25. упосатхапава̄ран̣а̄виниччхайакатха̄
168. упосатхапава̄ран̣а̄ти еттха (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) дивасавасена тайо упосатха̄ ча̄туддасико паннарасико са̄маггӣупосатхоти. таттха хемантагимхавасса̄на̄нам̣ тин̣н̣ам̣ утӯнам̣ татийасаттамапаккхесу две две катва̄ чха ча̄туддасика̄, сеса̄ паннарасика̄ти евам̣ екасам̣ваччхаре чатувӣсати упосатха̄. идам̣ та̄ва пакатича̄риттам̣. татха̄рӯпапаччайе сати ан̃н̃асмимпи ча̄туддасе упосатхам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. пуримавассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ пана пуббакаттикапун̣н̣ама̄, тесам̣йева саче бхан̣д̣анака̄ракехи упаддута̄ пава̄ран̣ам̣ паччуккад̣д̣ханти, атха каттикама̄сасса ка̄л̣апаккхача̄туддасо ва̄ паччхимакаттикапун̣н̣ама̄ ва̄ паччхимавассам̣вут̣т̣ха̄нан̃ча паччхимакаттикапун̣н̣ама̄ ева ва̄ти име тайо пава̄ран̣а̄диваса̄пи хонти. идампи пакатича̄риттамева. татха̄рӯпапаччайе сати двиннам̣ каттикапун̣н̣ама̄нам̣ пуримесу ча̄туддасесупи пава̄ран̣ам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йада̄ пана косамбакаккхандхаке (маха̄ва. 451 а̄дайо) а̄гатанайена бхинне бхиккхусан̇гхе оса̄рите тасмим̣ бхиккхусмим̣ сан̇гхо тасса ваттхусса вӯпасама̄йа сан̇гхаса̄маггим̣ кароти, тада̄ та̄вадева упосатхо ка̄таббо. ‘‘па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нти вачанато т̣хапетва̄ ча̄туддасапаннарасе ан̃н̃опи йо кочи дивасо упосатхадивасо на̄ма хоти, вассам̣вут̣т̣ха̄нам̣ пана каттикама̄саббхантаре айамева са̄маггӣпава̄ран̣а̄дивасо на̄ма хоти. ити имесу тӣсу дивасесу упосатхо ка̄таббо. каронтена пана саче ча̄туддасико хоти, ‘‘аджджупосатхо ча̄туддасо’’ти ваттаббам̣. саче са̄маггӣупосатхо хоти, ‘‘аджджупосатхо са̄маггӣ’’ти ваттаббам̣. паннарасийам̣ пана па̄л̣ийам̣ а̄гатанайенева ‘‘аджджупосатхо паннарасо’’ти ваттаббам̣.
169. сан̇гхе упосатхо (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄), ган̣е упосатхо, пуггале упосатхоти евам̣ ка̄ракавасена апарепи тайо упосатха̄ вутта̄, каттабба̄ка̄равасена пана суттуддесо па̄рисуддхиупосатхо адхит̣т̣ха̄нупосатхоти апарепи тайо упосатха̄. таттха суттуддесо на̄ма ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо’’тиа̄дина̄ найена вутто па̄тимоккхуддесо. йе панитаре две упосатха̄, тесу па̄рисуддхиупосатхо та̄ва ан̃н̃есан̃ча сантике ан̃н̃аман̃н̃ан̃ча а̄рочанавасена дувидхо. таттха йва̄йам̣ ан̃н̃есам̣ сантике карӣйати, сопи пава̄рита̄нан̃ча аппава̄рита̄нан̃ча сантике каран̣авасена дувидхо. таттха маха̄пава̄ран̣а̄йа пава̄рита̄нам̣ сантике паччхимика̄йа упагатена ва̄ анупагатена ва̄ чхиннавассена ва̄ ча̄тума̄синийам̣ пана пава̄рита̄нам̣ сантике анупагатена ва̄ чхиннавассена ва̄ ка̄йаса̄маггим̣ датва̄ ‘‘парисуддхо ахам̣ бханте, парисуддхоти мам̣ дха̄ретха̄’’ти тиккхаттум̣ ватва̄ ка̄таббо. т̣хапетва̄ пана пава̄ран̣а̄дивасам̣ ан̃н̃асмим̣ ка̄ле а̄ва̄сикехи уддит̣т̣хаматте па̄тимоккхе авут̣т̣хита̄йа ва̄ екачча̄йа вут̣т̣хита̄йа ва̄ сабба̄йа ва̄ вут̣т̣хита̄йа париса̄йа йе ан̃н̃е самасама̄ ва̄ тхокатара̄ ва̄ а̄гаччханти, техи тесам̣ сантике вуттанайенева па̄рисуддхи а̄рочетабба̄.
йо пана̄йам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄рочанавасена карӣйати, со н̃аттим̣ т̣хапетва̄ каран̣авасена ча ат̣т̣хапетва̄ каран̣авасена ча дувидхо. таттха йасмим̣ а̄ва̄се тайо бхиккхӯ вихаранти, тесу упосатхадивасе саннипатитесу екена бхиккхуна̄ ‘‘сун̣анту ме а̄йасманта̄, аджджупосатхо ча̄туддасо’’ти ва̄ ‘‘паннарасо’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘йада̄йасманта̄нам̣ паттакаллам̣, майам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ кареййа̄ма̄’’ти н̃аттийа̄ т̣хапита̄йа тхерена бхиккхуна̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘парисуддхо ахам̣, а̄вусо, парисуддхоти мам̣ дха̄ретха̄’’ти тиккхаттум̣ ваттаббам̣. итарехи ‘‘бханте’’ти ватва̄ евамева ваттаббам̣. евам̣ н̃аттим̣ т̣хапетва̄ ка̄таббо. йатра пана две бхиккхӯ вихаранти, татра н̃аттим̣ ат̣т̣хапетва̄ вуттанайенева па̄рисуддхи а̄рочетабба̄ти айам̣ па̄рисуддхиупосатхо.
