па̄читтийакатха̄ван̣н̣ана̄

889. евам̣ на̄тивиттха̄расан̇кхепато ниссаггийавиниччхайам̣ дассетва̄ ида̄ни таданантарам̣ ниддит̣т̣хасса па̄читтийакан̣д̣асса виниччхайам̣ дассетум̣ ‘‘сампаджа̄намуса̄ва̄де’’тиа̄ди а̄раддхам̣. сампаджа̄намуса̄ва̄дети аттано вачанасса муса̄бха̄вам̣ н̃атва̄, адит̣т̣хам̣ ‘‘дит̣т̣ха’’нтиа̄дина̄ найена муса̄ва̄де сампаджа̄нантасса муса̄бхан̣анетипи аттхо гахетаббо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘джа̄нитва̄ джа̄нантасса ча муса̄бхан̣ане’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 2). ‘‘муса̄ва̄де’’ти хи нимиттаттхе бхуммам̣, муса̄ва̄данимиттанти аттхо.

дава̄ бхан̣антасса̄ти йоджана̄. анупапариккхитва̄ вегена дит̣т̣хампи ‘‘адит̣т̣хам̣ ме’’ти вадантасса̄ти аттхо. йатха̄ха ‘‘дава̄ бхан̣ати на̄ма сахаса̄ бхан̣атӣ’’ти падабха̄джанӣат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сахаса̄ бхан̣атӣти авӣмам̣ситва̄ анупадха̄ретва̄ вегена дит̣т̣хампи ‘адит̣т̣хам̣ ме’ти бхан̣атӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 11). рава̄ бхан̣антасса̄ти ‘‘чӣвара’’нти ваттука̄масса ‘‘чӣра’’нти вачанам̣ вийа мандатта̄ момӯхатта̄ ‘‘ан̃н̃ам̣ бхан̣исса̄мӣ’’ти ан̃н̃ам̣ бхан̣антасса. йатха̄ха ‘‘рава̄ бхан̣ати на̄ма ‘ан̃н̃ам̣ бхан̣исса̄мӣ’ти ан̃н̃ам̣ бхан̣атӣ’’ти.

890. ан̃н̃аттха̄ти чатуттхапа̄ра̄джика̄дӣсу. аттана̄ аладдхам̣ уттаримануссадхаммам̣ ‘‘ладдхам̣ майа̄’’ти муса̄ йасса бхан̣ати, тена тан̇кхан̣амева сутва̄ тадаттхе н̃а̄те па̄ра̄джикасса, ан̃н̃а̄те ка̄лантарена н̃а̄те ча парийа̄йавачане ча н̃а̄те тхуллаччайасса, парийа̄йавачане авин̃н̃а̄те дуккат̣асса, дут̣т̣хадосасиккха̄паде па̄ра̄джикам̣ ана̄паннасса ‘‘а̄панно’’ти муса̄бхан̣ане сан̇гха̄дисесасса, омасава̄дасиккха̄паде дуббха̄ситасса ча вуттатта̄ а̄ха ‘‘муса̄ва̄дасса ка̄ран̣а̄ пан̃ча а̄паттийо’’ти. има̄йа па̄читтийа̄ саддхим̣ чха а̄паттиккхандха̄ хонти.

сампаджа̄намуса̄ва̄дакатха̄ван̣н̣ана̄.

891-3. вуттесу джа̄тиа̄дӣсу дасасу аккосаваттхӯсӯти йоджана̄, падабха̄джане вуттесу джа̄тина̄маготтакаммасиппаа̄ба̄дхалин̇гакилесаа̄паттиаккоса̄нам̣ васена дасасу аккосаваттхӯсӯти аттхо. тесу килесам̣ вина̄ саббете хӣнуккат̣т̣хавасена двиппака̄ра̄ хонти. йатха̄ха падабха̄джане ‘‘джа̄ти на̄ма две джа̄тийо хӣна̄ ча джа̄ти уккат̣т̣ха̄ ча джа̄тӣ’’тиа̄ди.

таттха чан̣д̣а̄ла̄диджа̄ти хӣна̄, кхаттийабра̄хман̣аджа̄тийо уккат̣т̣ха̄. на̄месу авакан̣н̣акаджавакан̣н̣ака̄дина̄ма̄ни да̄сана̄матта̄ хӣна̄ни, буддхараккхита̄дина̄ма̄ни уккат̣т̣ха̄ни. косийа̄диготтам̣ хӣнам̣, готама̄диготтам̣ уккат̣т̣хам̣. каммесу вад̣д̣хакиман̣ика̄ра̄дикамма̄ни хӣна̄ни, касива̄н̣иджджа̄гораккхакамма̄ни уккат̣т̣ха̄ни. сиппесу нал̣ака̄ракумбхака̄ра̄дисиппам̣ хӣнам̣, мудда̄ган̣ана̄дисиппам̣ уккат̣т̣хам̣. а̄ба̄дхесу саббепи а̄ба̄дха̄ хӣна̄, апича мадхумехо пӣл̣а̄джанакатта̄бха̄ва̄ уккат̣т̣хо. лин̇гесу атидӣгхата̄дайо хӣна̄, на̄тидӣгхата̄дайо уккат̣т̣ха̄. саббепи килеса̄ хӣна̄. сабба̄паттийопи хӣна̄, апича сота̄паттисама̄патти уккат̣т̣ха̄. аккосесу ‘‘от̣т̣хоси мен̣д̣оси гон̣осӣ’’тиа̄дико хӣно, ‘‘пан̣д̣итоси бйаттосӣ’’тиа̄дико уккат̣т̣хо.

ан̃н̃атран̃н̃а̄падесена̄ти парийа̄йакатханена вина̄. омасантасса̄ти вачанапатодена овиджджхантасса. самбуддхена пака̄сита̄ти ‘‘чан̣д̣а̄лоси веноси неса̄доси ратхака̄роси пуккусосӣ’ти бхан̣ати, а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа па̄читтийасса̄’’ти са̄мам̣ саббадхамма̄вабодхато ‘‘самбуддхо’’ти пан̃н̃а̄тена бхагавата̄ десита̄.

894. техева̄ти джа̄тиа̄дӣхи аккосаваттхӯхева. ан̃н̃а̄падесена бхӯтена ва̄…пе… а̄паннамева ва̄ анупасампаннам̣ аккосантасса дуккат̣ам̣ самбуддхена пака̄ситанти самбандхо. идха бхӯта̄бхӯтапада̄ни техӣти апеккхитва̄ бахувачананта̄ни йоджетабба̄ни. етена ‘‘санти идхекачче’’тиа̄дидутийава̄раттхам̣ (па̄чи. 26) дассентена дуккат̣аса̄дханаттхена тадекака̄рийам̣ татийам̣ йенӯнава̄ран̃ча чатуттхам̣ на майантиа̄дива̄ран̃ча сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘санти идхекачче’ти ва̄ре пана парихаритва̄ вуттабха̄вена дуккат̣ам̣. есева найо ‘йенӯна…пе… на майа’нти ва̄ресупӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 26).

па̄л̣имуттападехипӣти еттха̄пи татхева ‘‘бхӯтена ва̄’’тиа̄дӣни пада̄ни самбандхитабба̄ни. ‘‘чороси, ган̣т̣хибхедакосӣ’’тиа̄ди па̄л̣имуттападам̣ на̄ма. саббаттха̄ти саббесу чатӯсу ва̄ресу, па̄л̣имуттападесу ча. вуттан̃хи ‘‘анупасампанне пана чатӯсупи ва̄ресу дуккат̣амева. ‘чороси, ган̣т̣хибхедакосӣ’тиа̄дивачанехи пана упасампаннепи анупасампаннепи саббава̄ресу дуккат̣амева̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 26). ‘‘анупасампанна’’нти имина̄ ‘‘имасмин̃ча сиккха̄паде т̣хапетва̄ бхиккхум̣ бхиккхуниа̄дайо саббе сатта̄ анупасампаннат̣т̣ха̄не т̣хита̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 26) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта̄ анупасампанна̄ сан̇гахита̄. теневеттха̄пи ваккхати ‘‘павит̣т̣ха̄нупасампаннат̣т̣ха̄не идха ча бхиккхунӣ’’ти.

895. давакамйата̄ти еттха ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо’’тиа̄дӣсу (ма. ни. 1.22, 23, 422; а. ни. 6.58; 9.9; маха̄ни. 206; вибха. 518) вийа йа-ка̄ралопо. саббаттха̄ти саббесу вуттапа̄читтийаваттхӯсу ча дуккат̣аваттхӯсу ча̄ти саббаттхева. дуббха̄ситамудӣританти ‘‘чан̣д̣а̄лоси…пе… пуккусосӣ’ти бхан̣ати, а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа дуббха̄ситасса̄’’ти (па̄чи. 32) вуттанти аттхо. параммукха̄ пана па̄читтийаваттхӯхи ча дуккат̣аваттхӯхи ча аккосане дуккат̣амева. татха̄ давакамйата̄йа параммукха̄ вадантасса̄пи дуббха̄ситамева̄ти а̄чарийа̄ ваданти.

896-7. аттхам̣ пураккхатва̄ вадато бхиккхусса ана̄паттӣти йоджана̄. дхаммо на̄ма ‘‘чан̣д̣а̄лосӣ’’тиа̄дипа̄л̣ийева. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘па̄л̣им̣ ва̄ченто дхаммапуреккха̄ро’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 35). ануса̄санӣ на̄ма ‘‘ида̄нипи чан̣д̣а̄лоси, ма̄ па̄падхаммам̣ ака̄си, ма̄ тамо тамапара̄йано ахосӣ’’тиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 35) найена ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттасарӯпа̄йева ануса̄санӣпуреккхата̄йа т̣хатва̄ вадантасса читтасса лахупариваттитабха̄вато антара̄ кодхе уппаннепи ана̄патти.

еттха̄ти имасмим̣ омасава̄дасиккха̄паде. пат̣игхасампайуттачиттенева а̄паджджитаббатта̄ ма̄насикадуккхаведана̄ва хоти.

омасава̄дакатха̄ван̣н̣ана̄.

898. дувидха̄ка̄рато бхиккхупесун̃н̃е а̄патти сийа̄ти йоджана̄. писатӣти писун̣а̄, ва̄ча̄, самагге сатте авайавабхӯте вагге бхинне каротӣти аттхо. писун̣а̄ ева песун̃н̃ам̣, та̄йа ва̄ча̄йа саманна̄гато пуггало сахачарийанайена писун̣о, тасса каммам̣ песун̃н̃ам̣, бхиккхӯнам̣ песун̃н̃ам̣ бхиккхупесун̃н̃ам̣, тасмим̣ бхиккхупесун̃н̃е. падабха̄джане ‘‘упасампанно упасампаннасса сутва̄ упасампаннасса песун̃н̃ам̣ упасам̣харати ‘иттханна̄мо там̣ ‘чан̣д̣а̄ло…пе… пуккусо’ти бхан̣атӣ’ти а̄патти…пе… па̄читтийасса̄’’ти (па̄чи. 39) вуттатта̄ сайам̣ упасампанно хутва̄ упасампаннасса джа̄тиа̄дӣсу дасасу аккосаваттхӯсу ан̃н̃атарена ан̃н̃ам̣ упасампаннам̣ параммукха̄ аккосантасса сутва̄ тасса сантикам̣ гантва̄ ваккхама̄насарӯпесу аттано пийака̄мата̄бхеда̄дхиппа̄йасан̇кха̄тесу двӣсу ка̄ран̣есу ан̃н̃атарака̄ран̣ам̣ пат̣ичча ‘‘асуко туйхам̣ евам̣ вадатӣ’’ти песун̃н̃ам̣ харати, тасса песун̃н̃акатхананимиттам̣ па̄читтийам̣ хотӣти аттхо.

