12. рӯпийа̄дипат̣иггахан̣авиниччхайакатха̄
59. рӯпийа̄дипат̣иггахоти джа̄тарӯпа̄дипат̣игган̣ханам̣. таттха (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.583-4) джа̄тарӯпам̣ раджатам̣ джа̄тарӯпама̄сако раджатама̄сакоти чатуббидхам̣ ниссаггийаваттху. тамбалоха̄дӣхи като лохама̄сако. са̄рада̄руна̄ ва̄ вел̣упесика̄йа ва̄ антамасо та̄лапан̣н̣енапи рӯпам̣ чхиндитва̄ като да̄рума̄сако. ла̄кха̄йа ва̄ ниййа̄сена ва̄ рӯпам̣ самут̣т̣ха̄петва̄ като джатума̄сако. йо йо йаттха йаттха джанападе йада̄ йада̄ воха̄рам̣ гаччхати, антамасо ат̣т̣химайопи чаммамайопи руккхапхалабӣджамайопи самут̣т̣ха̄питарӯпопи асамут̣т̣ха̄питарӯпопӣти айам̣ саббопи раджатама̄сакенева сан̇гахито. мутта̄ ман̣и вел̣урийо сан̇кхо сила̄ пава̄л̣ам̣ лохитан̇ко маса̄рагаллам̣ сатта дхан̃н̃а̄ни да̄сида̄сакхеттаваттхупуппха̄ра̄мапхала̄ра̄ма̄дайоти идам̣ дуккат̣аваттху. таттха ниссаггийаваттхум̣ аттано ва̄ сан̇гхаган̣апуггалачетийа̄нам̣ ва̄ аттха̄йа сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати. аттано аттха̄йа сампат̣иччхато ниссаггийам̣ па̄читтийам̣ хоти, сеса̄нам̣ аттха̄йа дуккат̣ам̣. дуккат̣аваттхум̣ саббесампи аттха̄йа сампат̣иччхато дуккат̣амева.
татра̄йам̣ виниччхайо (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-9) – саче кочи джа̄тарӯпараджатам̣ а̄харитва̄ ‘‘идам̣ сан̇гхасса дамми, а̄ра̄мам̣ ва̄ каротха четийам̣ ва̄ бходжанаса̄ла̄дӣнам̣ ва̄ ан̃н̃атара’’нти вадати, идам̣ сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати. саче пана ‘‘найидам̣ бхиккхӯнам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхитте ‘‘вад̣д̣хакӣнам̣ ва̄ каммака̄ра̄нам̣ ва̄ хаттхе бхависсати, кевалам̣ тумхе сукатадуккат̣ам̣ джа̄на̄тха̄’’ти ватва̄ тесам̣ хаттхе датва̄ паккамати, ват̣т̣ати. атха̄пи ‘‘мама манусса̄нам̣ хаттхе бхависсати, майхамева ва̄ хаттхе бхависсати, кевалам̣ тумхе йам̣ йасса да̄таббам̣, тадаттха̄йа песетха̄’’ти вадати, евампи ват̣т̣ати. саче пана сам̣гхам̣ ва̄ ган̣ам̣ ва̄ пуггалам̣ ва̄ ана̄маситва̄ ‘‘идам̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ четийасса дема, виха̄расса дема, навакаммасса дема̄’’ти ваданти, пат̣иккхипитум̣ на ват̣т̣ати, ‘‘име идам̣ бхан̣антӣ’’ти каппийака̄рака̄нам̣ а̄чиккхитаббам̣. ‘‘четийа̄дӣнам̣ аттха̄йа тумхе гахетва̄ т̣хапетва̄’’ти вутте пана ‘‘амха̄кам̣ гахетум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхипитаббам̣.
саче пана кочи бахум̣ хиран̃н̃асуван̣н̣ам̣ а̄нетва̄ ‘‘идам̣ сам̣гхасса дамми, чатта̄ро паччайе парибхун̃джатха̄’’ти вадати, тан̃че сам̣гхо сампат̣иччхати, пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄патти. татра чеко бхиккху ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, упа̄сако ча ‘‘йадина каппати, майхамева бхависсатӣ’’ти там̣ а̄да̄йа гаччхати. со бхиккху ‘‘тайа̄ сам̣гхасса ла̄бхантара̄йо като’’ти на кеначи кин̃чи ваттаббо. йо хи там̣ чодети, свева са̄паттико хоти. тена панекена бахӯ ана̄паттика̄ ката̄. саче пана бхиккхӯхи ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхитте ‘‘каппийака̄рака̄нам̣ ва̄ хаттхе бхависсати, мама пуриса̄нам̣ ва̄ майхам̣ ва̄ хаттхе бхависсати, кевалам̣ тумхе паччайе парибхун̃джатха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати.
