20. пат̣иггахан̣авиниччхайакатха̄
104. кха̄данӣйа̄дипат̣игга̄хоти аджджхохаритаббасса йасса кассачи кха̄данӣйасса ва̄ бходжанӣйасса ва̄ пат̣иггахан̣ам̣. татра̄йам̣ виниччхайо – пан̃чахи ан̇гехи пат̣иггахан̣ам̣ рухати, тха̄мамаджджхимасса пурисасса учча̄ран̣аматтам̣ хоти, хаттхапа̄со пан̃н̃а̄йати, абхиха̄ро пан̃н̃а̄йати, дево ва̄ мануссо ва̄ тираччха̄нагато ва̄ ка̄йена ка̄йапат̣ибаддхена ниссаггийена ва̄ дети, тан̃че бхиккху ка̄йена ва̄ ка̄йапат̣ибаддхена ва̄ пат̣игган̣ха̄ти. евам̣ пан̃чахан̇гехи пат̣иггахан̣ам̣ рухати.
таттха т̣хитанисиннанипанна̄нам̣ васена евам̣ хаттхапа̄со ведитаббо – саче бхиккху нисинно хоти, а̄санасса паччхимантато пат̣т̣ха̄йа, саче т̣хито, пан̣хиантато пат̣т̣ха̄йа, саче нипанно, йена пассена нипанно, тасса па̄римантато пат̣т̣ха̄йа, да̄йакасса нисиннасса ва̄ т̣хитасса ва̄ нипаннасса ва̄ т̣хапетва̄ паса̄ритахаттхам̣ йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇гам̣, тасса оримантена париччхиндитва̄ ад̣д̣хатеййахаттхо хаттхапа̄со на̄ма.
саче пана да̄йакапат̣игга̄хакесу еко а̄ка̄се хоти, еко бхӯмийам̣, бхӯмат̣т̣хасса ча сӣсена, а̄ка̄сат̣т̣хасса ча т̣хапетва̄ да̄тум̣ ва̄ гахетум̣ ва̄ паса̄ритахаттхам̣ йам̣ а̄саннатарам̣ ан̇гам̣, тасса оримантена хаттхапа̄сапама̄н̣ам̣ париччхиндитаббам̣. сачепи еко кӯпе хоти, еко кӯпатат̣е, еко ва̄ пана руккхе, еко патхавийам̣, вуттанайенева хаттхапа̄сапама̄н̣ам̣ париччхиндитаббам̣. еварӯпе хаттхапа̄се т̣хатва̄ сачепи паккхӣ мукхатун̣д̣акена ва̄ хаттхӣ ва̄ сон̣д̣а̄йа гахетва̄ пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ дети, пат̣иггахан̣ам̣ рухати. саче пана ад̣д̣хат̣т̣хамаратанассапи хаттхино кхандхе нисинно тена сон̣д̣а̄йа дӣйама̄нам̣ ган̣ха̄ти, ват̣т̣атийева. хаттха̄дӣсу йена кеначи сарӣра̄вайавена антамасо па̄дан̇гулийа̄пи дӣйама̄нам̣ ка̄йена диннам̣ на̄ма хоти. пат̣иггахан̣епи есева найо. йена кеначи хи сарӣра̄вайавена гахитам̣ ка̄йена гахитамева хоти. сачепи наттхукаран̣ийам̣ дӣйама̄нам̣ на̄са̄пут̣ена акаллако ва̄ мукхена пат̣игган̣ха̄ти, а̄бхогамева хеттха пама̄н̣ам̣.
105. кат̣аччхуа̄дӣсу пана йена кеначи упакаран̣ена диннам̣ ка̄йапат̣ибаддхена диннам̣ на̄ма хоти. пат̣иггахан̣епи есева найо. йена кеначи хи сарӣрасамбаддхена паттатха̄лака̄дина̄ гахитам̣ ка̄йапат̣ибаддхена гахитамева хоти. ка̄йато пана ка̄йапат̣ибаддхато ча мочетва̄ хаттхапа̄се т̣хитасса ка̄йе ва̄ ка̄йапат̣ибаддхе ва̄ па̄тийама̄нампи ниссаггийена пайогена диннам̣ на̄ма хоти. еко бахӯни бхаттабйан̃джанабха̄джана̄ни сӣсе катва̄ бхиккхусса сантикам̣ а̄гантва̄ т̣хитакова ‘‘ган̣хатха̄’’ти вадати, на та̄ва абхиха̄ро пан̃н̃а̄йати, тасма̄ на гахетаббам̣. саче пана ӣсакампи онамати, бхиккхуна̄ хаттхам̣ паса̄ретва̄ хет̣т̣химабха̄джанам̣ екадесенапи сампат̣иччхитаббам̣. етта̄вата̄ саббабха̄джана̄ни пат̣иггахита̄ни хонти. тато пат̣т̣ха̄йа оропетва̄ уггха̄т̣етва̄ ва̄ йам̣ иччхати, там̣ гахетум̣ ват̣т̣ати. бхаттапаччхиа̄димхи пана екабха̄джане ваттаббамева наттхи.
