ниссаггийакатха̄ван̣н̣ана̄
551. евам̣ анийатакатхам̣ дассетва̄ ида̄ни ниссаггийакатхам̣ дассетума̄ха ‘‘кхома’’нтиа̄ди. кхоманти евам̣на̄макам̣ чӣварам̣. кхоманти гаччхависесасса на̄мам̣, тасса ва̄кехи катачӣварам̣ ка̄ран̣опача̄равоха̄равасена ‘‘кхома’’нти вуттам̣. каппа̄санти каппа̄сасуттамайам̣ чӣварам̣, идампи вуттанайенева ‘‘каппа̄са’’нти вуччати. косеййам̣ на̄ма косака̄ракимикосам̣, косена ниббаттам̣ суттам̣ косеййам̣. идха пана тена косеййасуттена ниббаттам̣ чӣварам̣ ‘‘косеййа’’нти вуттам̣. са̄н̣анти са̄н̣ава̄касуттехи ва̄йитва̄ катачӣварам̣. идан̃ча кхомам̣ вийа дат̣т̣хаббам̣. бхан̇ганти кхомасутта̄дӣни сабба̄ни, екачча̄ни ва̄ миссетва̄ катачӣварам̣. идампи каран̣аппака̄рена ладдхана̄макам̣. ‘‘бхан̇гам̣ на̄ма ека̄ гаччхаджа̄ти, тасса̄ ва̄камайасуттехи ва̄йитва̄ катачӣвара’’нти кечи. имасмим̣ паккхе кхомам̣ вийа гахетаббам̣. камбаланти мануссаломава̄л̣аломам̣ вина̄ сесаломехи ва̄йитва̄ катачӣварам̣ вуттанти. идам̣ ‘‘чӣварам̣ на̄ма чханнам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ чӣвара’’нти (па̄ра̄. 463) падабха̄джане ча ‘‘кхомам̣ каппа̄сикам̣ косеййам̣ камбалам̣ са̄н̣ам̣ бхан̇га’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.462-463) ат̣т̣хакатха̄йа ча вуттам̣ сандха̄йа̄ха. ‘‘джа̄тито’’ти идам̣ пама̄н̣а̄дибхедасса ваккхама̄натта̄ вуттам̣. джа̄титоти кхома̄диса̄ман̃н̃ато. са̄ман̃н̃ан̃хи ‘‘джа̄тӣ’’ти вуччати. дӣгхарассатхӯласукхуманӣлапӣта̄дибхедабхинна̄нам̣ саббесам̣ ваттха̄вайава̄нам̣ сан̇га̄хикакхомасуттамайата̄са̄ман̃н̃ам̣ джа̄тӣти вуттам̣ хоти. евам̣ сесесупи.
552. дукӯланти евам̣на̄макам̣ руккхава̄камайачӣварам̣. паттун̣н̣анти паттун̣н̣адесе сан̃джа̄таваттхам̣. ‘‘паттун̣н̣ам̣ косеййависесо’’ти абхидха̄накосе вуттам̣. чинанти чинадесе уппаннаваттхам̣. сома̄рапат̣т̣аканти сома̄радесе уппаннаваттхам̣. ‘‘сома̄рачинапат̣ака’’нтипи ликханти, сойеваттхо. иддхиджанти ехибхиккхӯнам̣ пун̃н̃иддхийа̄ ниббаттам̣ чӣварам̣. девадиннанти девата̄хи диннам̣ чӣварам̣. тан̃хи каппаруккхе ниббаттам̣, джа̄линийа̄ девакан̃н̃а̄йа ануруддхаттхерасса диннаваттхасадисам̣. тасса̄ти джа̄тито чхаббидхасса каппийачӣварасса. идам̣ чхаббидхачӣварам̣ йатха̄рахам̣ ануломикам̣ вуттанти аттхо. дукӯлан̃хи са̄н̣асса ануломам̣ ва̄камайатта̄, паттун̣н̣а̄дӣни косеййасса анулома̄ни па̄н̣акехи катасуттамайатта̄, иддхиджампи кхома̄дӣнам̣йева ан̃н̃атарам̣ хотӣти тесам̣ ануломам̣, девадиннампи кхома̄дӣнам̣йева ануломам̣ хоти тесам̣ ан̃н̃атарабха̄вато. йатха̄ха –
‘‘са̄н̣асса ту дукӯлан̃хи, иддхиджам̣ девадиннакам̣;
кхома̄дӣнам̣васит̣т̣хам̣ту, косеййасса̄нуломика’’нти.
553. тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ сама̄ха̄ро тичӣваранти пама̄н̣айуттам̣ сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена адхит̣т̣хитачӣварассева на̄матта̄ тадева вуччати. ган̣анавасена йам̣ кин̃чи чӣвараттайам̣ на ваттаббам̣. самуддекадесопи йатха̄ ‘‘самуддо’’ти вуччати, евам̣ адхит̣т̣хитесу тӣсу чӣваресу ан̃н̃атарам̣ ‘‘тичӣвара’’нти вуччати. париккха̄рачол̣анти сан̇гха̄т̣иа̄дивисит̣т̣хана̄мехи анадхит̣т̣хитам̣ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве а̄йа̄мена ат̣т̣хан̇гулам̣ сугатан̇гулена чатуран̇гулавиттхатам̣ паччхимам̣ чӣвара’’нти (па̄ра̄. 358) анун̃н̃а̄там̣ паччхимачӣварапарийантам̣ катва̄ ката̄катасса йасса кассачи чӣварасса рул̣хисан̃н̃а̄.
мукхам̣ сандама̄нала̄лам̣ пун̃чхати етена̄ти мукхапун̃чхананти каполато ниччам̣ сандама̄нала̄ла̄нам̣ пун̃чханаттха̄йа анун̃н̃а̄тасса чӣварависесасса на̄мам̣. нисӣданти еттха̄ти нисӣдананти ча бхиккхӯнам̣ аттхаритва̄ нисӣдитум̣ анун̃н̃а̄тасса чӣварасса на̄мам̣. адхит̣т̣хеййа̄ти ‘‘имам̣ кан̣д̣уппат̣иччха̄ди’’нтиа̄дина̄ (ви. ви. 585) ваккхама̄нанайена на̄мам̣ гахетва̄ адхит̣т̣хеййа̄ти аттхо. паччаттхаран̣амева ча̄ти сан̇гхике ман̃чапӣт̣хе сарӣрасампхусанена а̄паджджитабба̄йа а̄паттийа̄ мочанаттха̄йа таттха аттхаритва̄ парибхогаттха̄йа анун̃н̃а̄там̣ паччаттхаран̣ачӣваран̃ча.
554. ека̄ханти васанакирийа̄йа аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. тичӣваранти тичӣварена. виппавасеййа̄ти ‘‘сан̇гха̄т̣ийа̄ ва̄ уттара̄сан̇гена ва̄ антарава̄сакена ва̄’’ти (па̄ра̄. 476) вуттатта̄ екадесе самуда̄йопача̄равасена авайавасса вачанато тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарена̄типи вуттам̣ хоти. ‘‘татха̄’’ти имина̄ ‘‘вина̄’’ти идам̣ пачча̄масати. адхит̣т̣ха̄ти адхит̣т̣ха̄йа̄ти гахетаббам̣ ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо’’ти (ма. ни. 1.22, 23; а. ни. 6.58) йатха̄, еттха ‘‘вал̣ан̃джийама̄на’’нти сесо, адхит̣т̣ха̄йа вал̣ан̃джийама̄нам̣ нисӣданам̣ татха̄ вина̄ чатума̄сам̣ на васеййа̄ти йоджана̄.
555. каппийанти каппийака̄ран̣ам̣ нӣла̄диван̣н̣абхедакаран̣ам̣. каппийанти ча ка̄ран̣е ка̄рийӯпача̄рена гахетаббам̣. биндум̣ датва̄ти ‘‘нӣлам̣ ва̄ каддамам̣ ва̄ ка̄л̣аса̄мам̣ ва̄’’ти (па̄чи. 368) вутталохамала̄дина̄ йена кеначипи ман̇гулапит̣т̣хиппама̄н̣а̄дикам̣ биндум̣ датва̄. таттха̄ти тесу адхит̣т̣ха̄таббесу тичӣвара̄дӣсу, ниддха̄ран̣е бхуммам̣. тичӣваранти ниддха̄ритаббам̣. упапаннанти йуттам̣. пама̄н̣ена̄ти анантарам̣ ваккхама̄нена пама̄н̣ена. адхит̣т̣ха̄таббанти ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ ваккхама̄нанайена на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. евака̄рена пана на̄мам̣ ватва̄ на викаппетаббанти дассети. еса найо сесачӣваресупи. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, на викаппету’’нтиа̄ди (маха̄ва. 358). тасма̄ тичӣвара̄дӣни адхит̣т̣хахантена ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. викаппентена пана ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’’нтиа̄дина̄ тасса чӣварасса на̄мам̣ аггахетва̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’’ти викаппетаббам̣. тичӣварам̣ ва̄ хоту ан̃н̃ам̣ ва̄, йади там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппети, авикаппитам̣ хоти атирекачӣварат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати. там̣ чӣваранти самбандхо.
556-7. ‘‘упапаннам̣ пама̄н̣ена̄’’ти еттха вуттаппама̄н̣ам̣ дассетума̄ха ‘‘паччхимантена̄’’тиа̄ди. сан̇гхат̣итат̣т̣хена сан̇гха̄т̣и. ваттхакхан̣д̣а̄ни сиббанакаммена сан̇гхат̣етва̄ кататта̄ ‘‘сан̇гха̄т̣ӣ’’ти чӣвара̄нам̣ са̄ман̃н̃ана̄мам̣. идха пана рул̣хийа̄ антарава̄сака̄дивисесана̄мабйатиритте чӣварависесе ваттати. мут̣т̣хипан̃чака̄ти еттха ека̄дӣнамат̣т̣ха̄расанта̄нам̣ сан̇кхйа̄садда̄нам̣ сан̇кхйеййе ваттама̄натта̄ пан̃часаддо чӣвараппама̄н̣аппакаран̣ато лаббхама̄нахаттхасан̇кха̄таратанейева паваттати, тенева мут̣т̣хисаддопи уттарападалопена мут̣т̣хиратане ваттати. пан̃чаннам̣ пӯран̣о пан̃чамо, мут̣т̣хийа̄ пан̃чамо мут̣т̣хипан̃чамо. мут̣т̣хипан̃чамо парима̄н̣аметисса̄ти ‘‘мут̣т̣хипан̃чамака̄’’ти ваттаббе ма-ка̄ралопена ‘‘мут̣т̣хипан̃чака̄’’ти сан̇гха̄т̣и вутта̄.
мут̣т̣хиттика̄ти еттха вуттанайена сан̇кхйеййе ваттама̄но ти-саддо чӣвараппама̄н̣аппакаран̣ато лаббхама̄нахаттхасан̇кха̄таратанейева ваттати, тенева мут̣т̣хисаддопи уттарападалопена мут̣т̣хиратане ваттати. тин̣н̣ам̣ пӯран̣о татийо, мут̣т̣хийа̄ татийо мут̣т̣хитатийо, мут̣т̣хитатийо парима̄н̣аметисса̄ти ‘‘мут̣т̣хитатийака̄’’ти ваттаббе тийа-паччайалопена ‘‘мут̣т̣хиттика̄’’ти сан̇гха̄т̣ийева вуччати. евамупарипи. тирийанти тирийато.
уттамантена̄ти уккат̣т̣хапарима̄н̣антена. саттхуно чӣварӯна̄пӣти ‘‘татридам̣ сугатасса сугатачӣвараппама̄н̣ам̣, дӣгхасо нава видаттхийо сугатавидаттхийа̄, тирийам̣ чха видаттхийо’’ти (па̄чи. 548) вуттаппама̄н̣асугатачӣварато ӯна̄пи. пи-саддо самбха̄ване, уккат̣т̣хапариччхедена таттакампи ват̣т̣ати, тато че ӯнам̣ ваттаббамева наттхӣти аттхо. антадвайасандассанена убхайамаджджхе йам̣ пахонакаруччанакаппама̄н̣ам̣, там̣ гахетаббанти дассети.
558. мут̣т̣хипан̃чакасаддо пуббе вуттанайенидха дӣгханте ваттати. мут̣т̣хипан̃чако дӣгханто йасса, йасмим̣ ва̄ пама̄н̣ети виггахо, дӣгхантато мут̣т̣хипан̃чакаппама̄н̣ена̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘мут̣т̣хипан̃чама’’нтипи ликханти. тирийантатоти виттха̄рантато. ад̣д̣хахаттхо ад̣д̣хо уттарападалопена, со теййо татийо йасса пама̄н̣асса̄ти гахетаббам̣, там̣, ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣ам̣ хотӣти аттхо. двихаттхам̣ ва̄ти две хаттха̄ йасса пама̄н̣асса̄ти виггахо, двиратанаппама̄н̣ам̣ ва̄ хотӣти аттхо. идан̃ча ‘‘тирийам̣ двихаттхопи ват̣т̣ати. па̄рупаненапи хи сакка̄ на̄бхим̣ пат̣иччха̄дету’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) ат̣т̣хакатха̄гататта̄ вуттам̣. ‘‘сесе антарава̄саке’’ти идам̣ йатха̄вуттапарима̄н̣ена паримитачӣваранидассанам̣.
559. ахата̄хатакаппа̄нанти еттха ‘‘ваттха̄на’’нти сесо. ахата̄нам̣ ваттха̄нанти нававаттха̄нам̣. ахатато кин̃чи ӯна̄ни ахатакаппа̄ни, тесам̣ нававоха̄рӯпага̄нам̣ катипайадхота̄нам̣ ваттха̄нанти вуттам̣ хоти. сан̇гха̄т̣ӣти сан̇гха̄т̣ина̄макачӣварам̣. дигун̣а̄ти дупат̣т̣аката̄.