чатупаччайаттха̄йа ча диннам̣ йена йена паччайена аттхо хоти, там̣ тадаттхам̣ упанетаббам̣. чивараттха̄йа диннам̣ чӣварейева упанетаббам̣. саче чӣварена та̄дисо аттхо наттхи, пин̣д̣апа̄та̄дӣхи сам̣гхо киламати, сам̣гхасут̣т̣хута̄йа апалокетва̄ тадаттха̄йапи упанетаббам̣. еса найо пин̣д̣апа̄тагила̄напаччайаттха̄йа диннепи. сена̄санаттха̄йа диннам̣ пана сена̄санасса гарубхан̣д̣атта̄ сена̄санейева упанетаббам̣. саче пана бхиккхӯсу сена̄санам̣ чхад̣д̣етва̄ гатесу сена̄санам̣ винассати, ӣдисе ка̄ле сена̄санам̣ виссаджджетва̄пи бхиккхӯнам̣ парибхого анун̃н̃а̄то, тасма̄ сена̄санаджагганаттхам̣ мӯлаччхеджджам̣ акатва̄ йа̄панаматтам̣ парибхун̃джитаббам̣.
60. саче кочи ‘‘майхам̣ тисассасампа̄данакам̣ маха̄тал̣а̄кам̣ аттхи, там̣ сам̣гхасса даммӣ’’ти вадати, тан̃че сам̣гхо сампат̣иччхати, пат̣иггахан̣епи парибхогепи а̄паттийева. йо пана там̣ пат̣иккхипати, со пуриманайенева на кеначи кин̃чи ваттаббо. йо хи там̣ чодети, свева са̄паттико хоти. тена панекена бахӯ ана̄паттика̄ ката̄. йо пана ‘‘та̄дисам̣йева тал̣а̄кам̣ даммӣ’’ти ватва̄ бхиккхӯхи ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхитто вадати ‘‘асукан̃ча асукан̃ча сан̇гхасса тал̣а̄кам̣ аттхи, там̣ катхам̣ ват̣т̣атӣ’’ти. со ваттаббо ‘‘каппийам̣ катва̄ диннам̣ бхависсатӣ’’ти. катхам̣ диннам̣ каппийам̣ хотӣти. ‘‘чатта̄ро паччайе парибхун̃джатха̄’’ти ватва̄ диннанти. со саче ‘‘са̄дху, бханте чатта̄ро паччайе парибхун̃джатха̄’’ти дети, ват̣т̣ати. атха̄пи ‘‘тал̣а̄кам̣ ган̣хатха̄’’ти ватва̄ ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхитто ‘‘каппийака̄рако аттхӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘наттхӣ’’ти вутте ‘‘идам̣ асуко на̄ма вича̄рессати, асукасса ва̄ хаттхе майхам̣ ва̄ хаттхе бхависсати, сан̇гхо каппийабхан̣д̣ам̣ парибхун̃джатӯ’’ти вадати, ват̣т̣ати. сачепи ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхитто ‘‘удакам̣ парибхун̃джиссати, бхан̣д̣акам̣ дховиссати, мигапаккхино пивиссантӣ’’ти вадати, евампи ват̣т̣ати. атха̄пи ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхитто вадати ‘‘каппийасӣсена ган̣хатха̄’’ти. ‘‘са̄дху упа̄сака, сан̇гхо па̄нӣйам̣ пивиссати, бхан̣д̣акам̣ дховиссати, мигапаккхино пивиссантӣ’’ти ватва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. атха̄пи ‘‘мама тал̣а̄кам̣ ва̄ поккхаран̣им̣ ва̄ сан̇гхасса даммӣ’’ти вутте ‘‘са̄дху упа̄сака, сан̇гхо па̄нӣйам̣ пивиссатӣ’’тиа̄дӣни ватва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атийева.