ка̄джена бхаттам̣ харантопи саче ка̄джам̣ онаметва̄ дети, ват̣т̣ати. тим̣сахаттхо вен̣у хоти, екасмим̣ анте гул̣акумбхо баддхо, екасмим̣ саппикумбхо, тан̃че пат̣игган̣ха̄ти, саббам̣ пат̣иггахитамева. уччхуйантадон̣ито паггхарантамева ‘‘расам̣ ган̣хатха̄’’ти вадати, абхиха̄ро на пан̃н̃а̄йатӣти на гахетаббо. саче пана касат̣ам̣ чхад̣д̣етва̄ хаттхена уссин̃читва̄ дети, ват̣т̣ати. бахӯ патта̄ ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ кат̣аса̄ре ва̄ дон̣ийам̣ ва̄ пхалаке ва̄ т̣хапита̄ хонти, йаттха т̣хитасса да̄йако хаттхапа̄се хоти, таттха т̣хатва̄ пат̣иггахан̣асан̃н̃а̄йа ман̃ча̄дӣни ан̇гулийа̄пи пхуситва̄ т̣хитена ва̄ нисиннена ва̄ нипаннена ва̄ йам̣ тесу паттесу дӣйати, там̣ саббам̣ пат̣иггахитам̣ хоти. сачепи ‘‘пат̣иггахесса̄мӣ’’ти ман̃ча̄дӣни абхирухитва̄ нисӣдати, ват̣т̣атийева.
патхавийам̣ пана сачепи куччхийа̄ куччхим̣ а̄хачча т̣хита̄ хонти, йам̣ йам̣ ан̇гулийа̄ ва̄ сӯчийа̄ ва̄ пхуситва̄ нисинно хоти, таттха таттха дӣйама̄намева пат̣иггахитам̣ хоти. йаттха каттхачи маха̄кат̣аса̄рахаттхаттхаран̣а̄дӣсу т̣хапитапатте пат̣иггахан̣ам̣ на рухатӣти вуттам̣, там̣ хаттхапа̄са̄тиккамам̣ сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣, хаттхапа̄се пана сати йаттха каттхачи ват̣т̣ати ан̃н̃атра таттхаджа̄така̄. таттхаджа̄таке пана падуминипан̣н̣е ва̄ ким̣сукапан̣н̣а̄димхи ва̄ на ват̣т̣ати. на хи там̣ ка̄йапат̣ибаддхасан̇кхйам̣ гаччхати. йатха̄ ча таттхаджа̄таке, евам̣ кха̄н̣уке бандхитва̄ т̣хапитаман̃ча̄димхи асам̣ха̄риме пхалаке ва̄ па̄са̄н̣е ва̄ на рухатийева. тепи хи таттхаджа̄такасан̇кхйупага̄ хонти. бхӯмийам̣ аттхатесу сукхумесу тинтин̣ика̄дипан̣н̣есу пат̣иггахан̣ам̣ на рухати. на хи та̄ни сандха̄ретум̣ саматтха̄нӣти. махантесу пана падуминипан̣н̣а̄дӣсу рухати. саче хаттхапа̄сам̣ атиккаммат̣хито дӣгхадан̣д̣акена ул̣ун̇кена дети, ‘‘а̄гантва̄ дехӣ’’ти ваттаббо. вачанам̣ асутва̄ ва̄ ана̄дийитва̄ ва̄ патте а̄киратийева, пуна пат̣иггахетаббам̣. дӯре т̣хатва̄ бхаттапин̣д̣ам̣ кхипантепи есева найо.
106. саче паттатхавикато нӣхарийама̄не патте раджаначун̣н̣а̄ни хонти, сати удаке дховитаббо, асати раджаначун̣н̣ам̣ пун̃чхитва̄ пат̣иггахетва̄ ва̄ пин̣д̣а̄йа чаритаббам̣. саче пин̣д̣а̄йа чарантасса патте раджам̣ патати, пат̣иггахетва̄ бхиккха̄ ган̣хитабба̄, аппат̣иггахетва̄ ган̣хато винайадуккат̣ам̣, там̣ пана пуна пат̣иггахетва̄ бхун̃джато ана̄патти. саче пана ‘‘пат̣иггахетва̄ детха̄’’ти вутте вачанам̣ асутва̄ ва̄ ана̄дийитва̄ ва̄ бхиккхам̣ дентийева, винайадуккат̣ам̣ наттхи, пуна пат̣иггахетва̄ ан̃н̃а̄ бхиккха̄ гахетабба̄. саче маха̄ва̄то тато тато раджам̣ па̄тети, на сакка̄ хоти бхиккхам̣ гахетум̣, ‘‘анупасампаннасса дасса̄мӣ’’ти суддхачиттена а̄бхогам̣ катва̄ ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ виха̄рам̣ ва̄ а̄санаса̄лам̣ ва̄ гантва̄ там̣ анупасампаннасса датва̄ пуна тена диннам̣ ва̄ тасса висса̄сена ва̄ пат̣иггахетва̄ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саче бхиккха̄ча̄ре сараджам̣ паттам̣ бхиккхусса дети, со ваттаббо ‘‘имам̣ пат̣иггахетва̄ бхиккхам̣ ва̄ ган̣хеййа̄си парибхун̃джеййа̄си ва̄’’ти, тена татха̄ ка̄таббам̣. саче раджам̣ упари уппилавати, кан̃джикам̣ пава̄хетва̄ сесам̣ бхун̃джитаббам̣. саче антопавит̣т̣хам̣ хоти, пат̣иггахетаббам̣. анупасампанне асати хаттхато амочентенева йаттха анупасампанно аттхи, таттха нетва̄ пат̣иггахетаббам̣. суккхабхатте патитараджам̣ апанетва̄ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саче атисукхумам̣ хоти, упари бхаттена саддхим̣ апанетаббам̣, пат̣иггахетва̄ ва̄ бхун̃джитаббам̣. йа̄гум̣ ва̄ сӯпам̣ ва̄ пурато т̣хапетва̄ а̄лул̣ента̄нам̣ бха̄джанато пхусита̄ни уггантва̄ патте патанти, патто пат̣иггахетаббо.
