21. пава̄ран̣а̄виниччхайакатха̄

116. пат̣иккхепапава̄ран̣а̄ти пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ ан̃н̃атарам̣ бхун̃джама̄нена йасса кассачи абхихат̣абходжанасса пат̣иккхепасан̇кха̄та̄ пава̄ран̣а̄. са̄ ча на кевалам̣ пат̣иккхепаматтена хоти, атха кхо пан̃чан̇гавасена. татрима̄ни пан̃чан̇га̄ни – асанам̣, бходжанам̣, да̄йакасса хаттхапа̄се т̣ха̄нам̣, абхиха̄ро, абхихат̣асса пат̣иккхепоти. таттха асананти виппакатабходжанам̣, бхун̃джама̄но чеса пуггало хотӣти аттхо. бходжананти пава̄ран̣аппахонакам̣ бходжанам̣, одана̄дӣнан̃ча ан̃н̃атарам̣ пат̣иккхипитаббам̣ бходжанам̣ хотӣти аттхо. да̄йакасса хаттхапа̄се т̣ха̄нанти пава̄ран̣аппахонакам̣ бходжанам̣ ган̣хитва̄ да̄йакасса ад̣д̣хатеййахаттхаппама̄н̣е ока̄се ават̣т̣ха̄нам̣. абхиха̄роти хаттхапа̄се т̣хитасса да̄йакасса ка̄йена абхиха̄ро. абхихат̣асса пат̣иккхепоти евам̣ абхихат̣асса ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхепо. ити имесам̣ пан̃чаннам̣ ан̇га̄нам̣ васена пава̄ран̣а̄ хоти. вуттампи четам̣ –

‘‘пан̃чахи, упа̄ли, а̄ка̄рехи пава̄ран̣а̄ пан̃н̃а̄йати, асанам̣ пан̃н̃а̄йати, бходжанам̣ пан̃н̃а̄йати, хаттхапа̄се т̣хито, абхихарати, пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣ’’ти (пари. 428).

117. татра̄йам̣ виниччхайо (па̄чи. ат̣т̣ха. 238-9) – ‘‘асана’’нтиа̄дӣсу та̄ва йам̣ асна̄ти, йан̃ча бходжанам̣ хаттхапа̄се т̣хитена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипати, там̣ одано кумма̄со сатту маччхо мам̣санти имесам̣ ан̃н̃атарамева ведитаббам̣. таттха одано на̄ма са̄ли вӣхи йаво годхумо кан̇гу варако кудрӯсакоти саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣улехи ниббатто. татра са̄лӣти антамасо нӣва̄рам̣ упа̄да̄йа сабба̄пи са̄лиджа̄ти. вӣхӣти сабба̄пи вӣхиджа̄ти. йавагодхумесу бхедо наттхи. кан̇гӯти сетараттака̄л̣абхеда̄ сабба̄пи кан̇гуджа̄ти. варакоти антамасо варакачоракам̣ упа̄да̄йа сабба̄пи сетаван̣н̣а̄ варакаджа̄ти. кудрӯсакоти ка̄л̣акудрӯсако чева са̄ма̄ка̄дибхеда̄ ча сабба̄пи тин̣адхан̃н̃аджа̄ти. нӣва̄раваракачорака̄ четтха дхан̃н̃а̄нулома̄ти ваданти, дхан̃н̃а̄ни хонту дхан̃н̃а̄нулома̄ни ва̄, етесам̣ вуттаппабхеда̄нам̣ саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нам̣ тан̣д̣уле гахетва̄ ‘‘бхаттам̣ пачисса̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘йа̄гум̣ пачисса̄ма̄’’ти ва̄ ‘‘амбилапа̄йа̄са̄дӣсу ан̃н̃атарам̣ пачисса̄ма̄’’ти ва̄ йам̣ кин̃чи сандха̄йа пачанту, саче ун̣хам̣ сӣталам̣ ва̄ бхун̃джанта̄нам̣ бходжанака̄ле гахитагахитат̣т̣ха̄не одхи пан̃н̃а̄йати, оданасан̇гахамева гаччхати, пава̄ран̣ам̣ джанети. саче одхи на пан̃н̃а̄йати, йа̄гусан̇гахам̣ гаччхати, пава̄ран̣ам̣ на джанети.