дувидха̄ка̄ратоти еттха а̄ка̄ра-саддо ка̄ран̣апарийа̄йо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘двӣха̄ка̄рехӣти двӣхи ка̄ран̣ехӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 38). еттха ка̄ран̣ам̣ на̄ма адхиппа̄йависесо. там̣ ка̄ран̣ам̣ адхиппа̄йамукхена дассетума̄ха ‘‘аттано’’тиа̄ди. аттано пийака̄масса̄ти аттано пийабха̄вака̄масса песун̃н̃ам̣ бхан̣антасса, аттано пийабха̄вам̣ ка̄майантасса̄ти аттхо, та̄дисена адхиппа̄йена̄ти вуттам̣ хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘евам̣ ахам̣ етасса пийо бхависса̄мӣ’’ти аттано пийабха̄вам̣ паттхайама̄насса̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 38). парабхедаттхинопи ва̄ти аккосакасса ча аттано песун̃н̃авачанам̣ сун̣антасса ча̄ти убхиннам̣ бхедам̣ иччхантасса̄ти аттхо, бхеда̄дхиппа̄йена̄ти вуттам̣ хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘парасса парена бхедам̣ иччхантасса̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 38).

899. парийа̄йанайена аккосантасса вачанасса…пе… дуккат̣анти йоджана̄, парийа̄йааккосавачанам̣ сутва̄ парасса сантикам̣ гантва̄ вадантасса бхиккхуно дуккат̣ам̣ хотӣти аттхо. йатха̄ха ‘‘иттханна̄мо санти идхекачче чан̣д̣а̄ла̄…пе… бхан̣ати, на со ан̃н̃ам̣ бхан̣ати, там̣йева бхан̣атӣти а̄патти ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа дуккат̣асса̄’’тиа̄ди (па̄чи. 41). па̄л̣имуттанайена аккосантасса вачанасса…пе… дуккат̣анти йоджана̄. еттха ‘‘чороси, ган̣т̣хибхедакосӣ’’тиа̄дина̄ дассито па̄л̣имуттанайо на̄ма.

900. анупасампаннасса аккосам̣ упасампаннам̣ харатопи ча татха̄ дуккат̣анти йоджана̄. ча-саддена упасампаннасса аккосам̣ анупасампаннам̣ харатопи ча, анупасампаннасса аккосам̣ анупасампаннам̣ харатопи ча татха̄ дуккат̣анти викаппадвайан̃ча самуччиноти. ‘‘идха̄пи бхиккхуним̣ а̄дим̣ катва̄ саббе анупасампанна̄ на̄ма̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 38) ат̣т̣хакатха̄вачанато ‘‘бхиккхунӣ’’ти упалаккхан̣ам̣.

901. на чева пийака̄масса̄ти пийабха̄вам̣ ака̄майантасса ча. на бхедаттхинопи ча̄ти бхедам̣ аниччхантасса ча. па̄па̄нам̣ гарахаттха̄йа̄ти еттха ‘‘кевала’’нти сесо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘екам̣ аккосантам̣, екан̃ча кхамантам̣ дисва̄ ‘ахо нилладжджо, ӣдисампи на̄ма а̄йасмантам̣ пуна ваттаббам̣ ман̃н̃иссатӣ’ти евам̣ кевалам̣ па̄пагарахита̄йа бхан̣антасса ана̄паттӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 38).

песун̃н̃акатха̄ван̣н̣ана̄.

903. ан̃н̃ена̄ти са̄ман̣ера̄дина̄. ‘‘йан̃ча падам̣ йан̃ча анупадам̣ йан̃ча анваккхарам̣ йан̃ча анубйан̃джанам̣, саббаметам̣ падасо на̄ма̄’’ти (па̄чи. 46) падабха̄джане вуттатта̄ авайаве самуда̄йопача̄равасена ‘‘пит̣акаттайа’’нти тадекадесапада̄ди ева вуттоти гахетаббо. еттха пада̄дисарӯпам̣ ат̣т̣хакатха̄йа ведитаббам̣. вуттан̃хи таттха ‘‘паданти еко га̄тха̄па̄до адхиппето. анупаданти дутийо па̄до. анваккхаранти екекамаккхарам̣. анубйан̃джананти пуримабйан̃джанена садисам̣ паччха̄бйан̃джана’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 45). идам̣ га̄тха̄майадесанам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘йам̣ кин̃чи ва̄ екамаккхарам̣ анваккхарам̣, аккхарасамӯхо анубйан̃джанам̣, аккхара̄нубйан̃джанасамӯхо падам̣, пат̣хамападам̣ падамева, дутийам̣ анупаданти еваметтха на̄на̄каран̣ам̣ ведитабба’’нтипи (па̄чи. ат̣т̣ха. 45) вуттам̣. идам̣ чун̣н̣ийадесанам̣ сандха̄йа вуттам̣.

дхамманти буддхабха̄сита̄дипа̄л̣идхаммам̣. пат̣исамбхида̄йан̃хи дхаммапан̃чаке па̄л̣ипи дхаммоти вутта̄. дхаммапан̃чакам̣ на̄ма пхаланиббаттако хету, арийамагго, бха̄ситам̣, кусала̄кусалам̣ чети ете дхаммасан̃н̃ита̄ти ниддит̣т̣хам̣. еттха хи бха̄ситанти па̄л̣и вутта̄. ат̣т̣хакатха̄нисситопи еттхева сан̇гахам̣ гаччхати. со ча пуббе магадхабха̄са̄йа т̣хито сан̇гӣтиттайа̄рул̣хо гахетаббо.

‘‘саха бхан̣антасса па̄читтийам̣ сийа̄’’ти имина̄ ‘‘екато пат̣т̣хапетва̄ екато оса̄пентӣ’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 46) падабха̄джана̄гатанайена анупасампаннена саддхим̣ а̄рабхитва̄ екато учча̄ран̣авасена падам̣ ва̄ анупадам̣ ва̄ анваккхарам̣ ва̄ анубйан̃джанам̣ ва̄ вадато пада̄диган̣ана̄васена па̄читтийанти вуттам̣ хоти.

904. сан̇гӣтим̣ ана̄рул̣хесу дхаммесу ра̄джова̄да̄дайо суттанта̄ а̄паттиджанака̄йева̄ти маха̄паччарийа̄дису вутта̄ти йоджана̄. ра̄джова̄до на̄ма еко суттанто. а̄ди-саддена тиккхиндрийа̄дисуттанта̄ гахита̄.

905. бхиккхусмимпи бхиккхунийа̄пи ча анупасампаннасан̃н̃ино, виматисса ва̄ бхиккхусса татха̄ падасодхамме дуккат̣ам̣ хотӣти йоджана̄.

906-7. екато уддиса̄петӣти екато уддесам̣ ган̣хантехи анупасампаннехи саддхим̣ учча̄ран̣авасена уддиса̄пети. саджджха̄йам̣ ва̄ каротӣти татха̄ екато саджджха̄йати.

‘‘саче екага̄тха̄йа еко па̄до на а̄гаччхати, сесам̣ а̄гаччхати, айам̣ йебхуййена пагун̣агантхо на̄ма. еса найо суттепи ведитабботӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 48) ат̣т̣хакатха̄вачанато пагун̣агантханти еттха ‘‘йебхуййена̄’’ти сесо. опа̄тетӣти ‘‘евам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти екато бхан̣ати. уддесанти уддиситаббам̣. тена̄ти анупасампаннена.

908. йасма̄ идам̣ падасодхаммасиккха̄падам̣ ва̄чато ча самут̣т̣ха̄ти, ва̄ча̄читтадвайа̄пи ча самут̣т̣ха̄ти, тасма̄ идам̣ самут̣т̣ха̄нам̣ падасодхаммасан̃н̃итанти вуттанти йоджана̄.

падасодхаммакатха̄ван̣н̣ана̄.

909-10. саббаччханнасаббапариччханне сена̄сане тиссаннам̣ пана раттӣнам̣ йо пана бхиккху раттийам̣ т̣хапетва̄ бхиккхум̣ ан̃н̃ена саче нипаджджеййа, тасса па̄читтийам̣ сийа̄ти йоджана̄. ‘‘йам̣ кин̃чи пат̣иччха̄данасаматтхам̣ идха чхаданан̃ча париччханнан̃ча ведитабба’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 51) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ чхадана̄рахам̣ ит̣т̣хака̄сила̄судха̄тин̣апан̣н̣а̄дӣнам̣ йена кеначи саббасо чха̄дитам̣ сена̄санам̣ саббаччханнам̣. ‘‘бхӯмито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва чхаданам̣ а̄хачча па̄ка̄рена ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи антамасо ваттхенапи париккхитта’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 51) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ йена кеначи париккхипитва̄ пат̣иччха̄дитасена̄санам̣ саббапариччханнам̣. ‘‘чхаданам̣ ана̄хачча саббантимена парийа̄йена дийад̣д̣хахаттхуббедхена па̄ка̄ра̄дина̄ париккхитта̄пи саббапариччханна̄йева̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 51) курундат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, там̣ ‘‘дийад̣д̣ха̄’’тиа̄дина̄ ваккхати.

евам̣ саббаччханнасаббапариччханне екасмим̣ сена̄сане йо бхиккху упасампаннато ан̃н̃ена екена ва̄ анекехи ва̄ тираттам̣ сахасеййам̣ каппетва̄ чатуттхараттим̣ а̄дим̣ катва̄ саббараттӣсу сӯрийаттхан̇гамато пат̣т̣ха̄йа сакалараттийам̣ пат̣хамам̣ ва̄ паччха̄ ва̄ апубба̄чаримам̣ ва̄ пит̣т̣хим̣ паса̄ретва̄ саче екасена̄сане сеййам̣ каппети, тасса девасикам̣ па̄читтийам̣ хотӣти идам̣ видха̄нам̣ ‘‘апичеттха ека̄ва̄са̄дикампи чатуккам̣ ведитабба’’нтиа̄дина̄ (па̄чи. ат̣т̣ха. 51) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.