107. ул̣ун̇кена а̄харитва̄ дента̄нам̣ пат̣хаматарам̣ ул̣ун̇като тхева̄ патте патанти, супатита̄, абхихат̣атта̄ досо наттхи. сачепи чарукена бхатте а̄кирийама̄не чарукато маси ва̄ чха̄рика̄ ва̄ патати, абхихат̣атта̄ неваттхи досо. анантарасса бхиккхуно дӣйама̄нам̣ паттато уппатитва̄ итарасса патте патати, супатитам̣. пат̣иггахитамева хи там̣ хоти. саче джаджджхариса̄кха̄дим̣ пха̄летва̄ екасса бхиккхуно дента̄нам̣ са̄кхато пхусита̄ни ан̃н̃асса патте патанти, патто пат̣иггахетаббо, йасса паттасса упари пха̄ленти, тасса патте патитесу да̄тука̄мата̄йа абхихат̣атта̄ досо наттхи. па̄йа̄сасса пӯретва̄ паттам̣ денти, ун̣хатта̄ хет̣т̣ха̄ гахетум̣ на саккоти, мукхават̣т̣ийа̄пи гахетум̣ ват̣т̣ати. саче татха̄пи на саккоти, а̄дха̄ракена гахетаббо. а̄санаса̄ла̄йа паттам̣ гахетва̄ нисинно бхиккху ниддам̣ окканто хоти, нева а̄харийама̄нам̣, на дӣйама̄нам̣ джа̄на̄ти, аппат̣иггахитам̣ хоти. саче пана а̄бхогам̣ катва̄ нисинно хоти, ват̣т̣ати. сачепи со хаттхена а̄дха̄ракам̣ мун̃читва̄ па̄дена пеллетва̄ нидда̄йати, ват̣т̣атийева. па̄дена а̄дха̄ракам̣ аккамитва̄ пат̣игган̣хантасса пана джа̄гарантассапи ана̄дарапат̣иггахан̣ам̣ хоти, тасма̄ на каттаббам̣. кечи ‘‘евам̣ а̄дха̄ракена пат̣иггахан̣ам̣ ка̄йапат̣ибаддхапат̣ибаддхена пат̣иггахан̣ам̣ на̄ма хоти, тасма̄ на ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ вачанаматтамева, аттхато пана саббампетам̣ ка̄йапат̣ибаддхамева хоти. ка̄йасам̣саггепи чеса найо дассито. йампи бхиккхусса дӣйама̄нам̣ патати, тампи са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.
татридам̣ суттам̣ –
‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йам̣ дӣйама̄нам̣ патати, там̣ са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣, париччаттам̣ там̣, бхиккхаве, да̄йакехӣ’’ти (чӯл̣ава. 273).
идан̃ча пана суттам̣ неййаттхам̣, тасма̄ еваметтха адхиппа̄йо ведитаббо – йам̣ дӣйама̄нам̣ да̄йакасса хаттхато паригал̣итва̄ суддха̄йа ва̄ бхӯмийа̄ падуминипан̣н̣е ва̄ ваттхакат̣аса̄рака̄дӣсу ва̄ патати, там̣ са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. йам̣ пана сараджа̄йа бхӯмийам̣ патати, там̣ раджам̣ пун̃чхитва̄ ва̄ дховитва̄ ва̄ пат̣иггахетва̄ ва̄ парибхун̃джитаббам̣. саче пават̣т̣антам̣ ан̃н̃асса бхиккхуно сантикам̣ гаччхати, тена а̄хара̄петумпи ват̣т̣ати. саче там̣ бхиккхум̣ вадати ‘‘твам̣йева кха̄да̄’’ти, тассапи кха̄дитум̣ ват̣т̣ати, ана̄н̣аттена пана тена на гахетаббам̣. ‘‘ана̄н̣аттенапи итарасса дасса̄мӣти гахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти курундийам̣ вуттам̣. касма̄ панетам̣ итарасса бхиккхуно гахетум̣ на ват̣т̣атӣти? бхагавата̄ ананун̃н̃а̄татта̄. бхагавата̄ хи ‘‘са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джиту’’нти вадантена йассева там̣ дӣйама̄нам̣ патати, тасса аппат̣иггахитакампи там̣ гахетва̄ парибхого анун̃н̃а̄то. ‘‘париччаттам̣ там̣, бхиккхаве, да̄йакехӣ’’ти вачанена панеттха парасантакабха̄во дӣпито, тасма̄ ан̃н̃асса са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати, тасса пана а̄н̣аттийа̄ ват̣т̣атӣти айам̣ киреттха адхиппа̄йо. йасма̄ ча етам̣ аппат̣иггахитакатта̄ анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ йатха̄т̣хитам̣йева ана̄маситва̄ кеначи пидахитва̄ т̣хапитам̣ дутийадивасепи парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, саннидхипаччайа̄ ана̄патти, пат̣иггахетва̄ пана парибхун̃джитаббам̣. там̣ дивасам̣йева хи тасса са̄мам̣ гахетва̄ парибхого анун̃н̃а̄то, на тато паранти айампи киреттха адхиппа̄йо.