йопи па̄йа̄со ва̄ пан̣н̣апхалакал̣ӣрамиссака̄ амбилайа̄гу ва̄ уддханато ота̄ритаматта̄ аббхун̣ха̄ хоти а̄ваджджитва̄ пивитум̣ сакка̄, хаттхена гахитока̄сепи одхим̣ на дассети, пава̄ран̣ам̣ на джанети. саче пана усума̄йа вигата̄йа сӣталабхӯта̄ гханабха̄вам̣ гаччхати, одхим̣ дассети, пуна пава̄ран̣ам̣ джанети, пуббе танубха̄во на раккхати. сачепи дадхитакка̄дӣни а̄ропетва̄ бахӯ пан̣н̣апхалакал̣ӣре паккхипитва̄ мут̣т̣химатта̄пи тан̣д̣ула̄ паккхитта̄ хонти, бходжанака̄ле че одхи пан̃н̃а̄йати, пава̄ран̣ам̣ джанети. айа̄гуке нимантане ‘‘йа̄гум̣ дасса̄ма̄’’ти бхатте удакакан̃джикакхӣра̄дӣни а̄киритва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти денти. кин̃ча̄пи тануко хоти, пава̄ран̣ам̣ джанетийева. саче пана паккутхитесу удака̄дӣсу паккхипитва̄ пачитва̄ денти, йа̄гусан̇гахамева гаччхати. йа̄гусан̇гахам̣ гатепи тасмим̣ ва̄ ан̃н̃асмим̣ ва̄ йаттха маччхамам̣сам̣ паккхипанти, саче са̄сапаматтампи маччхамам̣сакхан̣д̣ам̣ ва̄ нха̄ру ва̄ пан̃н̃а̄йати, пава̄ран̣ам̣ джанети, суддхарасако пана расакайа̄гу ва̄ на джанети. т̣хапетва̄ вуттадхан̃н̃атан̣д̣уле ан̃н̃ехи вен̣утан̣д̣ула̄дӣхи ва̄ кан̣д̣амӯлапхалехи ва̄ йехи кехичи катам̣ бхаттампи пава̄ран̣ам̣ на джанети, пагева гханайа̄гу. саче панеттха маччхамам̣сам̣ паккхипанти, джанети. маха̄паччарийам̣ ‘‘пуппхиаттха̄йа бхаттампи пава̄ран̣ам̣ джанетӣ’’ти вуттам̣. пуппхиаттха̄йа бхаттам̣ на̄ма пуппхикхаджджакаттха̄йа кутхитудаке паккхипитва̄ седитатан̣д̣ула̄ вуччанти. саче пана те тан̣д̣уле суккха̄петва̄ кха̄данти, ват̣т̣ати, нева саттусан̇кхйам̣, на бхаттасан̇кхйам̣ гаччханти. пуна техи катабхаттам̣ пава̄ретийева. те тан̣д̣уле саппитела̄дӣсу ва̄ пачанти, пӯвам̣ ва̄ каронти, на пава̄ренти. путхука̄ ва̄ та̄хи катасаттубхатта̄дӣни ва̄ на пава̄ренти.

кумма̄со на̄ма йавехи катакумма̄со. ан̃н̃ехи пана мугга̄дӣхи катакумма̄со пава̄ран̣ам̣ на джанети.

сатту на̄ма са̄ливӣхийавехи катасатту. кан̇гуваракакудрӯсакасӣса̄нипи бхаджджитва̄ ӣсакам̣ кот̣т̣етва̄ тхусе пала̄петва̄ пуна дал̣хам̣ кот̣т̣етва̄ чун̣н̣ам̣ каронти. сачепи там̣ аллатта̄ екабаддхам̣ хоти, саттусан̇гахамева гаччхати. кхарапа̄кабхаджджита̄нам̣ вӣхӣнам̣ тан̣д̣уле кот̣т̣етва̄ денти, тампи чун̣н̣ам̣ саттусан̇гахамева гаччхати. самапа̄кабхаджджита̄нам̣ пана вӣхӣнам̣ ва̄ вӣхипала̄са̄нам̣ ва̄ тан̣д̣ула̄ бхаджджитатан̣д̣ула̄ ева ва̄ на пава̄ренти. тесам̣ пана тан̣д̣ула̄нам̣ чун̣н̣ам̣ пава̄рети, кхарапа̄кабхаджджита̄нам̣ вӣхӣнам̣ кун̣д̣акампи пава̄рети. самапа̄кабхаджджита̄нам̣ пана а̄тапасуккха̄нам̣ ва̄ кун̣д̣акам̣ на пава̄рети. ла̄джа̄ ва̄ техи катабхаттасаттуа̄дӣни ва̄ на пава̄ренти, бхаджджитапит̣т̣хам̣ ва̄ йам̣ кин̃чи суддхакхаджджакам̣ ва̄ на пава̄рети. маччхамам̣сапӯритакхаджджакам̣ пана саттумодако ва̄ пава̄рети. маччхо мам̣сан̃ча па̄кат̣амева.