‘‘йебхуййена париччханне чханне’’ти имина̄пи евамева йоджетва̄ аттхо ведитаббо. ‘‘йасса̄ пана упари бахутарам̣ т̣ха̄нам̣ чханнам̣, аппам̣ аччханнам̣, самантато ча бахутарам̣ париккхиттам̣, аппам̣ апариккхиттам̣, айам̣ йебхуййеначханна̄ йебхуййенапариччханна̄ на̄ма̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 51) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена йебхуййена чханнапариччханнам̣ ведитаббам̣. аттхо вуттанайойева. ‘‘йебхуййена пам̣сука̄’’ти етасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) тӣсу две йебхуййам̣ на̄ма, идха пана падасодхамме ‘‘йебхуййена пагун̣ам̣ гантха’’нти етасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 48) ‘‘екага̄тха̄йа̄’’тиа̄дививаран̣е вийа чатӯсу тайопи бха̄га̄ йебхуййам̣ на̄ма̄ти ведитаббам̣.

911. метхунасса пахонакам̣ йам̣ пана ваттху пат̣хамапа̄ра̄джика̄йа ниддит̣т̣хам̣ антамасо тираччха̄нагатенапи, тена пат̣хамапа̄ра̄джикаваттхуна̄ пуггалена саха нипаджджитва̄ а̄патти сахасеййа̄патти хотӣти йоджана̄.

912-3. ‘‘убхо ва̄ нипаджджантӣ’’ти викаппасса пат̣хамага̄тха̄двайенева аттхато дасситатта̄ пубба̄парийавасенапи самбхавантам̣ дассетум̣ ‘‘анупасампанне’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 52-54) найена дасситапаккхадвайам̣ нидассетума̄ха ‘‘нипанне’’тиа̄ди. ‘‘ут̣т̣хахитва̄’’ти идам̣ виччха̄васена гахетаббам̣. анупасампаннаган̣ана̄йапи ва̄ти бахӯсу анупасампаннесу тесам̣ ган̣ана̄йа ча. анупасампаннесу бахӯсу тесам̣ ган̣ана̄йа екасса бхиккхуно бахӯ а̄паттийо хонтӣти евам̣ дассанена упасампаннесу бахӯсу екасмим̣ анупасампанне сати тесан̃ча тасса пайогаган̣ана̄йа а̄паджджитабба̄ бахӯ а̄паттийо ча убхосупи бахӯсу екекассева упасампаннасса анупасампаннаган̣ана̄йа бахӯ а̄паттийо ча хонтӣтипи дасситам̣ хоти.

914. екенева два̄рена вал̣ан̃джитаббато екӯпача̄ре сатагаббхепи сена̄сане упасампанно екасмим̣ габбхе васанто аттана̄ сайанагаббхе два̄рам̣ пидахитва̄ ва̄ апидахитва̄ ва̄ чатуттхараттийам̣ сайати че, упариматале, авасесагаббхесу ча сайантехи анупасампаннехи пуббе вуттаа̄паттинийамойева̄ти дассанаттхама̄ха ‘‘саче пидха̄йа̄’’тиа̄ди. габбхадва̄рам̣ уттарападалопена ‘‘габбха’’нти вуттам̣. чатуттхадивасе аттхан̇гате сӯрийе нипаджджати, а̄патти сийа̄ти йоджана̄. ‘‘анупасампаннена саха̄’’ти пакаран̣ато лаббхати. а̄патти па̄читтийам̣.

915. дийад̣д̣хахаттхуббедхена̄ти вад̣д̣хакиратанена дийад̣д̣харатануббедхена. па̄ка̄ро на̄ма нит̣т̣хито. чайанам̣ на̄ма виппакатапа̄ка̄ротипи ваданти. имина̄ ча а̄л̣индасса аггахан̣аттхам̣ ‘‘дасахаттхуббедха̄пи джагати париккхепасан̇кхйам̣ на гаччхатӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 51) ат̣т̣хакатха̄ пама̄н̣анти ваданти. джагатӣти а̄л̣индам̣. а̄ди-саддена бхиттипан̣н̣а̄варан̣а̄дигахан̣ам̣.

916. дуссакут̣ийанти ваттхакут̣ийам̣.

917. ‘‘саббаччханнапариччханна̄диппабхедато йебхуййа̄диппабхедато’’ти а̄ди-саддо паччекам̣ йоджетаббо. пат̣хамена а̄ди-саддена саббаччханнайебхуййапариччханнасаббаччханнаупад̣д̣хапариччханнасаббапариччханнайебхуййаччханна- саббапариччханнаупад̣д̣хаччханнасан̇кха̄та̄ни чатта̄ри сена̄сана̄ни гахита̄ни. га̄тха̄йа сарӯпена вуттасаббаччханнасаббапариччханнена саддхим̣ пан̃ча сена̄сана̄ни дассита̄ни хонти. дутийена а̄ди-саддена йебхуййаччханнайебхуййапариччханна йебхуййаччханнаупад̣д̣хапариччханна йебхуййапариччханнаупад̣д̣хаччханнасан̇кха̄та̄ни тӣн̣и сена̄сана̄ни гахита̄ни. име ат̣т̣ха викаппа̄ лаббханти. касма̄ вуттам̣ ‘‘сатта па̄читтийа̄нӣ’’ти? маха̄ат̣т̣хакатха̄йа вуттатта̄. йатха̄ха ‘‘маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘саббаччханне йебхуййенапариччханне па̄читтийам̣, саббаччханне упад̣д̣хапариччханне па̄читтийам̣, йебхуййеначчханне упад̣д̣хапариччханне па̄читтийам̣, саббапариччханне йебхуййеначчханне па̄читтийам̣, саббапариччханне упад̣д̣хаччханне па̄читтийам̣, йебхуййенапариччханне упад̣д̣хаччханне па̄читтийам̣, па̄л̣ийам̣ вуттапа̄читтийена саддхим̣ сатта па̄читтийа̄нӣ’ти вутта’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53).

касма̄ пана ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ат̣т̣ха па̄читтийа̄нӣ’’ти ватва̄ ‘‘сатта̄’’ти ган̣анапариччхедо катоти? ниссандехе та̄ва ‘‘сеййа̄ на̄ма саббаччханна̄ саббапариччханна̄, йебхуййеначчханна̄ йебхуййенапариччханна̄’ти (па̄чи. 52) па̄л̣ийам̣ а̄гатесу двӣсу викаппесу екасмим̣ вуттапа̄читтийам̣ гахетва̄ па̄л̣ийам̣ вуттена па̄читтийена ‘сатта̄’ти вутта’’нти париха̄ро дассито. са̄раттхадӣпанийан̃ча ‘‘сатта па̄читтийа̄нӣ’ти па̄л̣ийам̣ вуттапа̄читтийадвайам̣ са̄ман̃н̃ато екаттена гахетва̄ вуттам̣. висум̣ пана гайхама̄не саббаччханне саббапариччханне па̄читтийам̣, йебхуййеначчханне йебхуййенапариччханне па̄читтийанти ат̣т̣хева па̄читтийа̄ни хонтӣ’’ти (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.53) париха̄ро вутто.

саббайебхуййаупад̣д̣хападесу чханнапариччханнападехи йоджитесу нава викаппа̄ самбхаванти, тесу наваме упад̣д̣хаччханнаупад̣д̣хапариччханнавикаппе дуккат̣асса дасситатта̄ па̄рисесато итаресу ат̣т̣хасу ат̣т̣ха па̄читтийа̄нева самбхаванти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана аппакам̣ ӯнамадхикам̣ ва̄ гун̣анӯпагам̣ на хотӣти катва̄ ‘‘сатта̄‘‘ти вуттанти гахетаббам̣. еттха̄ти имасмим̣ сиккха̄паде.

918. ‘‘ад̣д̣хаччханне ад̣д̣хапариччханне’’ти йоджана̄. ‘‘саббапариччханне чӯл̣аччханне’’ти йатха̄ккамена йоджана̄. имина̄ ат̣т̣хакатха̄гатесу пан̃часу викаппесу татийавикаппам̣ дассетва̄ а̄ди-саддена саббаччханна̄дайо сесавикаппа̄ гахита̄. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саббаччханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, йебхуййеначчханне чӯл̣акапариччханне дуккат̣ам̣, саббапариччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣ам̣, йебхуййенапариччханне чӯл̣акаччханне дуккат̣ам̣, па̄л̣ийам̣ а̄гатадуккат̣ена саха пан̃ча дуккат̣а̄нӣхи вутта’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53). па̄л̣ийам̣ а̄гатадуккат̣ам̣ на̄ма имисса̄йева га̄тха̄йа а̄димхийева вуттадуккат̣ам̣. йатха̄ха ‘‘упад̣д̣хаччханне упад̣д̣хапариччханне а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (па̄чи. 53).

чӯл̣аччханна̄дӣни четтха евам̣ ведитабба̄ни – йасса чатӯсу бха̄гесу еко чханно, сеса̄ аччханна̄, идам̣ чӯл̣акаччханнам̣. йасса тӣсу бха̄гесу две чханна̄, еко аччханно, идам̣ йебхуййеначчханнам̣. йасса двӣсу бха̄гесу еко чханно, еко аччханно, идам̣ упад̣д̣хаччханнам̣ на̄ма сена̄санам̣. чӯл̣апариччханна̄дӣни имина̄ найена ведитабба̄ни. чханна̄дӣхипӣти сахаттхе каран̣авачанам̣. пи-саддо самуччайаттхо. саббачӯл̣апариччханначханна̄дӣхи чатӯхипи саха ад̣д̣хаччханнапариччханне пан̃чадха̄ дуккат̣ам̣ паридӣпитанти йоджана̄.

920. саббаччханна̄дикети еттха а̄ди-саддена ‘‘саббапариччханне саббааччханне йебхуййенааччханне йебхуййенаапариччханне’’ти (па̄чи. 54) па̄л̣ийам̣ вутта̄ ана̄паттива̄расеса̄ ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта̄ ‘‘упад̣д̣хаччханне чӯл̣акапариччханне, упад̣д̣хапариччханне чӯл̣акаччханне, чӯл̣акаччханне чӯл̣акапариччханне’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 53) тайо ана̄паттива̄ра̄ ча гахита̄.

921. нипаннепӣти еттха пи-саддена ‘‘бхиккху нипанне анупасампанно нисӣдати, убхо ва̄ нисӣдантӣ’’ти (па̄чи. 54) па̄л̣ийам̣ вуттапака̄рантаре самуччиноти.

сахасеййакатха̄ван̣н̣ана̄.

922. апи-саддена пагева махаттарийа̄ти дассети. сахасеййам̣ пакаппеййа̄ти йатха̄вутталаккхан̣ам̣ саббаччханнасаббапариччханна̄дисена̄санам̣ пависитва̄ сӯрийаттхан̇гамато пат̣т̣ха̄йа пуббе вуттаппака̄ренева пит̣т̣хиппаса̄ран̣алаккхан̣ам̣ сеййам̣ каппеййа.