108. ида̄ни аббоха̄риканайо вуччати. бхун̃джанта̄нан̃хи данта̄ кхӣйанти, накха̄ кхӣйанти, паттасса ван̣н̣о кхӣйати, саббам̣ аббоха̄рикам̣. саттхакена уччхуа̄дӣсу пха̄литесу малам̣ пан̃н̃а̄йати, етам̣ навасамут̣т̣хитам̣ на̄ма, пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитаббам̣. саттхакам̣ дховитва̄ пха̄литесу малам̣ на пан̃н̃а̄йати, лохагандхаматтам̣ хоти, там̣ аббоха̄рикам̣. йампи саттхакам̣ гахетва̄ парихаранти, тена пха̄литепи есева найо. на хи там̣ парибхогаттха̄йа парихарантӣти. мӯлабхесаджджа̄дӣни писанта̄нам̣ ва̄ кот̣т̣ента̄нам̣ ва̄ нисаданисадапотакаудуккхаламусала̄дӣни кхӣйанти, парихаран̣акава̄сим̣ та̄петва̄ бхесаджджаттха̄йа такке ва̄ кхӣре ва̄ паккхипанти, таттха нӣлика̄ пан̃н̃а̄йати, саттхаке вуттасадисова виниччхайо. а̄макатакка̄дӣсу пана сайам̣ на паккхипитабба̄, паккхипати че, са̄мам̣па̄като на муччати. деве вассанте пин̣д̣а̄йа чарантасса сарӣрато ва̄ чӣварато ва̄ килит̣т̣хаудакам̣ патте патати, пат̣иггахетаббам̣. руккхамӯла̄дӣсу бхун̃джантасса патитепи есева найо. саче пана сатта̄хам̣ вассанте деве суддхам̣ удакам̣ хоти, аббхока̄сато ва̄ патати, ват̣т̣ати.
109. са̄ман̣ерасса оданам̣ дентена тасса паттагатам̣ аччхупантенева да̄таббо, патто ва̄сса пат̣иггахетаббо. аппат̣иггахите оданам̣ чхупитва̄ пуна аттано патте оданам̣ ган̣хантасса уггахитако хоти. саче пана да̄тука̄мо хутва̄ ‘‘а̄хара, са̄ман̣ера, паттам̣, оданам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаро ‘‘алам̣ майха’’нти пат̣иккхипати, пуна ‘‘таветам̣ майа̄ париччатта’’нти ча вутте ‘‘на майхам̣ етенаттхо’’ти вадати, сатаккхаттумпи париччаджату, йа̄ва аттано хаттхагатам̣, та̄ва пат̣иггахитамева хоти. саче пана а̄дха̄раке т̣хитам̣ нирапеккхо ‘‘ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, пуна пат̣иггахетаббам̣. са̄пеккхо а̄дха̄раке паттам̣ т̣хапетва̄ ‘‘етто пӯвам̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ ган̣ха̄хӣ’’ти са̄ман̣ерам̣ вадати, са̄ман̣еро хаттхам̣ дховитва̄ сачепи сатаккхаттум̣ гахетва̄ аттано паттагатам̣ апхусантова аттано патте паккхипати, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. йади пана аттано паттагатам̣ пхуситва̄ тато ган̣ха̄ти, са̄ман̣ерасантакена сам̣сат̣т̣хам̣ хоти, пуна пат̣иггахетаббам̣. кечи пана ‘‘сачепи гайхама̄нам̣ чхиджджитва̄ таттха патати, пуна пат̣иггахетабба’’нти ваданти. там̣ ‘‘екам̣ бхаттапин̣д̣ам̣ ган̣ха, екам̣ пӯвам̣ ган̣ха, имасса гул̣апин̣д̣асса еттакам̣ падесам̣ ган̣ха̄’’ти евам̣ париччхиндитва̄ вутте ведитаббам̣, идха пана париччхедо наттхи, тасма̄ йам̣ са̄ман̣ерасса патте патати, тадева пат̣иггахан̣ам̣ виджахати, хаттхагатам̣ пана йа̄ва са̄ман̣еро ва̄ ‘‘ала’’нти на орамати, бхиккху ва̄ на ва̄рети, та̄ва бхиккхуссева сантакам̣, тасма̄ пат̣иггахан̣ам̣ на виджахати. саче аттано ва̄ бхиккхӯнам̣ ва̄ йа̄гупачанакабха̄джане кесан̃чи аттха̄йа бхаттам̣ паккхипати, ‘‘са̄ман̣ера, бха̄джанасса упари хаттхам̣ карохӣ’’ти ватва̄ тасса хаттхе паккхипитаббам̣. тасса хаттхато бха̄джане патитан̃хи дутийадивасе бха̄джанасса акаппийабха̄вам̣ на кароти париччаттатта̄. саче евам̣ акатва̄ паккхипати, паттамива бха̄джанам̣ нира̄мисам̣ катва̄ парибхун̃джитаббам̣.