саче пана екова бхиккху хоти, саббам̣ пуббакаран̣ӣйам̣ катва̄ ан̃н̃есам̣ ана̄гаманам̣ н̃атва̄ ‘‘аджджа ме упосатхо ча̄туддасо’’ти ва̄ ‘‘паннарасо’’ти ва̄ ватва̄ ‘‘адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ваттаббам̣. айам̣ адхит̣т̣ха̄нупосатхоти евам̣ каттабба̄ка̄равасена тайо упосатха̄ ведитабба̄. етта̄вата̄ нава упосатха̄ дӣпита̄ хонти. тесу дивасавасена паннарасико, ка̄ракавасена сан̇гхупосатхо, каттабба̄ка̄равасена суттуддесоти евам̣ тилаккхан̣асампанне упосатхе паваттама̄не упосатхам̣ акатва̄ тадахупосатхе ан̃н̃ам̣ абхиккхукам̣ на̄на̄сам̣ва̄сакехи ва̄ сабхиккхукам̣ а̄ва̄сам̣ ва̄ ана̄ва̄сам̣ ва̄ ва̄саттха̄йа ан̃н̃атра сан̇гхена ан̃н̃атра антара̄йа̄ гаччхантасса дуккат̣ам̣ хоти.
170. упосатхакаран̣аттхам̣ саннипатите сан̇гхе бахи упосатхам̣ катва̄ а̄гатена саннипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ ка̄йаса̄маггим̣ адентена чхандо да̄таббо. йопи гила̄но ва̄ хоти киччапасуто ва̄, тенапи па̄рисуддхим̣ дентена чхандопи да̄таббо. катхам̣? екасса бхиккхуно сантике ‘‘чхандам̣ дамми, чхандам̣ ме хара, чхандам̣ ме а̄рочехӣ’’ти айаматтхо ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ убхайена ва̄ вин̃н̃а̄петаббо, евам̣ динно хоти чхандо. акатупосатхена гила̄нена ва̄ киччапасутена ва̄ па̄рисуддхи да̄табба̄. катхам̣? екасса бхиккхуно сантике ‘‘па̄рисуддхим̣ дамми, па̄рисуддхим̣ ме хара, па̄рисуддхим̣ ме а̄рочехӣ’’ти айаматтхо ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ убхайена ва̄ вин̃н̃а̄петаббо, евам̣ динна̄ хоти па̄рисуддхи. там̣ пана дентена чхандопи да̄таббо. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тадахупосатхе па̄рисуддхим̣ дентена чхандампи да̄тум̣, санти сан̇гхасса каран̣ӣйа’’нти (маха̄ва. 165). таттха па̄рисуддхида̄нам̣ сан̇гхассапи аттанопи упосатхакаран̣ам̣ сампа̄дети, на авасесам̣ сан̇гхакиччам̣, чхандада̄нам̣ сан̇гхассева упосатхакаран̣ан̃ча сесакиччан̃ча сампа̄дети, аттано панасса упосатхо акатойева хоти, тасма̄ па̄рисуддхим̣ дентена чхандопи да̄таббо. пуббе вуттам̣ пана суддхикаччхандам̣ ва̄ па̄рисуддхим̣ ва̄ имам̣ ва̄ чхандапа̄рисуддхим̣ екена бахӯнампи а̄харитум̣ ват̣т̣ати. саче пана со антара̄магге ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ пасситва̄ йесам̣ тена чхандо ва̄ па̄рисуддхи ва̄ гахита̄, тесан̃ча аттано ча чхандапа̄рисуддхим̣ дети, тассева а̄гаччхати. итара̄ пана бил̣а̄ласан̇кхалика̄ чхандапа̄рисуддхи на̄ма хоти, са̄ на а̄гаччхати, тасма̄ сайамева саннипа̄тат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄рочетаббам̣. саче пана сан̃чичча на̄рочети, дуккат̣ам̣ а̄паджджати, чхандапа̄рисуддхи пана тасмим̣ хаттхапа̄сам̣ упагатаматтейева а̄гата̄ хоти.
171. па̄рива̄сийена пана чхандада̄нена йам̣ кин̃чи сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. таттха (па̄чи. ат̣т̣ха. 1167) чатуббидхам̣ па̄рива̄сийам̣ парисапа̄рива̄сийам̣ раттипа̄рива̄сийам̣ чхандапа̄рива̄сийам̣ аджджха̄сайапа̄рива̄сийанти. тесу парисапа̄рива̄сийам̣ на̄ма бхиккхӯ кеначидева каран̣ӣйена саннипатита̄ хонти, атха мегхо ва̄ ут̣т̣хети, усса̄ран̣а̄ ва̄ карӣйати, манусса̄ ва̄ аджджхоттхаранта̄ а̄гаччханти, бхиккхӯ ‘‘анока̄са̄ майам̣, ан̃н̃аттха гаччха̄ма̄’’ти чхандам̣ ависсаджджетва̄ва ут̣т̣хаханти. идам̣ парисапа̄рива̄сийам̣. кин̃ча̄пи парисапа̄рива̄сийам̣, чхандасса пана ависсат̣т̣хатта̄ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати.
пуна бхиккхӯ ‘‘упосатха̄дӣни карисса̄ма̄’’ти раттим̣ саннипатитва̄ ‘‘йа̄ва саббе саннипатанти, та̄ва дхаммам̣ сун̣исса̄ма̄’’ти екам̣ аджджхесанти, тасмим̣ дхаммакатхам̣ катхентейева арун̣о уггаччхати. саче ‘‘ча̄туддасикам̣ упосатхам̣ карисса̄ма̄’’ти нисинна̄, паннарасоти ка̄тум̣ ват̣т̣ати. саче паннарасикам̣ ка̄тум̣ нисинна̄, па̄т̣ипаде анупосатхе упосатхам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, ан̃н̃ам̣ пана сан̇гхакиччам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. идам̣ раттипа̄рива̄сийам̣ на̄ма.
пуна бхиккхӯ ‘‘кин̃чидева аббха̄на̄дисан̇гхакаммам̣ карисса̄ма̄’’ти нисинна̄ хонти, татреко наккхаттапа̄т̣хако бхиккху евам̣ вадати ‘‘аджджа наккхаттам̣ да̄рун̣ам̣, ма̄ имам̣ каротха̄’’ти. те тасса вачанена чхандам̣ виссаджджетва̄ таттхева нисинна̄ хонти. атхан̃н̃о а̄гантва̄ ‘‘наккхаттам̣ патима̄нентам̣, аттхо ба̄лам̣ упаччага̄’’ти (джа̄. 1.1.49) ватва̄ ‘‘ким̣ наккхаттена, каротха̄’’ти вадати. идам̣ чхандапа̄рива̄сийан̃чева аджджха̄сайапа̄рива̄сийан̃ча. етасмим̣ па̄рива̄сийе пуна чхандапа̄рисуддхим̣ ана̄нетва̄ каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати.