923-4. девийа̄ти девиттхийа̄. тираччха̄нагатиттхийа̄ти годха̄дика̄йа. ‘‘метхунаваттхубхӯта̄йа̄’’ти имина̄ метхунадхаммасса аваттхубхӯта̄йа сахасеййа̄йа доса̄бха̄вам̣ дассети. ваттхӯнам̣ ган̣ана̄йа̄ти ма̄туга̄масса ган̣ана̄йа ча та̄сан̃ча аттано ча пайогаган̣ана̄йа ча. асса̄ти бхиккхусса. ма̄туга̄мена тайо дивасе сахасеййа̄йа имина̄ сиккха̄падена а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ чатуттхадивасе сахасеййа̄йа двӣхипи сиккха̄падехи а̄паттим̣ а̄паджджатӣти еттха дуккат̣аваттхубхӯта̄йа иттхийа̄ таттхева сахасеййа̄йа имина̄ сиккха̄падена дуккат̣ам̣ а̄паджджитва̄ чатуттхадивасе раттийам̣ сахасеййа̄йа имина̄ сиккха̄падена а̄паджджитаббадуккат̣ена саха пуримасиккха̄падена па̄читтийам̣ а̄паджджатӣти ведитаббам̣.

дутийасахасеййакатха̄ван̣н̣ана̄.

926. чхаппан̃чава̄ча̄хи уддхам̣ иттхийа̄ дхаммам̣ бхан̣антасса̄ти самбандхо. иттхийа̄ти ‘‘ма̄туга̄мо на̄ма манусситтхӣ, на йаккхӣ, на петӣ, на тираччха̄нагата̄, вин̃н̃ӯ пат̣ибала̄ хоти субха̄ситадуббха̄ситам̣ дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хуллам̣ а̄джа̄ниту’’нти па̄л̣ийам̣ вуттаманусситтхийа̄. бхан̣антасса̄ти ваккхама̄налаккхан̣ам̣ дхаммам̣ чхахи падехи уттари бхан̣антасса. вин̃н̃ум̣ пурисавиггахам̣ вина̄ти ‘‘вин̃н̃ӯ на̄ма пурисавиггахо пат̣ибало хоти субха̄ситадуббха̄ситам̣ дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хуллам̣ а̄джа̄ниту’’нти (па̄чи. 64) па̄л̣ийам̣ вуттасаванӯпача̄рагатамануссапурисам̣ вина̄. дхамманти ваккхама̄наппака̄расарӯпам̣ десана̄дхаммам̣.

927. га̄тха̄майа̄, чун̣н̣ийагантхамайа̄ти дувидха̄ десана̄, таттха га̄тха̄майадесана̄йа ва̄ча̄ на̄ма га̄тха̄па̄далаккхан̣а̄ти дассетума̄ха ‘‘га̄тха̄па̄до’’тиа̄ди. чун̣н̣ийадесана̄йам̣ пана ва̄ча̄париччхедо вибхатйантавасена ведитаббо. тена̄ха ган̣т̣хипаде ‘‘еко га̄тха̄па̄до’ти идам̣ га̄тха̄бандхамева сандха̄йа вуттам̣, ан̃н̃аттха пана вибхаттиантападамева гахетабба’’нти. падасодхаммам̣ ниддит̣т̣хам̣ дхамманти пит̣акаттайам̣. ‘‘ат̣т̣хакатха’’нти имина̄ сан̇гӣтиттайа̄рул̣хам̣ пора̄н̣ат̣т̣хакатхам̣ гахетаббам̣. тенева ган̣т̣хипаде вуттам̣ ‘‘ат̣т̣хакатхам̣ дхаммапададжа̄така̄диваттхун̃ча̄’’ти. имина̄пи пора̄н̣акам̣ сан̇гӣтиа̄рул̣хамева ат̣т̣хакатхам̣ вуттанти ваданти. ат̣т̣хакатха̄дипа̄т̣хам̣ т̣хапетва̄ дамил̣а̄дибха̄сантарена йатха̄ручи катхетум̣ ват̣т̣атӣти.

928. пада̄дӣнам̣ васа̄ чханнам̣ ва̄ча̄нам̣ упари дхаммам̣ десентасса̄ти йоджана̄. десентасса̄ти падасодхамме вутталаккхан̣апада̄дисарӯпа̄хи чхахи ва̄ча̄хи уттари дхаммам̣ десентасса. пада̄диган̣ана̄йа̄ти йатха̄вутталаккхан̣ападаанупадаанваккхараанубйан̃джанаган̣ана̄йа.

929. пурисавиггаханти мануссапурисавесам̣. еттха тираччха̄нагата̄ на̄ма весанимма̄на̄раха̄ иддхиманта̄ на̄гасупан̣н̣а̄.

931. вадатоти адхикам̣ дхаммам̣ бха̄сато.

932. иттхирӯпанти манусситтхивесам̣. тираччха̄нагатиттхийа̄ти вуттасарӯпа̄йа тираччха̄нагатиттхийа̄.

933. сайам̣ ут̣т̣ха̄йа нисӣдитва̄ пуна дхаммам̣ десентасса ана̄патти пака̄сита̄ти самбандхо. ма̄туга̄масса ва̄ татха̄ти еттха ‘‘татха̄’’ти имина̄ вуттаппака̄расса гахитатта̄ ут̣т̣ха̄йа нисиннасса ма̄туга̄масса пуна дхаммам̣ десентасса ана̄патти пака̄сита̄ти вуттам̣ хоти. ‘‘ут̣т̣ха̄йа̄’’тиа̄дина̄ ирийа̄патхапариваттанадассанена на̄на̄ирийа̄патхепи ана̄паттим̣ дӣпети.

934. ан̃н̃исса̄ пуна ан̃н̃исса̄ти еттха ‘‘а̄гата̄гата̄йа̄’’ти сесо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ан̃н̃асса ма̄туга̄масса̄ти екисса̄ десетва̄ пуна а̄гата̄гата̄йа ан̃н̃исса̄пи десетӣти евам̣ ека̄сане нисинно ма̄туга̄масатасахассаннампи десетӣти аттхо’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 66). авуттасамуччайаттхена ча-саддена ‘‘пан̃хам̣ пут̣т̣хо катхетӣ’’ти (па̄чи. 66) идам̣ самуччиноти. ‘‘дӣгханика̄йо киматтхийо бханте’’ти пан̃хам̣ пуччхато ма̄туга̄масса саббам̣ дӣгханика̄йам̣ вадатопи ана̄патти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘пан̃хам̣ пуччхати, пан̃хам̣ пут̣т̣хо катхетӣти ма̄туга̄мо ‘дӣгханика̄йо на̄ма бханте киматтхам̣ дӣпетӣ’ти пуччхати, евам̣ пан̃хам̣ пут̣т̣хо бхиккху саббам̣ чепи дӣгханика̄йам̣ катхети, ана̄паттӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 66). еттха ча саббам̣ чепи дӣгханика̄йам̣ катхетӣти йа̄ва на нит̣т̣ха̄ти, та̄ва пунадивасепи катхети.

935. дхаммасса десана̄йа, вин̃н̃умануссапурисасса асаннихитакаран̣ена ча а̄паджджитаббато крийа̄крийам̣.

дхаммадесана̄катха̄ван̣н̣ана̄.

936. махаггатам̣ рӯпа̄рӯпаджджха̄нам̣. пан̣ӣтам̣ локуттарадхаммам̣. падха̄набха̄вам̣ нӣтанти пан̣ӣтам̣. а̄рочентасса̄ти ‘‘пат̣хамам̣ джха̄нам̣ сама̄паджджа̄мӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. 201) найена чатуттхапа̄ра̄джике вуттанайена вадантасса. паринибба̄нака̄ле ча пут̣т̣хака̄ле ча бхиккхубхиккхунӣнам̣ аттана̄ ладдхасса уттаримануссадхаммасса а̄рочетаббатта̄ ‘‘т̣хапетва̄ бхиккхуним̣ бхиккху’’нти вуттам̣. ‘‘ан̃н̃асса̄’’ти сесо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘упасампаннасса бхӯтам̣ а̄рочетӣти уттаримануссадхаммамева сандха̄йа вуттам̣. паринибба̄нака̄ле, хи антара̄ ва̄ атикад̣д̣хийама̄нена упасампаннасса бхӯтам̣ а̄рочетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 77). бхӯтети еттха ‘‘уттаримануссадхамме а̄рочите’’ти ваттаббам̣, нимиттаттхе бхуммам̣, аттано санта̄не имасмим̣ аттабха̄ве сиддхауттаримануссадхаммасса а̄рочананимиттанти аттхо.

937. но че джа̄на̄ти со вуттанти йасса а̄рочети, со саче сутаккхан̣ейева вуттанайенева ‘‘еса пат̣хамаджджха̄насса ла̄бхӣ’’тиа̄дина̄ найена вуттам̣ но джа̄на̄ти. парийа̄йавачанети ‘‘йо те виха̄ре васати, со пат̣хамасса джха̄насса ла̄бхӣ’’ти евама̄дипарийа̄йавачане. йасса уттаримануссадхаммам̣ а̄рочети, со саче сутасаманантарам̣ ‘‘еса евам̣ вадатӣ’’ти вуттам̣ но джа̄на̄ти, та̄дисасса а̄рочентасса бхиккхуно хоти а̄патти дуккат̣анти самбандхо. асса бхӯтасса парийа̄йавачане ча бхиккхуно а̄патти дуккат̣ам̣ хотӣти йоджана̄.

938. татха̄рӯпе ка̄ран̣е сатӣти парасса ка̄ран̣абха̄вам̣ н̃атва̄пи пат̣ипаттийа̄ амогхабха̄вадассанасамуттеджанасампахам̣сана̄дикарасан̇кха̄те ка̄ран̣е сати. саббасса̄пӣти упасампанна̄нупасампаннасса саббасса. сӣла̄динти сӣласутапарийаттигун̣ам̣. вадатоти еттха ‘‘бхиккхуно’’ти пакаран̣ато лаббхати.

939. тадасамбхава̄ти дит̣т̣хисампаннасса умма̄да̄дӣнам̣ асамбхава̄. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘дит̣т̣хисампанна̄нам̣ умма̄дасса ва̄ читтаккхепасса ва̄ абха̄ва̄ти. маха̄паччарийампи хи вича̄рита’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 77). умматтакападасса авачане ка̄ран̣ам̣ вадантенева кхиттачитта̄дипада̄нам̣ авачане ка̄ран̣ан̃ча упалаккхан̣ато дасситамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. еттха ча маггапхаладит̣т̣хийа̄ саманна̄гата̄нам̣ арийа̄намева хи умматтака̄дибха̄во наттхи. джха̄нала̄бхино пана тасмим̣ сати джха̄на̄ париха̄йанти, тасма̄ тесам̣ абхӯта̄рочанапаччайа̄ ана̄патти ваттабба̄, на бхӯта̄рочанапаччайа̄.

940. имисса̄паттийа̄ ан̃н̃атра джха̄намагга̄дила̄бхӣнам̣ ан̃н̃асса асамбхава̄ ‘‘кусала̄бйа̄катехева двичитта’’нти вуттам̣. идан̃ча уккат̣т̣хапариччхедена арийапуггалейева сандха̄йа вуттам̣. пан̣н̣аттим̣ аджа̄нанта̄ пана джха̄нала̄бхӣ путхуджджана̄ на̄на̄ваттхумхи лобхавасена акусалачиттена̄пи на а̄рочентӣти наттхи, тасма̄ ‘‘тичитта’’нти ваттаббам̣ сийа̄, татха̄пи бахулена кусала̄бйа̄ката̄намева самбхавоти евам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. двиведанам̣ сукхопеккха̄васена. идан̃ча сиккха̄падам̣ пан̣н̣аттиаджа̄нанавасена ачиттакасамут̣т̣ха̄нам̣ хоти. арийа̄ четтха пан̣н̣аттим̣ джа̄нанта̄ вӣтиккамам̣ на каронти, путхуджджана̄ пана пан̣н̣аттим̣ джа̄нитва̄пи вӣтиккамам̣ каронти. те ча саттхуно а̄н̣а̄вӣтиккамачетана̄йа балаваакусалабха̄вато джха̄на̄ париха̄йантӣти дат̣т̣хаббам̣.