110. да̄йака̄ йа̄гукут̣ам̣ т̣хапетва̄ гата̄, там̣ дахараса̄ман̣еро пат̣игган̣ха̄петум̣ на саккоти, бхиккху паттам̣ упана̄мети, са̄ман̣еро кут̣асса гӣвам̣ паттасса мукхават̣т̣ийам̣ т̣хапетва̄ а̄ваджджети, паттагата̄ йа̄гу пат̣иггахита̄ва хоти. атха ва̄ бхиккху бхӯмийам̣ хаттхам̣ т̣хапети, са̄ман̣еро пават̣т̣етва̄ хаттхам̣ а̄ропети, ват̣т̣ати. пӯвапаччхибхаттапаччхиуччхубха̄ра̄дӣсупи есева найо. саче пат̣иггахан̣ӯпагам̣ бха̄рам̣ две тайо са̄ман̣ера̄ денти, екена ва̄ балавата̄ уккхиттам̣ две тайо бхиккхӯ ган̣ханти, ват̣т̣ати. ман̃часса ва̄ пӣт̣хасса ва̄ па̄де телагхат̣ам̣ ва̄ пха̄н̣итагхат̣ам̣ ва̄ лаггенти, бхиккхусса ман̃чепи пӣт̣хепи нисӣдитум̣ ват̣т̣ати, уггахитакам̣ на̄ма на хоти.
на̄гадантаке ва̄ ан̇кусаке ва̄ две телагхат̣а̄ лаггита̄ хонти упари пат̣иггахитако, хет̣т̣ха̄ аппат̣иггахитако. упаримам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати, хет̣т̣ха̄ пат̣иггахитако, упари аппат̣иггахитако, упаримам̣ гахетва̄ итарам̣ ган̣хато упаримо уггахитако хоти. хет̣т̣ха̄ман̃че аппат̣иггахитакам̣ телатха̄лакам̣ хоти, тан̃че саммаджджанто саммун̃джанийа̄ гхат̣т̣ети, уггахитакам̣ на хоти, ‘‘пат̣иггахитакам̣ ган̣хисса̄мӣ’’ти аппат̣иггахитакам̣ гахетва̄ н̃атва̄ пуна т̣хапети, уггахитакам̣ на хоти, бахи нӣхаритва̄ сан̃джа̄на̄ти, бахи ат̣т̣хапетва̄ харитва̄ таттхева т̣хапетаббам̣, наттхи досо. саче пана пуббе виваритва̄ т̣хапитам̣, на пидахитаббам̣. йатха̄ пуббе т̣хитам̣, татхева т̣хапетаббам̣. саче бахи т̣хапети, пуна на чхупитаббам̣.
111. пат̣иггахитаке тела̄димхи кан̣н̣ика̄ ут̣т̣хети, син̇гивера̄димхи гханачун̣н̣ам̣, там̣самут̣т̣ха̄намева на̄ма там̣, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. та̄лам̣ ва̄ на̄л̣икерам̣ ва̄ а̄рул̣хо йоттена пхалапин̣д̣им̣ ота̄ретва̄ упари т̣хитова ‘‘ган̣хатха̄’’ти вадати, на гахетаббам̣. саче ан̃н̃о бхӯмийам̣ т̣хито йоттапа̄саке гахетва̄ уккхипитва̄ дети, ват̣т̣ати. сапхалам̣ маха̄са̄кхам̣ каппийам̣ ка̄ретва̄ пат̣игган̣ха̄ти, пхала̄ни пат̣иггахита̄нева хонти, йатха̄сукхам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. антоватийам̣ т̣хатва̄ ватим̣ чхиндитва̄ уччхум̣ ва̄ тимбарӯсакам̣ ва̄ денти, хаттхапа̄се сати ват̣т̣ати. дан̣д̣акесу апахаритва̄ ниггатам̣ ган̣хантасса ват̣т̣ати, пахаритва̄ ниггате ат̣т̣хакатха̄су досо на дассито. майам̣ пана ‘‘йам̣ т̣ха̄нам̣ пахат̣ам̣, тато сайам̣патитамива хотӣ’’ти таккайа̄ма, тампи т̣хатва̄ гаччханте йуджджати сун̇кагха̄тато пават̣т̣етва̄ бахипатитабхан̣д̣ам̣ вийа. ватим̣ ва̄ па̄ка̄рам̣ ва̄ лан̇гха̄петва̄ денти, саче пана апутхуло па̄ка̄ро, антопа̄ка̄ре бахипа̄ка̄ре ча т̣хитасса хаттхапа̄со пахоти, хаттхасатампи уддхам̣ гантва̄ сампаттам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати.