172. саче кочи бхиккху гила̄но на саккоти чхандапа̄рисуддхим̣ да̄тум̣, со ман̃чена ва̄ пӣт̣хена ва̄ сан̇гхамаджджхам̣ а̄нетаббо. саче гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ бхиккхӯнам̣ евам̣ хоти ‘‘саче кхо майам̣ гила̄нам̣ т̣ха̄на̄ ча̄весса̄ма, а̄ба̄дхо ва̄ абхивад̣д̣хиссати, ка̄лакирийа̄ ва̄ бхависсатӣ’’ти, на со бхиккху т̣ха̄на̄ ча̄ветаббо, сан̇гхена таттха гантва̄ упосатхо ка̄таббо. саче бахӯ та̄диса̄ гила̄на̄ хонти, сан̇гхена пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хатва̄ саббе хаттхапа̄се ка̄табба̄. саче дӯре хонти, сан̇гхо наппахоти, там̣ дивасам̣ упосатхо на ка̄таббо. на твева ваггена сан̇гхена упосатхо ка̄таббо, кареййа че, дуккат̣ам̣.
саче (маха̄ва. ат̣т̣ха. 149) екасмим̣ виха̄ре чатӯсу бхиккхӯсу васантесу екасса чхандапа̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ тайо па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, тӣсу ва̄ васантесу екасса чхандапа̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ две па̄тимоккхам̣ уддисанти, адхаммена ваггам̣ упосатхакаммам̣ хоти. саче пана чатта̄ропи саннипатитва̄ па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, тайо ва̄ две ва̄ па̄тимоккхам̣ уддисанти, адхаммена самаггам̣ на̄ма хоти. саче чатӯсу джанесу екасса па̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ тайо па̄тимоккхам̣ уддисанти, тӣсу ва̄ джанесу екасса па̄рисуддхим̣ а̄харитва̄ две па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, дхаммена ваггам̣ на̄ма хоти. саче пана чатта̄ро екаттха васанта̄ саббе саннипатитва̄ па̄тимоккхам̣ уддисанти, тайо па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, две ан̃н̃аман̃н̃ам̣ па̄рисуддхиупосатхам̣ каронти, дхаммена самаггам̣ на̄ма хоти.
173. пава̄ран̣а̄каммесу (маха̄ва. ат̣т̣ха. 212) пана саче екасмим̣ виха̄ре пан̃часу бхиккхӯсу васантесу екасса пава̄ран̣ам̣ а̄харитва̄ чатта̄ро ган̣ан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, чатӯсу ва̄ тӣсу ва̄ васантесу екасса пава̄ран̣ам̣ а̄харитва̄ тайо ва̄ две ва̄ сан̇гхан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, саббаметам̣ адхаммена ваггам̣ пава̄ран̣а̄каммам̣. саче пана саббепи пан̃ча джана̄ екато саннипатитва̄ ган̣ан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ две ва̄ васанта̄ екато саннипатитва̄ сан̇гхан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, саббаметам̣ адхаммена самаггам̣ пава̄ран̣а̄каммам̣. саче пан̃часу джанесу екасса пава̄ран̣ам̣ а̄харитва̄ чатта̄ро сан̇гхан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, чатӯсу ва̄ тӣсу ва̄ екасса пава̄ран̣ам̣ а̄харитва̄ тайо ва̄ две ва̄ ган̣ан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, саббаметам̣ дхаммена ваггам̣ пава̄ран̣а̄каммам̣. саче пана саббепи пан̃ча джана̄ екато саннипатитва̄ сан̇гхан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ екато саннипатитва̄ ган̣ан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ренти, две ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пава̄ренти, екако васанто адхит̣т̣ха̄напава̄ран̣ам̣ кароти, саббаметам̣ дхаммена самаггам̣ на̄ма пава̄ран̣а̄камманти.
еттха саче ча̄туддасика̄ хоти, ‘‘аджджа ме пава̄ран̣а̄ ча̄туддасӣ’’ти, саче паннарасика̄, ‘‘аджджа ме пава̄ран̣а̄ паннарасӣ’’ти евам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣. пава̄ран̣ам̣ дентена пана ‘‘пава̄ран̣ам̣ дамми, пава̄ран̣ам̣ ме хара, маматтха̄йа пава̄рехӣ’’ти ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ ка̄йава̄ча̄хи ва̄ айаматтхо вин̃н̃а̄петаббо. евам̣ динна̄йа (маха̄ва. ат̣т̣ха. 213) пава̄ран̣а̄йа пава̄ран̣а̄ха̄ракена сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ евам̣ пава̄ретаббам̣ ‘‘тиссо, бханте, бхиккху сан̇гхам̣ пава̄рети дит̣т̣хена ва̄ сутена ва̄ парисан̇ка̄йа ва̄, вадату там̣, бханте, сан̇гхо анукампам̣ упа̄да̄йа, пассанто пат̣икариссати. дутийампи, бханте…пе… татийампи, бханте, тиссо бхиккху сан̇гхам̣ пава̄рети…пе… пат̣икариссатӣ’’ти. саче пана вуд̣д̣хатаро хоти, ‘‘а̄йасма̄, бханте, тиссо’’ти ваттаббам̣. еван̃хи тена тассаттха̄йа пава̄ритам̣ хоти. пава̄ран̣ам̣ дентена пана чхандопи да̄таббо, чхандада̄нам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева ведитаббам̣. идха̄пи чхандада̄нам̣ авасесакамматтха̄йа. тасма̄ саче пава̄ран̣ам̣ денто чхандам̣ дети, вуттанайена а̄хат̣а̄йа пава̄ран̣а̄йа тена ча бхиккхуна̄ сан̇гхена ча пава̄ритамева хоти. атха пава̄ран̣амева дети, на чхандам̣, тасса ча пава̄ран̣а̄йа а̄рочита̄йа сан̇гхена ча пава̄рите саббесам̣ суппава̄ритам̣ хоти, ан̃н̃ам̣ пана каммам̣ куппати. саче чхандамева дети, на пава̄ран̣ам̣, сан̇гхасса пава̄ран̣а̄ ча сесакамма̄ни ча на куппанти, тена пана бхиккхуна̄ аппава̄ритам̣ хоти, пава̄ран̣а̄дивасе пана бахисӣма̄йа пава̄ран̣ам̣ адхит̣т̣хахитва̄ а̄гатенапи чхандо да̄таббо тена сан̇гхасса пава̄ран̣а̄каммам̣ на куппати.