560. утуддхат̣а̄нанти атиккантадиваса̄нам̣, бахука̄лам̣ нива̄сетва̄ париччатта̄нанти вуттам̣ хоти. атха ва̄ йа̄ни утуто уддхат̣а̄ни, тесам̣ ваттха̄нанти гахетаббам̣, тин̣н̣ам̣ утӯнаман̃н̃атарам̣ атиккамитва̄ т̣хита̄нам̣ пура̄н̣аваттха̄нанти вуттам̣ хоти. чӣвара̄нанти чӣвараттха̄ни ваттха̄нева гахита̄ни. чатуггун̣а̄ти чатупат̣т̣а̄. сеса̄ дувети антарава̄сакауттара̄сан̇га̄ две. йатха̄сукханти йатха̄ручи. пам̣сукӯланти суса̄на̄дӣсу патитапилотикачӣварам̣.
561. ‘‘тӣн̣ипӣ’’тиа̄дӣсу ‘‘тичӣваре кайирама̄не саббам̣ чхиннакам̣ наппахотӣ’’ти па̄л̣ийам̣ а̄гатаваттхумхи ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве две чхиннака̄ни екам̣ ачхиннака’’нти (маха̄ва. 360) а̄дивачанато ‘‘чӣвара’’нти сесо. чхиндитаббанти ваттха̄ни чхиндитва̄ сиббетва̄ ка̄таббам̣. пахоти чети ваттха̄ни чхиндитва̄ каран̣е йади чӣварасса пахоти. саббесӯти тӣсу чӣваресу. аппахонтесӯти ваттха̄нам̣ чхиндитва̄ сиббанена аппахонтесу. анва̄дхиканти ваттхе ӯна̄тирекам̣ апанетва̄ а̄гантукапаттасан̇кха̄там̣ анува̄там̣ чӣварасса парийанте, маджджхе ча йатха̄рахам̣ дӣгхарассапарима̄н̣айуттам̣ аллийа̄петаббанти вуттам̣ хоти.
562. аччхиннам̣ ва̄ти йатха̄вуттанайена аччхиннам̣ ва̄. ана̄диннанти ана̄диннаа̄гантукапаттам̣. тичӣваранти тӣсу чӣваресу екеканти вуттам̣ хоти. дуббхогена̄ти дут̣т̣ху парибхогена. йатха̄ парибхуттам̣ нассати, татха̄ килит̣т̣ха̄нам̣ дхована̄димакатва̄ нива̄сана̄дина̄ парибхогена.
563-4. кусинти а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча анува̄там̣ чӣварамаджджхе та̄дисамева дӣгхапаттан̃ча. вуттан̃хетам̣ чӣвараккхандхаат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘кусӣти а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча анува̄та̄дӣнам̣ дӣгхапатта̄наметам̣ адхивачана’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). ад̣д̣хакусинти анува̄тасадисам̣ чӣварамаджджхе таттха таттха рассапаттам̣. вуттампи четам̣ ‘‘ад̣д̣хакусӣти антарантара̄ рассапатта̄нам̣ на̄ма’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). ман̣д̣аланти екекасмим̣ кхан̣д̣е маха̄ман̣д̣алам̣. вуттампи четам̣ ‘‘ман̣д̣аланти пан̃чакхан̣д̣икачӣварасса екекасмим̣ кхан̣д̣е маха̄ман̣д̣ала’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). ад̣д̣хаман̣д̣аланти ман̣д̣аласса анто нивесийама̄нам̣ кхуддакаман̣д̣алам̣. вуттампи четам̣ ‘‘ад̣д̣хаман̣д̣аланти кхуддакаман̣д̣ала’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). виват̣т̣анти ман̣д̣алам̣, ад̣д̣хаман̣д̣алан̃ча̄ти две екато катва̄ сиббитам̣ вемаджджхе кхан̣д̣ам̣. вуттампи четам̣ ‘‘виват̣т̣анти ман̣д̣алан̃ча ад̣д̣хаман̣д̣алан̃ча екато катва̄ сиббитам̣ маджджхимакхан̣д̣а’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). анувиват̣т̣анти маджджхимакхан̣д̣асса убхосу пассесу сиббитам̣ татхева двиман̣д̣алапаттам̣ кхан̣д̣адвайам̣. вуттампи четам̣ ‘‘анувиват̣т̣анти тасса убхосу пассесу две кхан̣д̣а̄нӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). ба̄хантанти тесам̣ анувиват̣т̣а̄нам̣ ба̄хирапассе сиббитам̣ ба̄хиракхан̣д̣адвайам̣. вуттампи четам̣ ‘‘ба̄хантанти тесам̣ анувиват̣т̣а̄нам̣ бахи екекам̣ кхан̣д̣а’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345).
пан̃чаннам̣ сама̄ха̄ро пан̃чакам̣, дасситаппака̄рапан̃чакхан̣д̣ехи сиббитачӣварам̣ пан̃чакам̣ на̄ма. а̄ди-саддена саттакхан̣д̣а̄дӣхи сиббитачӣвара̄нам̣ гахан̣ам̣. теневеттха̄ха ‘‘каттаббам̣ ту тичӣвара’’нти. саттакхан̣д̣асса чӣварасса екам̣ маджджхимакхан̣д̣ам̣ виват̣т̣ана̄мамева хоти, тасса убхосу пассесу две две кхан̣д̣а̄ни чӯл̣а̄нувиват̣т̣амаха̄нувиват̣т̣асан̇кха̄та̄ни анувиват̣т̣ана̄ма̄нева хонти. вуттан̃четам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘атха ва̄ анувиват̣т̣анти виват̣т̣асса екапассато двиннам̣, екапассато двиннанти чатуннампи кхан̣д̣а̄наметам̣ на̄ма’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). ба̄хантанти двӣсу парийантесу сиббанӣйам̣ ба̄хиракхан̣д̣адвайам̣, тан̃ча сан̇гхат̣етва̄ ба̄хаматтхаке т̣хапийама̄натта̄ ‘‘ман̃ча̄ уккут̣т̣хим̣ каронтӣ’’тиа̄дӣсу вийа а̄дхеййе а̄дха̄ропача̄равасена ба̄ха̄ти ча чӣварасса парийанта̄вайаватта̄ ‘‘анта’’нти ча вуччати. вуттампи четам̣ ‘‘ба̄хантанти суппама̄н̣ам̣ чӣварам̣ па̄рупантена сам̣харитва̄ ба̄ха̄йа упари т̣хапита̄ убхо анта̄ бахимукха̄ тит̣т̣ханти, тесам̣ етам̣ на̄ма’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 345). идам̣ саттакхан̣д̣ачӣварамева маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вихитанти ида̄нипи тадева ват̣т̣ати. вуттампи четам̣ ‘‘айамева хи найо маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутто’’ти. бхиккхуна̄ кусим̣…пе… ба̄хантампича̄ти саббам̣ видхим̣ дассетва̄ва чхиннам̣ пан̃чака̄диппабхедакам̣ саман̣аса̄руппам̣ тичӣварам̣ каттаббанти йоджана̄.
565-6. йатха̄вуттавидхим̣ авира̄дхетва̄ чӣварам̣ каппабиндум̣ датва̄ сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена адхит̣т̣ха̄йа парибхун̃джантасса адхит̣т̣ха̄нам̣ катхам̣ бхиджджатӣти а̄ха ‘‘да̄нена̄’’тиа̄ди. да̄нена̄ти ан̃н̃асса да̄нена. аччхиджджага̄хена̄ти ан̃н̃ена аччхиндитва̄ гахан̣ена. висса̄саггахан̣ена ча̄ти аттани висса̄сена ан̃н̃асса гахан̣ена. хӣна̄йа̄ваттанена̄ти сиккхам̣ аппаччаккха̄йа гихибха̄вӯпагаманена ан̃н̃асса да̄не вийа чӣваре нира̄лайабха̄венева париччатта̄.
кечи пана ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти бхиккхунийа̄ гихибха̄вӯпагаманена̄ти еваматтхам̣ гахетва̄ бхиккху пана виббхантопи йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, та̄ва бхиккхуйева̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ ‘‘бхиккхунийа̄ хӣна̄йа̄ваттанена̄’’ти висесетва̄ авуттатта̄, бхиккхунийа̄ ча гихибха̄вӯпагамане адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ висум̣ ваттаббанти наттхи тасса̄ виббхаманенева ассаман̣ибха̄вато.
сиккха̄йа̄ти бхиккхусиккха̄йа. паха̄нена̄ти паччаккха̄нена. сиккха̄паччаккха̄нам̣ панеттха саче бхиккхулин̇ге т̣хито сиккхам̣ паччаккха̄ти, тасса ка̄йалаггампичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти дассанаттхам̣ гахитам̣. ‘‘сиккха̄йа ча паха̄нато’’ти ча ликханти, там̣ ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄пи, сиккха̄йа ча паха̄нато’’ти па̄т̣хаккаме сати йуджджати. йатха̄вутто пана па̄т̣хо ‘‘сиккха̄йа ча паха̄нена, хӣна̄йа̄ваттаненапӣ’’ти па̄т̣хаккаме йуджджати. йатха̄ татха̄ ва̄ хоту, на кочи виродхо.
паччуддха̄рена̄ти чӣварасса паччуддхаран̣ена. ‘‘ка̄лакирийа̄йа̄’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанато вина̄сена̄ти чӣвараса̄микасса джӣвитавина̄сова вуччатӣти. лин̇гасса париваттана̄ти бхиккхусса иттхилин̇гапариваттана̄, бхиккхунийа̄ пурисалин̇гапариваттана̄ти евам̣ убхайатха̄ лин̇гасса париваттанена. саббам̣ нававидхампи чӣварам̣. адхит̣т̣ха̄нанти еттха ‘‘имехи ат̣т̣хахӣ’’ти сесо. вуттова̄йаматтхо ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘таттха пуримехи ат̣т̣хахи саббачӣвара̄ни адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахантӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469). бхиджджатӣти паджахати. чхиддасса бха̄во чхиддабха̄во, тасмим̣, чхидде сати чхидде джа̄тети вуттам̣ хоти. тичӣваранти тӣсу чӣваресу ан̃н̃атаранти вуттам̣ хоти. тичӣварамева ва̄ти гахетаббам̣. вуттан̃ча ‘‘чхиддабха̄вена пана тичӣварассева̄’’ти.
567. кӣваппама̄н̣е чхидде джа̄тети а̄ха ‘‘канит̣т̣хасса̄’’тиа̄ди. ‘‘канит̣т̣ха…пе… ма̄н̣ака’’нти имина̄ хет̣т̣химапариччхедам̣ дассети.
568. еко тантупӣти дӣгхато ва̄ тирийато ва̄ екампи суттам̣.
569. джин̣н̣ат̣т̣ха̄не аггал̣ам̣ дентена течӣварикена ваттитаббавидхим̣ дассетума̄ха ‘‘пат̣хама’’нтиа̄ди. пат̣хаманти чхиннат̣т̣ха̄насса чхинданато пуббейева. аггал̣ам̣ датва̄ти ваттхакхан̣д̣ам̣ аллийа̄петва̄. раккхатӣти еттха ‘‘адхит̣т̣ха̄на’’нти ануваттате, ‘‘течӣварико бхиккхӯ’’ти лаббхати, евам̣ ваттхакхан̣д̣ам̣ аллийа̄пенто течӣварико бхиккху адхит̣т̣ха̄нам̣ раккхатӣти вуттам̣ хоти. випарийа̄йена адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндатӣти лаббхати. пат̣хамам̣ две кот̣ийо гхат̣етва̄ти йоджана̄. маджджхе джин̣н̣ам̣ адхит̣т̣хитачӣварам̣ маджджхе чхинданто тато пуббейева две кот̣ийо екато гхат̣етва̄ сиббитва̄. паччха̄ти кот̣игхат̣анато паччха̄. чхиндатӣти маджджхам̣ убхайакот̣им̣ ка̄тум̣ чхиндати. раккхатӣти вуттаппака̄рамева.
570. тичӣваре каттха джа̄там̣ чхиддамадхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндатӣти а̄ха ‘‘чатуран̇гула̄’’тиа̄ди. чатта̄ри ча ат̣т̣ха ча чатурат̣т̣хам̣, чатуннам̣ ат̣т̣ханнам̣ ва̄ ан̇гула̄нам̣ сама̄ха̄ро чатурат̣т̣хан̇гулам̣, тасма̄ти гахетаббам̣. чатуран̇гула̄ ат̣т̣хан̇гула̄ти йоджана̄. оранти аббхантарам̣. екан̃ча две ча екадве, тесам̣ екадвиннам̣, ‘‘чӣвара̄на’’нти пакаран̣ато лаббхати, екасса чӣварасса, двиннан̃ча чӣвара̄нанти йоджана̄. йатха̄сан̇кхйа̄нуддесавасена екасса тирийато чатуран̇гулато орам̣, двиннам̣ тирийато ат̣т̣хан̇гулато оранти йоджана̄. ва̄кйадвайепи ‘‘чхиддам̣ бхиндатева̄’’ти йоджетаббам̣.
екасса чӣварасса̄ти антарава̄сакачӣварасса. тирийатоти виттха̄рато. чатуран̇гулам̣ оранти чатуран̇гулато аббхантаре чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати. двиннанти уттара̄сан̇гасан̇гха̄т̣ӣнам̣. тирийатоти виттха̄рато. ат̣т̣хан̇гулато оранти ат̣т̣хан̇гулато аббхантаре. тин̣н̣ампи дӣгхато видаттхийа̄ орам̣ чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндатева̄ти йоджана̄. еттха видаттхи вад̣д̣хакивидаттхи гахетабба̄. евам̣ вуттапариччхедаббхантаре чхидде джа̄те тасса чӣварасса атирекачӣваратта̄ даса̄хаманатиккамитва̄ сӯчикаммам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. татха̄ акаронтена пана париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣.