бхӯта̄рочанакатха̄ван̣н̣ана̄.

941. бхиккхуно дут̣т̣хуллам̣ а̄паттим̣ бхиккхусаммутим̣ т̣хапетва̄ анупасампанне а̄рочентасса бхиккхуно а̄паттӣти йоджана̄. дут̣т̣хуллам̣ а̄паттинти сан̇гха̄дисесо. нану ча ‘‘дут̣т̣хулла̄ на̄ма а̄патти чатта̄ри ча па̄ра̄джика̄ни тераса ча сан̇гха̄дисеса̄’’ти (па̄чи. 79) падабха̄джане па̄ра̄джикасан̇гха̄дисеса̄ дассита̄, касма̄ идха сан̇гха̄дисесова гахитоти? вуччате – па̄ра̄джикам̣ дут̣т̣хулласаддаттхадассанаттхам̣ вуттам̣, идха пана сан̇гха̄дисесойева бхагавата̄ адхиппетоти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вича̄ритаметам̣. вуттан̃хи таттха ‘‘па̄ра̄джика̄ни дут̣т̣хулласаддаттхадассанаттхам̣ вутта̄ни, сан̇гха̄дисесам̣ пана идха адхиппета’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 78). ваккхати ча ‘‘идха сан̇гха̄дисеса̄ва, дут̣т̣хулла̄паттийо мата̄’’ти. анупасампаннети ‘‘бхиккхун̃ча бхиккхунин̃ча т̣хапетва̄ авасесо анупасампанно’’ти (па̄чи. 80) падабха̄джане ниддит̣т̣хаанупасампаннасса а̄рочентасса̄ти вуттам̣ хоти.

т̣хапетва̄ бхиккхусаммутинти ‘‘аттхи бхиккхусаммути а̄паттипарийанта̄ на кулапарийанта̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 80) падабха̄джане дасситам̣ абхин̣ха̄паттикасса бхиккхуно а̄йатим̣ сам̣вараттхам̣ хироттаппаджананаттхам̣ а̄паттийо ва̄ упа̄сакакула̄ни ва̄ убхайамева ва̄ париччхиндитва̄ ва̄ апариччхиндитва̄ ва̄ а̄паттийо а̄рочетум̣ сан̇гхена сан̇гхамаджджхе тиккхаттум̣ са̄ветва̄ катасаммутим̣ т̣хапетва̄ти вуттам̣ хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘абхин̣ха̄паттикам̣ бхиккхум̣ дисва̄ ‘евамеса паресу хироттаппена̄пи а̄йатим̣ сам̣варам̣ а̄паджджиссатӣ’ти тасса бхиккхуно хитесита̄йа тиккхаттум̣ апалокетва̄ сан̇гхена ка̄табба̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 80).

942. гхат̣етва̄ вадантассева̄ти евака̄ро йатха̄т̣ха̄не йоджетаббо. евака̄рена бйаваччхиннаматтхам̣ ваккхати ‘‘ваттху’’нтиа̄дина̄. ‘‘асучим̣ мочетва̄’’ти имина̄ ваттхума̄ха, ‘‘сан̇гха̄дисеса’’нти имина̄ а̄паттим̣. ваджджамева ваджджата̄. ‘‘па̄читтийа̄паттӣ’’ти имасса̄йам̣ парийа̄йо. ‘‘айам̣ асучим̣ мочетва̄ сан̇гха̄дисесам̣ а̄панно’’ти ваттхуна̄ саддхим̣ гхат̣етва̄ а̄паттим̣ вадантасса ваджджата̄ па̄читтийа̄патти хотӣти йоджана̄.

943. суддхасса̄ти па̄ра̄джикамана̄паннасса. ваданти ваданахету, ваттхуна̄ саддхим̣ сан̇гха̄дисесасса катханатоти аттхо.

944. адут̣т̣хулла̄йа̄ти сан̇гха̄дисесато ан̃н̃а̄йа а̄паттийа̄. дут̣т̣хулласан̃н̃иноти сан̇гха̄дисесасан̃н̃ино. сеса̄ а̄паттийопи ва̄ти сан̇гха̄дисесам̣ вина̄ сесе чхал̣а̄паттиккхандхе.

945. татха̄ти дуккат̣ам̣ атидисати. пан̃чадха̄ матам̣ анупасампаннасса дут̣т̣хуллам̣ аджджха̄ча̄рам̣ а̄рочентасса татха̄ дуккат̣анти йоджана̄. анупасампаннасса пан̃чадха̄ матам̣ дут̣т̣хуллам̣ аджджха̄ча̄ранти ча па̄н̣а̄типа̄та̄дипан̃часиккха̄падавӣтиккама̄ гахита̄. кечи пана ‘‘суккависсат̣т̣хиа̄дайо пан̃ча̄’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. па̄н̣а̄типа̄та̄дӣни хи дасева сиккха̄пада̄ни са̄ман̣ера̄нам̣ пан̃н̃атта̄ни. тесам̣ пан̃н̃аттесуйева ча сиккха̄падесу дут̣т̣хулла̄дут̣т̣хуллавича̄ран̣а̄ ка̄табба̄, на ча суккависсат̣т̣хиа̄дӣни висум̣ тесам̣ пан̃н̃атта̄ни аттхӣти.

атха бхиккхуно дут̣т̣хулласан̇кха̄та̄ни суккависсат̣т̣хиа̄дӣни анупасампаннасса ким̣ на̄ма хонтӣти? аджджха̄ча̄ро на̄ма хонтӣти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘суккависсат̣т̣хи…пе… аджджха̄ча̄ро на̄ма̄ти вутта’’нти (па̄чи. ат̣т̣ха. 82). имина̄пи четам̣ сиддхам̣ ‘‘анупасампаннасса суккависсат̣т̣хиа̄ди дут̣т̣хуллам̣ на̄ма на хотӣ’’ти. ‘‘аджджха̄ча̄ро на̄ма̄’’ти хи ваданто анупасампаннасса суккависсат̣т̣хиа̄ди кевалам̣ аджджха̄ча̄ро на̄ма хоти, на пана дут̣т̣хулло на̄ма аджджха̄ча̄роти дӣпети. ‘‘аджджха̄ча̄ро на̄ма̄’’ти ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄, акаттаббарӯпатта̄ ча анупасампаннасса суккависсат̣т̣хиа̄дӣни дан̣д̣акаммаваттхупаккхам̣ бхаджанти. та̄ни ча ан̃н̃асса анупасампаннасса аван̣н̣ака̄мата̄йа а̄роченто бхиккху дуккат̣ам̣ а̄паджджатӣти ваданти. идха пана анупасампаннаггахан̣ена са̄ман̣ераса̄ман̣ерисиккхама̄на̄нам̣ гахан̣ам̣ ведитаббам̣.

адут̣т̣хуллам̣ аджджха̄ча̄ранти йоджана̄. ‘‘анупасампаннасса̄’’ти ча аджджха̄харитабба̄ни. анупасампаннасса йатха̄вуттехи пан̃часиккха̄падехи ан̃н̃ам̣ вика̄лабходжана̄дим̣ адут̣т̣хуллам̣ аджджха̄ча̄рам̣ ва̄. йатха̄ха ‘‘анупасампаннасса дут̣т̣хуллам̣ ва̄ адут̣т̣хуллам̣ ва̄ аджджха̄ча̄ра’’нтиа̄ди (па̄чи. 82).

946. кевалам̣ ваттхум̣ ва̄ а̄рочентасса̄ти ‘‘айам̣ суккависсат̣т̣хим̣ а̄панно’’тиа̄дина̄ найена ваттхуматтам̣ а̄рочентасса. кевалам̣ а̄паттим̣ ва̄ а̄рочентасса̄ти ‘‘айам̣ па̄ра̄джикам̣ а̄панно, айам̣ сан̇гха̄дисесам̣ а̄панно’’тиа̄дина̄ найена а̄паттиматтам̣ а̄рочентасса ча. бхиккхусаммутийа̄ти еттха ваттхуна̄ гхат̣етва̄ а̄паттим̣ а̄рочентасса̄ти гахетаббам̣. ‘‘татха̄’’ти имина̄ ‘‘ана̄паттӣ’’ти етам̣ пара̄масати.

дут̣т̣хулла̄рочанакатха̄ван̣н̣ана̄.

948. акаппийам̣ патхавинти падабха̄джане ‘‘две патхавийо джа̄та̄ ча патхавӣ аджа̄та̄ ча патхавӣ’’ти (па̄чи. 86) уддиситва̄ –

‘‘джа̄та̄ на̄ма патхавӣ суддхапам̣су суддхаматтика̄ аппапа̄са̄н̣а̄ аппасаккхара̄ аппакатхала̄ аппамарумба̄ аппава̄лика̄ йебхуййенапам̣сука̄ йебхуййенаматтика̄, адад̣д̣ха̄пи вуччати джа̄та̄ патхавӣ. йопи пам̣супун̃джо ва̄ маттика̄пун̃джо ва̄ атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо, айампи вуччати джа̄та̄ патхавӣ’’ти (па̄чи. 86) ча,

‘‘аджа̄та̄ на̄ма патхавӣ суддхапа̄са̄н̣а̄ суддхасаккхара̄ суддхакатхала̄ суддхамарумба̄ суддхава̄лика̄ аппапам̣су аппаматтика̄ йебхуййенапа̄са̄н̣а̄ йебхуййенасаккхара̄ йебхуййенакатхала̄ йебхуййенамарумба̄ йебхуййенава̄лика̄, дад̣д̣ха̄пи вуччати аджа̄та̄ патхавӣ. йопи пам̣супун̃джо ва̄ маттика̄пун̃джо ва̄ ӯнача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо, айампи вуччати аджа̄та̄ патхавӣ’’ти (па̄чи. 86) ча –

ниддит̣т̣ха̄су двӣсу патхавӣсу джа̄тапатхависан̇кха̄там̣ акаппийапатхавим̣.

