14. патхавӣкхан̣анавиниччхайакатха̄
72. патхавӣти две патхавӣ джа̄та̄ ча патхавӣ аджа̄та̄ ча патхавӣти. таттха джа̄та̄ на̄ма патхавӣ суддхапам̣сука̄ суддхаматтика̄ аппапа̄са̄н̣а̄ аппасаккхара̄ аппакат̣хала̄ аппамарумба̄ аппава̄лука̄ йебхуййенапам̣сука̄ йебхуййенаматтика̄, адад̣д̣ха̄пи вуччати ‘‘джа̄та̄ патхавӣ’’ти. йопи пам̣супун̃джо ва̄ маттика̄пун̃джо ва̄ атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо, сопи вуччати ‘‘джа̄та̄ патхавӣ’’ти. аджа̄та̄ на̄ма патхавӣ суддхапа̄са̄н̣а̄ суддхасаккхара̄ суддхакат̣хала̄ суддхамарумба̄ суддхава̄лука̄ аппапам̣сука̄ аппаматтика̄ йебхуййенапа̄са̄н̣а̄ йебхуййенасаккхара̄ йебхуййенакат̣хала̄ йебхуййенамарумба̄ йебхуййенава̄лука̄, дад̣д̣ха̄пи вуччати ‘‘аджа̄та̄ патхавӣ’’ти. йопи пам̣супун̃джо ва̄ маттика̄пун̃джо ва̄ омакача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо, сопи вуччати ‘‘аджа̄та̄ патхавӣ’’ти (па̄чи. 84-86).
таттха джа̄тапатхавим̣ кхан̣антасса кхан̣а̄пентасса ва̄ па̄читтийам̣. татра̄йам̣ виниччхайо (па̄чи. ат̣т̣ха. 86) – саче сайам̣ кхан̣ати, паха̄ре паха̄ре па̄читтийам̣. саче ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети, саким̣ а̄н̣атто сачепи сакаладивасам̣ кхан̣ати, а̄н̣а̄пакасса екамева па̄читтийам̣. саче пана кусӣто хоти, пунаппунам̣ а̄н̣а̄петаббо, там̣ а̄н̣а̄петва̄ кхан̣а̄пентасса ва̄ча̄йа ва̄ча̄йа па̄читтийам̣. саче ‘‘поккхаран̣им̣ кхан̣а̄хӣ’’ти вадати, ват̣т̣ати. кхата̄йева хи поккхаран̣ӣ на̄ма хоти. тасма̄ айам̣ каппийавоха̄ро. еса найо ‘‘ва̄пим̣ тал̣а̄кам̣ а̄ва̄т̣ам̣ кхан̣а̄’’тиа̄дӣсупи. ‘‘имам̣ ока̄сам̣ кхан̣а, имасмим̣ ока̄се поккхаран̣им̣ кхан̣а̄’’ти ваттум̣ пана на ват̣т̣ати. ‘‘кандам̣ кхан̣а, мӯлам̣ кхан̣а̄’’ти анийаметва̄ ваттум̣ ват̣т̣ати, ‘‘имам̣ валлим̣ кхан̣а, имасмим̣ ока̄се кандам̣ ва̄ мӯлам̣ ва̄ кхан̣а̄’’ти ваттум̣ на ват̣т̣ати.
73. поккхаран̣им̣ содхентехи йо кут̣ехи уссин̃читум̣ сакка̄ хоти танукакаддамо, там̣ апанетум̣ ват̣т̣ати, бахало на ват̣т̣ати. а̄тапена суккхакаддамо пхалати, татра йо хет̣т̣ха̄ патхавийа̄ асамбандхо, тамева апанетум̣ ват̣т̣ати. удакена гатат̣т̣ха̄не удакапаппат̣ако на̄ма хоти, ва̄тапаха̄рена чалати, там̣ апанетум̣ ват̣т̣ати. поккхаран̣ӣа̄дӣнам̣ тат̣ам̣ бхиджджитва̄ удакаса̄манта̄ патати. саче омакача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хам̣, чхиндитум̣ бхиндитум̣ ва̄ ват̣т̣ати, ча̄тума̄сато уддхам̣ на ват̣т̣ати. саче пана удакейева патати, девена атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хепи удакейева удакасса патитатта̄ ват̣т̣ати.