айам̣ пана висесо – саче йа̄гум̣ пивантасса йа̄гуситтхаматта̄нева две маччхакхан̣д̣а̄ни ва̄ мам̣сакхан̣д̣а̄ни ва̄ екабха̄джане ва̄ на̄на̄бха̄джане ва̄ денти, та̄ни че акха̄данто ан̃н̃ам̣ йам̣ кин̃чи пава̄ран̣аппахонакам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. тато екам̣ кха̄дитам̣, екам̣ хаттхе ва̄ патте ва̄ хоти, со че ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. двепи кха̄дита̄ни хонти, мукхе са̄сапаматтампи авасит̣т̣хам̣ наттхи, сачепи ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. каппийамам̣сам̣ кха̄данто каппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. каппийамам̣сам̣ кха̄данто акаппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. касма̄? аваттхута̄йа. йан̃хи бхиккхуно кха̄дитум̣ ват̣т̣ати, там̣йева пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. идам̣ пана джа̄нанто акаппийатта̄ пат̣иккхипати, аджа̄нантопи пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитамева пат̣иккхипати на̄ма, тасма̄ на пава̄рети. саче пана акаппийамам̣сам̣ кха̄данто каппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. касма̄? ваттхута̄йа. йан̃хи тена пат̣иккхиттам̣, там̣ пава̄ран̣а̄йа ваттху, йам̣ пана кха̄дати, там̣ кин̃ча̄пи пат̣иккхипитаббат̣т̣ха̄не т̣хитам̣, кха̄дийама̄нам̣ пана мам̣сабха̄вам̣ на джахати, тасма̄ пава̄рети. акаппийамам̣сам̣ ва̄ кха̄данто акаппийамам̣сам̣ пат̣иккхипати, пуриманайенева на пава̄рети. каппийамам̣сам̣ ва̄ акаппийамам̣сам̣ ва̄ кха̄данто пан̃чаннам̣ бходжана̄нам̣ йам̣ кин̃чи каппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. куладӯсакаведжджакаммауттаримануссадхамма̄рочанаса̄дитарӯпийа̄дӣхи ниббаттам̣ буддхапат̣икут̣т̣хам̣ анесана̄йа уппаннам̣ акаппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. каппийабходжанам̣ ва̄ акаппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. каппийабходжанам̣ ва̄ акаппийабходжанам̣ ва̄ бхун̃джантопи каппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, пава̄рети. акаппийабходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄ретӣти саббаттха вуттанайенева ка̄ран̣ам̣ ведитаббам̣.