еттха па̄са̄н̣а̄дӣнам̣ лаккхан̣ам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘мут̣т̣хиппама̄н̣ато упари па̄са̄н̣а̄ти ведитабба̄, мут̣т̣хиппама̄н̣а̄ саккхара̄. катхала̄ти капа̄лакхан̣д̣а̄ни. марумба̄ти кат̣асаккхара̄. ва̄лика̄ти ва̄лука̄йева̄’’ти вуттанайенева ведитаббам̣. йебхуййенапам̣сука̄дӣнам̣ лаккхан̣ам̣ ‘‘йебхуййенапам̣сука̄ти тӣсу кот̣т̣ха̄сесу две кот̣т̣ха̄са̄ пам̣су, еко па̄са̄н̣а̄дӣсу ан̃н̃атаро кот̣т̣ха̄со’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) ча ‘‘адад̣д̣ха̄пӣти уддханапаттапачанакумбхака̄ра̄ва̄па̄дивасена татха̄ татха̄ адад̣д̣ха̄’’тиа̄ди ат̣т̣хакатха̄то ча ведитаббам̣. ‘‘аппапам̣суаппаматтика̄’’ти двӣсупи падесу ниддесарӯпена йебхуййенапа̄са̄н̣а̄дипадапан̃чакам̣ вуттам̣, таттха̄пи аттхо йебхуййенапам̣супада̄дӣсу вуттавипалла̄сена ведитаббо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тесам̣йева хи двиннам̣ пабхедадассанамета’’нти (па̄чи. 86).

кхан̣еййа ва̄ти еварӯпам̣ акаппийапатхавипадесам̣ антамасо па̄дан̇гут̣т̣хена̄пи саммун̃джанисала̄ка̄йапи сайам̣ ва̄ кхан̣ати. кхан̣а̄пеййа ва̄ти ан̃н̃ена ва̄ ‘‘идам̣ кхан̣а̄хӣ’’тиа̄дина̄ акаппийавоха̄рена кхан̣а̄пеййа. бхеда̄пеййа̄ти татхева бхеда̄пеййа. бхиндеййа ва̄ти пасса̄вадха̄ра̄дӣхипи бхиндеййа. адхика̄равасена ва̄-саддасса саббакирийа̄падехи самбандхо лаббхатӣти бхеда̄пеййа ча̄ти еттха ча-саддо идха авуттасса ‘‘дахати ва̄, даха̄пети ва̄’’ти пададвайасса самуччайакоти ведитаббо. антамасо паттампи пачанто сайам̣ ва̄ дахати, ан̃н̃ена ва̄ даха̄петӣтиа̄ди имесам̣ пада̄нам̣ ат̣т̣хакатха̄васена (па̄чи. ат̣т̣ха. 87) ведитаббам̣. па̄читтийам̣ сийа̄ти кхан̣антасса, бхиндантасса ча паха̄ре паха̄ре па̄читтийам̣.

949. а̄н̣а̄пентасса а̄н̣аттиган̣ана̄йа, дахантасса аггипа̄таган̣ана̄йа хотӣти идам̣ ‘‘паха̄ре паха̄ре па̄читтийа’’нтиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанавасена ведитаббам̣, имамева дассетума̄ха ‘‘сайамева̄’’тиа̄ди.

950. а̄н̣а̄пентасса̄ти саким̣ а̄н̣а̄пентасса.

951. ‘‘кхан̣а̄пеййа̄’’ти са̄ман̃н̃авачанасса апава̄дадассанаттхам̣ ‘‘кхан̣а поккхаран̣и’’нтиа̄дима̄ха. кочи досо на виджджатӣти еттха поккхаран̣иа̄ва̄т̣а̄дисадда̄нам̣ патхавипарийа̄йатта̄бха̄вато евам̣вачанена ана̄паттӣти адхиппа̄йо.

952. ‘‘имам̣ идха̄’’тиа̄дӣнам̣ пада̄нам̣ паччаккхабхӯта̄дхиппетабхӯмива̄чакатта̄ техи йоджетва̄ вуттасса тассева пайогасса а̄паттикарабха̄вам̣ дассетума̄ха ‘‘има’’нтиа̄ди.

953. канданти та̄ла̄дикандам̣. курунданти кулачочаруккхам̣. тхӯн̣анти тхамбхам̣. кха̄н̣уканти са̄кха̄вит̣апарахитам̣ руккха̄вайавам̣. мӯланти патхавийа̄ суппатит̣т̣хитабха̄вакарам̣ руккха̄вайавам̣. ват̣т̣атӣти анийаметва̄ вачанена ана̄паттибха̄вато ват̣т̣ати.

954. иманти паччаккхапара̄ма̄сападена нийаметва̄ вачанато а̄патти хотӣти а̄ха ‘‘нийаметва̄на ваттум̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти.

955. гхат̣ехи уссин̃читунти гхат̣ехи гахетва̄ авасин̃читум̣. танукаддамоти джамба̄ло. бахалам̣ каддамам̣ бхиккхуна̄ апанетум̣ на ча ват̣т̣атӣти йоджетаббам̣.

956. надийа̄дӣнанти еттха а̄ди-саддена ган̇га̄кандара̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. ‘‘тат̣а’’нти имина̄ самбандхо. ват̣т̣ханти вут̣т̣хӣхи оват̣т̣хан̃ча. ча̄тума̄санти викопанакирийа̄йа аччантасам̣йоге упайогавачанам̣, ча̄тума̄саббхантаре викопетум̣ ват̣т̣атӣти аттхо.

957. саче тойасмим̣ патати тат̣анти йоджана̄, саче кӯлам̣ бхиджджитва̄ антоудаке пататӣти. деве вут̣т̣хепӣти паджджуннадеве вут̣т̣хепи. вут̣т̣ха-саддо каттуса̄дхано. ча̄тума̄саматиккантепӣти йоджана̄. таттха хетудассанаттхама̄ха ‘‘тойе дево хи вассатӣ’’ти.

958. сон̣д̣инти па̄са̄н̣апоккхаран̣им̣. таттха тӯти удакарахите тасмим̣ сон̣д̣иа̄ва̄т̣е.

959. анточа̄тума̄сам̣ содхетум̣ бхиндитунти йоджана̄. ‘‘содхетум̣ бхиндитум̣ викопету’’нти кирийа̄падехи ‘‘раджа’’нти каммападам̣ а̄нетва̄ самбандхитаббам̣. там̣ раджора̄сим̣ деве вут̣т̣хе паччха̄ удакасса чхиннатта̄ бахалабхӯмисуккхампи вут̣т̣хипа̄тадивасато пат̣т̣ха̄йа анточа̄тума̄се копетум̣ бхиндитум̣ ват̣т̣атӣти аттхо.

960. пун̣н̣е сон̣д̣имхи там̣ раджам̣ викопетум̣ ват̣т̣ати ча̄тума̄сато уддханти йоджана̄.

961. ‘‘пхуса̄йанте’’ти етена ‘‘дево’’ти идам̣ бхуммавасена випарин̣а̄метва̄ ‘‘деве пхуса̄йанте’’ти йоджетаббам̣, паджджуннадеве вут̣т̣хипа̄там̣ каронтети аттхо. пит̣т̣хипа̄са̄н̣акети па̄са̄н̣апит̣т̣хе. тампӣти татха̄ па̄са̄н̣апит̣т̣хе лаггам̣ тампи раджам̣.

962. акатапаббха̄ро на̄ма йатха̄ хет̣т̣ха̄бха̄го вут̣т̣хипхуситехи на темӣйати, татха̄ намитва̄ т̣хитапаббатаппадесо. идам̣ ановассакат̣т̣ха̄не ут̣т̣хитаваммика̄нам̣ упалаккхан̣ам̣.

963. аббхока̄се вут̣т̣хито ваммико саче оват̣т̣хо, кам̣ ча̄тума̄сам̣ викопетум̣ ват̣т̣атӣти самбандхо. ча̄тума̄санти викопанакирийа̄йа аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. руккхети ча тхамбхапа̄са̄н̣а̄дӣнам̣ упалаккхан̣ам̣. упачика̄дӣнанти а̄ди-саддена ка̄л̣акипиллика̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. со найоти ‘‘оват̣т̣хадивасато уттари ча̄тума̄саббхантаре копетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти йатха̄вутто найо.

964. мӯсикуккирам̣ на̄ма мӯсика̄хи уддхат̣апам̣су. мӯсика̄нам̣ уккиро мӯсикуккироти виггахо. гокан̣т̣акам̣ на̄ма гуннам̣ кхура̄нам̣ ут̣т̣хитаматтика̄. ган̣д̣уппа̄дамалам̣ на̄ма бхӯлата̄йа маламаттика̄. самбандхам̣ пана пакатибхӯмим̣ акопентена маттхакато ган̣хитум̣ ват̣т̣ати.

965. касӣти каситат̣т̣ха̄нам̣, таттха нан̇галена уддхат̣аматтика̄ касинан̇галаматтика̄. ‘‘аччхинна̄’’тиимина̄ кхан̣д̣а̄кхан̣д̣икам̣ катва̄ а̄йатам̣ хутва̄ т̣хитаматтика̄пат̣алампи аджа̄тапатхавӣ сийа̄ти а̄сан̇ка̄ниваттанаттхама̄ха ‘‘бхӯмисамбандха̄’’ти. са̄ти касинан̇галаматтика̄.

966. сена̄сананти еттха ‘‘пура̄н̣а’’нти па̄т̣хасесо гахетаббо. оват̣т̣хам̣ ча̄тума̄сато уддхам̣ на викопайети йоджана̄.

967. татоти оват̣т̣хадивасато пат̣т̣ха̄йа ча̄тума̄са̄тиккантагехато. ‘‘гопа̄наси’’нти имина̄ гопа̄насиматтхаке т̣хитаупачика̄пам̣сумхи бхиджджантепи ана̄паттибха̄вам̣ дӣпети. ‘‘бхитти’’нти имина̄ тадекадесам̣ бхиттипа̄да̄дида̄рума̄ха. идампи бхиттиматтикам̣ упачика̄маттикам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘тхамбха’’нти идампи там̣самбандхапа̄ка̄рабхӯмиматтика̄упачика̄дипам̣сум̣ сандха̄йа вуттам̣. падараттхаранти аттхатападарам̣. идампи падара̄нам̣ упари маттика̄упачика̄пам̣сум̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘гопа̄наси’’нтиа̄дӣхи падехи ‘‘ган̣хисса̄мӣ’’ти паччекам̣ йоджанӣйам̣. ‘‘ган̣хисса̄мӣ’’ти имина̄ викопана̄дхиппа̄йа̄бха̄вам̣ дӣпети.

968. ган̣хантасса̄ти еттха ана̄даре са̄мивачанам̣, ‘‘суддхачиттена̄’’ти па̄т̣хасесо. ит̣т̣хака̄ти чхаданит̣т̣хака̄. а̄ди-саддена па̄са̄н̣асамуддапхен̣а̄дӣнам̣ гахан̣ам̣. пататӣти суддхачиттена ган̣ханте саче маттика̄ чхиджджитва̄ патати, ана̄паттӣти аттхо. маттиканти бхиттийам̣, чхадане ча ча̄тума̄са̄дхиковат̣т̣хаматтикам̣, ановат̣т̣хам̣ че, ган̣хитум̣ ват̣т̣атӣти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче йа̄ йа̄ атинта̄, там̣ там̣ ган̣ха̄ти, ана̄паттӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 86). йади ган̣хати, а̄патти сийа̄ти йоджана̄.

969. атинтоти вассодакена атинто, имина̄ виниччхитаббаваттхум̣ дассети. тасса антогехе ча бахи ча самбхавато антогехе т̣хитасса та̄ва виниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘антогехе саче сийа̄’’ти. вассодакена тинта̄тинтесу двӣсу маттика̄пун̃джесу атинтам̣ та̄ва дассетума̄ха ‘‘ановат̣т̣хо ча̄’’ти.