саче пуримика̄йа пан̃ча бхиккхӯ вассам̣ упагата̄, паччхимика̄йапи пан̃ча, пуримехи н̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄рите паччхимехи тесам̣ сантике па̄рисуддхиупосатхо ка̄таббо, на екасмим̣ упосатхагге две н̃аттийо т̣хапетабба̄. сачепи паччхимика̄йа упагата̄ чатта̄ро тайо две еко ва̄ хоти, есева найо. атха пуримика̄йа чатта̄ро, паччхимика̄йапи чатта̄ро тайо две еко ва̄, есева найо. атха̄пи пуримика̄йа тайо, паччхимика̄йапи тайо две еко ва̄, есева найо. идан̃хеттха лаккхан̣ам̣.
саче пуримика̄йа упагатехи паччхимика̄йа упагата̄ тхокатара̄ чева хонти самасама̄ ча, сан̇гхапава̄ран̣а̄йа ча ган̣ам̣ пӯренти, сан̇гхапава̄ран̣а̄васена н̃атти т̣хапетабба̄. саче пана паччхимика̄йа еко хоти, тена саддхим̣ те чатта̄ро хонти, чатуннам̣ сан̇гхан̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ретум̣ на ват̣т̣ати. ган̣ан̃аттийа̄ пана со ган̣апӯрако хоти, тасма̄ ган̣авасена н̃аттим̣ т̣хапетва̄ пуримехи пава̄ретаббам̣, итарена тесам̣ сантике па̄рисуддхиупосатхо ка̄табботи. пуримика̄йа две, паччхимика̄йа две ва̄ еко ва̄ есева найо. пуримика̄йа еко паччхимика̄йа екоти екена екасса сантике пава̄ретаббам̣, екена па̄рисуддхиупосатхо ка̄таббо. саче пуримехи вассӯпагатехи паччха̄ вассӯпагата̄ екенапи адхикатара̄ хонти, пат̣хамам̣ па̄тимоккхам̣ уддиситва̄ паччха̄ тхокатарехи тесам̣ сантике пава̄ретаббам̣.
каттика̄йа ча̄тума̄синипава̄ран̣а̄йа пана саче пат̣хамавассӯпагатехи маха̄пава̄ран̣а̄йа пава̄ритехи паччха̄ упагата̄ адхикатара̄ ва̄ самасама̄ ва̄ хонти, пава̄ран̣а̄н̃аттим̣ т̣хапетва̄ пава̄ретаббам̣. техи пава̄рите паччха̄ итарехи па̄рисуддхиупосатхо ка̄таббо. атха маха̄пава̄ран̣а̄йам̣ пава̄рита̄ бахӯ хонти, паччха̄ вассӯпагата̄ тхока̄ ва̄ еко ва̄, па̄тимоккхе уддит̣т̣хе паччха̄ тесам̣ сантике тена пава̄ретаббам̣. ким̣ панетам̣ па̄тимоккхам̣ сакаламева уддиситаббам̣, уда̄ху екадесампӣти? екадесампи уддиситум̣ ват̣т̣ати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ –
‘‘пан̃чиме, бхиккхаве, па̄тимоккхуддеса̄, нида̄нам̣ уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ пат̣хамо па̄тимоккхуддесо. нида̄нам̣ уддиситва̄ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ дутийо па̄тимоккхуддесо. нида̄нам̣ уддиситва̄ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни уддиситва̄ тераса сан̇гха̄дисесе уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣, айам̣ татийо па̄тимоккхуддесо. нида̄нам̣ уддиситва̄ чатта̄ри па̄ра̄джика̄ни уддиситва̄ тераса сан̇гха̄дисесе уддиситва̄ две анийате уддиситва̄ авасесам̣ бхутена са̄ветаббам̣, айам̣ чатуттхо па̄тимоккхуддесо. виттха̄ренева пан̃чамо’’ти (ма̄ха̄ва. 150).
таттха (маха̄ва. ат̣т̣ха. 150) нида̄нам̣ уддиситва̄ авасесам̣ сутена са̄ветаббанти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо…пе… а̄виката̄ хисса пха̄су хотӣ’’ти имам̣ нида̄нам̣ уддиситва̄ ‘‘уддит̣т̣хам̣ кхо а̄йасманто нида̄нам̣, таттха̄йасманте пуччха̄ми каччиттха парисуддха̄. дутийампи пуччха̄ми…пе… еваметам̣ дха̄райа̄ми. сута̄ кхо пана̄йасмантехи чатта̄ро па̄ра̄джика̄ дхамма̄ …пе… авивадама̄нехи сиккхитабба’’нти евам̣ авасесам̣ сутена са̄ветаббам̣. етена найена сеса̄пи чатта̄ро па̄тимоккхуддеса̄ ведитабба̄.
174. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сати антара̄йе сам̣кхиттена па̄тимоккхам̣ уддиситум̣. на, бхиккхаве, асати антара̄йе сам̣кхиттена па̄тимоккхам̣ уддиситаббам̣, йо уддисеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 150) вачанато пана вина̄ антара̄йа̄ сам̣кхиттена па̄тимоккхам̣ на уддиситаббам̣. татриме антара̄йа̄ – ра̄джантара̄йо чорантара̄йо агйантара̄йо удакантара̄йо мануссантара̄йо амануссантара̄йо ва̄л̣антара̄йо сарӣсапантара̄йо джӣвитантара̄йо брахмачарийантара̄йоти.
таттха саче бхиккхӯсу упосатхам̣ карисса̄ма̄ти нисиннесу ра̄джа̄ а̄гаччхати, айам̣ ра̄джантара̄йо. чора̄ а̄гаччханти, айам̣ чорантара̄йо. давад̣а̄хо а̄гаччхати, а̄ва̄се ва̄ агги ут̣т̣ха̄ти, айам̣ агйантара̄йо. мегхо ва̄ ут̣т̣хети, огхо ва̄ а̄гаччхати, айам̣ удакантара̄йо. бахӯ манусса̄ а̄гаччханти, айам̣ мануссантара̄йо. бхиккхум̣ йаккхо ган̣ха̄ти, айам̣ амануссантара̄йо. бйаггха̄дайо чан̣д̣амига̄ а̄гаччханти, айам̣ ва̄л̣антара̄йо. бхиккхум̣ саппа̄дайо д̣ам̣санти, айам̣ сарӣсапантара̄йо. бхиккху гила̄но ва̄ хоти, ка̄лам̣ ва̄ кароти, верино ва̄ там̣ ма̄ретука̄ма̄ ган̣ханти, айам̣ джӣвитантара̄йо. манусса̄ екам̣ ва̄ бахӯ ва̄ бхиккхӯ брахмачарийа̄ ча̄ветука̄ма̄ ган̣ханти, айам̣ брахмачарийантара̄йо. еварӯпесу антара̄йесу сам̣кхиттена па̄тимоккхо уддиситаббо, пат̣хамо ва̄ уддесо уддиситаббо. а̄димхи две тайо чатта̄ро ва̄. еттха дутийа̄дӣсу уддесесу йасмим̣ апарийосите антара̄йо хоти, сопи сутенева са̄ветаббо. нида̄нуддесе пана анит̣т̣хите сутена са̄ветаббам̣ на̄ма наттхи.