118. евам̣ ‘‘асана’’нтиа̄дӣсу йан̃ча асна̄ти, йан̃ча бходжанам̣ хаттхапа̄се т̣хитена абхихат̣ам̣ пат̣иккхипанто пава̄ран̣ам̣ а̄паджджати, там̣ утва̄ ида̄ни йатха̄ а̄паджджати, тасса джа̄нанаттхам̣ айам̣ виниччхайо – асанам̣ бходжананти еттха та̄ва йена екаситтхампи аджджхохат̣ам̣ хоти со саче паттамукхахаттха̄нам̣ йаттха каттхачи пан̃часу бходжанесу екасмимпи сати ан̃н̃ам̣ пан̃часу бходжанесу екампи пат̣иккхипати, пава̄рети. каттхачи бходжанам̣ наттхи, а̄мисагандхаматтам̣ пан̃н̃а̄йати, на пава̄рети. мукхе ча хаттхе ча бходжанам̣ наттхи, патте аттхи, тасмим̣ пана а̄сане абхун̃джитука̄мо, виха̄рам̣ ва̄ пависитва̄ бхун̃джитука̄мо, ан̃н̃асса ва̄ да̄тука̄мо тасмим̣ че антаре бходжанам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. касма̄? виппакатабходжанабха̄васса упаччхиннатта̄. ‘‘йопи ан̃н̃атра гантва̄ бхун̃джитука̄мо мукхе бхаттам̣ гилитва̄ сесам̣ а̄да̄йа гаччханто антара̄магге ан̃н̃ам̣ бходжанам̣ пат̣иккхипати, тассапи пава̄ран̣а̄ на хотӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. йатха̄ ча патте, евам̣ хаттхепи. мукхепи ва̄ виджджама̄нам̣ бходжанам̣ саче анаджджхохаритука̄мо хоти, тасмин̃ча кхан̣е ан̃н̃ам̣ пат̣иккхипати, на пава̄рети. екасмин̃хи паде вуттам̣ лаккхан̣ам̣ саббаттха ведитаббам̣ хоти. апича курундийам̣ еса найо дасситойева. вуттан̃хи таттха ‘‘мукхе бхаттам̣ гилитам̣, хаттхе бхаттам̣ вигха̄са̄дасса да̄тука̄мо, патте бхаттам̣ бхиккхусса да̄тука̄мо, саче тасмим̣ кхан̣е пат̣иккхипати, на пава̄ретӣ’’ти.

хаттхапа̄се т̣хитоти еттха пана саче бхиккху нисинно хоти, а̄санасса паччхимантато пат̣т̣ха̄йа, саче т̣хито, пан̣хиантато пат̣т̣ха̄йа, саче нипанно, йена пассена нипанно, тасса па̄римантато пат̣т̣ха̄йа, да̄йакасса нисиннасса ва̄ т̣хитасса ва̄ нипаннасса ва̄ т̣хапетва̄ паса̄ритахаттхам̣ йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇гам̣, тасса оримантена париччхиндитва̄ ад̣д̣хатеййахаттхо ‘‘хаттхапа̄со’’ти ведитаббо. тасмим̣ т̣хатва̄ абхихат̣ам̣ пат̣иккхипантассева пава̄ран̣а̄ хоти, на тато парам̣.

абхихаратӣти хаттхапа̄саббхантаре т̣хито гахан̣аттхам̣ упана̄мети. саче пана анантаранисиннопи бхиккху хаттхе ва̄ ӯрӯсу ва̄ а̄дха̄раке ва̄ т̣хитам̣ паттам̣ анабхихаритва̄ ‘‘бхаттам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. бхаттапаччхим̣ а̄нетва̄ пурато бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ ‘‘ган̣ха̄хӣ’’ти вуттепи есева найо. ӣсакам̣ пана уддхаритва̄ ва̄ апана̄метва̄ ва̄ ‘‘ган̣хатха̄’’ти вутте пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. тхера̄сане нисинно тхеро дӯре нисиннасса дахарабхиккхусса паттам̣ песетва̄ ‘‘ито оданам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, ган̣хитва̄ пана гато тун̣хӣ тит̣т̣хати, дахаро ‘‘алам̣ майха’’нти пат̣иккхипати, на пава̄рети. касма̄? тхерасса дӯрабха̄вато дӯтасса ча анабхихаран̣ато. саче пана гахетва̄ а̄гато бхиккху ‘‘идам̣ бхаттам̣ ган̣ха̄’’ти вадати, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. паривесана̄йаеко екена хаттхена оданапаччхим̣, екена кат̣аччхум̣ гахетва̄ бхиккхум̣ паривисати, татра че ан̃н̃о а̄гантва̄ ‘‘ахам̣ паччхим̣ дха̄ресса̄ми, твам̣ оданам̣ дехӣ’’ти ватва̄ гахитаматтамева кароти, паривесако ева пана там̣ дха̄рети, тасма̄ са̄ абхихат̣а̄ва хоти, тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хоти. саче пана паривесакена пхут̣т̣хаматта̄ва хоти, итарова нам̣ дха̄рети, тато да̄тука̄мата̄йа ган̣хантам̣ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ на хоти, кат̣аччхуна̄ уддхат̣абхатте пана хоти. кат̣аччхуна̄ абхиха̄ройева хи тасса абхиха̄ро. ‘‘двиннам̣ самабха̄репи пат̣иккхипанто пава̄ретийева̄’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. анантарасса бхиккхуно бхатте дӣйама̄не итаро паттам̣ хаттхена пидахати, пава̄ран̣а̄ наттхи. касма̄? ан̃н̃асса абхихат̣е пат̣иккхиттатта̄.