970. вассодакена тинте виниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘вут̣т̣хе пуна ча̄’’тиа̄ди. ‘‘вут̣т̣хе’’ти имина̄ ‘‘маттика̄пун̃джо’’ти падам̣ бхуммавасена випарин̣а̄метва̄ вут̣т̣хе маттика̄пун̃джети йоджетаббам̣, ‘‘екадивасампӣ’’ти сесо, гехасминти еттха ‘‘т̣хите’’ти ваттаббам̣, гехасмим̣ т̣хите маттика̄пун̃дже вассодакена екадивасампи тинтети вуттам̣ хоти. ваккхама̄нанайена ан̃н̃аттха пахаритва̄ ут̣т̣хитена тена атемитва̄ уджукам̣ патитехи вассапхуситехи тинтети гахетаббам̣. саче саббо тинто хотӣти йоджана̄. ‘‘маттика̄пун̃джо’’ти имина̄ самбандхо.

971. ‘‘саббо’’ти имина̄ висесанена бйаваччхиннам̣ екадесатинте виниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘йаттака’’нтиа̄ди. ту-саддо имамева висесам̣ джотети. йаттаканти хет̣т̣ха̄ анотаритва̄ маттхакато, парийантакато ча йаттакаппама̄н̣ам̣. таттха̄ти маттика̄пун̃дже. ‘‘акаппийа’’нти етасса ‘‘ча̄тума̄саччайена̄’’ти ануваттати. ‘‘атинтам̣…пе… каппийа’’нти имина̄ акаппийат̣т̣ха̄нам̣ парихаритва̄ ва̄ каппийака̄ракехи каппийавачанена хара̄петва̄ ва̄ атинтам̣ т̣ха̄нам̣ йатха̄ка̄мам̣ вал̣ан̃джетаббанти айаматтхо дассито хоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘каппийака̄ракехӣ’’тиа̄ди (па̄чи. ат̣т̣ха. 86).

972. ва̄рина̄ти уджукам̣ а̄ка̄сато патитавассодакена. ан̃н̃аттха пахаритва̄ таттха патитва̄ темите ват̣т̣ати. со маттика̄пун̃джо. тато паранти ека̄баддхака̄лато уттарим̣ со маттика̄пун̃джо ва̄рина̄ темито бхӯмийа̄ ека̄баддхо че хоти, тато парам̣ са̄ джа̄та̄ патхавӣ ева, копетум̣ на ват̣т̣атӣти йоджана̄.

973. ‘‘оват̣т̣хо’’ти имина̄ ановат̣т̣хапа̄ка̄ро каппийоти бйатирекавасена дассети. ‘‘маттика̄майо’’ти висесанена ит̣т̣хакапа̄ка̄ра̄дим̣ бйаваччхиндати. тасса пана каппийабха̄вам̣ ваккхати ‘‘саче ит̣т̣хакапа̄ка̄ро’’тиа̄дина̄. ‘‘ча̄тума̄саччайе’’ти имина̄ тато анто викопанӣйабха̄вам̣ дассети.

974. таттха̄ти оват̣т̣хе маттикапа̄ка̄ре. агхам̣сантова̄ти па̄ка̄раматтикам̣ акопенто. маттасо чхупитва̄ти пама̄н̣ато мудукам̣ катва̄ хаттхаталам̣ т̣хапетва̄. аллахаттхена̄ти удакатинтена хаттхаталена. хаттхекадесо хаттхо на̄ма.

975. йебхуййакатхале т̣ха̄нети пуббе вуттанайена йасса̄ тӣсу бха̄гесу две бха̄га̄ катхала̄ хонти, та̄дисе каппийапатхавит̣т̣ха̄не.

976. аббхока̄сети упалаккхан̣атта̄ антогехепи тхамбхам̣ ча̄летва̄ джа̄тапатхавим̣ викопетум̣ на ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. двӣсупи т̣ха̄несу суддхачиттена ниддосабха̄вам̣ йатха̄вуттена ‘‘тхамбхам̣ ва̄ падараттхарам̣. ган̣хисса̄мӣ’ти сан̃н̃а̄йа, гахетум̣ пана ват̣т̣атӣ’’ти имина̄ найена̄ха. патхавинти акаппийапатхавим̣.

977. уджумуддхарато на досоти йоджана̄.

978. учча̄летва̄ти уккхипитва̄ ча̄летва̄ париваттетва̄. пават̣т̣атӣти пават̣т̣етва̄ пават̣т̣етва̄ нетӣти аттхо. суддхачиттасса̄ти ‘‘бхӯми бхиджджатӣ’’ти асаллаккхетва̄ ‘‘па̄са̄н̣ам̣ пават̣т̣етва̄ пават̣т̣етва̄ харисса̄мӣ’’ти суддхачиттавато.

979. бхӯмийам̣ да̄рӯни пха̄лента̄нампи бхӯмийам̣ са̄кха̄дӣни кад̣д̣хато ча̄ти йоджана̄.

980. кан̣т̣аканти руккхакан̣т̣акам̣, маччхакан̣т̣акан̃ча. сӯчи на̄ма айомайадантамайатамбамайакат̣т̣хамайа̄дисӯчӣнам̣ ан̃н̃атара̄. ат̣т̣хим̣ ва̄ти гомахим̣са̄дӣнам̣ ат̣т̣хим̣ ва̄. хӣрам̣ ва̄ти на̄л̣икера̄дихӣрам̣ ва̄. а̄кот̣етунти йатха̄ екакот̣и бхӯмим̣ пависати, татха̄ та̄л̣етум̣. павесетунти бхӯмим̣ гамайитум̣.

981. пасса̄вам̣ муттам̣. меданинти еттха акаппийапатхавима̄ха. бхиндисса̄мӣти еттха ‘‘евам̣ чинтетва̄’’ти сесо.

982. каронтасса̄ти суддхачиттена пасса̄вам̣ каронтасса̄тийоджетаббам̣. ‘‘саммаджджато’’ти идам̣ ‘‘саммаджджантена̄’’ти гахетаббам̣, ‘‘саммаджджанийа̄’’ти сесо, анантарам̣ меданӣпадам̣ упайогавасена ‘‘медани’’нти гахетаббам̣, ‘‘висама’’нти сесо, ‘‘самам̣ ка̄ту’’нти имина̄ йоджетаббам̣, саммаджджантена уччат̣т̣ха̄нам̣ маддитва̄, а̄ва̄т̣ат̣т̣ха̄нам̣ павесетва̄ самам̣ ка̄тум̣ саммаджджанийа̄ гхам̣сетум̣ на ват̣т̣атӣти аттхо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘висамам̣ бхӯмим̣ самам̣ карисса̄мӣти саммаджджанийа̄ гхам̣ситумпи на ват̣т̣атӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 86).

983. па̄дан̇гут̣т̣хена ва̄ти еттха самуччайаттхена ва̄-саддена ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣ ‘‘каттарайат̣т̣хийа̄ бхӯмим̣ кот̣т̣ентӣ’’ти идам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ликхитумпӣти ра̄джим̣ ка̄тумпи бхӯмим̣ бхиндантена̄ти йоджана̄. па̄дехӣти па̄даталехи.

985. бхӯминти акаппийабхӯмим̣. дахати даха̄петӣти еттха ‘‘йо’’ти ча ‘‘тасса̄’’ти ча самбандхавасена лаббхати. паттам̣ дахантасса̄ти чхавийа̄ тхирабха̄ваттхам̣ дхӯмам̣ га̄ха̄петва̄ тин̣укка̄дӣхи паттам̣ ган̣хантасса.

986. таттака̄нева̄ти т̣ха̄наппама̄н̣а̄нева. идха̄пи ‘‘йо’’ти ча ‘‘тасса̄’’ти ча са̄маттхийа̄ лаббхати.

987. бхӯмийанти акаппийабхӯмийам̣. паттам̣ пачӣйати еттха̄ти паттапачанам̣, капа̄лам̣, тасмим̣ капа̄ле.

988. со агги та̄ни да̄рӯни даханто гантва̄ че екам̣сена бхӯмим̣ дахати, тасма̄ да̄рӯнам̣ упари аггим̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣атӣти йоджана̄.

989. ит̣т̣хака̄ а̄вапӣйанти паччанти еттха̄ти ит̣т̣хака̄ва̄по, со ева ит̣т̣хака̄ва̄пако, ит̣т̣хака̄пачанат̣т̣ха̄нам̣. а̄ди-саддена кумбхака̄ра̄ва̄па̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти.

990. упа̄дӣйатӣти упа̄да̄нам̣, индханам̣, на упа̄да̄нам̣ анупа̄да̄нам̣, индханато ан̃н̃ам̣, тато анупа̄да̄натоти аттхо. кха̄н̣укети матакха̄н̣уке ча суккхаруккхе ча бхӯмигатам̣ адатва̄ ‘‘нибба̄песса̄мӣ’’ти аггида̄нам̣ ват̣т̣ати. паччха̄ усса̄хе катепи на нибба̄йати, на досоти. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче пана бхӯмим̣ аппаттамева̄’’тиа̄ди (па̄чи. ат̣т̣ха. 87).

991. тин̣укканти тин̣ена баддхауккам̣. тин̣укканти упалаккхан̣ам̣. на̄л̣икерапан̣н̣а̄дӣхи баддха̄пи сан̇гайханти.

992. тасса аггисса патитат̣т̣ха̄не индханам̣ датва̄ пуна там̣ аггим̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти маха̄паччарийам̣ рутам̣ катхитанти йоджана̄.

993. ‘‘тасса апатхавийа’’нти падаччхедо. виматиссубхайаттха̄пӣти патхавиапатхавидвайепи вематикасса. таттха джа̄та̄ патхавӣ, итара̄ апатхавӣ.

994. иманти а̄ва̄т̣ам̣, маттикам̣, пам̣сум̣ ва̄.

патхавӣкхан̣анакатха̄ван̣н̣ана̄.

муса̄ва̄давагго пат̣хамо.