йади пана бхиккхӯхи хаттхакаммам̣ йа̄читва̄ сахаттхена ча каппийапатхавим̣ кхан̣итва̄ удакапарибхогаттха̄йа тал̣а̄кам̣ ка̄ритам̣ хоти, тан̃че нисса̄йа сассам̣ ниппха̄детва̄ манусса̄ виха̄ре каппийабхан̣д̣ам̣ денти, ват̣т̣ати. атха манусса̄ ева сан̇гхасса упака̄раттха̄йа сан̇гхикабхӯмим̣ кхан̣итва̄ там̣ нисса̄йа ниппханнасассато каппийабхан̣д̣ам̣ денти, етампи ват̣т̣ати. ‘‘амха̄кам̣ екам̣ каппийака̄ракам̣ т̣хапетха̄’’ти вутте ча т̣хапетумпи лаббхати. атха те манусса̄ ра̄джабалина̄ упаддута̄ паккаманти, ан̃н̃е пат̣ипаджджанти, на ча бхиккхӯнам̣ кин̃чи денти, удакам̣ ва̄ретум̣ лаббхати, тан̃ча кхо касикаммака̄лейева, на сассака̄ле. саче те ваданти ‘‘нану, бханте, пуббепи манусса̄ имам̣ нисса̄йа сассам̣ акам̣сӯ’’ти, тато ваттабба̄ ‘‘те сан̇гхасса иман̃ча иман̃ча упака̄рам̣ акам̣су, идан̃чидан̃ча каппийабхан̣д̣акам̣ адам̣сӯ’’ти. саче те ваданти ‘‘майампи дасса̄ма̄’’ти, евампи ват̣т̣ати.
саче пана кочи абйатто акаппийавоха̄рена тал̣а̄кам̣ пат̣игган̣ха̄ти ва̄ ка̄рети ва̄, там̣ бхиккхӯхи на парибхун̃джитаббам̣, там̣ нисса̄йа ладдхакаппийабхан̣д̣ампи акаппийамева. саче бхиккхӯхи париччаттабха̄вам̣ н̃атва̄ са̄мико ва̄ тасса путтадхӣтаро ва̄ ан̃н̃о ва̄ кочи вам̣се уппанно пуна каппийавоха̄рена дети, ват̣т̣ати. паччхинне кулавам̣се йо тасса джанападасса са̄мико, со аччхиндитва̄ каппийавоха̄рена пуна дети читталапаббате бхиккхуна̄ нӣхат̣аудакава̄хакам̣ ал̣ана̄гара̄джамахесӣ вийа, евампи ват̣т̣ати. каппийавоха̄репи удакавасена пат̣иггахитатал̣а̄ке суддхачитта̄нам̣ маттикуддхаран̣апа̄л̣ибандхана̄дӣни ча ка̄тум̣ ват̣т̣ати. там̣ нисса̄йа пана сассам̣ каронте дисва̄ каппийака̄ракам̣ т̣хапетум̣ на ват̣т̣ати. йади те сайамева каппийабхан̣д̣ам̣ денти, гахетаббам̣. но че денти, на чодетаббам̣. паччайавасена пат̣иггахитатал̣а̄ке каппийака̄ракам̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати, маттикуддхаран̣апа̄л̣ибандхана̄дӣни ка̄ретум̣ на ват̣т̣ати. саче каппийака̄рака̄ сайамева каронти, ват̣т̣ати. абйаттена пана ладжджибхиккхуна̄ ка̄ра̄питесу кин̃ча̄пи пат̣иггахан̣ам̣ каппийам̣, бхиккхусса пана пайогапаччайа̄ уппаннена миссатта̄ висагатапин̣д̣апа̄то вийа акаппийамам̣сарасамиссабходжанам̣ вийа ча дуббинибхогам̣ хоти, саббесам̣ акаппийамева.
61. саче пана удакасса ока̄со аттхи, тал̣а̄касса па̄л̣и тхира̄, ‘‘йатха̄ бахум̣ удакам̣ ган̣ха̄ти, евам̣ карохи, тӣрасамӣпе удакам̣ карохӣ’’ти евам̣ удакамева вича̄рети, ват̣т̣ати. уддхане аггим̣ на па̄тенти, ‘‘удакакаммам̣ лаббхату упа̄сака̄’’ти ваттум̣ ват̣т̣ати, ‘‘сассам̣ катва̄ а̄харатха̄’’ти ваттум̣ пана на ват̣т̣ати. саче пана тал̣а̄ке атибахум̣ удакам̣ дисва̄ пассато ва̄ пит̣т̣хито ва̄ ма̄тикам̣ нӣхара̄пети, ванам̣ чхинда̄петва̄ кеда̄ре ка̄ра̄пети, пора̄н̣акеда̄ресу ва̄ пакатибха̄гам̣ аггахетва̄ атирекам̣ ган̣ха̄ти, навасассе ва̄ апариччхиннабха̄ге ‘‘еттаке каха̄пан̣е детха̄’’ти каха̄пан̣е ут̣т̣ха̄пети, саббесам̣ акаппийам̣.