пат̣иккхепо пан̃н̃а̄йатӣти еттха ва̄ча̄йа абхихат̣ам̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи, ка̄йена абхихат̣ам̣ пана йена кеначи а̄ка̄рена ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхипантасса пава̄ран̣а̄ хотӣти ведитаббо. татра ка̄йена пат̣иккхепо на̄ма ан̇гулим̣ ва̄ хаттхам̣ ва̄ маккхика̄бӣджаним̣ ва̄ чӣваракан̣н̣ам̣ ва̄ ча̄лети, бхамука̄йа ва̄ а̄ка̄рам̣ кароти, куддхо ва̄ олокети. ва̄ча̄йа пат̣иккхепо на̄ма ‘‘ала’’нти ва̄ ‘‘на ган̣ха̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘ма̄ а̄кира̄’’ти ва̄ ‘‘апагаччха̄’’ти ва̄ вадати. евам̣ йена кеначи а̄ка̄рена ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ пат̣иккхитте пава̄ран̣а̄ хоти.

119. еко абхихат̣е бхатте пава̄ран̣а̄йа бхӣто хаттхе апанетва̄ пунаппунам̣ патте оданам̣ а̄кирантам̣ ‘‘а̄кира а̄кира, кот̣т̣етва̄ кот̣т̣етва̄ пӯрехӣ’’ти вадати, еттха катханти? маха̄суматтхеро та̄ва ‘‘ана̄киран̣аттха̄йа вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘а̄кира пӯрехӣти вадантасса на̄ма кассачи пава̄ран̣а̄ аттхӣ’’ти ватва̄ ‘‘на пава̄ретӣ’’ти а̄ха.

апаро бхаттам̣ абхихарантам̣ бхиккхум̣ саллаккхетва̄ ‘‘ким̣, а̄вусо, итопи кин̃чи ган̣хиссаси, дамми те кин̃чӣ’’ти а̄ха, татра̄пи ‘‘евам̣ на̄гамиссатӣти вуттатта̄ пава̄ран̣а̄ хотӣ’’ти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘ган̣хиссасӣти вадантасса на̄ма кассачи пава̄ран̣а̄ аттхӣ’’ти ватва̄ ‘‘на пава̄ретӣ’’ти а̄ха.

еко самам̣сакам̣ расам̣ абхихаритва̄ ‘‘расам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, там̣ сутва̄ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи. ‘‘маччхамам̣сараса’’нти вутте пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти, ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’ти вуттепи хотийева. мам̣сам̣ висум̣ катва̄ ‘‘мам̣сарасам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, ‘‘таттха че са̄сапаматтампи мам̣сакхан̣д̣ам̣ аттхи, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ хоти. саче пана парисса̄вито хоти, ват̣т̣атӣ’’ти абхайаттхеро а̄ха.

мам̣сарасена а̄пуччхантам̣ маха̄тхеро ‘‘мухуттам̣ а̄гамехӣ’’ти ватва̄ ‘‘тха̄лакам̣, а̄вусо, а̄хара̄’’ти а̄ха, еттха катханти? маха̄суматтхеро та̄ва ‘‘абхиха̄ракасса гаманам̣ упаччхиннам̣, тасма̄ пава̄ретӣ’’ти а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘айам̣ кухим̣ гаччхати, кӣдисам̣ етасса гаманам̣, ган̣хантассапи на̄ма кассачи пава̄ран̣а̄ аттхӣ’’ти ватва̄ ‘‘на пава̄ретӣ’’ти а̄ха.

кал̣ӣрапанаса̄дӣхи миссетва̄ мам̣сам̣ пачанти, там̣ гахетва̄ ‘‘кал̣ӣрасӯпам̣ ган̣хатха, панасабйан̃джанам̣ ган̣хатха̄’’ти ваданти, евампи на пава̄рети. касма̄? апава̄ран̣а̄рахасса на̄мена вуттатта̄. саче пана ‘‘маччхасӯпам̣ мам̣сасӯпа’’нти ва̄ ‘‘идам̣ ган̣хатха̄’’ти ва̄ ваданти, пава̄рети, мам̣сакарамбако на̄ма хоти. там̣ да̄тука̄мопи ‘‘карамбакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати, на пава̄рети, ‘‘мам̣сакарамбака’’нти ва̄ ‘‘ида’’нти ва̄ вутте пана пава̄рети. еса найо саббесу маччхамам̣самиссакесу.