995. бхавантасса̄ти джа̄йантасса, вад̣д̣хама̄насса ча. бхӯтасса̄ти джа̄тасса, вад̣д̣хитасса ча̄ти аттхо. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘бхаванти ахувун̃ча̄ти бхӯта̄, джа̄йанти вад̣д̣ханти, джа̄та̄ вад̣д̣хита̄ ча̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 90). еттха ча ‘‘бхавантӣ’’ти имина̄ вирул̣хамӯле нӣлабха̄вам̣ а̄паджджитва̄ вад̣д̣хама̄наке тарун̣агаччхе дассети. ‘‘ахуву’’нти имина̄ пана вад̣д̣хитва̄ т̣хите маханте руккхагаччха̄дике дассети. ‘‘бхавантӣ’’ти имасса виваран̣ам̣ ‘‘джайанти вад̣д̣хантӣ’’ти, ‘‘ахуву’’нти имасса ‘‘джа̄та̄ вад̣д̣хита̄’’ти. евам̣ бхӯта-саддо паччуппанна̄тӣтависайоти дассети. ‘‘бхавантасса бхӯтасса̄’’ти имина̄ пададвайена ‘‘бхӯтага̄масса̄’’ти падасса тулйа̄дхикаран̣ата̄дассанена га̄ма-саддасса дит̣т̣хигатавананта̄дисадда̄нам̣ дит̣т̣хивана̄дисаддаттхе вийа бхӯтасаддаттхе вуттипаккхама̄ха. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 90) ‘‘бхӯта̄ ева ва̄ га̄мо бхӯтага̄мо, патит̣т̣хитахаритатин̣аруккха̄дӣнаметам̣ адхивачана’’нти. бхӯта̄нам̣ девата̄нам̣ га̄мо нива̄соти ва̄ бхӯтага̄мо. бхӯмийам̣ патит̣т̣хахитва̄ хи харитабха̄вама̄панна̄ тин̣аруккхагаччха̄дайо девата̄хи паригайхантӣти. джа̄йантасса вад̣д̣хантасса ва̄ сампаттавуддхимарийа̄дасса ва̄ руккха̄диноти аттхо.

па̄табйата̄нимиттанти еттха па̄табйабха̄во па̄табйата̄, ‘‘чхеданабхедана̄дӣхи йатха̄ручи парибхун̃джитаббата̄ти аттхо’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанато па̄табйата̄-саддасса парибхун̃джитаббата̄ти аттхо ведитаббо, са̄ нимиттам̣ хету йасса па̄читтийасса там̣ па̄табйата̄нимиттам̣. руккха̄дӣнам̣ чхеданапха̄лана̄дивасена викопанӣйата̄сан̇кха̄тапа̄табйата̄нимиттам̣ парибхун̃джитаббата̄хету па̄читтийам̣ удӣритам̣ вуттанти аттхо.

996-7. соти бхӯтага̄мо. тилабӣджа̄дикоти тилабӣджаметтха сукхумапан̣н̣асева̄ла̄дико. а̄ди-саддена ча та̄диса̄ итара̄ сева̄ладжа̄ти гахита̄. ‘‘упари кхудда̄нукхуддакапан̣н̣ан̇куро, хет̣т̣ха̄ кхудда̄нукхуддакамӯлан̇куро сева̄ло тилабӣджам̣ на̄ма̄’’ти ган̣т̣хипаде вуттанти. викопентасса там̣ саббанти бхӯмийам̣ патит̣т̣ха̄йа удаке джа̄йама̄накасева̄ла̄дим̣ бхӯмийа̄ уппа̄т̣аначчхеданавасена джале ева патит̣т̣хитам̣ сукхумапан̣н̣анӣлика̄дим̣ удакато уддхаран̣аччхеданавасена там̣ саббам̣ сева̄лам̣ викопентасса̄ти аттхо.

998. хаттхена вийӯхитва̄ти джалато амочетва̄ хаттхена дӯрато апанетва̄. ‘‘хотӣ’’тиа̄ди тасса хетусандассанаттхам̣. сакалам̣ анавасесам̣ саббам̣ джалам̣ тасса йасма̄ т̣ха̄нам̣ хоти, тасма̄ти аттхо.

999. чечча̄ти джа̄нанто. там̣ сева̄ладжа̄тикам̣ джала̄ уддхаритум̣ удакена вина̄ бхиккхусса на ват̣т̣атӣти йоджана̄. т̣ха̄насан̇каманан̃хи танти хетудассанам̣. там̣ татха̄каран̣ам̣ йасма̄ т̣ха̄насан̇каманам̣ т̣ха̄нато ча̄ванам̣, тасма̄ там̣ на ват̣т̣атӣти йоджана̄.

1000. йатха̄вуттасса бйатирекам̣ дассетума̄ха ‘‘удакена̄’’тиа̄ди. таттха удакена̄ти сахаттхе каран̣авачанам̣. там̣ сева̄ладжа̄тикам̣. ва̄рисӯти еттха ва̄сам̣ ва̄райантӣти ва̄рӣ, тесу.

1001. джале валлитин̣а̄дӣнӣти джаламаттхаке валлин̃ча джа̄йама̄накараваллитин̣а̄дӣни ча. уддхарантасса̄ти бхӯмийам̣ патит̣т̣хитам̣ бхӯмито, удаке патит̣т̣хитам̣ удакато ча уддхарантасса. таттха антапаккхам̣ дассетума̄ха ‘‘тойато’’ти. викопентасса̄ти кхан̣д̣ана̄дивасена копентасса. таттха̄ти тасмим̣ удаке, ева-ка̄ро луттаниддит̣т̣хо ‘‘таттхева̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 92) ат̣т̣хакатха̄вачанато.

1002. еттха̄ти удаке ева. викопентасса̄ти каппийам̣ ака̄ра̄петва̄ чхедана̄дим̣ каронтасса. та̄нӣти татха̄ парехи уппа̄т̣итатта̄ бхӯтага̄мабха̄вато мутта̄ни валлитин̣а̄дӣни. бӣджага̄мена̄ти мӯлабӣджага̄ма̄дивасена.

1003. евам̣ удакат̣т̣хе сан̇кхепато виниччхайам̣ дассетва̄ ида̄ни итаратра̄пи виниччхайам̣ дассетума̄ха ‘‘тхалат̣т̣хе’’тиа̄ди. харитакха̄н̣укоти еттха ‘‘йо’’ти сесо. ‘‘тасса̄’’ти имина̄ самбандхо, какудхакаран̃джа̄дӣнам̣ чхинна̄васит̣т̣хакха̄н̣укоти вуттам̣ хоти. ‘‘бхӯтага̄мена сан̇гахо’’ти имина̄ там̣викопане па̄читтийабха̄вам̣ дӣпети. евамупарипи.

1004. на̄л̣икера̄дика̄нам̣ кха̄н̣ӯти еттха̄пи ‘‘упарихарито’’ти са̄маттхийа̄ лаббхати. ‘‘бӣджага̄мена сан̇гахо’’ти имина̄ дуккат̣аваттхутама̄ха. евамупарипи. кин̃ча̄пи хи та̄лана̄л̣икера̄дӣнам̣ кха̄н̣у уддхам̣ авад̣д̣ханако бхӯтага̄масса ка̄ран̣ам̣ на хоти, татха̄пи бхӯтага̄масан̇кха̄таниббаттапан̣н̣амӯлабӣджато самбхӯтатта̄ бхӯтага̄мато уппанно на̄ма хотӣти бӣджага̄мена сан̇гахам̣ гаччхати.

1005. татха̄пака̄ситоти ‘‘бӣджага̄мо’’ти вутто.

1006. пхалита̄ кадалӣ йа̄ва нӣлапан̣н̣а̄, та̄ва са̄ ча бхӯтага̄моти пака̄сита̄ти йоджана̄. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘кадалӣ пана пхалита̄ йа̄ва нӣлапан̣н̣а̄, та̄ва бхӯтага̄менева сан̇гахита̄’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 92). нал̣анти кхуддакавел̣у. вел̣ӯти маха̄вел̣у. тин̣а̄дӣнанти а̄ди-саддена сасса̄дайо гахита̄.

1007. йо айам̣ пана вел̣у аггато пат̣т̣ха̄йа йада̄ суссати, тада̄ со бӣджага̄мена сан̇гахито на̄ма хотӣти йоджана̄. бӣджага̄мена̄ти пхал̣убӣджага̄мена. йатха̄ха ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘катарабӣджага̄мена? пхал̣убӣджага̄мена̄’’ти.

1008. индаса̄ло саллакӣ. а̄ди-саддена собхан̃джана̄дӣнам̣ сан̇гахо. ту-саддена ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘кин̃ча̄пи ра̄сикатадан̣д̣акехи ратанаппама̄н̣а̄пи са̄кха̄ никкхамантӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 92) вуттависесам̣ джотети. чхиндитва̄ т̣хапитадан̣д̣акесу ратанаматта̄супи са̄кха̄су ут̣т̣хита̄су бхӯтага̄мам̣ ахутва̄ бӣджага̄мамева хоти авирул̣хамӯлакатта̄ти айам̣ виниччхайо винайан̃н̃уна̄ н̃а̄то куккуччака̄намупака̄ра̄йа хотӣти а̄ха ‘‘вин̃н̃еййо винайан̃н̃уна̄’’ти. имамеваттхам̣ ‘‘мӯламаттепи ва̄’’тиа̄дина̄ ваккхати.

1009. ман̣д̣апа̄дӣнаматтха̄йа̄ти ман̣д̣апаватипа̄ка̄ра̄дӣнаматтха̄йа. саче те никкхан̣антӣти йади те индаса̄ла̄дидан̣д̣аке бхӯмийам̣ никхан̣анти. ниггате мӯлапан̣н̣асминти татха̄ никха̄тадан̣д̣ато мӯле ча пан̣н̣е ча джа̄те. бхӯтага̄мена сан̇гахоти еттха ‘‘теса’’нти са̄маттхийа̄ лаббхати, ‘‘вин̃н̃еййо’’ти адхика̄ро.

1010. ниггатепӣти татийена пи-саддена атикхуддакатам̣ сӯчети.

1011. саканда̄ та̄лат̣т̣хӣти сакандата̄лабӣджам̣. паттават̣т̣ӣти сӯчисан̣т̣ха̄на̄ ан̇курапаттават̣т̣и. на ча бӣджага̄моти вуччатӣти йоджана̄. ‘‘бхӯтага̄мо’’ти идам̣ йатха̄вуттасса бйатирекавасена дассети.

1012. на̄л̣икератачанти на̄л̣икерапхалачхаллим̣. дантасӯчӣва̄ти дантамайасӯчи ива. сопӣти на̄л̣икеропи. руккхатачасадда̄нам̣ пхалесу ваттама̄нака̄лесупи там̣лин̇гата̄ на вируджджхатӣти ‘‘со’’ти а̄ха̄ти вин̃н̃а̄йати.

1013. мигасин̇гасама̄на̄йа̄ти харитависа̄н̣асадиса̄йа. паттават̣т̣ийа̄ти ан̇курапаттават̣т̣ийа̄. сатийа̄ти виджджама̄на̄йа. бхӯтага̄моти вуччатӣти амӯлакабхӯтага̄моти вуччати. идам̣ на̄л̣икерасса а̄вен̣икам̣ катва̄ вуттам̣.

чатубха̄н̣ава̄раван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

1015-6. амбат̣т̣хӣти амбабӣджам̣. джамбут̣т̣хӣти джамбубӣджам̣. а̄ди-саддена мадхукапанаса̄дибӣджа̄нам̣ гахан̣ам̣. ванда̄ка̄ти руккха̄данӣ. ан̃н̃ам̣ ва̄ти бхан̣д̣акадалиманорахам̣ ва̄. асса̄ти ванда̄ка̄дино. амӯлаваллӣти евам̣на̄мика̄ валли.

1017. со сева̄лоти йоджана̄.

1018. гхам̣ситва̄ти йена кеначи гхам̣ситва̄. там̣ сева̄лам̣. тасма̄ти тасма̄ па̄ка̄ра̄.