йо пана ‘‘касатха вапатха̄’’ти аватва̄ ‘‘еттака̄йа бхӯмийа̄ еттако на̄ма бха̄го’’ти евам̣ бхӯмим̣ ва̄ патит̣т̣ха̄пети, ‘‘еттаке бхӯмибха̄ге амхехи сассам̣ катам̣, еттакам̣ на̄ма бха̄гам̣ ган̣хатха̄’’ти вадантесу кассакесу бхӯмиппама̄н̣агахан̣аттхам̣ раджджуйа̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ мина̄ти, кхале ва̄ т̣хатва̄ раккхати, кхалато ва̄ нӣхара̄пети, кот̣т̣ха̄га̄ре ва̄ пат̣иса̄мети, тассева там̣ акаппийам̣. саче кассака̄ каха̄пан̣е а̄харитва̄ ‘‘име сан̇гхасса а̄хат̣а̄’’ти ваданти, ан̃н̃атаро ча бхиккху ‘‘на сан̇гхо каха̄пан̣е кха̄датӣ’’ти сан̃н̃а̄йа ‘‘еттакехи каха̄пан̣ехи са̄т̣аке а̄харатха, еттакехи йа̄гуа̄дӣни сампа̄детха̄’’ти вадати, йам̣ те а̄харанти, там̣ саббесам̣ акаппийам̣. касма̄? каха̄пан̣а̄нам̣ вича̄ритатта̄. саче дхан̃н̃ам̣ а̄харитва̄ ‘‘идам̣ сан̇гхасса а̄хат̣а’’нти ваданти, ан̃н̃атаро ча бхиккху пуриманайенева ‘‘еттакехи вӣхӣхи идан̃чидан̃ча а̄харатха̄’’ти вадати, йам̣ те а̄харанти, там̣ тассева акаппийам̣. касма̄? дхан̃н̃асса вича̄ритатта̄. саче тан̣д̣улам̣ ва̄ апаран̣н̣ам̣ ва̄ а̄харитва̄ ‘‘идам̣ сан̇гхасса а̄хат̣а’’нти ваданти, ан̃н̃атаро ча бхиккху пуриманайенева ‘‘еттакехи тан̣д̣улехи идан̃чидан̃ча а̄харатха̄’’ти вадати, йам̣ те а̄харанти, там̣ саббесам̣ каппийам̣. касма̄? каппийа̄нам̣ тан̣д̣ула̄дӣнам̣ вича̄ритатта̄. кайавиккайепи ана̄патти каппийака̄ракасса а̄чиккхитатта̄.
62. пуббе пана читталапаббате еко бхиккху чатуса̄ладва̄ре ‘‘ахо вата све сан̇гхасса еттакаппама̄н̣е пӯве пачеййу’’нти а̄ра̄мика̄нам̣ сан̃н̃а̄джананаттхам̣ бхӯмийам̣ ман̣д̣алам̣ ака̄си. там̣ дисва̄ чхеко а̄ра̄мико татхева катва̄ дутийадивасе бхерийа̄ а̄кот̣ита̄йа саннипатите сан̇гхе пӯвам̣ гахетва̄ сан̇гхаттхерам̣ а̄ха – ‘‘бханте, амхехи ито пуббе нева питӯнам̣, на пита̄маха̄нам̣ еварӯпам̣ сутапуббам̣, екена аййена чатуса̄ладва̄ре пӯваттха̄йа сан̃н̃а̄ ката̄, ито да̄ни пабхути аййа̄ аттано аттано читта̄нурӯпам̣ ваданту, амха̄кампи пха̄сувиха̄ро бхависсатӣ’’ти. маха̄тхеро татова ниватти, екабхиккхуна̄пи пӯво на гахито. евам̣ пуббе татруппа̄дам̣ на парибхун̃джим̣су. тасма̄ –
саллекхам̣ аччаджантена, аппаматтена бхиккхуна̄;
каппийепи на ка̄табба̄, а̄мисаттха̄йа лолата̄ти. (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-9);
йо ча̄йам̣ тал̣а̄ке вутто, поккхаран̣ӣудакава̄хакама̄тика̄дӣсупи есева найо.
