13. да̄налаккхан̣а̄дивиниччхайакатха̄
69. да̄нависса̄сагга̄хехи ла̄бхасса парин̣а̄мананти еттха та̄ва да̄нанти аттано сантакасса чӣвара̄дипариккха̄расса саддхивиха̄рика̄дӣсу йасса кассачи да̄нам̣. татридам̣ да̄налаккхан̣ам̣ – ‘‘идам̣ туйхам̣ деми дада̄ми даджджа̄ми он̣оджеми париччаджа̄ми виссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘иттханна̄масса деми…пе… виссаджджа̄мӣ’’ти ва̄ вадати, саммукха̄пи параммукха̄пи диннам̣йева хоти. ‘‘туйхам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вутте ‘‘майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, судиннам̣ суггахитан̃ча. ‘‘тава сантакам̣ карохи, тава сантакам̣ хоту, тава сантакам̣ хотӣ’’ти вутте ‘‘мама сантакам̣ кароми, мама сантакам̣ хоту, мама сантакам̣ карисса̄мӣ’’ти вадати, дудиннам̣ дуггахитан̃ча. нева да̄та̄ да̄тум̣ джа̄на̄ти, на итаро гахетум̣, саче пана ‘‘тава сантакам̣ карохӣ’’ти вутте ‘‘са̄дху, бханте, майхам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти ган̣ха̄ти, суггахитам̣. саче пана еко ‘‘идам̣ чӣварам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаро ‘‘на ган̣ха̄мӣ’’ти вадати, пуна со ‘‘диннам̣ майа̄ туйхам̣, ган̣ха̄хӣ’’ти вадати, итаропи ‘‘на майхам̣ имина̄ аттхо’’ти вадати, тато пуримопи ‘‘майа̄ динна’’нти даса̄хам̣ атикка̄мети, паччхимопи ‘‘майа̄ пат̣иккхитта’’нти, касса а̄паттӣти? на кассачи. йасса пана руччати, тена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббам̣. ‘‘иттханна̄масса дехӣ’’ти диннам̣ йа̄ва парасса хаттхам̣ на па̄пун̣а̄ти, та̄ва йо пахин̣ати, тассева сантакам̣, ‘‘иттханна̄масса даммӣ’’ти диннам̣ пана йасса пахӣйати, тасса сантакам̣. тасма̄ бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дехӣ’’ти. со антара̄магге йо пахин̣ати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, суггахитам̣. йасса пахӣйати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, дуггахитам̣.
бхиккху (маха̄ва. 378-379) бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дехӣ’’ти. со антара̄магге сун̣а̄ти ‘‘йо пахин̣ати, со ка̄лакато’’ти, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, сва̄дхит̣т̣хитам̣. йасса пахӣйати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, дуггахитам̣. бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дехӣ’’ти. со антара̄магге сун̣а̄ти ‘‘йасса пахӣйати, со ка̄лакато’’ти, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, два̄дхит̣т̣хитам̣. йо пахин̣ати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, суггахитам̣. бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дехӣ’’ти. со антара̄магге сун̣а̄ти ‘‘убхо ка̄лаката̄’’ти, йо пахин̣ати, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, сва̄дхит̣т̣хитам̣. йасса пахӣйати, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, два̄дхит̣т̣хитам̣. бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти. со антара̄магге йо пахин̣ати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, дуггахитам̣. йасса пахӣйати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, суггахитам̣. бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти. со антара̄магге сун̣а̄ти ‘‘йо пахин̣ати, со ка̄лакато’’ти, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, два̄дхит̣т̣хитам̣. йасса пахӣйати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, суггахитам̣. бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти. со антара̄магге сун̣а̄ти ‘‘йасса пахӣйати, со ка̄лакато’’ти, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, сва̄дхит̣т̣хитам̣. йо пахин̣ати, тасса висса̄са̄ ган̣ха̄ти, дуггахитам̣. бхиккху бхиккхусса хаттхе чӣварам̣ пахин̣ати ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти. со антара̄магге сун̣а̄ти ‘‘убхо ка̄лаката̄’’ти. йо пахин̣ати, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, два̄дхит̣т̣хитам̣. йасса пахӣйати, тасса матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄ти, сва̄дхит̣т̣хитам̣.