бхиккху гила̄нам̣ са̄ман̣ерам̣ кхандхена вахати, со пхала̄пхалам̣ дисва̄ гахетва̄ кхандхе нисиннова дети, ват̣т̣ати. апаро бхиккхум̣ ваханто кхандхе нисиннасса бхиккхуно дети, ват̣т̣атийева. бхиккху пхалиним̣ са̄кхам̣ чха̄йаттха̄йа гахетва̄ гаччхати, пхала̄ни кха̄дитум̣ читте уппанне пат̣иггаха̄петва̄ кха̄дитум̣ ват̣т̣ати. маччхикава̄ран̣аттхам̣ каппийам̣ ка̄ретва̄ пат̣игган̣ха̄ти, кха̄дитука̄мо че хоти, мӯлапат̣иггахан̣амева ват̣т̣ати, кха̄дантасса наттхи досо. бхиккху пат̣иггахан̣а̄рахам̣ бхан̣д̣ам̣ манусса̄нам̣ йа̄не т̣хапетва̄ маггам̣ гаччхати, йа̄нам̣ каддаме лаггати, дахаро чаккам̣ гахетва̄ уккхипати, ват̣т̣ати, уггахитакам̣ на̄ма на хоти. на̄ва̄йа т̣хапетва̄ на̄вам̣ ариттена ва̄ па̄джети, хаттхена ва̄ кад̣д̣хати, ват̣т̣ати. ул̣умпепи есева найо. ча̄т̣ийам̣ ва̄ кун̣д̣аке ва̄ т̣хапетва̄пи там̣ анупасампаннена га̄ха̄петва̄ анупасампаннам̣ ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ таритум̣ ват̣т̣ати. тасмимпи асати анупасампаннам̣ га̄ха̄петва̄ там̣ ба̄ха̄йам̣ гахетва̄ таритум̣ ват̣т̣ати.
упа̄сака̄ гамикабхиккхӯнам̣ па̄тхеййатан̣д̣уле денти, са̄ман̣ера̄ бхиккхӯнам̣ тан̣д̣уле гахетва̄ аттано тан̣д̣уле гахетум̣ на сакконти, бхиккхӯ тесам̣ тан̣д̣уле ган̣ханти, са̄ман̣ера̄ аттана̄ гахитатан̣д̣улесу кхӣн̣есу итарехи тан̣д̣улехи йа̄гум̣ пачитва̄ саббесам̣ патта̄ни пат̣ипа̄т̣ийа̄ т̣хапетва̄ йа̄гум̣ а̄киранти, пан̣д̣ито са̄ман̣еро аттано паттам̣ гахетва̄ тхерасса дети, тхерасса паттам̣ дутийаттхерасса̄ти евам̣ сабба̄нипи париваттети, саббехи са̄ман̣ерасса сантакам̣ бхуттам̣ хоти, ват̣т̣ати. сачепи са̄ман̣еро апан̣д̣ито хоти, аттано патте йа̄гум̣ сайамева па̄тум̣ а̄рабхати, ‘‘а̄вусо, туйхам̣ йа̄гум̣ майхам̣ дехӣ’’ти тхерехи пат̣ипа̄т̣ийа̄ йа̄читва̄пи пивитум̣ ват̣т̣ати, саббехи са̄ман̣ерасса сантакамева бхуттам̣ хоти, нева уггахитапаччайа̄, на саннидхипаччайа̄ ваджджам̣ пхусанти. еттха пана ма̄та̄питӯнам̣ тела̄дӣни, чха̄йа̄дӣнам̣ аттха̄йа са̄кха̄дӣни ча харанта̄нам̣ имесан̃ча висесо на диссати, тасма̄ ка̄ран̣ам̣ упапариккхитаббам̣.
112. са̄ман̣еро бхаттам̣ пачитука̄мо тан̣д̣уле дховитва̄ ничча̄летум̣ на саккоти, бхиккхуна̄ тан̣д̣уле ча бха̄джанан̃ча пат̣иггахетва̄ тан̣д̣уле дховитва̄ ничча̄летва̄ бха̄джанам̣ уддханам̣ а̄ропетаббам̣, агги на ка̄таббо, паккака̄ле виваритва̄ паккабха̄во джа̄нитаббо. саче дуппаккам̣ хоти, па̄каттха̄йа пидахитум̣ на ват̣т̣ати, раджасса ва̄ чха̄рика̄йа ва̄ апатанаттха̄йа ват̣т̣ати, паккака̄ле оропитум̣ бхун̃джитумпи ват̣т̣ати, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. са̄ман̣еро пат̣ибало пачитум̣, кхан̣о панасса наттхи каттхачи гантука̄мо, бхиккхуна̄ сатан̣д̣улодакам̣ бха̄джанам̣ пат̣иггахетва̄ уддханам̣ а̄ропетва̄ ‘‘аггим̣ джа̄летва̄ гаччха̄’’ти ваттаббо. тато парам̣ пуриманайенева саббам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. бхиккху йа̄гуаттха̄йа суддхабха̄джанам̣ а̄ропетва̄ удакам̣ та̄пети, ват̣т̣ати. татте удаке са̄ман̣еро тан̣д̣уле паккхипати, тато пат̣т̣ха̄йа бхиккхуна̄ агги на ка̄таббо, паккайа̄гум̣ пат̣иггахетва̄ па̄тум̣ ват̣т̣ати. са̄ман̣еро йа̄гум̣ пачати, хаттхакуккуччако бхиккху кӣл̣анто бха̄джанам̣ а̄масати, пидха̄нам̣ а̄масати, уггатам̣ пхен̣ам̣ чхиндитва̄ пахарати, тассева па̄тум̣ на ват̣т̣ати, дурупачин̣н̣ам̣ на̄ма хоти. саче пана даббим̣ ва̄ ул̣ун̇кам̣ ва̄ гахетва̄ ануккхипанто а̄лол̣ети, саббесам̣ на ват̣т̣ати, са̄мам̣па̄кан̃чева хоти дурупачин̣н̣ан̃ча. саче уккхипати, уггахитакампи хоти.