63. пуббан̣н̣а̄паран̣н̣ауччхупхала̄пхала̄дӣнам̣ вируханат̣т̣ха̄нам̣ йам̣ кин̃чи кхеттам̣ ва̄ ваттхум̣ ва̄ ‘‘даммӣ’’ти вуттепи ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхипитва̄ тал̣а̄ке вуттанайенева йада̄ каппийавоха̄рена ‘‘чатупаччайапарибхогаттха̄йа даммӣ’’ти вадати, тада̄ сампат̣иччхитаббам̣, ‘‘ванам̣ дамми аран̃н̃ам̣ даммӣ’’ти вутте пана ват̣т̣ати. саче манусса̄ бхиккхӯхи ана̄н̣атта̄йева таттха руккхе чхиндитва̄ апаран̣н̣а̄дӣни сампа̄детва̄ бхиккхӯнам̣ бха̄гам̣ денти, ват̣т̣ати, адента̄ на чодетабба̄. саче кеначидева антара̄йена тесу паккантесу ан̃н̃е каронти, на ча бхиккхӯнам̣ кин̃чи денти, те ва̄ретабба̄. саче ваданти ‘‘нану, бханте, пуббе манусса̄ идха сасса̄ни акам̣сӯ’’ти, тато ваттабба̄ ‘‘те сан̇гхасса идан̃чидан̃ча каппийабхан̣д̣ам̣ адам̣сӯ’’ти. саче ваданти ‘‘майампи дасса̄ма̄’’ти, евам̣ ват̣т̣ати.
кин̃чи сассут̣т̣ха̄накам̣ бхӯмиппадесам̣ сандха̄йа ‘‘сӣмам̣ дема̄’’ти ваданти, ват̣т̣ати. сӣмапариччхеданаттхам̣ пана тхамбха̄ ва̄ па̄са̄н̣а̄ ва̄ сайам̣ на т̣хапетабба̄, бхӯми на̄ма анаггха̄, аппакенапи па̄ра̄джико бхавеййа. а̄ра̄мика̄нам̣ пана ваттаббам̣ ‘‘имина̄ т̣ха̄нена амха̄кам̣ сӣма̄ гата̄’’ти. сачепи хи те адхикам̣ ган̣ханти, парийа̄йена катхитатта̄ ана̄патти. йади пана ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо сайамева тхамбхе т̣хапа̄петва̄ ‘‘чатта̄ро паччайе парибхун̃джатха̄’’ти денти, ват̣т̣атийева.
саче кочи антосӣма̄йам̣ тал̣а̄кам̣ ва̄ кхан̣ати, виха̄рамаджджхена ва̄ ма̄тикам̣ нети, четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣а̄дӣни дуссанти, ва̄ретаббо. саче сан̇гхо кин̃чи лабхитва̄ а̄мисагаруката̄йа на ва̄рети, еко бхиккху ва̄рети, сова бхиккху иссаро. саче еко бхиккху на ва̄рети ‘‘нетха тумхе’’ти, тесам̣йева паккхо хоти. сан̇гхо ва̄рети, сан̇гхова иссаро. сан̇гхикесу хи каммесу йо дхаммакаммам̣ кароти, сова иссаро. саче ва̄рийама̄нопи кароти, хет̣т̣ха̄ гахитам̣ пам̣сум̣ хет̣т̣ха̄ паккхипитва̄, упари гахитам̣ пам̣сум̣ упари паккхипитва̄ пӯретабба̄.