пава̄ран̣а̄каммепи сати антара̄йе двева̄чикам̣ екава̄чикам̣ сама̄навассикам̣ ва̄ пава̄ретум̣ ват̣т̣ати. еттха (маха̄ва. ат̣т̣ха. 234) н̃аттим̣ т̣хапентенапи ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо двева̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти ваттаббам̣. екава̄чике ‘‘екава̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти, сама̄навассикепи ‘‘сама̄навассикам̣ пава̄реййа̄’’ти ваттаббам̣. еттха ча бахӯпи сама̄навасса̄ екато пава̄ретум̣ лабханти. ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, аджджа пава̄ран̣а̄ паннарасӣ, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо пава̄реййа̄’’ти има̄йа пана саббасан̇га̄хика̄йа н̃аттийа̄ т̣хапита̄йа тева̄чикам̣ двева̄чикам̣ екава̄чикан̃ча пава̄ретум̣ ват̣т̣ати, сама̄навассикам̣ на ват̣т̣ати. ‘‘тева̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти вутте пана тева̄чикамева ват̣т̣ати, ан̃н̃ам̣ на ват̣т̣ати. ‘‘двева̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти вутте двева̄чикам̣ тева̄чикан̃ча ват̣т̣ати, екава̄чикан̃ча сама̄навассикан̃ча на ват̣т̣ати. ‘‘екава̄чикам̣ пава̄реййа̄’’ти вутте пана екава̄чикадвева̄чикатева̄чика̄ни ват̣т̣анти, сама̄навассикамева на ват̣т̣ати. ‘‘сама̄навассика’’нти вутте саббам̣ ват̣т̣ати.
175. кена пана па̄тимоккхам̣ уддиситаббанти? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тхера̄дхикам̣ па̄тимоккха’’нти (маха̄ва. 154) вачанато тхерена ва̄ па̄тимоккхам̣ уддиситаббам̣, ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йо таттха бхиккху бйатто пат̣ибало, тасса̄дхеййам̣ па̄тимоккха’’нти (маха̄ва. 155) вачанато навакатарена ва̄. еттха (маха̄ва. ат̣т̣ха. 155) ча кин̃ча̄пи навакатарассапи бйаттасса па̄тимоккхам̣ анун̃н̃а̄там̣, атха кхо еттха айам̣ адхиппа̄йо – саче тхерасса пан̃ча ва̄ чатта̄ро ва̄ тайо ва̄ па̄тимоккхуддеса̄ на̄гаччханти, две пана акхан̣д̣а̄ сувисада̄ ва̄чуггата̄ хонти, тхера̄йаттам̣ва па̄тимоккхам̣. саче пана еттакампи висадам̣ ка̄тум̣ на саккоти, бйаттасса бхиккхуно а̄йаттхам̣ хоти, тасма̄ сайам̣ ва̄ уддиситаббам̣, ан̃н̃о ва̄ аджджхеситаббо. ‘‘на, бхиккхаве, сан̇гхамаджджхе анаджджхит̣т̣хена па̄тимоккхам̣ уддиситаббам̣, йо уддисеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 154) вачанато анаджджхит̣т̣хена па̄тимоккхам̣ на уддиситаббам̣. на кевалам̣ па̄тимоккхам̣йева, дхаммопи на бха̄ситаббо ‘‘на, бхиккхаве, сан̇гхамаджджхе анаджджхит̣т̣хена дхаммо бха̄ситаббо, йо бха̄сеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 150) вачанато.
аджджхесана̄ четтха сан̇гхена самматадхаммаджджхесака̄йатта̄ ва̄ сан̇гхаттхе ра̄йатта̄ ва̄, тасма̄ дхаммаджджхесаке асати сан̇гхаттхерам̣ а̄пуччхитва̄ ва̄ тена йа̄чито ва̄ бха̄ситум̣ лабхати. сан̇гхаттхеренапи саче виха̄ре бахӯ дхаммакатхика̄ хонти, ва̄рапат̣ипа̄т̣ийа̄ ваттаббо. ‘‘твам̣ дхаммам̣ бхан̣а, дхаммада̄нам̣ дехӣ’’ти ва̄ вуттена тӣхипи видхӣхи дхаммо бха̄ситаббо, ‘‘оса̄рехӣ’’ти вутто пана оса̄ретумева лабхати, ‘‘катхехӣ’’ти вутто катхетумева, ‘‘сарабхан̃н̃ам̣ бхан̣а̄хӣ’’ти вутто сарабхан̃н̃амева. сан̇гхаттхеропи ча уччатаре а̄сане нисинно йа̄читум̣ на лабхати. саче упаджджха̄йо чева саддхивиха̄рико ча хоти, упаджджха̄йо ча нам̣ учча̄сане нисинно ‘‘бхан̣а̄’’ти вадати, саджджха̄йам̣ адхит̣т̣хахитва̄ бхан̣итаббам̣. саче панеттха дахарабхиккхӯ хонти, ‘‘тесам̣ бхан̣а̄мӣ’’ти бхан̣итаббам̣. саче виха̄ре сан̇гхаттхеро аттанойева нисситаке бхан̣а̄пети, ан̃н̃е мадхурабха̄н̣акепи на̄джджхесати, со ан̃н̃ехи ваттаббо – ‘‘бханте, асукам̣ на̄ма бхан̣а̄пема̄’’ти. саче ‘‘бхан̣а̄петха̄’’ти вадати, тун̣хӣ ва̄ хоти, бхан̣а̄петум̣ ват̣т̣ати. саче пана пат̣иба̄хати, на бхан̣а̄петаббам̣. йади пана ана̄гатейева сан̇гхаттхере дхаммассаванам̣ а̄раддхам̣, пуна а̄гате т̣хапетва̄ а̄пуччханакиччам̣ наттхи. оса̄ретва̄ пана катхентена а̄пуччхитва̄ ат̣т̣хапетва̄йева ва̄ катхетаббам̣. катхентасса пуна а̄гатепи есева найо.