571. ‘‘нисӣданасса̄’’ти ‘‘нисӣданачӣварасса̄’’ти ваттаббе уттарападалопена вуттанти дат̣т̣хаббам̣. дийад̣д̣ха̄ти еттха висеситабба̄ видаттхи ‘‘две видаттхийо’’ти ча ‘‘сугатасса видаттхийа̄’’ти ча вуттаса̄маттхийа̄ лаббхати. ад̣д̣хена дутийа̄ дийад̣д̣ха̄, дутийам̣ ад̣д̣хаметасса̄ти ‘‘дутийад̣д̣ха̄’’ти ваттаббе тийа-паччайалопена ‘‘дийад̣д̣ха̄’’ти вуттам̣, ад̣д̣хадутийа̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘сугатасса видаттхийа̄’’ти пама̄н̣анийамасса кататта̄ вад̣д̣хакивидаттхийа̄ тиссо видаттхийо ека̄ сугатавидаттхи хоти. идам̣ нисӣданачӣварам̣ дӣгхато вад̣д̣хакихаттхена тихаттхам̣, виттха̄рато чхал̣ан̇гула̄дхикадвихаттхаппама̄н̣ам̣ хоти. ‘‘даса̄ видаттхӣ’’ти (па̄чи. 533) вуттатта̄ дийад̣д̣хахаттха̄ даса̄ти ведитабба̄.
572. чатассоти еттха̄пи ‘‘видаттхийо’’ти са̄маттхийа̄ва лаббхати. ‘‘кан̣д̣уппат̣иччха̄дийа̄’’ти вибхаттипарин̣а̄мена дӣгхатоти йоджана̄.
573. ад̣д̣хам̣ теййам̣ татийам̣ йасса̄ са̄ ад̣д̣хатеййа̄, ад̣д̣хататийа̄ти вуттам̣ хоти.
574. тато уттарим̣ тадуттарим̣, тасса тасса вуттаппама̄н̣ато атирекам̣. адхикаччхедананти адхикасса пама̄н̣а̄тириттат̣т̣ха̄насса чхеданам̣ асса па̄читтийасса десана̄йа̄ти адхикаччхеданам̣, вуттаппама̄н̣ато адхикат̣т̣ха̄нам̣ чхиндитва̄ десетаббам̣ па̄читтийам̣. удӣритам̣ вуттам̣ па̄л̣ийа̄ти аттхо.
575. аппама̄н̣ена̄ти гун̣авасена аппама̄н̣ена самма̄самбуддхена.
576. саббам̣ ват̣т̣атӣти самбандхо. ‘‘сабба’’нти имина̄ ат̣т̣хакатха̄йа а̄гатам̣ нӣла̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. маханта̄дибхедам̣ саббам̣ паччаттхаран̣ачӣварам̣ ват̣т̣ати.
577. ‘‘мукхапун̃чханачол̣ам̣ ека’’нти падаччхедо. екам̣ дховитва̄ йа̄ва суккха̄пӣйати, та̄ва ан̃н̃ена мукхапун̃чханена бхавитаббатта̄ а̄ха ‘‘двепи ват̣т̣анти саббатха̄’’ти.
579. пама̄н̣ато, ган̣анато ча атӣта̄ти пама̄н̣аган̣ана̄тӣта̄. ‘‘пама̄н̣а̄тӣта̄’’ти вачанена винайадхара̄нам̣ аппама̄н̣агун̣атам̣ дассети, ‘‘ган̣ана̄тӣта̄’’ти имина̄ атиккантаган̣анатам̣. пакатам̣ винайе пат̣хамам̣ катам̣ буддхена бхагавата̄ пан̃н̃аттам̣ джа̄нантӣти пакатан̃н̃ӯ, винайадхара̄, те пакатан̃н̃уно. апарима̄н̣агун̣аман̣иган̣абхӯситаупа̄лида̄сака̄димаха̄тхера̄чарийапарампара̄гата̄ сан̇кхйа̄патха̄тӣта̄ винайадхара̄ти вуттам̣ хоти.
580. сугатат̣т̣хан̇гула̄йа̄манти вад̣д̣хакиратанаппама̄н̣адӣгхам̣. чатуран̇гулавиттхатанти вад̣д̣хакивидаттхиппама̄н̣авиттха̄рам̣. викаппанупагам̣ паччхимам̣ чӣварам̣ на̄ма хоти. паччхимам̣ чӣваранти парисса̄ванапат̣а̄дӣнам̣ висесанам̣, паччхимачӣвараппама̄н̣анти вуттам̣ хоти.
581. парисса̄вапат̣анти удакапарисса̄ванаттхам̣ пат̣ам̣. паттаттхавиканти паттакан̃чукам̣. поттхакаттхавиканти поттхакакан̃чукам̣. а̄диггахан̣ена паччхимаппама̄н̣а̄дим̣ йам̣ кин̃чи пат̣ам̣, дан̣д̣апат̣ан̃ча сан̇ган̣ха̄ти.
582. адхит̣т̣ха̄тунти париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣. т̣хапитети анадхит̣т̣ха̄йа т̣хапите. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘ана̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) а̄ха. наттхи досата̄ти досо ева досата̄. ‘‘аттано сантакабха̄вато мочетва̄ т̣хапитам̣ сандха̄йа маха̄паччарийам̣ ана̄патти вутта̄’’ти ваданти. ‘‘имина̄ бхесаджджам̣ чета̄песса̄ми, идам̣ ма̄туйа̄ дасса̄мӣ’’ти т̣хапентена адхит̣т̣ха̄таббам̣. ‘‘идам̣ бхесаджджасса, ма̄туйа̄’’ти вибхаджитва̄ сасантакабха̄вато мочите адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. хоти четтха –
‘‘йам̣ ваттхам̣ бхиккхуна̄ ладдхам̣, катам̣ ма̄та̄дисантакам̣;
ниссаггийам̣ на хотӣти, тама̄ху винайан̃н̃уно’’ти.
583. вассама̄се чатуроти васса̄не чатуро ма̄се, адхит̣т̣ха̄накирийа̄йа чатта̄ро ма̄се авиччхедоти аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. вассике чатта̄ро ма̄се нива̄сетабба̄ са̄т̣ика̄ вассикаса̄т̣ика̄.
584. кан̣д̣ум̣ пат̣иччха̄детӣти кан̣д̣уппат̣иччха̄ди, кан̣д̣урога̄турасса бхиккхуно таппат̣иччха̄данаттхаманун̃н̃а̄тачӣварассетамадхивачанам̣. хонти четтха –
‘‘ма̄тикат̣т̣хакатха̄йасса̄, кан̣д̣уччха̄дикаса̄т̣ийа̄;
на ка̄ла̄тиккаме вуттам̣, адхит̣т̣ха̄навиват̣т̣анам̣.
адхит̣т̣ха̄напаха̄нан̇ге-су вуттатта̄ висесато;
вӣмам̣ситаббам̣ вин̃н̃ӯхи, таттха йам̣ ка̄ран̣ам̣ сийа̄’’ти.
586. ‘‘асаммукхе етанти ча̄’’ти вачаненева саммукхе ‘‘има’’нти вин̃н̃а̄йати. вичаккхан̣о паччуддхареййа̄ти йоджана̄.
587. адхит̣т̣хитанти адхит̣т̣ха̄нам̣.
588. ити саббамиданти евам̣ вуттам̣ идам̣ тичӣвара̄дӣнам̣ пама̄н̣а̄дисаббавидха̄нам̣. течӣварикабхиккхуноти тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитатечӣварикасса винайатечӣварикасса. тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ сама̄ха̄ро тичӣварам̣, тин̣н̣ам̣ тичӣвара̄нам̣ сама̄ха̄роти ‘‘титичӣвара’’нти ваттаббе екадесасарӯпекасесанайена ‘‘тичӣвара’’нти навачӣвара̄ни сан̇гахита̄ни, тичӣваре нийутто течӣварикоти винайатечӣварико вуччати. дхутан̇гатечӣварикасса̄пи тичӣваре идамева видха̄нанти сопи сан̇гайхати. ан̃н̃есу ва̄ пана чхасу чӣваресу париккха̄рачол̣ам̣ екам̣ ам̣сака̄са̄вамева ват̣т̣ати. татха̄ ватва̄ва̄ти ‘‘имам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена ватва̄. там̣ париккха̄рачол̣ам̣. париккха̄рачол̣амасса аттхи, таттха ва̄ нийуттоти париккха̄рачол̣ико.
589. ‘‘тичӣварам̣ пана париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати, на ват̣т̣атӣ’’ти ануйогам̣ катва̄ ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) ат̣т̣хакатха̄йа вуттатта̄ идха ‘‘тичӣвара’’нти чӣвараттайамева вуттам̣. ‘‘сукхапариха̄раттхам̣ екампи викаппетабба’’нти вачанато екадесе самуда̄йопача̄равасена екампи викаппетаббамева хоти.
париккха̄рачол̣ам̣ ка̄тумпи ват̣т̣атӣти баддхасӣмато бахи васантена екакена течӣварикена антоарун̣е асатийа̄ тӣсу чӣваресу хаттхапа̄се акатесу ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ хотӣти, винайакаммам̣ ка̄тум̣ сабха̄гапуггала̄нам̣ дуллабхатта̄ ча сукхапариха̄раттхам̣ тӣсу екам̣ ва̄ сабба̄ни ева ва̄ тичӣварана̄мена ката̄дхит̣т̣ха̄на̄ни паччуддхаритва̄ париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣ха̄тумпи ват̣т̣атӣти вуттам̣ хоти.
евам̣ аггахетва̄ ‘‘саче тичӣварам̣ париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ лабхеййа, удоситасиккха̄паде париха̄ро нираттхако бхавеййа̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) вуттам̣ маха̄падуматтхерасса матам̣ дассетума̄ха ‘‘евам̣ чудосите’’тиа̄ди. евам̣ чети евам̣ тичӣварам̣ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣хахитва̄ парихаритум̣ ват̣т̣ати че. удоситети имасса сиккха̄падасса анантаре дутийакатхинасиккха̄паде. вутто париха̄роти ‘‘екакуласса га̄мо хоти париккхитто ча. антога̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ антога̄ме ваттхабба’’нтиа̄дина̄ (па̄ра̄. 478) найена падабха̄джана̄васа̄не вутто, идха ча ‘‘га̄ма̄дӣсу падесесӯ’’тиа̄дина̄ найена анантарам̣ ваккхама̄но тичӣварасса парихаран̣авидхи. нираттхакоти париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣хитачӣварасса тена видхина̄ тичӣварам̣ апарихарантасса̄пи бхиккхуно ана̄паттибха̄вато ниппайоджаноти аттхо.
590. таппарихаритума̄ха ‘‘на’’ичча̄ди. на нираттхакоти йоджана̄. хетум̣ дассетума̄ха ‘‘течӣварикассева̄’’тиа̄ди. йо тичӣварана̄мена адхит̣т̣ха̄нам̣ апаччуддхаритва̄ сатим̣ упат̣т̣хапетва̄ антоарун̣е чӣварам̣ хаттхапа̄сато амочетва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, та̄дисасса течӣварикассева тасмим̣ сиккха̄паде удоситапариха̄расса бхагавата̄ деситатта̄ти аттхо. йасма̄ та̄дисассева течӣварикасса удоситасиккха̄паде париха̄ро вутто, тасма̄. там̣ саббампӣти там̣ нававидхам̣ саббампи чӣварам̣. париккха̄рачол̣асса̄ти париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ чӣварам̣ парибхун̃джитука̄масса париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати.
591. имина̄ удоситапариха̄расса анираттхакабха̄вам̣ са̄дхетва̄ ида̄ни ‘‘тичӣварам̣ париккха̄рачол̣ана̄мена̄пи адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти имасса адхикаттхасса маха̄ка̄рун̣икена анун̃н̃а̄табха̄ве кирийантара̄нуджа̄нанасан̇кха̄таадхикавачанасса н̃а̄пакахетубха̄вам̣ дассетума̄ха ‘‘адхит̣т̣хетӣ’’тиа̄ди. имасмим̣йева сиккха̄паде ана̄паттива̄ре ‘‘ана̄патти антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети, викаппетӣ’’ти па̄т̣хе ана̄паттибха̄ве ‘‘адхит̣т̣хетӣ’’ти еттакенева парийатте (па̄ра̄. 469) ‘‘викаппетӣ’’ти кирийантара̄нуджа̄нанена пака̄рантарена̄пи досо наттхӣти адхиппа̄йасса вин̃н̃а̄питатта̄ти аттхо.
592. евам̣ каронтасса̄ти тичӣварана̄мена адхит̣т̣ха̄нам̣ паччуддхаритва̄ париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣хахантасса. ида̄ни атиппасан̇гам̣ дассетука̄масса чодакасса адхиппа̄йам̣ дассетума̄ха ‘‘ева’’нтиа̄ди. мӯла̄дхит̣т̣ха̄нам̣ паха̄йа ка̄таббаппака̄рантарасса̄пи виджджама̄натта̄ тичӣварам̣ паччуддхаритва̄ мукхапун̃чхана̄дикам̣ катва̄ адхит̣т̣хахатопи досо на сийа̄ти касма̄ на̄паджджатӣти аттхо. наити атиппасан̇ганива̄ран̣е.