саче кочи йатха̄джа̄тамева уччхум̣ ва̄ апаран̣н̣ам̣ ва̄ ала̄букумбхан̣д̣а̄дикам̣ ва̄ валлипхалам̣ да̄тука̄мо ‘‘етам̣ саббам̣ уччхукхеттам̣ апаран̣н̣аваттхум̣ валлипхала̄ва̄т̣ам̣ даммӣ’’ти вадати, саха ваттхуна̄ пара̄мат̣т̣хатта̄ на ват̣т̣атӣти маха̄суматтхеро а̄ха. маха̄падуматтхеро пана ‘‘абхила̄паматтаметам̣, са̄мика̄нам̣йева хи со бхӯмибха̄го, тасма̄ ват̣т̣атӣ’’ти а̄ха. ‘‘да̄сам̣ даммӣ’’ти вадати, на ват̣т̣ати. ‘‘а̄ра̄микам̣ дамми, веййа̄ваччакарам̣ дамми, каппийака̄ракам̣ даммӣ’’ти вутте ват̣т̣ати. саче а̄ра̄мико пуребхаттампи паччха̄бхаттампи сан̇гхассева каммам̣ кароти, са̄ман̣ерасса вийа саббам̣ бхесаджджам̣ пат̣иджагганампи тасса ка̄таббам̣. саче пуребхаттамева сан̇гхасса каммам̣ кароти, паччха̄бхаттам̣ аттано кароти, са̄йам̣ нива̄по на да̄таббо. йепи пан̃чадивасава̄рена ва̄ паккхава̄рена ва̄ сан̇гхасса каммам̣ катва̄ сесака̄ле аттано каммам̣ каронти, тесампи каран̣ака̄лейева бхаттан̃ча нива̄по ча да̄таббо. саче сан̇гхасса каммам̣ наттхи, аттанойева каммам̣ катва̄ джӣванти, те че хаттхакаммамӯлам̣ а̄нетва̄ денти, гахетаббам̣. но че денти, на кин̃чи ваттабба̄. йам̣ кин̃чи раджакада̄сампи песака̄рада̄сампи а̄ра̄микана̄мена сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣ати.
саче ‘‘га̄во дема̄’’ти ваданти, ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхипитабба̄. има̄ га̄во кутоти. пан̣д̣итехи пан̃чагорасапарибхогаттха̄йа динна̄ти. ‘‘майампи пан̃чагорасапарибхогаттха̄йа дема̄’’ти вутте ват̣т̣анти. аджика̄дӣсупи есева найо. ‘‘хаттхим̣ дема, ассам̣, махим̣сам̣, куккут̣ам̣, сӯкарам̣ дема̄’’ти ваданти, сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати. саче кечи манусса̄ ‘‘аппоссукка̄, бханте, тумхе хотха, майам̣ име гахетва̄ тумха̄кам̣ каппийабхан̣д̣ам̣ дасса̄ма̄’’ти ган̣ханти, ват̣т̣ати. куккут̣асӯкаре ‘‘сукхам̣ джӣвантӯ’’ти аран̃н̃е виссаджджа̄петум̣ ват̣т̣ати. ‘‘имам̣ тал̣а̄кам̣, имам̣ кхеттам̣, имам̣ ваттхум̣ виха̄расса дема̄’’ти вутте пат̣иккхипитум̣ на лаббхати.
64. саче кочи бхиккхум̣ уддисса дӯтена хиран̃н̃асуван̣н̣а̄дичӣварачета̄паннам̣ пахин̣еййа ‘‘имина̄ чӣварачета̄паннена чӣварам̣ чета̄петва̄ иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ чӣварена аччха̄дехӣ’’ти, со че дӯто там̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вадеййа ‘‘идам̣ кхо, бханте, а̄йасмантам̣ уддисса чӣварачета̄паннам̣ а̄бхатам̣, пат̣игган̣хату а̄йасма̄ чӣварачета̄панна’’нти, тена бхиккхуна̄ со дӯто евамасса вачанӣйо ‘‘на кхо майам̣, а̄вусо, чӣварачета̄паннам̣ пат̣игган̣ха̄ма, чӣваран̃ча кхо майам̣ пат̣игган̣ха̄ма ка̄лена каппийа’’нти. со че дӯто там̣ бхиккхум̣ евам̣ вадеййа ‘‘аттхи пана̄йасмато кочи веййа̄ваччакаро’’ти, чӣвараттхикена бхиккхуна̄ веййа̄ваччакаро ниддиситаббо а̄ра̄мико ва̄ упа̄сако ва̄ ‘‘есо кхо, а̄вусо, бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти. на ваттаббо ‘‘тасса дехӣ’’ти ва̄ ‘‘со ва̄ никкхиписсати, со ва̄ париваттессати, со ва̄ чета̄пессатӣ’’ти. со че дӯто там̣ веййа̄ваччакарам̣ сан̃н̃а̄петва̄ там̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ евам̣ вадеййа ‘‘йам̣ кхо, бханте, а̄йасма̄ веййа̄ваччакарам̣ ниддиси, а̄н̣атто со майа̄, упасан̇камату а̄йасма̄ ка̄лена, чӣварена там̣ аччха̄дессатӣ’’ти. чӣвараттхикена бхиккхуна̄ веййа̄ваччакаро упасан̇камитва̄ дваттиккхаттум̣ чодетаббо са̄ретаббо ‘‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’’ти. на ваттаббо ‘‘дехи ме чӣварам̣, а̄хара ме чӣварам̣, париваттехи ме чӣварам̣, чета̄пехи ме чӣвара’’нти. саче дваттиккхаттум̣ чодайама̄но са̄райама̄но там̣ чӣварам̣ абхиниппха̄дети, иччетам̣ кусалам̣. но че абхиниппха̄дети, таттха гантва̄ чатуккхаттум̣ пан̃чаккхаттум̣ чхаккхаттупарамам̣ тун̣хӣбхӯтена уддисса т̣ха̄таббам̣, на а̄сане нисӣдитаббам̣, на а̄мисам̣ пат̣иггахетаббам̣, на дхаммо бха̄ситаббо. ‘‘ким̣ ка̄ран̣а̄ а̄гатосӣ’’ти пуччхийама̄нена ‘‘джа̄на̄хи, а̄вусо’’ти еттакамева ваттаббам̣.