па̄са̄н̣апит̣т̣хийам̣ сон̣д̣им̣ кхан̣анти, саче таттха пат̣хамамева сукхумараджам̣ патати, там̣ девена оват̣т̣хам̣ хоти, ча̄тума̄саччайена акаппийапатхавӣсан̇кхйам̣ гаччхати. удаке парийа̄динне сон̣д̣им̣ содхентехи викопетум̣ на ват̣т̣ати. саче пат̣хамамева удакена пӯрати, паччха̄ раджам̣ патати, там̣ викопетум̣ ват̣т̣ати. таттха хи деве вассантепи удакейева удакам̣ патати. пит̣т̣хипа̄са̄н̣е сукхумараджам̣ хоти, деве пхуса̄йанте аллӣйати, тампи ча̄тума̄саччайена викопетум̣ на ват̣т̣ати. акатапаббха̄ре ваммико ут̣т̣хито хоти, йатха̄сукхам̣ викопетум̣ ват̣т̣ати. саче аббхока̄се ут̣т̣хахати, омакача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хойева ват̣т̣ати. руккха̄дӣсу а̄рул̣хаупачикаматтика̄йампи есева найо. ган̣д̣уппа̄дагӯтхамӯсикуккарагокан̣т̣ака̄дӣсупи есева найо. гокан̣т̣ако на̄ма га̄вӣнам̣ кхураччхиннакаддамо вуччати. саче пана хет̣т̣химаталена бхӯмисамбандхо хоти, екадивасампи на ват̣т̣ати. каситат̣т̣ха̄не нан̇галаччхиннаматтика̄пин̣д̣ам̣ ган̣хантасса есева найо.
пура̄н̣асена̄санам̣ хоти аччхаданам̣ ва̄ винат̣т̣хаччхаданам̣ ва̄ атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хам̣ джа̄тапатхавӣсан̇кхйамева гаччхати, тато авасесам̣ чхаданит̣т̣хакам̣ ва̄ гопа̄насӣа̄дикам̣ упакаран̣ам̣ ва̄ ‘‘ит̣т̣хакам̣ ган̣ха̄ми, гопа̄насим̣ бхиттипа̄дам̣ падараттхаран̣ам̣ па̄са̄даттхамбхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти сан̃н̃а̄йа ган̣хитум̣ ват̣т̣ати, тена саддхим̣ маттика̄ патати, ана̄патти, бхиттиматтикам̣ ган̣хантасса пана а̄патти. саче йа̄ йа̄ атинта̄, там̣ там̣ ган̣ха̄ти, ана̄патти. антогехе маттика̄пун̃джо хоти, тасмим̣ екадивасам̣ оват̣т̣хе гехам̣ чха̄денти. саче саббо тинто, ча̄тума̄саччайена джа̄тапатхавӣйева. атхасса упарибха̄гойева тинто, анто атинто, йаттакам̣ тинтам̣, там̣ каппийака̄ракехи каппийавоха̄рена апана̄метва̄ сесам̣ йатха̄сукхам̣ вал̣ан̃джетум̣ ват̣т̣ати удакена темитатта̄. ека̄баддха̄йева хи джа̄тапатхавӣ хоти, на итара̄ти. аббхока̄се маттика̄па̄ка̄ро хоти, атирекача̄тума̄сам̣ оват̣т̣хо джа̄тапатхавӣсан̇кхйам̣ гаччхати, таттха лаггапам̣сум̣ пана аллахаттхена чхупитва̄ гахетум̣ ват̣т̣ати. саче ит̣т̣хакапа̄ка̄ро хоти, йебхуййенакат̣халат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати, йатха̄сукхам̣ викопетум̣ ват̣т̣ати. аббхока̄се т̣хитаман̣д̣апаттхамбхам̣ ито чито ча сан̃ча̄летва̄ патхавим̣ викопентена гахетум̣ на ват̣т̣ати, уджукамева уддхаритум̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃ампи суккхаруккхам̣ суккхакха̄н̣укам̣ ва̄ ган̣хантасса есева найо.
74. навакамматтхам̣ тхамбхам̣ ва̄ па̄са̄н̣ам̣ ва̄ руккхам̣ ва̄ дан̣д̣акехи учча̄летва̄ пават̣т̣ента̄ гаччханти, таттха джа̄тапатхавӣ бхиджджати, саче суддхачитта̄ пават̣т̣енти, ана̄патти. атха пана тена ападесена патхавим̣ бхиндитука̄ма̄йева хонти, а̄патти. са̄кха̄дӣни кад̣д̣ханта̄нампи патхавийам̣ да̄рӯни пха̄лента̄нампи есева найо. патхавийам̣ ат̣т̣хисӯчикан̣т̣ака̄дӣсупи йам̣ кин̃чи а̄кот̣етум̣ ва̄ павесетум̣ ва̄ на ват̣т̣ати, ‘‘пасса̄вадха̄ра̄йа вегена патхавим̣ бхиндисса̄мӣ’’ти евам̣ пасса̄вампи ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. каронтасса бхиджджати, а̄патти, ‘‘висамабхӯмим̣ самам̣ карисса̄мӣ’’ти саммаджджанийа̄ гхам̣ситумпи на ват̣т̣ати. ваттасӣсенева хи саммаджджитаббам̣. кечи каттарайат̣т̣хийа̄ бхӯмим̣ кот̣т̣енти, па̄дан̇гут̣т̣хакена виликханти, ‘‘чан̇камитат̣т̣ха̄нам̣ дассесса̄ма̄’’ти пунаппунам̣ бхӯмим̣ бхинданта̄ чан̇каманти, саббам̣ на ват̣т̣ати, вӣрийасампаггахаттхам̣ пана саман̣адхаммам̣ каронтена суддхачиттена чан̇камитум̣ ват̣т̣ати. ‘‘хаттхам̣ кховисса̄ма̄’’ти патхавийам̣ гхам̣санти, на ват̣т̣ати, агхам̣сантена пана аллахаттхам̣ патхавийам̣ т̣хапетва̄ раджам̣ гахетум̣ ват̣т̣ати.