париччаджитва̄ диннам̣ пуна кеначи ка̄ран̣ена купито а̄хара̄петум̣ на лабхати. аттана̄ диннампи хи чӣварам̣ сакасан̃н̃а̄йа аччхиндато ниссаггийам̣, ан̃н̃ам̣ париккха̄рам̣ антамасо сӯчимпи аччхиндато дуккат̣ам̣. саче пана ‘‘бханте, тумха̄кам̣ идам̣ са̄руппа’’нти сайамева дети, гахетум̣ ват̣т̣ати. атха пана ‘‘а̄вусо, майам̣ туйхам̣ ‘ваттапат̣иваттам̣ кариссати, амха̄кам̣ сантике упаджджхам̣ ган̣хиссати, дхаммам̣ парийа̄пун̣иссатӣ’ти чӣварам̣ адамха̄, со да̄ни твам̣ на ваттам̣ кароси, на упаджджхам̣ ган̣ха̄си, на дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄сӣ’’ти евама̄дӣни вутто ‘‘бханте, чӣвараттха̄йа ман̃н̃е бхан̣атха, идам̣ во чӣвара’’нти дети, евампи ват̣т̣ати. диса̄паккамантам̣ ва̄ пана дахарам̣ ‘‘ниваттетха на’’нти бхан̣ати, со на ниваттати, чӣваре гахетва̄ нирундхатха̄ти, еван̃че ниваттати, са̄дху. саче ‘‘паттачӣвараттха̄йа ман̃н̃е тумхе бхан̣атха, ган̣хатха на’’нти дети, евампи ват̣т̣ати. виббхамантам̣ ва̄ дисва̄ ‘‘майам̣ туйхам̣ ‘ваттам̣ кариссатӣ’ти паттачӣварам̣ адамха̄, со да̄ни твам̣ виббхамитва̄ чарасӣ’’ти вадати, итаро ‘‘ган̣хатха тумха̄кам̣ паттачӣвара’’нти дети, евампи ват̣т̣ати. ‘‘мама сантике упаджджхам̣ ган̣хантассева деми, ан̃н̃аттха ган̣хантасса на деми, ваттам̣ каронтассева деми, акаронтасса на деми, дхаммам̣ парийа̄пун̣антассева деми, апарийа̄пун̣антасса на деми, авиббхамантассева деми, виббхамантасса на демӣ’’ти евам̣ пана да̄тум̣ на ват̣т̣ати, дадато дуккат̣ам̣, а̄хара̄петум̣ пана ват̣т̣ати, виссаджджетва̄ диннам̣ аччхиндитва̄ ган̣ханто бхан̣д̣аггхена ка̄ретаббо. айам̣ та̄ва да̄не виниччхайо.
70. висса̄сагга̄халаккхан̣ам̣ пана имина̄ суттена джа̄нитаббам̣ –
‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатасса висса̄сам̣ гахетум̣ сандит̣т̣хо ча хоти, самбхатто ча, а̄лапито ча, джӣвати ча, гахите ча аттамано хотӣ’’ти (маха̄ва. 356).
таттха (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.131) сандит̣т̣хоти дит̣т̣хаматтакамитто. самбхаттоти дал̣хамитто. а̄лапитоти ‘‘мама сантакам̣ йам̣ иччхаси, там̣ ган̣хеййа̄си, а̄пуччхитва̄ гахан̣е ка̄ран̣ам̣ наттхӣ’’ти вутто. джӣватӣти анут̣т̣ха̄насеййа̄йа сайитопи йа̄ваджӣвитиндрийупаччхедам̣ на па̄пун̣а̄ти. гахите ча аттаманоти гахите тут̣т̣хачитто хоти. ‘‘еварӯпасса сантакам̣ гахите ме аттамано бхависсатӣ’’ти джа̄нантена гахетум̣ ват̣т̣ати. анавасесапарийа̄да̄навасена чета̄ни пан̃чан̇га̄ни вутта̄ни, висса̄сагга̄хо пана тӣхи ан̇гехи рухати сандит̣т̣хо, джӣвати, гахите аттамано, самбхатто, джӣвати, гахите аттамано, а̄лапито, джӣвати, гахите аттаманоти. йо пана на джӣвати, на ча гахите аттамано хоти, тасса сантакам̣ висса̄сагга̄хена гахитампи пуна да̄таббам̣. дадама̄нена ча матакадханам̣ та̄ва йе тасса дхане иссара̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄, тесам̣ да̄таббам̣. анаттаманасса сантакам̣ тассева да̄таббам̣, йо пана пат̣хамам̣йева ‘‘сут̣т̣ху катам̣ тайа̄ мама сантакам̣ ган̣хантена̄’’ти вачӣбхедена ва̄ читтуппа̄даматтена ва̄ анумодитва̄ паччха̄ кеначи ка̄ран̣ена купито, пачча̄хара̄петум̣ на лабхати, йопи ада̄тука̄мо, читтена пана адхива̄сети, на кин̃чи вадати, сопи пуна пачча̄хара̄петум̣ на лабхати. йо пана ‘‘майа̄ тумха̄кам̣ сантакам̣ гахитам̣ ва̄ парибхуттам̣ ва̄’’ти вутте ‘‘гахитам̣ ва̄ хоту парибхуттам̣ ва̄, майа̄ пана там̣ кеначидева каран̣ӣйена т̣хапитам̣, там̣ па̄катикам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вадати, айам̣ пачча̄хара̄петум̣ лабхати. айам̣ висса̄сагга̄хе виниччхайо.