593. киччавидха̄натоти тесам̣ мукхапун̃чхана̄дӣнам̣ аттано аттано киччасса са̄дханато, та̄дисам̣ киччависеса̄пеккхам̣ вина̄ там̣там̣на̄мена адхит̣т̣ха̄тум̣ на йуджджатӣти адхиппа̄йо. акиччасса̄ти мукхапун̃чхана̄дикиччарахитасса. адхикасса̄ти паччуддхаритва̄ пат̣хамам̣ адхит̣т̣ха̄насса виджахитатта̄ атирекасса. асса̄ти тичӣварасса. адхит̣т̣ха̄нам̣ ту йуджджатӣти даса̄хам̣ анатиккамитва̄ париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣ха̄нам̣ пана йуджджати.
594. нидха̄насса мукхам̣ упа̄йоти нидха̄намукхам̣, антарава̄сака̄дитам̣там̣чӣварана̄мена адхит̣т̣ха̄нато атирекам̣ йам̣ кин̃чи чӣварам̣ йатха̄ т̣хапитам̣ а̄паттим̣ на кароти, татха̄ нидха̄насса упа̄йоти аттхо. етам̣ париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄нам̣. маха̄паччарийанти бра̄хман̣атиссабхайе бхиккхусан̇гхам̣ джамбудӣпам̣ нетум̣ саккасса дева̄наминдасса а̄н̣аттийа̄ висукаммена ниммитамаха̄паччарийам̣ нисӣдитва̄ ликхитатта̄ там̣на̄мака̄йам̣ винайат̣т̣хакатха̄йам̣, ‘‘маха̄паччарийа̄дисӯ’’типи ликханти.
595. париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣ха̄навидха̄насса вуттаппама̄н̣ам̣ катаманти а̄ха ‘‘чӣвара’’нтиа̄ди. ‘‘нида̄не уппаттито’’ти падаччхедо. ‘‘чӣварам̣ парипун̣н̣а’’нти нида̄не ‘‘тичӣварам̣ сампун̣н̣ам̣ виджджати, идаматирекачӣварам̣ ким̣ ка̄табба’’нти бхиккхӯхи бхагавато а̄рочитаваттхумхи. уппаттитоти париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄насса уппаннатта̄, анун̃н̃а̄татта̄ти аттхо. ‘‘тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти тичӣварам̣, аттхо ча хоти парисса̄ванехипи тхавика̄хипи. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣. ануджа̄на̄ми бхиккхаве париккха̄рачол̣ака’’нти (маха̄ва. 357) еттха па̄л̣ийам̣ евам̣ виппава̄сасукхаттхам̣ на̄мена̄дхит̣т̣хитатичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ паччуддхаритва̄ париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣти са̄дханена тадекаса̄дханатта̄ ева екампи чӣварам̣ викаппетум̣ ват̣т̣атӣти вуттамева хоти. тенева̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘еван̃ча сати йо тичӣваре екена чӣварена виппаваситука̄мо хоти, тасса тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нам̣ паччуддхаритва̄ виппава̄сасукхаттхам̣ викаппана̄йа ока̄со динно хотӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469).
596-8. етта̄вата̄ каппийачӣваран̃ча таттха каттаббан̃ча дассетва̄ ида̄ни акаппийачӣварам̣ дассетума̄ха ‘‘кусава̄ка̄дӣ’’тиа̄ди. кусанти даббатин̣ам̣. ва̄канти руккха̄дӣнам̣ ва̄кам̣. а̄ди-саддена пхалакам̣ гахитам̣, чӣра-саддо чӣварапарийа̄йо, имасмим̣ куса̄дайо гантхетва̄ кате чӣварейева ваттати. кесаджам̣ камбаланти мануссакесехи вӣтакамбалан̃ча. ва̄ладжам̣ камбаланти ассава̄лачамарава̄лехи вӣтакамбалан̃ча. улӯкапаккханти косийасакун̣апаттам̣. идха пана там̣ гантхетва̄ катачӣварамева гахетаббам̣. аджинаккхипети аджинадӣпичамме. ‘‘дха̄райато тхуллаччайа’’нти паччекам̣ самбандхо.
кадалидуссети кадалива̄камайаваттхе. еракадуссети еракамайаваттхе. аккадуссети аккадан̣д̣е ва̄ тесам̣ сутта̄ни ва̄ гахетва̄ катаваттхе. поттхакети макачива̄камайаваттхе. тирӣт̣е ва̄ти евам̣на̄маке руккхатаче. вет̣ханети сӣсавет̣хане. кан̃чукети каваче.
саббанӣлакети кеваланӣлаке. еса найо ман̃джет̣т̣ха̄дӣсу. маха̄на̄мараттети танупадумадалаван̣н̣аратте. маха̄ран̇гараттети сатападиван̣н̣аратте.
599. аччхиннадасакети аччхинна̄ даса̄ йасса, тасмим̣ чӣваре. еса найо дӣгхадасепи. пхаладасети пхаласадисагантхита̄ даса̄ йасса, тасмим̣. пуппхадасети кан̣н̣икам̣ бандхитва̄ вика̄сетва̄ ката̄ даса̄ йасса, тасмим̣ чӣварети аттхо. аччхинначӣварасса̄ти наггам̣ катва̄ чорехи вилуттачӣварасса. еттха̄ти кусава̄ка̄дӣсу, саббанӣла̄дӣсу ча. кин̃чӣти екампи акаппийам̣ наттхи анануломикам̣ наттхи. ‘‘наггена етесу акаппийачӣваресу йам̣кин̃чи ладдхам̣, тена хирикопинам̣ пат̣иччха̄детва̄ паччха̄ каппийачӣваре ладдхе там̣ адхива̄сетва̄ идам̣ акаппийачӣварам̣ париччаджитаббам̣. саббанӣлака̄диваттхесу ладдхесу каппийараджанена раджитва̄, там̣ ван̣н̣ам̣ на̄сетва̄ ва̄ каппийаваттха̄ни убхайапассесу аллийа̄петва̄, пат̣иччха̄детва̄ ва̄ нива̄сетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.
600. ‘‘антодаса̄ха’’нти идам̣ ‘‘адхит̣т̣хетӣ’’тиа̄дӣхи саббападехипи йоджетаббам̣. виссаджджетӣти ан̃н̃асса дети. идха да̄нам̣ дувидхам̣ саммукха̄да̄нам̣, параммукха̄да̄нанти. пат̣игга̄хакам̣ дисва̄ ‘‘идам̣ туйхам̣ даммӣ’’ти да̄нам̣ саммукха̄да̄нам̣ на̄ма. параммукха̄ ‘‘идам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти диннам̣ параммукха̄да̄нам̣. ‘‘идам̣ твам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти ва̄ ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти ва̄ вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти саче вадати, да̄нагахан̣адвайампи суддхам̣. ‘‘идам̣ тава сантакам̣ карохи, тава сантакам̣ хоту, тава сантакам̣ хотӣ’’ти да̄йакена вутте ган̣хантопи ‘‘мама сантакам̣ кароми, мама сантакам̣ хоту, мама сантакам̣ хотӣ’’ти вадати че, да̄нам̣, гахан̣ан̃ча асуддхам̣ хоти. ‘‘тава сантакам̣ карохӣ’’ти вутте пана ‘‘са̄дху бханте майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти ватва̄ ган̣ха̄ти, гахан̣ам̣ суддхам̣. ‘‘идам̣ туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘ахам̣ на ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, пуна ‘‘диннам̣ майа̄, туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте итаропи пуна пат̣иккхипати, там̣ чӣварам̣ кассачи асантакатта̄ даса̄ха̄тиккамена̄пи ниссаггийам̣ на хотӣти паччха̄ тесу двӣсу йо иччхати, тена адхит̣т̣ха̄йа парибхун̃джитаббанти саббамидам̣ ат̣т̣хакатха̄йа (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469 аттхато сама̄нам̣) вуттам̣.
адхит̣т̣хитачӣваре адхит̣т̣ха̄не вематикена аттано виматим̣ пат̣хамам̣ а̄ви катва̄ ‘‘саче анадхит̣т̣хитам̣, евам̣ кате каппийам̣ хотӣ’’ти чинтетва̄ ниссаджджетва̄ винайакаммам̣ каронтасса муса̄ва̄дадосо на̄паджджати. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘на хи евам̣ джа̄на̄петва̄ винайакаммам̣ каронтасса муса̄ва̄до хотӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469). ‘‘кечи ‘татха̄ вематикачӣварам̣ ан̃н̃ена висса̄сена гахетва̄ пуна да̄табба’нти ваданти, там̣ на сундара’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469 тхокам̣ висадисам̣) таттхева вуттам̣.
винассатӣти чора̄дӣхи винассати. ‘‘нассати, д̣айхати, аччхиндитва̄ ган̣хантӣ’’ти има̄нипи вина̄саппака̄ратта̄ ‘‘винассатӣ’’ти имина̄ва сан̇гайханти. таттха ‘‘нассатӣ’’ти идам̣ чора̄дӣхи хат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣, ‘‘винассатӣ’’ти идам̣ ундӯракха̄йита̄дим̣ сандха̄йа вуттам̣, ‘‘д̣айхатӣ’’ти аггина̄ дад̣д̣хам̣ сандха̄йа. висса̄сети еттха сандит̣т̣хо ча самбхатто ча а̄лапито ча джӣвати ча гахите чаттамано хотӣти пан̃чан̇гасаманна̄гатена аттани висса̄сена ан̃н̃ена гахитети аттхо. пака̄сита̄ти ‘‘ана̄патти антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хетӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 469) найена вутта̄.
601. идам̣ пана самут̣т̣ха̄нам̣ на̄мена катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма̄ти аттхо. идам̣ катхинасамут̣т̣ха̄нам̣ на̄ма ка̄йава̄чато ча ка̄йава̄ча̄читтато ча самут̣т̣ха̄ти. атирекачӣварабха̄васса джа̄наначиттена пан̣н̣аттиджа̄наначитте асатипи а̄паттисамбхавато ачиттам̣. анадхит̣т̣ха̄нато, авикаппанато ча акрийам̣. каммат̣т̣ха̄намануйун̃джанто ва̄ четийа̄дим̣ ванданто ва̄ ека̄дасамам̣ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пети, кусалачитто а̄паджджати, калаха̄дипасуто ва̄ вӣтиккамам̣ джа̄нанто ва̄ ут̣т̣ха̄пети, акусалачитто а̄паджджати, кхӣн̣а̄саво пана асатийа̄ ва̄ пан̣н̣аттим̣ аджа̄нанто ва̄ татха̄ каронто абйа̄катачитто а̄паджджатӣти тичиттам̣. вуттанайена каммат̣т̣ха̄на̄димануйун̃джантасса соманассачиттасаман̇гино сукхаведана̄, упеккха̄читтасаман̇гино упеккха̄ведана̄, калаха̄дипасутасса доманассачиттасаман̇гино дуккхаведана̄ хотӣти тиведанам̣. еса найо упарипи еварӯпе т̣ха̄не йоджетаббо.
пат̣хамакатхинакатха̄ван̣н̣ана̄.
602. га̄ма̄дӣсу падесесу типан̃часӯти тичӣвара̄ни никкхипитва̄ виппава̄сена досам̣, уппаджджанат̣т̣ха̄нан̃ча дассетум̣ ‘‘га̄мо екӯпача̄ро’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 477) найена па̄л̣ийам̣ вуттага̄манивесанаудоситаат̣т̣ама̄л̣апа̄са̄дахаммийана̄ва̄саттхакхеттадхан̃н̃акара- н̣аа̄ра̄мавиха̄раруккхамӯлааджджхока̄сасан̇кха̄тесу паннарасасу чӣвараниккхепат̣т̣ха̄несӯти вуттам̣ хоти. еттха га̄мо на̄ма екакут̣ика̄дига̄мо.
нивесанам̣ на̄ма га̄мато бахи чатуса̄ла̄дико гехо. тена̄ха ган̣т̣хипаде ‘‘га̄манивесана̄нам̣ висесам̣ ваданта̄ ‘пуна екапариччхедам̣ катва̄ нивесита̄ бахугеха̄ нивесанам̣ на̄ма хонтӣ’ти ваданти, тасма̄ идам̣ нивесана̄ди саббам̣ ‘га̄мато бахӣ’ти гахетабба’’нти. идан̃ча таттхева вуттам̣ ‘‘нивесана̄дикам̣ антога̄ме че хоти, га̄ме вуттапариха̄рассева лаббханато антога̄мато бахӣ’ти гахетабба’’нти.
ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘удоситоти йа̄на̄дӣнам̣ бхан̣д̣а̄нам̣ са̄ла̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.482-487) вуттасарӯпам̣ удоситам̣ на̄ма. ‘‘ат̣т̣оти пат̣ира̄джа̄дипат̣иба̄ханаттхам̣ ит̣т̣хака̄хи като бахалабхиттико чатупан̃чабхӯмико патиссайависесо’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.482-487) вуттасарӯпо ат̣т̣о на̄ма. ‘‘ма̄л̣оти екакӯт̣асан̇гахито чатурассапа̄са̄до’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 482-487) вутто екакан̣н̣икасан̇гахито чатурассагехо ма̄л̣о на̄ма. па̄са̄доти дӣгхапа̄са̄до. хаммийанти мун̣д̣аччхаданапа̄са̄до. на̄ва̄ти йа̄наппатти. саттханти джан̇гхасаттхасакат̣асаттхавасена дувидхо джанасамӯхо, со ча нивит̣т̣ха̄нивит̣т̣хавасена паччекам̣ дувидхо. таттха нивит̣т̣хе ватиа̄дипариккхепопи хотева.