кечи кан̣д̣укаччхуа̄дӣхи а̄ба̄дхика̄ чхиннатат̣а̄дӣсу ан̇гапаччан̇га̄ни гхам̣санти, на ват̣т̣ати. джа̄тапатхавим̣ дахати ва̄ даха̄пети ва̄, па̄читтийам̣, антамасо паттампи пачанто йаттакесу т̣ха̄несу аггим̣ дети ва̄ да̄пети ва̄, таттака̄ни па̄читтийа̄ни, тасма̄ паттам̣ пачантенапи пуббе паккат̣т̣ха̄нейева пачитаббо. адад̣д̣ха̄йа патхавийа̄ аггим̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣ати, паттапачанакапа̄ласса пана упари аггим̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. да̄рӯнам̣ упари т̣хапети, со агги та̄ни даханто гантва̄ патхавим̣ дахати, на ват̣т̣ати. ит̣т̣хакакапа̄ла̄дӣсупи есева найо. татра̄пи хи ит̣т̣хака̄дӣнам̣йева упари т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. касма̄? тесам̣ анупа̄да̄натта̄. на хи та̄ни аггисса упа̄да̄насан̇кхйам̣ гаччханти, суккхакха̄н̣усуккхаруккха̄дӣсупи аггим̣ да̄тум̣ на ват̣т̣ати. саче пана ‘‘патхавим̣ аппаттамева нибба̄петва̄ гамисса̄мӣ’’ти дети, ват̣т̣ати. паччха̄ нибба̄петум̣ на саккоти, ависайатта̄ ана̄патти. тин̣уккам̣ гахетва̄ гаччханто хаттхе д̣айхама̄не бхӯмийам̣ па̄тети, ана̄патти. патитат̣т̣ха̄нейева упа̄да̄нам̣ датва̄ аггим̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. дад̣д̣хапатхавийа̄ ча йаттакам̣ т̣ха̄нам̣ усума̄йа анугатам̣, саббам̣ викопетум̣ ват̣т̣ати.
йо пана аджа̄нанако бхиккху аран̣исахитена аггим̣ ниббаттетва̄ хаттхена уккхипитва̄ ‘‘ким̣ каромӣ’’ти вадати, ‘‘джа̄лехӣ’’ти ваттаббо. ‘‘хаттхо д̣айхатӣ’’ти вадати, ‘‘йатха̄ на д̣айхати, татха̄ карохӣ’’ти ваттаббо. ‘‘бхӯмийам̣ па̄техӣ’’ти пана на ваттаббо. саче хаттхе д̣айхама̄не па̄тети, ‘‘патхавим̣ дахисса̄мӣ’’ти апа̄титатта̄ ана̄патти, патитат̣т̣ха̄не пана аггим̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. ‘‘имасса тхамбхасса а̄ва̄т̣ам̣ джа̄на, маха̄маттикам̣ джа̄на, тхусаматтикам̣ джа̄на, маха̄маттикам̣ дехи, тхусаматтикам̣ дехи, маттикам̣ а̄хара, пам̣сум̣ а̄хара, маттика̄йа аттхо, пам̣суна̄ аттхо, имасса тхамбхасса а̄ва̄т̣ам̣ каппийам̣ карохи, имам̣ маттикам̣ каппийам̣ карохи, имам̣ пам̣сум̣ каппийам̣ карохӣ’’ти евам̣ каппийавоха̄рена йам̣ кин̃чи ка̄ра̄петум̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃авихито кеначи саддхим̣ кин̃чи катхенто па̄дан̇гут̣т̣хакена каттарайат̣т̣хийа̄ ва̄ патхавим̣ виликханто тит̣т̣хати, евам̣ асатийа̄ виликхантасса бхиндантасса ва̄ ана̄патти.
ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе
патхавӣкхан̣анавиниччхайакатха̄ саматта̄.