упанисиннакатха̄йампи сан̇гхаттхерова са̄мӣ, тасма̄ тена сайам̣ ва̄ катхетаббам̣, ан̃н̃о ва̄ бхиккху ‘‘катхехӣ’’ти ваттаббо, но ча кхо уччатаре а̄санне нисиннена, манусса̄нам̣ пана ‘‘бхан̣а̄хӣ’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати. манусса̄ аттано джа̄нанакам̣ бхиккхум̣ пуччханти, тена тхерам̣ а̄пуччхитва̄пи катхетаббам̣. саче сан̇гхаттхеро ‘‘бханте, име пан̃хам̣ пуччхантӣ’’ти пут̣т̣хо ‘‘катхехӣ’’ти ва̄ бхан̣ати, тун̣хӣ ва̄ хоти, катхетум̣ ват̣т̣ати. антарагхаре анумодана̄дӣсупи есева найо. саче сан̇гхаттхеро ‘‘виха̄ре ва̄ антарагхаре ва̄ мам̣ ана̄пуччхитва̄пи катхеййа̄сӣ’’ти ануджа̄на̄ти, ладдхакаппийам̣ хоти, саббаттха ваттум̣ ват̣т̣ати. саджджха̄йам̣ каронтена̄пи тхеро а̄пуччхитаббойева. екам̣ а̄пуччхитва̄ саджджха̄йантасса апаро а̄гаччхати, пуна а̄пуччханакиччам̣ наттхи. сачепи ‘‘виссамисса̄мӣ’’ти т̣хапитасса а̄гаччхати, пуна а̄рабхантена а̄пуччхитаббам̣. сан̇гхаттхере ана̄гатейева а̄раддхам̣ саджджха̄йантасса̄пи есева найо. екена сан̇гхаттхерена ‘‘мам̣ ана̄пуччха̄пи йатха̄сукхам̣ саджджха̄йа̄хӣ’’ти анун̃н̃а̄те йатха̄сукхам̣ саджджха̄йитум̣ ват̣т̣ати, ан̃н̃асмим̣ пана а̄гате там̣ а̄пуччхитва̄ва саджджха̄йитаббам̣.
йасмим̣ пана виха̄ре саббева бхиккхӯ ба̄ла̄ хонти абйатта̄ на джа̄нанти па̄тимоккхам̣ уддиситум̣, таттха ким̣ ка̄таббанти? техи бхиккхӯхи еко бхиккху са̄манта̄ а̄ва̄са̄ саджджукам̣ па̄хетаббо ‘‘гаччха̄вусо, сам̣кхиттена ва̄ виттха̄рена ва̄ па̄тимоккхам̣ парийа̄пун̣итва̄ а̄гаччха̄хӣ’’ти. еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, техи бхиккхӯхи саббехева йаттха та̄диса̄ бхиккхӯ хонти, со а̄ва̄со упосатхакаран̣аттха̄йа анвад̣д̣хама̄сам̣ гантаббо, агаччханта̄нам̣ дуккат̣ам̣. идан̃ча утувассейева, васса̄не пана пуримика̄йа па̄тимоккхуддесакена вина̄ на вассам̣ упагаччхитаббам̣. саче со вассӯпагата̄нам̣ паккамати ва̄ виббхамати ва̄ ка̄лам̣ ва̄ кароти, ан̃н̃асмим̣ сатийева паччхимика̄йа васитум̣ ват̣т̣ати, асати ан̃н̃аттха гантаббам̣, агаччханта̄нам̣ дуккат̣ам̣. саче пана паччхимика̄йа паккамати ва̄ виббхамати ва̄ ка̄лам̣ ва̄ кароти, ма̄садвайам̣ васитаббам̣.
йаттха пана те ба̄ла̄ бхиккхӯ вихаранти абйатта̄, саче таттха кочи бхиккху а̄гаччхати бахуссуто а̄гата̄гамо дхаммадхаро винайадхаро ма̄тика̄дхаро пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ ладжджӣ куккуччако сиккха̄ка̄мо, техи бхиккхӯхи со бхиккху сан̇гахетаббо ануггахетаббо упала̄петаббо, упат̣т̣ха̄петаббо чун̣н̣ена маттика̄йа дантакат̣т̣хена мукходакена. но че сан̇гахеййум̣ ануггахеййум̣ упала̄пеййум̣, упат̣т̣ха̄пеййум̣ чун̣н̣ена маттика̄йа дантакат̣т̣хена мукходакена, саббесам̣ дуккат̣ам̣. идха нева тхера̄, на дахара̄ муччанти, саббехи ва̄рена упат̣т̣ха̄петаббо. аттано ва̄ре анупат̣т̣хахантасса а̄патти. тена пана маха̄тхера̄нам̣ паривен̣асаммаджджанадантакат̣т̣хада̄на̄дӣни на са̄дитабба̄ни, евампи сати маха̄тхерехи са̄йам̣па̄там̣ упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гантаббам̣, тена пана тесам̣ а̄гаманам̣ н̃атва̄ пат̣хаматарам̣ маха̄тхера̄нам̣ упат̣т̣ха̄нам̣ гантаббам̣. сачасса саддхин̃чара̄ бхиккхӯ упат̣т̣ха̄ка̄ аттхи, ‘‘майхам̣ упат̣т̣ха̄ка̄ аттхи, тумхе аппоссукка̄ вихаратха̄’’ти ваттаббам̣. атха̄писса саддхин̃чара̄ наттхи, тасмим̣йева виха̄ре еко ва̄ две ва̄ ваттасампанна̄ ваданти ‘‘майам̣ тхерасса каттаббам̣ карисса̄ма, авасеса̄ пха̄су вихарантӯ’’ти, саббесам̣ ана̄патти.