кхеттанти йавакхетта̄дикхеттам̣. дхан̃н̃акаран̣ам̣ кхалам̣. а̄ра̄мо пуппха̄ра̄мо, пхала̄ра̄мо ча. виха̄роти екампи сена̄санам̣ вуччати. ‘‘руккхо на̄ма йам̣ маджджхантике ка̄ле саманта̄ чха̄йа̄ пхаратӣ’’ти (па̄ра̄. 494) вуттаппама̄н̣апариччханно руккхо. аджджхока̄со на̄ма саттаббхантаро, со вин̃ча̄т̣авиа̄диага̄мака̄ран̃н̃е ча маччхабандха̄нам̣ агаманапатхе самуддадӣпе ча лаббхати. маччхабандха̄нам̣ агаманапатхо на̄ма удакапит̣т̣хийа̄ гантва̄ пуна тадахева гехам̣ а̄гантум̣ асаккун̣еййата̄йа дӯро самуддаппадесо вуччати.
айам̣ га̄ма̄дико паччекам̣ екӯпача̄ро, на̄нӯпача̄роти дувидхо. таттха аджджхока̄сам̣ вина̄ га̄ма̄дико там̣там̣ра̄джа̄диса̄микакула̄нам̣ екаттхана̄наттхавасена екакуласантако че хоти, екӯпача̄ро. на̄на̄куласантако че, на̄нӯпача̄ро хоти. вуттан̃хетам̣ ‘‘га̄мо екӯпача̄ро на̄ма екакуласса га̄мо хотӣ’’тиа̄ди (па̄ра̄. 478). ат̣т̣хакатха̄йампи вуттам̣ ‘‘екакуласса га̄моти екасса ран̃н̃о ва̄ бходжакасса ва̄ га̄мо’’ти ча ‘‘на̄на̄куласса га̄моти на̄на̄ра̄джӯнам̣ ва̄ бходжака̄нам̣ ва̄ га̄мо веса̄лӣкусина̄ра̄дисадисо’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.479) ча.
екакулена ка̄ра̄пито виха̄ро екӯпача̄ро, на̄на̄кулехи ка̄ра̄пито на̄нӯпача̄ро хоти. йатха̄ха ган̣т̣хипаде ‘‘виха̄ре екакулана̄на̄кулавоха̄ро ка̄ра̄пака̄нам̣ васена вутто’’ти. аджджхока̄се пана упача̄рабхедо аббхантаравасена ведитаббо. вуттан̃четам̣ па̄л̣ийам̣ ‘‘аджджхока̄со екӯпача̄ро на̄ма ага̄маке аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄ екӯпача̄ро. тато парам̣ на̄нӯпача̄ро’’ти. идха екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсатиратанам̣ хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘екам̣ аббхантарам̣ ат̣т̣хавӣсатихаттха’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.489). евам̣ сан̇кхепато вуттасарӯпаппабхеда̄ни паннараса т̣ха̄на̄ни дассетума̄ха ‘‘га̄ма̄дӣсу падесесу типан̃часӯ’’ти. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана па̄л̣иат̣т̣хакатха̄ван̣н̣анато ведитаббо.
‘‘тичӣварена виппава̄сеййа̄ти сан̇гха̄т̣ийа̄ ва̄ уттара̄сан̇гена ва̄ антарава̄сакена ва̄. антога̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄’’ти (па̄ра̄. 476, 478) вачанато еттха тичӣваранти тин̣н̣ам̣ чӣвара̄наман̃н̃атарамева чӣварам̣ ваттаббам̣. екараттанти виппава̄сакирийа̄йа аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. апи-саддена ким̣ пана диратта̄диканти дассети.
сан̇гхасаммутийа̄ вина̄ти тичӣварам̣ парихаритум̣ асаматтхена гила̄нена бхиккхуна̄ сан̇гхам̣ вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггайха ‘‘ахам̣ бханте гила̄но, на саккоми тичӣварам̣ а̄да̄йа паккамитум̣, сохам̣ бханте сан̇гхам̣ тичӣварена авиппава̄сасаммутим̣ йа̄ча̄мӣ’’ти тиккхаттум̣ йа̄читена сан̇гхена тасса н̃аттидутийа̄йа каммава̄ча̄йа диннам̣ авиппава̄сасаммутим̣ вина̄ти вуттам̣ хоти. татха̄ ладдхасаммутикасса гила̄насса бхиккхуно тасмим̣ гелан̃н̃е авӯпасанте ва̄ вӯпасантепи чӣвараниккхепат̣т̣ха̄нам̣ а̄гаманака̄ле ва̄ уппанне ан̃н̃епи роге авӯпасанте та̄йайева саммутийа̄ на досо.
603. бхиккхуноти аладдхасаммутикасса бхиккхуно. тена чӣварена. виппаваттхум̣ на ват̣т̣атӣти вина̄ васитум̣ на ват̣т̣ати. ким̣ вуттам̣ хоти? ‘‘екакуласса га̄мо хоти париккхитто ча, антога̄ме чӣварам̣ никкхипитва̄ антога̄ме ваттхаббам̣. апариккхитто хоти, йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣ хоти, тасмим̣ гхаре ваттхаббам̣, хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитаббам̣. на̄на̄куласса га̄мо хоти париккхитто ча, йасмим̣ гхаре чӣварам̣ никкхиттам̣ хоти, тасмим̣ гхаре ваттхаббам̣ сабха̄йе ва̄ два̄рамӯле ва̄, хаттхапа̄са̄ ва̄ на виджахитабба’’нтиа̄дина̄ (па̄ра̄. 478) найена па̄л̣ийа̄ вуттат̣т̣ха̄нато бахи арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петум̣ на ват̣т̣атӣти вуттам̣ хоти.
имасмим̣ па̄т̣хе ‘‘париккхитто’’ти идам̣ па̄ка̄рена ва̄ ватийа̄ ва̄ парикха̄йа ва̄ париккхиттам̣ сандха̄йа вуттам̣. хаттхапа̄са̄ ва̄ти еттха хаттхапа̄са̄ на̄ма ад̣д̣хатийаратанам̣ хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘там̣ гхарам̣ самантато хаттхапа̄са̄ на виджахитаббам̣, ад̣д̣хатеййаратанаппама̄н̣а̄ падеса̄ уддхам̣ на виджахитаббанти вуттам̣ хотӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.477-478).
виппавасантасса ко досоти а̄ха ‘‘хоти…пе… арун̣уггаме’’ти. анун̃н̃а̄тат̣т̣ха̄нато хи бахи чӣварена вина̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пентасса там̣ чӣварам̣ ниссаджджитаббам̣ хоти, там̣хетука̄ па̄читтийа̄паттипи хотӣти аттхо. тенева ваккхати ‘‘ниссаджджитва̄…пе… вин̃н̃уна̄’’ти.
604. нха̄йантассева̄ти чӣварасса хаттхапа̄сато дӯре наха̄йантассева, ана̄даре са̄мивачанам̣.
606. аччхиннам̣ вилуттам̣ чӣварам̣ йасса со аччхинначӣваро, бхиккху, тасса т̣ха̄нам̣ аччхинначӣварат̣т̣ха̄нам̣, тасмим̣.
607. нива̄сетва̄ти еттха ‘‘антарава̄сака’’нти ча гахетва̄ти еттха ‘‘итара̄нӣ’’ти ча сесо. идан̃ча гантаббат̣т̣ха̄не, а̄санне магге ча мануссасамба̄дхе асати каттаббадассанам̣. итараттха нива̄сетва̄, па̄рупитва̄ ча сан̇гха̄т̣им̣ ам̣се катва̄ва гантаббам̣ хоти. виха̄ре сабха̄гесу алаббхама̄несу а̄санаса̄лампи гантва̄ сабха̄гасса сантике винайакаммам̣ каттаббанти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.495 аттхато сама̄нам̣) вуттам̣. ‘‘ниссаджджитва̄’’ти имина̄ ‘‘идам̣ ме бханте чӣварам̣ раттивиппавуттхам̣ ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄ ниссаггийам̣, има̄хам̣ сан̇гхасса ниссаджджа̄мӣ’’ти сан̇гхе ва̄ ‘‘идам̣ ме бханте чӣварам̣…пе… ахам̣ а̄йасманта̄нам̣ ниссаджджа̄мӣ’’ти тин̣н̣ам̣, двиннам̣ ва̄ сантике ва̄ ‘‘идам̣ ме а̄вусо…пе… има̄хам̣ а̄йасмато ниссаджджа̄мӣ’’ти екасса сантике ва̄ ватва̄ ниссаджджитва̄ти вуттам̣ хоти. вин̃н̃уна̄ти евам̣ ниссаггийаваттхуниссаджджана̄дина̄наппака̄равидхиджа̄нанакена н̃а̄н̣авата̄ти аттхо.
608. там̣ ниссаггийачӣварам̣.
609. ‘‘адентасса ча ниссат̣т̣хам̣ дуккат̣а’’нти имина̄ ‘‘бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена а̄патти пат̣иггахетабба̄, ниссат̣т̣хачӣварам̣ да̄табба’’нти вуттатта̄ имам̣ видхим̣ джа̄наната̄йа бйаттена йатха̄видхим̣ ка̄тум̣ саматтхата̄йа пат̣ибалена кхандхаке (чӯл̣ава. 239) а̄гатанайена а̄паттим̣ пат̣иггахетва̄ ниссат̣т̣хачӣварам̣ хаттхена гахетва̄ нисӣда̄петва̄ саче сан̇гхо хоти, ‘‘сун̣а̄ту ме бханте сан̇гхо, идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно ниссаггийам̣ сан̇гхасса ниссат̣т̣хам̣, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййа̄’’ти, саче тайо хонти, ‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄, идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно ниссаггийам̣ а̄йасманта̄нам̣ ниссат̣т̣хам̣, йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, а̄йасманта̄ имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййу’’нти, саче екако хоти, ‘‘имам̣ чӣварам̣ а̄йасмато даммӣ’’ти да̄таббам̣, ниссат̣т̣хачӣварам̣ ‘‘аттанойева динна’’нти суддхасан̃н̃а̄йа гахетва̄ адентасса дуккат̣ам̣ хотӣти вуттам̣ хоти.
тасса сантакабха̄вам̣ н̃атва̄ лесена вилумпантасса пана бхан̣д̣аггхавасена дуккат̣атхуллаччайапа̄ра̄джика̄паттийо хонти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тасса сантакабха̄вам̣ пана н̃атва̄ лесена аччхинданто бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретаббо’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469). парийа̄путанти ‘‘на бхиккхаве ниссат̣т̣хачӣварам̣ на да̄таббам̣, йо на дадеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 470) па̄л̣ийам̣ вуттанти аттхо.
610-1. тхере дахаре ча̄ти етесу убхосупи маггам̣ гаччхантесӯти йоджана̄. ‘‘тхере’’ти имина̄ анисситабха̄вама̄ха, ‘‘дахаре ча̄’’ти имина̄ нисситабха̄вам̣. охӣнети осакките. саче со тхеро ниссайа̄чарийо бхавеййа̄ти адхиппа̄йена̄ха ‘‘гару’’нти. тасмим̣ дахаре. ваттханти тасса хаттхе т̣хитачӣварам̣. на пассамбхатӣти дхураниккхепам̣ акатва̄ гамане саусса̄хатта̄ ниссайапат̣иппассаддхи на хотӣти адхиппа̄йо. тенева ‘‘мухутта’’нтиа̄дима̄ха.
614. паччуддха̄ре антойева̄рун̣ети имина̄ самбандхо, дахарабхиккхуно дӯрабха̄ван̃ча арун̣уггаманан̃ча н̃атва̄ чӣварасса аниссаггийаттхам̣ тасса хаттхе т̣хитабха̄вам̣ саллаккхетва̄ пура̄рун̣а̄ паччуддхарети аттхо. виссаджджетӣти ан̃н̃асса дети. винассатӣти чора̄дӣхи нассати.
дутийакатхинакатха̄ван̣н̣ана̄.
616. ака̄лачӣваранти ‘‘ака̄лачӣварам̣ на̄ма анаттхате катхине ека̄дасама̄се уппаннам̣, аттхате катхине саттама̄се уппаннам̣, ка̄лепи а̄дисса динна’’нти (па̄ра̄. 500) вачанато анаттхатакатхине виха̄ре ‘‘чӣварама̄со’’ти йо пуббакаттикака̄л̣апаккхапа̄т̣ипадато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва апаракаттикапун̣н̣амӣ, та̄ва ма̄со вуччати, тато паресу ека̄дасасу ма̄сесу уппаннан̃ча аттхатакатхине виха̄ре йо чӣварама̄со, хеманта̄ ча чатта̄ро ма̄са̄ти пан̃чама̄сато бахи саттасу ма̄сесу уппаннан̃ча аттхатакатхине пан̃ча ма̄са̄ йатха̄париччхиннака̄ле сан̇гхасса ча ‘‘идам̣ ака̄лачӣварам̣ даммӣ’’ти пуггаласса ча ‘‘идам̣ туйхам̣ даммӣ’’ти диннан̃чети идам̣ ака̄лачӣваранти аттхо. ‘‘уппанна’’нти сесо, ‘‘уппаджджеййа сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ н̃а̄тито ва̄ миттато ва̄ пам̣сукӯлато ва̄ аттано ва̄ дханена̄’’ти (па̄ра̄. 500) вачанато сан̇гхасса ва̄ ‘‘идам̣ суттантикаган̣асса дема, идам̣ а̄бхидхаммикаган̣асса дема̄’’тиа̄дина̄ найена ган̣асса ва̄ диннато аттано вассаггена ва̄ н̃а̄тиа̄дито ва̄ суса̄на̄дипам̣сукӯлакхеттато ва̄ аттано сантакена суттакаппа̄са̄дикаппийаваттхуто ва̄ уппанначӣваранти аттхо.