саче а̄сане ва̄ нисӣдати, а̄мисам̣ ва̄ пат̣игган̣ха̄ти, дхаммам̣ ва̄ бха̄сати, т̣ха̄нам̣ бхан̃джати. саче чатуккхаттум̣ чодети, чатуккхаттум̣ т̣ха̄таббам̣. пан̃чаккхаттум̣ чодети, двиккхаттум̣ т̣ха̄таббам̣. чхаккхаттум̣ чодети, на т̣ха̄таббам̣. ека̄йа хи чодана̄йа т̣ха̄надвайам̣ бхан̃джати. йатха̄ чхаккхаттум̣ чодетва̄ на т̣ха̄таббам̣, евам̣ два̄дасаккхаттум̣ т̣хатва̄ на чодетаббам̣. тасма̄ саче чодетийева на тит̣т̣хати, чха чодана̄ лаббханти. саче тит̣т̣хатийева на чодети, два̄даса т̣ха̄на̄ни лаббханти. саче чодетипи тит̣т̣хатипи, ека̄йа чодана̄йа две т̣ха̄на̄ни ха̄петабба̄ни. таттха йо екадивасамева пунаппунам̣ гантва̄ чхаккхаттум̣ чодети, саким̣йева ва̄ гантва̄ ‘‘аттхо ме, а̄вусо, чӣварена̄’’ти чхаккхаттум̣ вадати, таттха екадивасамева пунаппунам̣ гантва̄ два̄дасаккхаттум̣ тит̣т̣хати, сакимева ва̄ гантва̄ татра татра т̣ха̄не тит̣т̣хати, сопи саббачодана̄йо саббат̣т̣ха̄на̄ни ча бхан̃джати, ко пана ва̄до на̄на̄дивасесу. тато че уттари ва̄йамама̄но там̣ чӣварам̣ абхиниппха̄дети, пайоге дуккат̣ам̣, пат̣ила̄бхена ниссаггийам̣ хоти. но че саккоти там̣ абхиниппха̄детум̣, йато ра̄джато ра̄джамаха̄маттато ва̄ асса бхиккхуно там̣ чӣварачета̄паннам̣ а̄нӣтам̣, тасса сантикам̣ са̄мам̣ ва̄ гантаббам̣, дӯто ва̄ па̄хетаббо ‘‘йам̣ кхо тумхе а̄йасманто бхиккхум̣ уддисса чӣварачета̄паннам̣ пахин̣иттха, на там̣ тасса бхиккхуно кин̃чи аттхам̣ анубхоти, йун̃джанта̄йасманто сакам̣, ма̄ тумха̄кам̣ сантакам̣ винассатӯ’’ти. айам̣ таттха са̄мӣчи. йо пана нева са̄мам̣ гаччхати, на дӯтам̣ па̄хети, ваттабхеде дуккат̣ам̣ а̄паджджати.