176. ‘‘йасса сийа̄ а̄патти, со а̄викареййа̄’’ти(маха̄ва. 134) а̄дивачанато на са̄паттикена упосатхо ка̄таббо, тасма̄ тадахупосатхе а̄паттим̣ сарантена десетабба̄. десентена ча екам̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евам̣ ваттаббо ‘‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно, там̣ пат̣идесемӣ’’ти. саче навакатаро хоти, ‘‘ахам̣, бханте’’ти ваттаббам̣. ‘‘там̣ пат̣идесемӣ’’ти идам̣ пана аттано аттано анурӯпавасена ‘‘там̣ туйхамӯле, там̣ тумхамӯле пат̣идесемӣ’’ти вуттепи сувуттамева хоти. пат̣игга̄хакенапи аттано аттано анурӯпавасена ‘‘пассатха, бханте, там̣ а̄паттим̣, пассаси, а̄вусо, там̣ а̄патти’’нти ва̄ ваттаббам̣, пуна десакена ‘‘а̄ма, а̄вусо, пасса̄ми, а̄ма, бханте, пасса̄мӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. пуна пат̣игга̄хакена ‘‘а̄йатим̣, бханте, сам̣вареййа̄тха, а̄йатим̣, а̄вусо, сам̣вареййа̄сӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. евам̣ вутте десакена ‘‘са̄дху сут̣т̣ху а̄вусо сам̣варисса̄ми, са̄дху сут̣т̣ху, бханте, сам̣варисса̄мӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣. саче а̄паттийа̄ вематико хоти, екам̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евам̣ ваттаббо ‘‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄ма̄йа а̄паттийа̄ вематико, йада̄ ниббематико бхависса̄ми, тада̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄мӣ’’ти ватва̄ упосатхо ка̄таббо, па̄тимоккхам̣ сотаббам̣, на твева таппаччайа̄ упосатхасса антара̄йо ка̄таббо. ‘‘на, бхиккхаве, сабха̄га̄ а̄патти десетабба̄, йо десеййа, а̄патти дуккат̣асса. на, бхиккхаве, сабха̄га̄ а̄патти пат̣иггахетабба̄, йо пат̣игган̣хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 169) вачанато йам̣ двепи джана̄ вика̄лабходжана̄дина̄ сабха̄гаваттхуна̄ а̄паттим̣ а̄паджджанти, еварӯпа̄ ваттхусабха̄га̄ а̄патти нева десетабба̄, на ча пат̣иггахетабба̄. вика̄лабходжанапаччайа̄ а̄паннам̣ пана а̄паттисабха̄гам̣ анатириттабходжанапаччайа̄ а̄паннасса сантике десетум̣ ват̣т̣ати.
саче пана саббо сан̇гхо вика̄лабходжана̄дина̄ сабха̄гаваттхуна̄ лахука̄паттим̣ а̄паджджати, таттха ким̣ ка̄таббанти? техи бхиккхӯхи еко бхиккху са̄манта̄ а̄ва̄са̄ саджджукам̣ па̄хетаббо ‘‘гаччха̄вусо, там̣ а̄паттим̣ пат̣икаритва̄ а̄гаччха, майам̣ те сантике а̄паттим̣ пат̣икарисса̄ма̄’’ти. еван̃четам̣ лабхетха, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхетха, бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо – ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ саббо сан̇гхо сабха̄гам̣ а̄паттим̣ а̄панно, йада̄ ан̃н̃ам̣ бхиккхум̣ суддхам̣ ана̄паттикам̣ пассиссати, тада̄ тасса сантике там̣ а̄паттим̣ пат̣икариссатӣ’’ти (маха̄ва. 171) ватва̄ упосатхо ка̄таббо. саче пана вематико хоти, ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ саббо сан̇гхо сабха̄га̄йа а̄паттийа̄ вематико, йада̄ ниббематико бхависсати, тада̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икариссатӣ’’ти (маха̄ва. 171) ватва̄ упосатхо ка̄таббо. саче панеттха кочи ‘‘там̣ сабха̄гам̣ а̄паттим̣ десетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ман̃н̃ама̄но екасса сантике десети, десита̄ судесита̄ва. ан̃н̃ам̣ пана десана̄паччайа̄ десако пат̣иггахан̣апаччайа̄ пат̣игга̄хако ча̄ти убхопи дуккат̣ам̣ а̄паджджанти, там̣ на̄на̄ваттхукам̣ хоти, тасма̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ десетаббам̣. етта̄вата̄ те нира̄паттика̄ хонти, тесам̣ сантике сесехи сабха̄га̄паттийо десетабба̄ ва̄ а̄рочетабба̄ ва̄. саче те евам̣ акатва̄ упосатхам̣ каронти, ‘‘па̄рисуддхим̣ а̄йасманто а̄рочетха̄’’тиа̄дина̄ найена са̄паттикасса упосатхакаран̣е пан̃н̃аттам̣ дуккат̣ам̣ а̄паджджанти.
саче кочи бхиккху па̄тимоккхе уддиссама̄не а̄паттим̣ сарати, тена бхиккхуна̄ са̄манто бхиккху евам̣ ваттаббо ‘‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄мам̣ а̄паттим̣ а̄панно, ито вут̣т̣хахитва̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄мӣ’’ти. са̄манто ча бхиккху сабха̄гойева ваттаббо. висабха̄гасса хи вуччама̄не бхан̣д̣анакалахасан̇гхабхеда̄дӣнипи хонти, тасма̄ тасса аватва̄ ‘‘ито вут̣т̣хахитва̄ пат̣икарисса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ катва̄ упосатхо ка̄таббо. саче пана кочи па̄тимоккхе уддиссама̄не а̄паттийа̄ вематико хоти, тенапи сабха̄гойева са̄манто бхиккху евам̣ ваттаббо ‘‘ахам̣, а̄вусо, иттханна̄ма̄йа а̄паттийа̄ вематико, йада̄ ниббематико бхависса̄ми, тада̄ там̣ а̄паттим̣ пат̣икарисса̄мӣ’’ти. еван̃ча ватва̄ упосатхо ка̄таббо, па̄тимоккхам̣ сотаббам̣, на твева таппаччайа̄ упосатхасса антара̄йо ка̄таббо.
177. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, упосатха̄га̄рам̣ саммаджджиту’’нти(маха̄ва. 159) а̄дивачанато –
‘‘саммаджджанӣ падӣпо ча, удакам̣ а̄санена ча;
упосатхасса ета̄ни, пуббакаран̣анти вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168) –
евам̣ вуттам̣ чатуббидхам̣ пуббакаран̣ам̣ катва̄ва упосатхо ка̄таббо. кена пана там̣ ка̄таббанти? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тхерена бхиккхуна̄ навам̣ бхиккхум̣ а̄н̣а̄петум̣, на, бхиккхаве, тхерена а̄н̣аттена агила̄нена на саммаджджитаббам̣, йо на саммаджджеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дивачанато йо тхерена а̄н̣атто, тена ка̄таббам̣. а̄н̣а̄пентена ча кин̃чи каммам̣ каронто ва̄ сада̄ка̄ламева еко ва̄ бха̄раниттхаран̣ако ва̄ сарабха̄н̣акадхаммакатхика̄дӣсу ан̃н̃атаро ва̄ на упосатха̄га̄расаммаджджанаттхам̣ а̄н̣а̄петаббо, авасеса̄ пана ва̄рена а̄н̣а̄петабба̄. саче а̄н̣атто саммун̃джаним̣ та̄вака̄ликампи на лабхати, са̄кха̄бхан̇гам̣ каппийам̣ ка̄ретва̄ саммаджджитаббам̣, тампи алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти.