ма̄сапарамам̣ никкхипети ма̄со парамам̣ пама̄н̣ам̣ етасса никкхипанасса̄ти ма̄сапарамам̣, никкхипананти кирийа̄висесанам̣ ка̄таббам̣, ма̄сапарамам̣ никкхипанам̣ кареййа̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘а̄кан̇кхама̄нена бхиккхуна̄ пат̣иггахетаббам̣, пат̣иггахетва̄ кхиппамева ка̄ретаббам̣, но часса па̄рипӯрӣ, ма̄сапарамам̣ тена бхиккхуна̄ там̣ чӣварам̣ никкхипитаббам̣ ӯнасса па̄рипӯрийа̄’’ти (па̄ра̄. 500) вачанато евам̣ уппаннам̣ чӣварам̣ иччхантена пат̣иггахетва̄ саче пахоти, даса̄хаманатикка̄метва̄ ка̄ретаббам̣. саче наппахоти, ӯнасса парипӯран̣аттхам̣ ма̄сапарамам̣ т̣хапетаббанти аттхо.
када̄ евам̣ никкхипитаббанти а̄ха ‘‘сати пачча̄са̄йа̄’’ти, ‘‘пачча̄са̄ хоти сан̇гхато ва̄ ган̣ато ва̄ н̃а̄тито ва̄ миттато ва̄ пам̣сукӯлато ва̄ аттано ва̄ дханена̄’’ти (па̄ра̄. 500) вуттасан̇гха̄дито аттано вассагга̄дито лабхеййа, тена ‘‘имасса ӯне парипун̣н̣е ка̄ресса̄мӣ’’ти пачча̄са̄йа сати евам̣ никкхипитаббанти аттхо. тато уддхам̣т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣти ма̄сато атирекака̄лам̣ никкхипитум̣ на ват̣т̣ати, ниссаггийапа̄читтийам̣ хотӣти аттхо.
йади евам̣ ‘‘тадахуппанне мӯлачӣваре пачча̄са̄чӣварам̣ уппаджджати, даса̄ха̄ ка̄ретаббам̣…пе… вӣсе уппанне мӯлачӣваре пачча̄са̄чӣварам̣ уппаджджати, даса̄ха̄ ка̄ретабба’’нти (па̄ра̄. 500) касма̄ а̄ха̄ти? пачча̄са̄чӣварасса дасадивасе атиккамма т̣хапетум̣ айуттатта̄, мӯлачӣварасса таггатикатта̄ евам̣ вуттам̣. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘мӯлачӣварасса уппаннадивасато йа̄ва вӣсатимо дивасо, та̄ва уппаннам̣ пачча̄са̄чӣварам̣ мӯлачӣварам̣ аттано гатикам̣ каротӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.500).
татийакатхинакатха̄ван̣н̣ана̄.
618-9. бхиккхунийа̄ йо дхова̄петӣти самбандхо. ‘‘бхиккхунӣ на̄ма убхатосан̇гхе упасампанна̄’’ти (па̄ра̄. 500) вачанато бхиккхунисан̇гхе н̃аттичатуттха̄йа каммава̄ча̄йа, бхиккхусан̇гхе н̃аттичатуттха̄йа каммава̄ча̄йа̄ти ат̣т̣хава̄чика̄йа упасампанна̄ бхиккхунӣ на̄ма. бхуттанти бхиккхуна̄ аттана̄ парибхуттам̣ раджитам̣ а̄диннакаппам̣, ‘‘парибхогам̣ карисса̄мӣ’’ти антамасо сӣсам̣ т̣хапетва̄ сайанаматтена̄пи пура̄н̣абхӯтам̣ чӣваранти аттхо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘раджитва̄ каппам̣ катва̄ екава̄рампи ниваттхам̣ ва̄ па̄рутам̣ ва̄ антамасо парибхогасӣсена ам̣се ва̄ маттхаке ва̄ катва̄ маггам̣ гато хоти, уссӣсакам̣ ва̄ катва̄ нипанно хоти, етампи пура̄н̣ачӣварамева̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.503-505). ваттханти ка̄рийе ка̄ран̣опача̄равасена чӣварамева а̄ха.
ан̃н̃а̄тика̄йа̄ти ‘‘ан̃н̃а̄тика̄ на̄ма ма̄тито ва̄ питито ва̄ йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ асамбаддха̄’’ти вачанато аттано ва̄ тасса̄ ва̄ ма̄ту ва̄ питу ва̄ парампара̄йа йа̄ва саттама̄ йуга̄, еттхантаре йена кеначи н̃а̄такена асамбаддхабха̄вена ан̃н̃а̄тика̄йа̄ти аттхо. йатха̄ ча̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘пита̄махойева пита̄махайугам̣. тато уддхам̣ саббепи пуббапуриса̄ пита̄махаггахан̣енева гахита̄. евам̣ йа̄ва саттамо пурисо, та̄ва йа̄ асамбаддха̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.503-505). а̄кот̣а̄петӣти пахара̄пети.
тато дхова̄пана̄дито. ниссаггийа̄паттӣти ниссаггийасса а̄патти ниссаггийа̄патти, ниссаггийасса чӣварасса на̄мена висит̣т̣ха̄ па̄читтийа̄патти хотӣти аттхо. идан̃ча тин̣н̣ам̣ пайога̄нам̣ анте а̄паджджитабба̄йа а̄паттийа̄ дассанам̣. тасса нийогена дхована̄дим̣ каронтийа̄ бхиккхунийа̄ тадаттхам̣ саббапуббапайогаган̣ана̄йа бхиккхуно дуккат̣ам̣ хотӣти гахетаббо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘йа̄ва нам̣ дховитва̄ уккхипати, та̄ва бхиккхунийа̄ пайоге пайоге бхиккхусса дуккат̣а’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.503-505). пат̣хамена̄ти тӣн̣ипи ка̄ра̄пентасса йам̣ пат̣хамам̣ ка̄ра̄пети, тена̄ти аттхо. дӣпитанти ‘‘ан̃н̃а̄тика̄йа ан̃н̃а̄тикасан̃н̃ӣ пура̄н̣ачӣварам̣ дхова̄пети раджа̄пети а̄кот̣а̄пети, ниссаггийена а̄патти двиннам̣ дуккат̣а̄на’’нтиа̄дина̄ (па̄ра̄. 506) деситам̣. имина̄ найена две ка̄ра̄пентасса пат̣хамена ниссаггийа̄патти, дутийена дуккат̣анти айаматтхо сан̇гайхати.
620. ‘‘дхованаттха̄йа детӣ’’ти имина̄ ‘‘бхуттам̣ ваттха’’нти адхика̄рато лаббхати.
621. са̄ман̣ераниддесепӣти ‘‘са̄ман̣ера̄’’ти ниддесо на̄ма йасса, тасмимпи, аттана̄ парибхуттам̣ ваттхам̣ дхованаттха̄йа детӣти йоджана̄, аттано парибхуттам̣ чӣварам̣ дхованаттха̄йа са̄ман̣ерасса детӣти аттхо. пи-саддо самуччайаттхо. упасампаджджа̄ти пуббакирийа̄йа ‘‘дховатӣ’’ти апаракирийа̄ са̄маттхийа̄ лаббхати.
622. дахара̄нан̃ча бхиккхӯнанти аттано навакатара̄нам̣ бхиккхӯнам̣. ниййа̄дите динне. еса найоти ‘‘екена па̄читтийам̣, авасит̣т̣хехи двӣхи ва̄ екена ва̄ саббапайогесу дуккат̣ам̣ хотӣ’’ти найо.
623. чӣварети парибхуттачӣваре.
624. ‘‘дхованаппаччайа̄йева̄’’ти имина̄ итарадвайасса тасса ана̄н̣аттийа̄ кататта̄ тато ана̄паттибха̄вама̄ха.
626. н̃а̄тика̄ти еттха ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.22-23, 422; а. ни. 6.58; 8.9; маха̄ни. 206; дха. са. 1355; вибха. 518) вийа га̄тха̄бандхавасена йа-ка̄ралопо, н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ти аттхо. ‘‘н̃а̄тика̄ ан̃н̃а̄тисан̃н̃исса̄’’ти падаччхедо. паччаттхаран̣анти ман̃чапӣт̣хе аттхаритаббам̣ паччаттхаран̣ачӣваран̃ча.
627. ‘‘бхиккхунӣнам̣ васена̄’’ти идам̣ бхиккхусан̇гхепи упасампанна̄ че, па̄читтийасамбхава̄ вуттам̣. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄йа пана йатха̄ваттхукамева̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.506). бхиккхунисан̇гхе пат̣хамам̣ упасампаджджитва̄ паччха̄ бхиккхусан̇гхе че упасампаджджати, кевалам̣ бхиккхусан̇гхе упасампанна̄ти на вуччатӣти та̄ бхагавати дхарама̄не пат̣хамам̣ паббаджита̄ пан̃часата̄ са̄кийа̄нийо вуччанти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄ на̄ма пан̃часата̄ са̄кийа̄нийо’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.506). бхиккхуно лин̇ге париватте тассева упасампаннакаммасса анун̃н̃а̄татта̄ сопи гахетаббойева.
628. авутта̄ дховатӣти ‘‘имам̣ чӣварам̣ дхова̄’’ти авутта̄ чӣварам̣ килит̣т̣хам̣ дисва̄ аватва̄ т̣хапитат̣т̣ха̄нато чӣварам̣ гахетва̄ ва̄ сайамева ватва̄ йа̄чана̄динайена ва̄ ана̄н̣аттийа̄ ча гахетва̄ чӣварадхована̄дим̣ кареййа че. апарибхуттам̣ ва̄ти хет̣т̣ха̄ вуттанайена апарибхуттам̣ чӣварам̣. ан̃н̃ам̣ ва̄ти упа̄ханаттхавикапаттаттхавикапоттхакаттхавикаман̃чапӣт̣ха̄дим̣ йам̣ кин̃чи париккха̄рам̣.
пура̄н̣ачӣварадхова̄панакатха̄ван̣н̣ана̄.
629. викаппанупагам̣ паччхимам̣ упа̄да̄йа кин̃чи чӣварам̣ ган̣хатоти йоджана̄, еттха ‘‘ан̃н̃а̄тика̄йа бхиккхунийа̄ хаттхато’’ти ча ‘‘н̃а̄тика̄йа ан̃н̃а̄тикасан̃н̃исса̄’’ти ча ‘‘екатоупасампанна̄йа хаттхато ган̣ха̄тӣ’’ти ча ваккхама̄навачанаса̄маттхийа̄ лаббхама̄нато пуббе вуттанайена ан̃н̃а̄тика̄йа убхатосан̇гхе упасампанна̄йа бхиккхунийа̄ хаттхато викаппанупагаратанавидаттхиппама̄н̣аваттхато пат̣т̣ха̄йа йам̣ кин̃чи чӣварам̣ ган̣хантасса̄ти аттхо. ‘‘а̄паттӣ’’ти са̄ман̃н̃ена вуттепи ‘‘ниссаггийа̄ па̄читтийа̄паттӣ’’ти пакаран̣ато ча ‘‘ниссаггийа̄паттӣ’’ти ваккхама̄нато ча лаббхати. т̣хапетва̄ па̄риваттаканти ‘‘па̄риваттакам̣ париттена ва̄ випулам̣, випулена ва̄ паритта’’нти (па̄ра̄. 514) вачанато маха̄паччарийам̣ ‘‘антамасо харӣтакакхан̣д̣ена̄пӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.514) вуттатта̄ ча хет̣т̣химантато харӣтакакхан̣д̣ампи датва̄ гахетаббам̣ тичӣваран̃ча па̄риваттакам̣ на̄ма хоти, там̣ т̣хапетва̄ти вуттам̣ хоти. париваттанам̣ париваттам̣, там̣ етасса аттхӣти па̄риваттакам̣, кайавиккайена гахетаббам̣ чӣваранти аттхо.
630. гахан̣аттха̄йа пайогети ган̣хитум̣ хаттхапаса̄ран̣а̄диппайоге. парийа̄путанти ‘‘пат̣игган̣ха̄ти пайоге дуккат̣а’’нти (па̄ра̄. 512) деситам̣.
631. анупасампаннахаттхети бхиккхубхиккхунито ан̃н̃е саббе анупасампанна̄ гахита̄. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче пана сиккхама̄на̄са̄ман̣ераса̄ман̣ериупа̄сакаупа̄сика̄нам̣ хаттхе песитам̣ пат̣игган̣ха̄ти, ана̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.512).
632. екатоти еттха бхиккхунисан̇гхатоти гахетаббам̣. ан̃н̃асмим̣ паккхе па̄читтийамева. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘бхиккхӯнам̣ сантике упасампанна̄йа пана па̄читтийамева̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.513).
633. ‘‘па̄риваттакам̣ дасса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ катва̄ ган̣ха̄ти, досо на виджджатӣти йоджана̄.
634. ан̃н̃ам̣ париккха̄ранти тхавикака̄йабандхана̄ди авикаппийам̣ ва̄ авикаппанупагам̣ ва̄ париккха̄рамева гахетаббам̣. викаппанупагам̣ пана на ват̣т̣ати. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘викаппанупагам̣ паччхимачӣвараппама̄н̣ам̣ пана пат̣апарисса̄ванампи на ват̣т̣атӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.514). чӣварапат̣игган̣ханам̣ кирийа̄, па̄риваттакасса ада̄нам̣ акирийа̄ти кирийа̄йа ча акирийа̄йа ча а̄паджджитаббато крийа̄крийам̣.
чӣварапат̣иггахан̣акатха̄ван̣н̣ана̄.