113. бхиккхуна̄ пин̣д̣а̄йа чаритва̄ а̄дха̄раке патто т̣хапито хоти. татра че ан̃н̃о лолабхиккху кӣл̣анто паттам̣ а̄масати, паттапидха̄нам̣ а̄масати, тассева тато ладдхабхаттам̣ на ват̣т̣ати. саче на паттам̣ уккхипитва̄ т̣хапети, саббесам̣ на ват̣т̣ати. таттхаджа̄такапхалиниса̄кха̄йа ва̄ валлийа̄ ва̄ гахетва̄ ча̄лети, тассева тато ладдхапхалам̣ на ват̣т̣ати, дурупачин̣н̣адуккат̣ан̃ча а̄паджджати. ‘‘пхаларуккхам̣ пана апассайитум̣ ва̄ таттха кан̣т̣акам̣ ва̄ бандхитум̣ ват̣т̣ати, дурупачин̣н̣ам̣ на хотӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. аран̃н̃е патитам̣ пана амбапхала̄дим̣ дисва̄ ‘‘са̄ман̣ерасса дасса̄мӣ’’ти а̄харитва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати. сӣхавигха̄са̄дим̣ дисва̄пи ‘‘са̄ман̣ерасса дасса̄мӣ’’ти пат̣иггахетва̄ ва̄ аппат̣иггахетва̄ ва̄ а̄харитва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати. саче пана саккоти витаккам̣ содхетум̣, тато ладдхам̣ кха̄дитумпи ват̣т̣ати, нева а̄макамам̣сапат̣иггахан̣апаччайа̄, на уггахитакапаччайа̄ ваджджам̣ пхусати. ма̄та̄питӯнам̣ аттха̄йа тела̄дӣни гахетва̄ гаччхато антара̄магге бйа̄дхи уппаджджати, тато йам̣ иччхати, там̣ пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саче пана мӯлепи пат̣иггахитам̣ хоти, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. ма̄та̄питӯнам̣ тан̣д̣уле а̄харитва̄ дети, те татойева йа̄гуа̄дӣни сампа̄детва̄ тасса денти, ват̣т̣ати, саннидхипаччайа̄ уггахитапаччайа̄ ва̄ досо наттхи.
114. бхиккху пидахитва̄ удакам̣ та̄пети, йа̄ва париккхайа̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саче панеттха чха̄рика̄ патати, пат̣иггахетаббам̣. дӣгхасан̣д̣а̄сена тха̄лакам̣ гахетва̄ телам̣ пачантасса чха̄рика̄ патати, хаттхена амун̃чантенева пачитва̄ ота̄ретва̄ пат̣иггахетаббам̣. саче ан̇га̄ра̄пи да̄рӯнипи пат̣иггахетва̄ т̣хапита̄ни, мӯлапат̣иггахан̣амева ват̣т̣ати. бхиккху уччхум̣ кха̄дати, са̄ман̣еро ‘‘майхампи детха̄’’ти вадати, ‘‘ито чхиндитва̄ ган̣ха̄’’ти вутто ган̣ха̄ти, авасесе пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. гул̣апин̣д̣ам̣ кха̄дантассапи есева найо. вуттока̄сато чхиндитва̄ гахита̄васесан̃хи аджахитапат̣иггахан̣амева хоти. бхиккху гул̣ам̣ бха̄дженто пат̣иггахетва̄ кот̣т̣ха̄се кароти, бхиккхӯпи са̄ман̣ера̄пи а̄гантва̄ екаггахан̣енева екамекам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ган̣ханти, гахита̄васесам̣ пат̣иггахитамева хоти. саче лоласа̄ман̣еро ган̣хитва̄ ган̣хитва̄ пуна т̣хапети, тасса гахита̄васесам̣ аппат̣иггахитакамева хоти.
бхиккху дхӯмават̣т̣им̣ пат̣иггахетва̄ дхӯмам̣ пивати, мукхан̃ча кан̣т̣хо ча маносила̄йа литто вийа хоти, йа̄вака̄ликам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, йа̄вака̄ликена йа̄ваджӣвикасам̣сагге досо наттхи. паттам̣ ва̄ раджанам̣ ва̄ пачантасса кан̣н̣ана̄саччхиддехи дхӯмо пависати, бйа̄дхипаччайа̄ пуппхам̣ ва̄ пхалам̣ ва̄ упасин̇гхати, аббоха̄рикатта̄ ват̣т̣ати. бхаттугга̄ро та̄лум̣ а̄хачча антойева пависати, ависайатта̄ ват̣т̣ати, мукхам̣ павит̣т̣хам̣ пана аджджхохарато вика̄ле а̄патти. дантантаре лаггасса а̄мисасса расо пависати, а̄паттийева. саче сукхумам̣ а̄мисам̣ хоти, расо на пан̃н̃а̄йати, аббоха̄рикапаккхам̣ бхаджати. упакат̣т̣хе ка̄ле нирудакат̣т̣ха̄не бхаттам̣ бхун̃джитва̄ каккха̄ретва̄ две тайо кхел̣апин̣д̣е па̄тетва̄ удакат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ мукхам̣ виккха̄летаббам̣. пат̣иггахетва̄ т̣хапитасин̇гивера̄дӣнам̣ ан̇кура̄ никкхаманти, пуна пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. лон̣е асати самуддодакена лон̣акиччам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, пат̣иггахетва̄ т̣хапиталон̣одакам̣ лон̣ам̣ хоти, лон̣ам̣ ва̄ удакам̣ хоти, расо ва̄ пха̄н̣итам̣ хоти, пха̄н̣итам̣ ва̄ расо хоти, мӯлапат̣иггахан̣амева ват̣т̣ати.