120. ‘‘йо пана нимантане бхун̃джама̄но мам̣сам̣ абхихат̣ам̣ ‘уддиссаката’нти ман̃н̃ама̄но пат̣иккхипати, пава̄ритова хотӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. миссакакатха̄ пана курундийам̣ сут̣т̣ху вутта̄. еван̃хи таттха вуттам̣ – пин̣д̣ача̄рико бхиккху бхаттамиссакам̣ йа̄гум̣ а̄харитва̄ ‘‘йа̄гум̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, на пава̄рети, ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти вутте пава̄рети. касма̄? йена̄пуччхито, тасса аттхита̄йа. айаметтха адхиппа̄йо – ‘‘йа̄гумиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, татра че йа̄гу бахутара̄ ва̄ хоти самасама̄ ва̄, на пава̄рети. йа̄гу манда̄, бхаттам̣ бахутарам̣, пава̄рети. идан̃ча саббаат̣т̣хакатха̄су вуттатта̄ на сакка̄ пат̣иккхипитум̣, ка̄ран̣ам̣ панеттха дуддасам̣. ‘‘бхаттамиссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, бхаттам̣ бахутарам̣ ва̄ самам̣ ва̄ аппатарам̣ ва̄ хоти, пава̄ретийева. бхаттам̣ ва̄ йа̄гум̣ ва̄ ана̄маситва̄ ‘‘миссакам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, татра че бхаттам̣ бахутарам̣ ва̄ самакам̣ ва̄ хоти, пава̄рети, аппатарам̣ на пава̄рети, идан̃ча карамбакена на сама̄нетаббам̣. карамбако хи мам̣самиссакопи хоти амам̣самиссакопи, тасма̄ карамбаканти вутте пава̄ран̣а̄ наттхи, идам̣ пана бхаттамиссакамева. еттха вуттанайенева пава̄ран̣а̄ хоти. бахурасе бхатте расам̣, бахукхӣре кхӣрам̣, бахусаппимхи ча па̄йа̄се саппим̣ ган̣хатха̄ти висум̣ катва̄ дети, там̣ пат̣иккхипато пава̄ран̣а̄ наттхи.

йо пана гаччханто пава̄рети, со гаччхантова бхун̃джитум̣ лабхати. каддамам̣ ва̄ удакам̣ ва̄ патва̄ т̣хитена атириттам̣ ка̄ретаббам̣. саче антара̄ надӣ пӯра̄ хоти, надӣтӣре гумбам̣ анупарийа̄йантена бхун̃джитаббам̣. атха на̄ва̄ ва̄ сету ва̄ аттхи, там̣ абхирухитва̄пи чан̇камантенева бхун̃джитаббам̣, гаманам̣ на упаччхиндитаббам̣. йа̄не ва̄ хаттхиассапит̣т̣хе ва̄ чандаман̣д̣але ва̄ сӯрийаман̣д̣але ва̄ нисӣдитва̄ пава̄ритена йа̄ва маджджханхикам̣, та̄ва тесу гаччхантесупи нисинненева бхун̃джитаббам̣. йо т̣хито пава̄рети, т̣хитенева, йо нисинно пава̄рети, нисинненева парибхун̃джитаббам̣, там̣ там̣ ирийа̄патхам̣ викопентена атириттам̣ ка̄ретаббам̣. йо уккут̣ико нисӣдитва̄ пава̄рети, тена уккут̣икенева бхун̃джитаббам̣. тасса пана хет̣т̣ха̄ пала̄лапӣт̣хам̣ ва̄ кин̃чи ва̄ нисӣданакам̣ да̄таббам̣. пӣт̣хаке нисӣдитва̄ пава̄ритена а̄санам̣ ача̄летва̄ва чатассо диса̄ париваттантена бхун̃джитум̣ лаббхати. ман̃че нисӣдитва̄ пава̄ритена ито ва̄ етто ва̄ сан̃чаритум̣ на лаббхати. саче пана нам̣ саха ман̃чена уккхипитва̄ ан̃н̃атра ненти, ват̣т̣ати. нипаджджитва̄ пава̄ритена нипанненева парибхун̃джитаббам̣. париваттантена йена пассена нипанно, тасса т̣ха̄нам̣ на̄тиккаметаббам̣.