71. ла̄бхасса парин̣а̄мананти идам̣ пана ан̃н̃есам̣ аттха̄йа парин̣атала̄бхасса аттано ан̃н̃асса ва̄ парин̣а̄манам̣ сандха̄йа вуттам̣. татра̄йам̣ виниччхайо (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.659-660) – сан̇гхасса парин̣атам̣ сахадхаммика̄нам̣ ва̄ гихӣнам̣ ва̄ антамасо ма̄тусантакампи ‘‘идам̣ майхам̣ дехӣ’’ти сан̇гхасса парин̣атабха̄вам̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄метва̄ ган̣хантасса ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, ‘‘имасса бхиккхуно дехӣ’’ти евам̣ ан̃н̃асса парин̣а̄ментасса суддхикапа̄читтийам̣. тасма̄ йопи вассикаса̄т̣икасамайе ма̄тугхарепи сан̇гхасса парин̣атам̣ вассикаса̄т̣икам̣ н̃атва̄ аттано парин̣а̄мети, ниссаггийам̣ па̄читтийам̣, парасса парин̣а̄мети, суддхикапа̄читтийам̣. манусса̄ ‘‘сан̇гхабхаттам̣ карисса̄ма̄’’ти саппитела̄дӣни а̄харанти, гила̄но чепи бхиккхусан̇гхасса парин̣атабха̄вам̣ н̃атва̄ кин̃чи йа̄чати, ниссаггийам̣ па̄читтийамева. саче пана со ‘‘тумха̄кам̣ саппиа̄дӣни а̄бхата̄ни аттхӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма, аттхӣ’’ти вутте ‘‘майхампи детха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати. атха̄пи нам̣ куккучча̄йантам̣ упа̄сака̄ ваданти ‘‘сан̇гхопи амхехи диннамева лабхати, ган̣хатха, бханте’’ти, евампи ват̣т̣ати.
екасмим̣ виха̄ре сан̇гхасса парин̣атам̣ ан̃н̃авиха̄рам̣ уддиситва̄ ‘‘асукасмим̣ на̄ма виха̄ре сан̇гхасса детха̄’’ти парин̣а̄мети, ‘‘ким̣ сан̇гхасса да̄нена, четийасса пӯджам̣ каротха̄’’ти евам̣ четийасса ва̄ парин̣а̄мети, дуккат̣ам̣. четийасса парин̣атам̣ ан̃н̃ачетийасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ парин̣а̄мети, дуккат̣амева. нийаметва̄ ан̃н̃ачетийасса аттха̄йа ропитама̄ла̄ваччхато ан̃н̃ачетийамхи пуппхампи а̄ропетум̣ на ват̣т̣ати, екасса четийасса пана чхаттам̣ ва̄ пат̣а̄кам̣ ва̄ а̄ропетва̄ т̣хитам̣ дисва̄ сесам̣ ан̃н̃ачетийасса да̄петум̣ ват̣т̣ати. антамасо сунакхассапи парин̣атам̣ ‘‘имасса сунакхасса ма̄ дехи, етасса дехӣ’’ти евам̣ ан̃н̃апуггаласса парин̣а̄мети, дуккат̣ам̣. саче пана да̄йака̄ ‘‘майам̣ сан̇гхабхаттам̣ ка̄тука̄ма̄, четийапӯджам̣ ка̄тука̄ма̄, екасса бхиккхуно париккха̄рам̣ да̄тука̄ма̄, тумха̄кам̣ ручийа̄ дасса̄ма, бхан̣атха каттха дема̄’’ти ваданти, евам̣ вутте тена бхиккхуна̄ ‘‘йаттха иччхатха, таттха детха̄’’ти ваттабба̄. саче пана кевалам̣ ‘‘каттха дема̄’’ти пуччханти, ‘‘йаттха тумха̄кам̣ деййадхаммо парибхогам̣ ва̄ лабхеййа, пат̣исан̇кха̄рам̣ ва̄ лабхеййа, чират̣т̣хитико ва̄ асса, йаттха ва̄ пана тумха̄кам̣ читтам̣ пасӣдати, таттха детха̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати.
ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе
да̄налаккхан̣а̄дивиниччхайакатха̄ саматта̄.