635. ‘‘ан̃н̃а̄такам̣ аппава̄рита’’нти падаччхедо. ‘‘гахапатим̣ ва̄ гахапата̄ним̣ ва̄’’ти па̄т̣хасесо. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘ан̃н̃а̄такам̣ гахапатим̣ ва̄ гахапата̄ним̣ ва̄’’ти (па̄ра̄. 516, 518). пуббе вуттанайена йа̄ва саттама̄ пита̄махайуга̄ самбаддхан̃н̃а̄тиката̄йа абха̄вато ан̃н̃а̄такам̣. ‘‘йам̣ майхам̣ гехе аттхи, там̣ пава̄ремӣ’’тиа̄дина̄ найена аппава̄ритам̣. ‘‘гахапати на̄ма йо кочи ага̄рам̣ аджджха̄васатӣ’’ти (па̄ра̄. 519) па̄л̣ийам̣ вуттам̣ гахапатим̣ ва̄. ‘‘гахапата̄нӣ на̄ма йа̄ ка̄чи ага̄рам̣ аджджха̄васатӣ’’ти (па̄ра̄. 519) па̄л̣ийам̣ вуттам̣ гхаран̣им̣ ва̄ти аттхо.
хоти ниссаггийа̄паттӣти ‘‘ан̃н̃атра самайа̄ вин̃н̃а̄пети, пайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хотӣ’’ти (па̄ра̄. 519) па̄л̣ийам̣ вуттесу саббесу пуббапайогесу дуккат̣ена саддхим̣ ниссаггийапа̄читтийам̣ хотӣти вуттам̣ хоти. ан̃н̃атра самайа̄ти ‘‘таттха̄йам̣ самайо, аччхинначӣваро ва̄ хоти бхиккху нат̣т̣хачӣваро ва̄’’ти (па̄ра̄. 518) ма̄тика̄йа, ‘‘аччхинначӣваро на̄ма бхиккхусса чӣварам̣ аччхиннам̣ хоти ра̄джӯхи ва̄ чорехи ва̄ дхуттехи ва̄ йехи кехичи ва̄ аччхиннам̣ хоти. нат̣т̣хачӣваро на̄ма бхиккхусса чӣварам̣ аггина̄ ва̄ дад̣д̣хам̣ хоти, удакена ва̄ вӯл̣хам̣ хоти, ундӯрехи ва̄ упачика̄хи ва̄ кха̄йитам̣ хотӣ’’ти (па̄ра̄. 519) падабха̄джане ча ниддит̣т̣хасарӯпака̄лато ан̃н̃атра̄ти аттхо.
636. тикапа̄читтийам̣ вуттанти ‘‘ан̃н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ӣ, вематико, н̃а̄такасан̃н̃ӣ ан̃н̃атра самайа̄ чӣварам̣ вин̃н̃а̄пети, ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти (па̄ра̄. 520) па̄читтийаттайам̣ бхагавата̄ вуттам̣. ‘‘н̃а̄таке ан̃н̃а̄тисан̃н̃исса̄’’ти падаччхедо. таттха̄ти тасмим̣ н̃а̄таке. вематикасса̄ти ‘‘н̃а̄тако ну кхо, ан̃н̃а̄тако’’ти вематикасса. двикадуккат̣ам̣ татхева̄ти йоджана̄. ‘‘татхева̄’’ти ‘‘вутта’’нти идам̣ а̄кад̣д̣хати, ‘‘н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ӣ, вематико ан̃н̃атра самайа̄ чӣварам̣ вин̃н̃а̄пети, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄ра̄. 520) деситанти аттхо.
637-8. самайе вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти йоджана̄. еттха ‘‘чӣварам̣ ан̃н̃а̄такааппава̄рита’’нти а̄нетва̄ самбандхитаббам̣, йатха̄париччхиннака̄ладвайато ан̃н̃атарасмим̣ ка̄ле ан̃н̃а̄такааппава̄ритам̣ чӣварам̣ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти аттхо. н̃а̄таке ва̄ пава̄ритети еттха̄пи ‘‘аттано’’ти аджджха̄ха̄ро, ‘‘самайе’’ти имина̄ йоджетаббам̣, аттано н̃а̄такапава̄рите асамайепи чӣварам̣ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти аттхо. ан̃н̃ассаттха̄йа̄ти еттха ‘‘аттано’’ти сесо, аттано н̃а̄таке, пава̄рите ва̄ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти йоджана̄, ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ нисса̄йа аттано н̃а̄таке ва̄ пава̄рите ва̄ чӣварам̣ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти вуттам̣ хоти. итарам̣ паккхам̣ дассети ‘‘тасса н̃а̄таке ва̄ пава̄рите ва̄’’ти. тасса̄ти ‘‘ан̃н̃асса̄’’ти вуттасса, ‘‘вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣ’’ти имина̄ йоджетаббам̣. ва̄ти пуримавикаппа̄пеккхам̣. йам̣ сандха̄йа чӣварам̣ вин̃н̃а̄пети, тасса н̃а̄таке ва̄ пава̄рите ва̄ там̣йева сандха̄йа чӣварам̣ вин̃н̃а̄пентасса ана̄паттӣти вуттам̣ хоти.
‘‘аттано ва̄ дханена̄’’ти вуттам̣ ана̄паттиан̇гам̣ умматтака̄диноти еттха а̄ди-саддена сан̇гайхати, аттано сантакам̣ суттакаппа̄са̄дикам̣ каппийаваттхум̣ датва̄ ган̣хитука̄мата̄йа акаппийавоха̄рена йа̄чантасса ча ана̄паттӣти аттхо.
ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттикатха̄ван̣н̣ана̄.
639. аппава̄ритаман̃н̃а̄тинти еттха ‘‘гахапатим̣ ва̄ гахапата̄ним̣ ва̄’’ти идам̣ са̄маттхийа̄ лаббхати. татуттаринти тато сантаруттарапарамато уттаринти гахетаббам̣, ‘‘сантаруттарапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тато чӣварам̣ са̄дитабба’’нти (па̄ра̄. 523) вуттатта̄ аччхинначӣварена са̄дитаббаантарава̄сакауттара̄сан̇гаматтена адхиканти аттхо.
‘‘тато че уттари са̄дийеййа̄’’ти (па̄ра̄. 523) вачанато ‘‘са̄дийантасса̄’’ти ваттаббам̣, евам̣ ваттаббе ‘‘вин̃н̃а̄пентасса̄’’ти касма̄ вуттанти? аччхинначӣвара̄нам̣ бхиккхӯнам̣ чхаббаггийехи бхиккхӯхи чӣваравин̃н̃а̄панаваттхусмим̣ ‘‘катхан̃хи на̄ма тумхе могхапуриса̄ на маттам̣ джа̄нитва̄ бахум̣ чӣварам̣ вин̃н̃а̄пессатха̄’’ти (па̄ра̄. 522) чхаббаггийе бхиккхӯ гарахитва̄ имасса сиккха̄падасса пан̃н̃аттатта̄ ‘‘са̄дитабба’’нти еттха вин̃н̃а̄петаббанти аттхо хоти, тенева имасмим̣ падабха̄джане ‘‘тато че уттари са̄дийеййа̄ти татуттари вин̃н̃а̄петӣ’’ти (па̄ра̄. 524) ча а̄паттибхедасандассанат̣т̣ха̄не ‘‘ан̃н̃а̄таке ан̃н̃а̄такасан̃н̃ӣ татуттари чӣварам̣ вин̃н̃а̄пети, ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нтиа̄дивачанато (па̄ра̄. 525) ча вуттам̣. йади евам̣ сиккха̄падейева ‘‘са̄дитаббам̣, са̄дийеййа̄’’ти ча убхайаттха ‘‘вин̃н̃а̄петаббам̣, вин̃н̃а̄пеййа̄’’ти ча касма̄ на вуттанти? аччхинначӣварабха̄вам̣ н̃атва̄ авин̃н̃а̄питепи абхихаритва̄ диййама̄нампи адхива̄сентена евамева са̄дитаббанти на вуттам̣. имассева ча адхикавин̃н̃а̄пананиседханаттхам̣ вадантена̄пи ‘‘тан̃че ан̃н̃а̄тако гахапати ва̄ гахапата̄нӣ ва̄ бахӯхи чӣварехи абхихат̣т̣хум̣ пава̄реййа, сантаруттарапарамам̣ тена бхиккхуна̄ тато чӣварам̣ са̄дитабба’’нти са̄дитаббанийамаппадха̄нам̣ вуттам̣. тасма̄ аччхинначӣварена аттана̄ ва̄ там̣ сандха̄йа ан̃н̃ена ва̄ вин̃н̃а̄пентенапи авин̃н̃а̄пентепи диййама̄нам̣ са̄дийантена̄пи сантаруттарапараматам̣ на̄тиккамитаббанти имасмим̣ сиккха̄паде сандха̄йа бха̄ситаттхоти саллаккхетаббанти еттакам̣ н̃а̄петум̣ ‘‘са̄дийантасса̄’’ти аватва̄ ‘‘вин̃н̃а̄пентасса̄’’ти вуттанти а̄чарийа̄бхисандхи ведитабба̄.
640. ида̄ни вин̃н̃а̄пане ча адхива̄сане ча убхайаттхева нийамам̣ дассетум̣ ‘‘саче тӣн̣и нат̣т̣ха̄ни хонти, две са̄дитабба̄ни. две нат̣т̣ха̄ни, екам̣ са̄дитаббам̣. екам̣ нат̣т̣хам̣, на кин̃чи са̄дитабба’’нти (па̄ра̄. 524) падабха̄джане вуттавиниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘йасса̄’’тиа̄ди. ‘‘йасса тӣн̣ипи нат̣т̣ха̄ни, две ва̄ нат̣т̣ха̄ни, екам̣ ва̄ нат̣т̣ха’’нти самбандхитва̄ йатха̄ккамам̣ ‘‘тена две са̄дитабба̄ни, екам̣ са̄дитаббам̣, на кин̃чипи са̄дитабба’’нти йоджана̄ ка̄табба̄. йасса тӣн̣ипи чӣвара̄ни нат̣т̣ха̄ни, баху ча диййати, тена двейева чӣвара̄ни са̄дитабба̄ни. две чӣвара̄ни нат̣т̣ха̄ни, екам̣ са̄дитаббам̣. екан̃че нат̣т̣хам̣, на са̄дитаббам̣, авасит̣т̣хам̣ паччха̄ дхаммена самена ладдханӣха̄рена гахетаббанти аттхо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сесам̣ сабха̄гат̣т̣ха̄нато парийесиссатӣ’’ти. ‘‘бхиккхунийа̄ пана пан̃часупи нат̣т̣хесу две са̄дитабба̄ни, чатӯсу нат̣т̣хесу екам̣ са̄дитаббам̣, тӣсу нат̣т̣хесу кин̃чи на са̄дитабба’’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.522-524) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.
641-2. сесакам̣ а̄харантасса ана̄паттӣти н̃а̄таббанти йоджана̄. евамупарипи йоджетаббам̣. чӣварам̣ йоджетва̄ атирекам̣ ваттхам̣ пачча̄харитва̄ ‘‘дасса̄мӣ’’ти бахумпи гахетва̄ гаччхантасса ана̄паттӣти аттхо. атирекампи тумхейева ган̣хатха̄ти диннам̣ ган̣хатопи ана̄патти. на аччхиннака̄ран̣а̄ диннети йоджана̄, аччхинначӣварабха̄вам̣ ануддисса бахӯнам̣ чӣвара̄нам̣ гахан̣анимиттена̄пи ана̄паттӣти аттхо. евамева ‘‘на нат̣т̣хака̄ран̣а̄ дентӣ’’ти идампи дасситамева. аччхинначӣваре нисса̄йа татуттаричӣваравин̃н̃а̄панаваттхумхи имасса сиккха̄падасса пан̃н̃аттатта̄ ана̄паттива̄ре ‘‘ан̃н̃ассаттха̄йа̄’’ти на гахитам̣.
татуттарикатха̄ван̣н̣ана̄.
643. калйа̄н̣акамйата̄хетӯти сундарасса махаггхасса ка̄матам̣ пат̣ичча чӣваре викаппанам̣ а̄паджджеййа̄ти йоджана̄, ‘‘кӣдисена те бханте чӣварена аттхо’’ти пуббе аппава̄рито ‘‘а̄йатам̣ ва̄ хоту виттхатам̣ ва̄ аппитам̣ ва̄ сан̣хам̣ ва̄’’ти (па̄ра̄. 529) падабха̄джане вуттависит̣т̣хакаппам̣ адхикавидха̄нам̣ каротӣти аттхо. тасса ла̄бха̄ ниссаггийам̣ бхавети татха̄ аппава̄ритена хутва̄ катена адхикавидха̄нена ниппханначӣварасса ла̄бхаппайогена дуккат̣аниссаггийапа̄читтийа̄ хонти.
644. махаггхам̣ …пе… вин̃н̃а̄петӣти вӣсатиаггханакам̣ чӣварам̣ да̄тука̄мамхи упа̄саке, ‘‘алам̣ майхам̣ етена, дасаггханакам̣ ва̄ аппаггханакам̣ ва̄ дехӣ’’ти вадати.
645. ‘‘н̃а̄таке ан̃н̃а̄тисан̃н̃исса̄’’ти падаччхедо.
пат̣хамопаккхат̣акатха̄ван̣н̣ана̄.
646. пат̣хамасиккха̄паде екена упа̄сакена пӣл̣а̄ ладдха̄, идха двӣхӣти еттакам̣ на̄на̄каран̣ам̣. сесам̣ пат̣хамасиккха̄падасадисамева̄ти а̄ха ‘‘дутийо…пе… виниччхайо’’ти. упаккхат̣ападена лаккхитам̣ сиккха̄падам̣ упаккхат̣ам̣, дутийан̃ча там̣ упаккхат̣ан̃ча̄ти дутийопаккхат̣ам̣, тасмим̣ дутийопаккхат̣е. асса̄ти дутийопаккхат̣асса.
дутийопаккхат̣акатха̄ван̣н̣ана̄.