а̄санапан̃н̃а̄панаттхам̣ а̄н̣аттена ча саче упосатха̄га̄ре а̄сана̄ни наттхи, сан̇гхика̄ва̄сато а̄харитва̄ пан̃н̃апетва̄ пуна а̄харитабба̄ни, а̄санесу асати кат̣аса̄ракепи тат̣т̣ика̄йопи пан̃н̃а̄петум̣ ват̣т̣ати, тат̣т̣ика̄супи асати са̄кха̄бхан̇га̄ни каппийам̣ ка̄ретва̄ пан̃н̃апетабба̄ни, каппийака̄ракам̣ алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти.
падӣпакаран̣аттхам̣ а̄н̣а̄пентена пана ‘‘асукасмим̣ на̄ма ока̄се телам̣ ва̄ ват̣т̣и ва̄ капаллика̄ ва̄ аттхи, там̣ гахетва̄ карохӣ’’ти ваттаббо. саче тела̄дӣни наттхи, парийеситабба̄ни, парийеситва̄ алабхантасса ладдхакаппийам̣ хоти. апича капа̄ле аггипи джа̄летаббо.
‘‘чхандапа̄рисуддхиутуккха̄нам̣, бхиккхуган̣ана̄ча ова̄до;
упосатхасса ета̄ни, пуббакиччанти вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. 168) –
евам̣ вуттам̣ пана чатуббидхампи пуббакиччам̣ пуббакаран̣ато паччха̄ ка̄таббам̣. тампи хи акатва̄ упосатхо на ка̄таббо.
178. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо упосатхам̣ кареййа̄’’ти (маха̄ва. 143) вачанато йада̄ сан̇гхасса упосатхакаммам̣ паттакаллам̣ хоти, тада̄ там̣ ка̄таббам̣, паттакаллан̃ча на̄метам̣ чатӯхи ан̇гехи сан̇гахитам̣. тена̄ху ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ –
‘‘упосатхо йа̄ватика̄ ча бхиккхӯ каммаппатта̄,
сабха̄га̄паттийо ча на виджджанти;
ваджджанӣйа̄ ча пуггала̄ тасмим̣ на хонти,
паттакалланти вуччатӣ’’ти. (маха̄ва. ат̣т̣ха. 168);
таттха упосатхоти тӣсу упосатхадивасесу ан̃н̃атарадивасо. тасмин̃хи сати идам̣ сан̇гхасса упосатхакаммам̣ паттакаллам̣ на̄ма хоти, на̄сати. йатха̄ха ‘‘на ча, бхиккхаве, анупосатхе упосатхо ка̄таббо’’ти (маха̄ва. 183).
йа̄ватика̄ ча бхиккхӯ каммаппатта̄ти йаттака̄ бхиккхӯ тасса упосатхакаммасса патта̄ йутта̄ анурӯпа̄ саббантимена париччхедена чатта̄ро пакататта̄, те ча кхо хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ екасӣма̄йам̣ т̣хита̄. тесу хи чатӯсу бхиккхӯсу екасӣма̄йам̣ хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ т̣хитесвева там̣ сан̇гхасса упосатхакаммам̣ паттакаллам̣ на̄ма хоти, на итаратха̄. йатха̄ха ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, чатуннам̣ па̄тимоккхам̣ уддиситу’’нти (маха̄ва. 168).
сабха̄га̄паттийо ча на виджджантӣти еттха йам̣ саббо сан̇гхо вика̄лабходжана̄дина̄ сабха̄гаваттхуна̄ лахука̄паттим̣ а̄паджджати, еварӯпа̄ ваттхусабха̄га̄ сабха̄га̄ти вуччати. ета̄су авиджджама̄на̄супи сабха̄га̄су виджджама̄на̄супи паттакаллам̣ хотийева.
ваджджанӣйа̄ ча пуггала̄ тасмим̣ на хонтӣти ‘‘на, бхиккхаве, сагахат̣т̣ха̄йа париса̄йа па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нти (маха̄ва. 154) вачанато гахат̣т̣хо ча, ‘‘на, бхиккхаве, бхиккхунийа̄ нисиннапариса̄йа па̄тимоккхам̣ уддиситабба’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 183) найена вутта̄ бхиккхунӣ, сиккхама̄на̄, са̄ман̣еро, са̄ман̣ерӣ, сиккха̄паччаккха̄тако, антимаваттхуаджджха̄паннако, а̄паттийа̄ адассане уккхиттако, а̄паттийа̄ аппат̣икамме уккхиттако, па̄пика̄йа дит̣т̣хийа̄ аппат̣иниссагге уккхиттако, пан̣д̣ако, тхеййасам̣ва̄сако, титтхийапаккантако, тираччха̄нагато, ма̄тугха̄тако, питугха̄тако, арахантагха̄тако, бхиккхунӣдӯсако, сан̇гхабхедако, лохитуппа̄дако, убхатобйан̃джанакоти име вӣсати ча̄ти екавӣсати пуггала̄ ваджджанӣйа̄ на̄ма. те хаттхапа̄сато бахикаран̣авасена ваджджетабба̄. етесу хи тивидхе уккхиттаке сати упосатхам̣ каронто сан̇гхо па̄читтийам̣ а̄паджджати, сесесу дуккат̣ам̣, еттха ча тираччха̄нагатоти йасса упасампада̄ пат̣иккхитта̄. титтхийа̄ гахат̣т̣хенева сан̇гахита̄. етепи хи ваджджанӣйа̄. евам̣ паттакаллам̣ имехи чатӯхи ан̇гехи сан̇гахитанти ведитаббам̣. идан̃ча саббам̣ пава̄ран̣а̄каммепи йоджетва̄ дассетаббам̣. ‘‘на, бхиккхаве, па̄тимоккхуддесакена сан̃чичча на са̄ветаббам̣, йо на са̄веййа, а̄патти дуккат̣асса. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄тимоккхуддесакена ва̄йамитум̣ ‘катхам̣ са̄веййа’нти, ва̄йамантасса ана̄паттӣ’’ти (маха̄ва. 154) вачанато па̄тимоккхуддесакена парисам̣ са̄ветум̣ ва̄йамитаббанти.
ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе
упосатхапава̄ран̣а̄виниччхайакатха̄ саматта̄.