха ‘‘пава̄ран̣а’’нтиа̄ди. пава̄ран̣ан̃ча татха̄ аббха̄нан̃ча упасампадан̃ча т̣хапетва̄ чатуваггена акаттаббам̣ каммам̣ на виджджатӣти йоджана̄.
2603. маджджхадесе упасампада̄ маджджхадесӯпасампада̄, там̣. аббха̄нам̣, маджджхадесӯпасампадан̃ча вина̄ пан̃чаваггена саббам̣ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти йоджана̄.
2604. кин̃чипи каммам̣ на на каттаббанти йоджана̄, саббампи каммам̣ каттаббамева̄ти аттхо. две пат̣иседха̄ пакататтхам̣ гамайантӣти. вӣсативаггена сан̇гхена саббесампи камма̄нам̣ каттаббабха̄ве киматтхам̣ атирекавӣсативаггасса гахан̣анти а̄ха ‘‘ӯне досоти н̃а̄петум̣, на̄дхике атиреката̄’’ти. йатха̄вутте чатуббидхе сан̇гхе ган̣анато ӯне досо хоти, адхике досо на хотӣти н̃а̄петум̣ атиреката̄ дассита̄, атирекавӣсативаггасан̇гхо дасситоти адхиппа̄йо.
2605. чатуваггена каттаббе пакататта̄ва чатта̄ро каммаппатта̄ти дӣпита̄ти йоджана̄. сеса̄ пакататта̄ чханда̄раха̄ти сесо. пакататта̄ти ануккхитта̄ чева антимаваттхум̣ анаджджха̄панна̄ ча гахетабба̄. сесесу ча̄ти пан̃чавагга̄дӣсупи.
2606. чатувагга̄дикаттаббакаммам̣ асам̣ва̄сапуггалам̣ ган̣апӯрам̣ катва̄ каронтасса дуккат̣ам̣ хоти. на кевалам̣ дуккат̣амева, катан̃ча каммам̣ куппатӣти йоджана̄.
2607. парива̄са̄дӣти еттха а̄ди-саддена мӯла̄йапат̣икассана̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. татрат̣т̣ханти парива̄са̄дӣсу т̣хитам̣. ‘‘татха̄’’ти имина̄ ‘‘катам̣ куппати дуккат̣а’’нти идам̣ ануваттети. сесам̣ тӯти парива̄са̄дикаммато ан̃н̃ам̣ пана упосатха̄дикаммам̣. ват̣т̣атӣти те па̄рива̄сика̄дайо ган̣апӯраке катва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
упосатхаккхандхакакатха̄ван̣н̣ана̄.