химакарака̄ удакагатика̄ ева. па̄риха̄рикена катакат̣т̣хина̄ удакам̣ паса̄денти, там̣ аббоха̄рикам̣, а̄мисена саддхим̣ ват̣т̣ати. а̄мисагатикехи капиттхапхала̄дӣхи паса̄дитам̣ пуребхаттамева ват̣т̣ати. поккхаран̣ӣа̄дӣсу удакам̣ бахалам̣ хоти, ват̣т̣ати. саче пана мукхе хаттхе ча лаггати, на ват̣т̣ати, пат̣иггахетва̄ парибхун̃джитаббам̣. кхеттесу каситат̣т̣ха̄не бахалам̣ удакам̣ хоти, пат̣иггахетаббам̣. саче сандитва̄ кандара̄дӣни пависитва̄ надим̣ пӯрети, ват̣т̣ати. какудхасоббха̄дайо хонти руккхато патитехи пуппхехи сан̃чханнодака̄. саче пуппхарасо на пан̃н̃а̄йати, пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи. париттам̣ удакам̣ хоти, расо пан̃н̃а̄йати, пат̣иггахетаббам̣. паббатакандара̄дӣсу ка̄л̣аван̣н̣апан̣н̣аччханнаудакепи есева найо.
па̄нӣйагхат̣е сарен̣ука̄ни ва̄ саван̣т̣акхӣра̄ни ва̄ пуппха̄ни паккхитта̄ни хонти, пат̣иггахетаббам̣, пуппха̄ни ва̄ пат̣иггахетва̄ паккхипитабба̄ни. па̄т̣алималлика̄ паккхитта̄ хонти, ва̄саматтам̣ тит̣т̣хати, там̣ аббоха̄рикам̣. дубхийадивасепи а̄мисена саддхим̣ ват̣т̣ати. бхиккхуна̄ т̣хапитапуппхава̄ситакапа̄нӣйато са̄ман̣еро па̄нӣйам̣ гахетва̄ пӣта̄васесакам̣ таттхева а̄кирати, пат̣иггахетаббам̣. падумасара̄дӣсу удакам̣ сантхаритва̄ т̣хитам̣ пуппхарен̣ум̣ гхат̣ена виккхамбхетва̄ удакам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати. каппийам̣ ка̄ра̄петва̄ пат̣иггахетва̄ т̣хапитам̣ дантакат̣т̣хам̣ хоти, саче тасса расам̣ пивитука̄мо, мӯлапат̣иггахан̣амева ват̣т̣ати, аппат̣иггахетва̄ т̣хапитам̣ пат̣иггахетаббам̣. аджа̄нантасса расе павит̣т̣хепи а̄паттийева. ачиттакан̃хи идам̣ сиккха̄падам̣.
115. маха̄бхӯтесу ким̣ ват̣т̣ати, ким̣ на ват̣т̣атӣти? кхӣрам̣ та̄ва ват̣т̣ати, каппийамам̣сакхӣрам̣ ва̄ хоту акаппийамам̣сакхӣрам̣ ва̄, пивантасса ана̄патти. ассу кхел̣о син̇гха̄н̣ика̄ муттам̣ карӣсам̣ семхам̣ дантамалам̣ аккхигӯтхако кан̣н̣агӯтхако сарӣре ут̣т̣хиталон̣анти идам̣ саббам̣ ват̣т̣ати. йам̣ панеттха т̣ха̄нато чавитва̄ патте ва̄ хаттхе ва̄ патати, там̣ пат̣иггахетаббам̣, ан̇галаггам̣ пат̣иггахитакамева. ун̣хапа̄йа̄сам̣ бхун̃джантасса седо ан̇гулиануса̄рена ека̄баддхова хутва̄ па̄йа̄се сантит̣т̣хати, пин̣д̣а̄йа ва̄ чарантасса хаттхато паттасса мукхават̣т̣ито ва̄ паттаталам̣ орохати, еттха пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи, джха̄мамаха̄бхӯте идам̣ на̄ма на ват̣т̣атӣти наттхи, дуджджха̄питам̣ пана на ват̣т̣ати. суджджха̄питам̣ пана мануссат̣т̣химпи чун̣н̣ам̣ катва̄ лехе упанетум̣ ват̣т̣ати. чатта̄ри маха̄викат̣а̄ни асати каппийака̄раке са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣анти. еттха ча дуббачопи асаматтхопи каппийака̄рако асантапаккхейева тит̣т̣хати. чха̄рика̄йа асати суккхада̄рум̣ джха̄петва̄ чха̄рика̄ гахетабба̄. суккхада̄румхи асати аллада̄рум̣ руккхато чхиндитва̄пи ка̄тум̣ ват̣т̣ати. идам̣ пана чатуббидхампи маха̄викат̣ам̣ ка̄лодиссам̣ на̄ма, саппадат̣т̣хаккхан̣ейева ват̣т̣ати.
ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе
пат̣иггахан̣авиниччхайакатха̄ саматта̄.