647. ран̃н̃а̄ ва̄ти ра̄джато ва̄. ра̄джато бхоггам̣ бхун̃джитаббам̣ асса аттхӣти ‘‘ра̄джабхогго’’ти вутто, ра̄джато бхаттаветтанала̄бхито йато куточи да̄йака̄ а̄бхатанти самбандхо. на ча ват̣т̣атӣти еттха ‘‘ниссаггийапа̄читтийабха̄вато’’ти аджджха̄харитаббам̣. идха уттарикаран̣ӣйам̣ ‘‘тиккхатту’’нтиа̄дига̄тха̄йа (ви. ви. 671) ваккхати.
648. чӣварачета̄паннавасена адхигатараджата̄ди йена кеначи парийа̄йена̄пи на са̄дитаббанти дассетума̄ха ‘‘раджатам̣ ва̄’’тиа̄ди. дхаваласабха̄вата̄йа ра̄джатӣти раджатам̣, саджджху. джа̄там̣ рӯпам̣ ван̣н̣а̄йатанаметасса̄ти джа̄тарӯпам̣, суван̣н̣ам̣. кин̃чӣти аппаматтакампи. аттано ва̄ аттха̄йа парасса ва̄ аттха̄йа диййама̄нам̣ кин̃чи ган̣хитум̣ на ват̣т̣атӣти йоджана̄.
649. аттано пат̣иггахан̣е а̄паттийа̄ рӯпийагахан̣асиккха̄паде ваккхама̄натта̄ ан̃н̃асса аттха̄йа гахан̣е а̄паттидассанаттхама̄ха ‘‘ан̃н̃ассаттха̄йа̄’’тиа̄ди. таттха ан̃н̃ассаттха̄йа̄ти ан̃н̃асса пуггаласса, ган̣асса, сан̇гхасса, четийасса, навакаммасса ва̄ аттха̄йа. ниддит̣т̣ханти а̄харитва̄ ‘‘имам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттам̣ раджатам̣, джа̄тарӯпам̣ ва̄ ан̃н̃ам̣ ва̄ йам̣ кин̃чи ниссаггийадуккат̣аваттхум̣ пат̣игган̣хато тасса бхиккхуно дуккат̣ам̣ хотӣти маха̄паччарийам̣ вуттанти йоджана̄.
650-1. вуттамеваттхам̣ сарӯпато вибха̄ветума̄ха ‘‘нетва̄’’тиа̄ди. нетва̄ти а̄нетва̄. акаппийам̣ бхан̣д̣анти ‘‘раджатам̣ джа̄тарӯпам̣ ва̄’’ти йатха̄вуттамева акаппийабхан̣д̣ам̣. иттханти ваккхама̄наппака̄рена. на ча ват̣т̣атӣти еттха ча-ка̄рена ват̣т̣ати ча̄ти анун̃н̃а̄там̣ катанти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ –
‘‘саче пана ‘найидам̣ бхиккхӯнам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’ти пат̣иккхитте ‘вад̣д̣хакӣнам̣ ва̄ каммакара̄нам̣ ва̄ хаттхе бхависсати, кевалам̣ тумхе сукатадуккат̣ам̣ джа̄на̄тха̄’ти ватва̄ тесам̣ хаттхе датва̄ паккамати, ват̣т̣ати. атха̄пи ‘мама манусса̄нам̣ хаттхе бхависсати, майхамева ва̄ хаттхе бхависсати, кевалам̣ тумхе йам̣ йасса да̄таббам̣, тадаттха̄йа песеййа̄тха̄’ти вадати, евампи ват̣т̣атӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539).
652. виха̄расса̄ти еттха ‘‘навакаммасса̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ ваттаббам̣ га̄тха̄бандхавасена на вуттам̣.
654. раджатам̣ джа̄тарӯпам̣ ва̄ сан̇гхасса̄ти еттха ‘‘чатта̄ро паччайе парибхун̃джатха̄ти динна’’нти сесо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче пана кочи бахумпи хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ а̄нетва̄ ‘идам̣ сан̇гхасса дамми, чатта̄ро паччайе парибхун̃джатха̄’ти вадати, там̣ че сан̇гхо сампат̣иччхати, пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄паттӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539). евам̣ а̄бхатам̣ тасмим̣ сан̇гхе йо кочи бхиккху ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти саче пат̣иккхипати, ‘‘айам̣ сан̇гхасса ла̄бхантара̄йам̣ каротӣ’’ти вадантассева а̄патти хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘йо хи там̣ чодети, свева са̄паттико хоти, тена пана екена бахӯ ана̄паттика̄ ката̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539). идха свева са̄паттикоти еттха ‘‘дуккат̣а̄паттикоти вуттам̣ хотӣ’’ти ган̣т̣хипаде вуттам̣. имисса̄ га̄тха̄йа ‘‘сан̇гхасса̄’’ти аликхитва̄ ‘‘бхиккхуно’’ти ча ликханти, там̣ на сундарам̣. ида̄ни дасситаат̣т̣хакатха̄па̄т̣хе ‘‘сан̇гхо сампат̣иччхатӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539) вуттатта̄ ‘‘сан̇гхасса̄’’ти па̄т̣хо сундаро.
655. тал̣а̄касса̄ти ва̄пийа̄. сассуппаттинида̄нато тал̣а̄кам̣ кхеттам̣, тато тасса гахан̣ам̣ ва̄ парибхого ва̄ на ча ват̣т̣атӣти йоджана̄. тал̣а̄касса ча̄ти еттха ча-ка̄рена кхеттаваттху сан̇гахитам̣. на ча ват̣т̣атӣти еттха чака̄рена ват̣т̣ати ча̄ти дасситам̣ хоти.
656. там̣ катаманти а̄ха ‘‘чатта̄ро’’тиа̄ди. саббампӣти тал̣а̄капоккхаран̣икхетта̄ди саббампи.
658-9. апариччхиннабха̄гасминти ‘‘имасмим̣ бхӯмибха̄ге катасса каммехи еттако бха̄го деййо’’ти евам̣ пуббе анийамитаа̄йе бхӯмибха̄ге. акатапуббам̣ навасассам̣ на̄ма. еттакам̣ бха̄гам̣ детха̄ти еттакам̣ каха̄пан̣абха̄гам̣ детха. ут̣т̣ха̄петӣти уппа̄дети.
‘‘касатха вапатха̄’’ти акаппийам̣ ва̄чам̣ ватва̄ти йоджана̄. вапатха̄ти ча̄ти еттха ча-саддо идха авуттам̣ там̣каттуйогака̄ле вуччама̄нам̣ акаппийавачанантарам̣ самуччиноти. уппа̄дитан̃ча̄ти еттха ча-саддо каха̄пан̣ам̣ самуччиноти. саббанти татха̄ уппа̄дитакаха̄пан̣ан̃ча евам̣ акаппийавоха̄рена уппа̄дитан̃ча̄ти саббам̣.
660. касатха̄дикам̣ вачанам̣ аватва̄ ‘‘еттика̄йа бхӯмийа̄ еттако на̄ма бха̄го’’ти бхӯмим̣ йо ча патит̣т̣ха̄пети, тассеветамакаппийанти ваккхама̄нена йоджетаббам̣. ча-саддо ‘‘йо пана̄’’ти ваккхама̄напуггалантара̄пеккхо.
661-2. бхӯмийа̄ сайамева пама̄н̣асса джа̄нанаттхам̣ тӯти йоджана̄, ‘‘еттаке бхӯмибха̄ге амхехи сассам̣ катам̣, еттакам̣ на̄ма бха̄гам̣ ган̣хатха̄’’ти касакехи вутте тесам̣ вачанам̣ асаддахитва̄ сайамева кхеттабхӯмийа̄ пама̄н̣ам̣ н̃а̄тука̄мата̄йа̄ти аттхо. ту-саддо имамева висесам̣ джотети. йо пана мина̄ти, тассеветамакаппийанти ваккхама̄нена йоджетаббам̣. раджджуйа̄пи ча дан̣д̣ена̄ти еттха па̄дена̄пи минитум̣ на ват̣т̣атӣти ваданти. ‘‘раккхатӣ’’тиа̄дикирийа̄падехипи евамева йоджетаббам̣.
кхале т̣хатва̄ раккхатӣти дхан̃н̃акаран̣е т̣хатва̄ ан̃н̃е ган̣хитум̣ адатва̄ па̄лети. катхам̣ раккхитум̣ ват̣т̣ати, катхам̣ раккхитум̣ на ват̣т̣атӣти? там̣ пана вӣхим̣ ‘‘идам̣ ва̄ еттакам̣ ва̄ ма̄ ган̣ха, идам̣ гахетум̣ на лаббхатӣ’’ти ва̄ ‘‘ито апанехи, идха пун̃джам̣ карохӣ’’ти ва̄ евама̄дина̄ пайогена че раккхати, там̣ акаппийам̣. саче ‘‘майи т̣хите раккхитам̣ хотӣ’’ти раккхати, ган̣ханте ва̄ пасситва̄ ‘‘ким̣ каротха̄’’ти бхан̣ати, ват̣т̣ати. рӯпийапат̣иггахан̣асиккха̄паде два̄рам̣ пидахитва̄ раккхантена васитаббанти хи вуттанти ган̣т̣хипаде вуттанайена ведитаббо. ан̃н̃асмимпи ган̣т̣хипаде вуттам̣ ‘‘тхенетва̄ ган̣ханте сати етам̣ бхо паваттим̣ бхиккхусан̇гхасса ким̣ а̄рочесса̄мӣти пат̣ипуччхитум̣ ват̣т̣атӣти вадантӣ’’ти. нӣхара̄петӣти еттха̄пи саче парийа̄йена вадати, ват̣т̣атӣти ваданти. тассеветамакаппийанти идам̣ кхеттаминана̄дим̣ каронтена ладдхаббато ан̃н̃асса абхинавуппа̄дитасса абха̄ва̄ ан̃н̃есам̣ ват̣т̣атӣти двӣсу ган̣т̣хипадесу вуттам̣.
663. ‘‘еттакехи вӣхӣхи идам̣ а̄харатха̄’’ти вутта̄ саче а̄харантӣти йоджана̄. еттха ‘‘тассеветамакаппийа’’нти идам̣ дхан̃н̃асса вича̄ритатта̄ вуттам̣. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тассева акаппийам̣. касма̄? дхан̃н̃асса вича̄ритатта̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539).
664. хиран̃н̃ена̄ти каха̄пан̣ена. ‘‘тамакаппийа’’нти идам̣ каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄ вуттам̣. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саббесам̣ акаппийам̣. касма̄? каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539).
665. песака̄ракада̄сам̣ ва̄ти песака̄ракасан̇кха̄там̣ да̄сам̣ ва̄, песака̄ро тантава̄йо. а̄ра̄мика̄нам̣ на̄мена дентети ‘‘а̄ра̄микам̣ дамми, веййа̄ваччакарам̣ даммӣ’’тиа̄дина̄ найена денте.
666. кхӣрам̣ дадхи таккам̣ саппи наванӣтанти пан̃чагораса̄.
667. аджика̄дӣсӯти а̄ди-саддена махисам̣ сан̇ган̣ха̄ти.
669. пат̣исиддхепӣти пат̣иккхиттепи. мӯлам̣ датва̄ти каппийабхан̣д̣амӯлам̣ датва̄. куккут̣а̄дайо пана ‘‘сукхена васантӯ’’ти аран̃н̃ейева виссаджджетаббам̣. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘куккут̣асӯкаре ‘сукхам̣ джӣвантӯ’ти аран̃н̃е виссаджджетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539). сӯкарамайӯра̄дӣсупи ладдхесу тесам̣ анурӯпейева висайе виссаджджетабба̄.
671. ‘‘тиккхатту’’нтиа̄дига̄тха̄йа ко самбандхо? ‘‘ран̃н̃а̄ ва̄ ра̄джабхоггена̄’’тиа̄дига̄тха̄йа сан̇гахитанайена ра̄джара̄джа̄маччабра̄хман̣агахапата̄дӣсу йена кеначи аттана̄ ва̄ чӣварачета̄паннена чӣварам̣ чета̄петва̄ ‘‘иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварена аччха̄дехӣ’’ти ватва̄ там̣ чӣварачета̄паннасан̇кха̄там̣ чӣварамӯлам̣ датва̄ пахитадӯтена ва̄ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ ‘‘идам̣ кхо бханте а̄йасмантам̣ уддисса чӣварачета̄паннам̣ а̄бхатам̣, пат̣игган̣ха̄ту а̄йасма̄ чӣварачета̄панна’’нти йади вуччеййа, бхиккхуна̄ ‘‘на кхо майам̣ а̄вусо чӣварачета̄паннам̣ пат̣игган̣ха̄ма, чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма ка̄лена каппийа’’нти вутте саче тена ‘‘аттхи пана̄йасмато кочи веййа̄ваччакаро’’ти вутте чӣвараттхикена бхиккхуна̄ ‘‘есо кхо а̄вусо бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти а̄ра̄мике ва̄ упа̄саке ва̄ дассите йади со тасса аттана̄ а̄харитва̄ ‘‘имасса бхиккхуно чӣварена аттхе сати имина̄ чӣварам̣ чета̄петва̄ аччха̄дехӣ’’ти ватва̄ там̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ ‘‘йам̣ кхо бханте а̄йасма̄ веййа̄ваччакарам̣ ниддиси, сан̃н̃атто со майа̄, упасан̇камату а̄йасма̄ ка̄лена, чӣварена там̣ аччха̄дессатӣ’’ти йади вадеййа, тена чӣвараттхикена бхиккхуна̄ ким̣ ка̄таббанти бхагавата̄ вуттанти а̄ха̄ти айамимисса̄ га̄тха̄йа самбандхо.