121. пава̄ритена пана ким̣ка̄таббанти? йена ирийа̄патхена пава̄рито хоти, там̣ викопетва̄ ан̃н̃ена ирийа̄патхена че бхун̃джати, атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джитаббам̣. анатириттам̣ пана йам̣ кин̃чи йа̄вака̄ликасан̇гахитам̣ кха̄данӣйам̣ ва̄ бходжанӣйам̣ ва̄ кха̄дати ва̄ бхун̃джати ва̄, аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре па̄читтийам̣.

таттха анатириттам̣ на̄ма на̄тириттам̣, на адхиканти аттхо. там̣ пана йасма̄ каппийаката̄дӣхи саттахи винайакамма̄ка̄рехи акатам̣ ва̄ гила̄насса анадхикам̣ ва̄ хоти, тасма̄ падабха̄джане вуттам̣ –

‘‘анатириттам̣ на̄ма акаппийакатам̣ хоти, аппат̣иггахитакатам̣ хоти, анучча̄ритакатам̣ хоти, ахаттхапа̄се катам̣ хоти, абхутта̄вина̄ катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ ча пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена катам̣ хоти, ‘аламетам̣ сабба’нти авуттам̣ хоти, на гила̄на̄тириттам̣ хоти, етам̣ анатириттам̣ на̄ма̄’’ти (па̄чи. 239).

таттха акаппийакатанти йам̣ таттха пхалам̣ ва̄ кандамӯла̄дим̣ ва̄ пан̃чахи саман̣акаппехи каппийам̣ акатам̣, йан̃ча акаппийамам̣сам̣ ва̄ акаппийабходжанам̣ ва̄, етам̣ акаппийам̣ на̄ма. там̣ акаппийам̣ ‘‘аламетам̣ сабба’’нти евам̣ атириттам̣ катампи ‘‘акаппийаката’’нти ведитаббам̣. аппат̣иггахитакатанти бхиккхуна̄ аппат̣иггахитам̣йева пуриманайена атириттам̣ катам̣. анучча̄ритакатанти каппийам̣ ка̄ретум̣ а̄гатена бхиккхуна̄ ӣсакампи ануккхиттам̣ ва̄ анапана̄митам̣ ва̄ катам̣. ахаттхапа̄се катанти каппийам̣ ка̄ретум̣ а̄гатасса хаттхапа̄сато бахи т̣хитена катам̣. абхутта̄вина̄ катанти йо ‘‘аламетам̣ сабба’’нти атириттам̣ кароти, тена пава̄ран̣аппахонакабходжанам̣ абхуттена катам̣. бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ вут̣т̣хитена катанти идам̣ утта̄намева. ‘‘аламетам̣ сабба’’нти авуттанти вачӣбхедам̣ катва̄ евам̣ авуттам̣ хоти. ити имехи саттахи винайакамма̄ка̄рехи йам̣ атириттам̣ каппийам̣ акатам̣, йан̃ча на гила̄на̄тириттам̣, тадубхайампи ‘‘анатиритта’’нти ведитаббам̣.

122. атириттам̣ пана тассева пат̣ипаккханайена ведитаббам̣. тенева вуттам̣ падабха̄джане –

‘‘атириттам̣ на̄ма каппийакатам̣ хоти, пат̣иггахитакатам̣ хоти, учча̄ритакатам̣ хоти, хаттхапа̄се катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ катам̣ хоти, бхутта̄вина̄ пава̄ритена а̄сана̄ авут̣т̣хитена катам̣ хоти, ‘аламетам̣ сабба’нти вуттам̣ хоти, гила̄на̄тириттам̣ хоти, етам̣ атириттам̣ на̄ма̄’’ти (па̄чи. 239).

апичеттха бхутта̄вина̄ катам̣ хотӣти анантаранисиннасса сабха̄гасса бхиккхуно паттато екампи ситтхам̣ ва̄ мам̣сахӣрам̣ ва̄ кха̄дитва̄ катампи ‘‘бхутта̄вина̄ва катам̣ хотӣ’’ти ведитаббам̣. а̄сана̄ авут̣т̣хитена̄ти еттха пана асаммохаттхам̣ айам̣ виниччхайо – две бхиккхӯ па̄тойева бхун̃джама̄на̄ пава̄рита̄ хонти, екена таттхева нисӣдитаббам̣, итарена ниччабхаттам̣ ва̄ сала̄кабхаттам̣ ва̄ а̄нетва̄ упад̣д̣хам̣ тасса бхиккхуно патте а̄киритва̄ хаттхам̣ дховитва̄ сесам̣ тена бхиккхуна̄ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ бхун̃джитаббам̣. касма̄? йан̃хи тасса хаттхе лаггам̣, там̣ акаппийам̣ хоти. саче пана пат̣хамам̣ нисинно бхиккху сайамева тасса паттато хаттхена ган̣ха̄ти, хаттхадхованакиччам̣ наттхи. саче пана евам̣ ‘каппийам̣ ка̄ретва̄ бхун̃джантасса пуна кин̃чи бйан̃джанам̣ ва̄ кха̄данӣйам̣ ва̄ патте а̄кира’нти йена пат̣хамам̣ каппийам̣ катам̣ хоти, со пуна ка̄тум̣ на лабхати. йена акатам̣, тена ка̄таббам̣, йан̃ча акатам̣, там̣ ка̄таббам̣. йена акатанти ан̃н̃ена бхиккхуна̄ йена пат̣хамам̣ на катам̣, тена ка̄таббам̣. йан̃ча акатанти йена пат̣хамам̣ каппийам̣ катам̣, тенапи йам̣ акатам̣, там̣ ка̄таббам̣. пат̣хамабха̄джане пана ка̄тум̣ на лаббхати. таттха хи карийама̄не пат̣хамам̣ катена саддхим̣ катам̣ хоти, тасма̄ ан̃н̃асмим̣ бха̄джане ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. евам̣ катам̣ пана тена бхиккхуна̄ пат̣хамам̣ катена саддхим̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.

каппийам̣ каронтена ча на кевалам̣ паттейева, кун̣д̣епи паччхийампи йаттха каттхачи пурато т̣хапетва̄ она̄митабха̄джане ка̄таббам̣. там̣ саче бхиккхусатам̣ пава̄ритам̣ хоти, саббесам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, аппава̄рита̄нампи ват̣т̣ати. йена пана каппийам̣ катам̣, тасса на ват̣т̣ати. сачепи пава̄ретва̄ пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хам̣ бхиккхум̣ паттам̣ гахетва̄ авассам̣ бхун̃джанаке ман̇галанимантане нисӣда̄пенти, атириттам̣ ка̄ра̄петва̄ва бхун̃джитаббам̣. саче таттха ан̃н̃о бхиккху наттхи, а̄санаса̄лам̣ ва̄ виха̄рам̣ ва̄ паттам̣ песетва̄ ка̄ретаббам̣, каппийам̣ каронтена пана анупасампаннасса хаттхе т̣хитам̣ на ка̄таббам̣. саче а̄санаса̄ла̄йам̣ абйатто бхиккху хоти, сайам̣ гантва̄ каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ а̄нетва̄ бхун̃джитаббам̣.

гила̄на̄тириттанти еттха на кевалам̣ йам̣ гила̄насса бхутта̄васесам̣ хоти, там̣ гила̄на̄тириттам̣, атха кхо йам̣ кин̃чи гила̄нам̣ уддисса ‘‘аджджа ва̄ йада̄ ва̄ иччхати, тада̄ кха̄диссатӣ’’ти а̄хат̣ам̣, там̣ саббам̣ гила̄на̄тириттанти ведитаббам̣. йа̄мака̄ликам̣ пана сатта̄хака̄ликам̣ йа̄ваджӣвикам̣ ва̄ йам̣ кин̃чи анатириттам̣ а̄ха̄раттха̄йа парибхун̃джантасса аджджхоха̄ре аджджхоха̄ре дуккат̣ам̣. саче пана йа̄мака̄лика̄дӣни а̄мисасам̣сат̣т̣ха̄ни хонти, а̄ха̄раттха̄йапи ана̄ха̄раттха̄йапи пат̣иггахетва̄ аджджхохарантасса па̄читтийамева, асам̣сат̣т̣ха̄ни пана сати паччайе бхун̃джантасса ана̄патти.

ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе

пава̄ран̣а̄виниччхайакатха̄ саматта̄.