65. ким̣ пана (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-9) саббакаппийака̄ракесу евам̣ пат̣ипаджджитаббанти? на пат̣ипаджджитаббам̣. айан̃хи каппийака̄рако на̄ма сан̇кхепато дувидхо ниддит̣т̣хо аниддит̣т̣хо ча. таттха ниддит̣т̣хо дувидхо бхиккхуна̄ ниддит̣т̣хо дӯтена ниддит̣т̣хоти. аниддит̣т̣хопи дувидхо мукхавеват̣икакаппийака̄рако параммукхакаппийака̄ракоти. тесу бхиккхуна̄ ниддит̣т̣хо саммукха̄саммукхавасена чатуббидхо хоти, татха̄ дӯтена ниддит̣т̣хопи. катхам̣? идхекаччо бхиккхусса чӣвараттха̄йа дӯтена акаппийаваттхум̣ пахин̣ати, дӯто там̣ бхиккхум̣ упасан̇камитва̄ ‘‘идам̣, бханте, иттханна̄мена тумха̄кам̣ чӣвараттха̄йа пахитам̣, ган̣хатха на’’нти вадати, бхиккху ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, дӯто ‘‘аттхи пана те, бханте, веййа̄ваччакаро’’ти пуччхати, пун̃н̃аттхикехи ча упа̄сакехи ‘‘бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччам̣ каротха̄’’ти а̄н̣атта̄ ва̄, бхиккхӯнам̣ ва̄ сандит̣т̣хасамбхатта̄ кечи веййа̄ваччакара̄ хонти, тесам̣ ан̃н̃атаро тасмим̣ кхан̣е бхиккхусса сантике нисинно хоти, бхиккху там̣ ниддисати ‘‘айам̣ бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти, дӯто тасса хаттхе акаппийаваттхум̣ датва̄ ‘‘тхерасса чӣварам̣ кин̣итва̄ дехӣ’’ти гаччхати, айам̣ бхиккхуна̄ саммукха̄ниддит̣т̣хо.
но че бхиккхусса сантике нисинно хоти, апича кхо бхиккху ниддисати ‘‘асукасмим̣ на̄ма га̄ме иттханна̄мо бхиккхӯнам̣ веййа̄ваччакаро’’ти, со гантва̄ тасса хаттхе акаппийаваттхум̣ датва̄ ‘‘тхерасса чӣварам̣ кин̣итва̄ дадеййа̄сӣ’’ти а̄гантва̄ бхиккхусса а̄рочетва̄ гаччхати, айамеко бхиккхуна̄ асаммукха̄ниддит̣т̣хо.
на хева кхо со дӯто аттана̄ а̄гантва̄ а̄рочети, апича кхо ан̃н̃ам̣ пахин̣ати ‘‘диннам̣ майа̄, бханте, тасса хаттхе чӣварачета̄паннам̣, тумхе чӣварам̣ ган̣хеййа̄тха̄’’ти, айам̣ дутийо бхиккхуна̄ асаммукха̄ниддит̣т̣хо.
на хева кхо ан̃н̃ам̣ пахин̣ати, апича гаччхантова бхиккхум̣ вадати ‘‘ахам̣ тасса хаттхе чӣварачета̄паннам̣ дасса̄ми, тумхе чӣварам̣ ган̣хеййа̄тха̄’’ти, айам̣ татийо бхиккхуна̄ асаммукха̄ниддит̣т̣хоти евам̣ еко саммукха̄ниддит̣т̣хо тайо асаммукха̄ниддит̣т̣ха̄ти име чатта̄ро бхиккхуна̄ ниддит̣т̣хавеййа̄ваччакара̄ на̄ма. етесу идха вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣.
апаро бхиккху пуриманайенева дӯтена пуччхито наттхита̄йа ва̄ авича̄ретука̄мата̄йа ва̄ ‘‘наттхамха̄кам̣ каппийака̄рако’’ти вадати, тасмим̣ кхан̣е кочи мануссо а̄гаччхати, дӯто тасса хаттхе акаппийаваттхум̣ датва̄ ‘‘имасса хаттхато чӣварам̣ ган̣хеййа̄тха̄’’ти ватва̄ гаччхати, айам̣ дӯтена саммукха̄ниддит̣т̣хоти евам̣ еко саммукха̄ниддит̣т̣хо.
апаро дӯто га̄мам̣ пависитва̄ аттана̄ абхиручитасса кассачи хаттхе акаппийаваттхум̣ датва̄ пуриманайенева а̄гантва̄ ва̄ а̄рочети, ан̃н̃ам̣ ва̄ пахин̣ати ‘‘ахам̣ асукасса на̄ма хаттхе чӣварачета̄паннам̣ дасса̄ми, тумхе чӣварам̣ ган̣хеййа̄тха̄’’ти ватва̄ ва̄ гаччхати, айам̣ татийо дӯтена асаммукха̄ниддит̣т̣хоти евам̣ еко саммукха̄ниддит̣т̣хо тайо асаммукха̄ниддит̣т̣ха̄ти име чатта̄ро дӯтена ниддит̣т̣хавеййа̄ваччакара̄ на̄ма. етесу мен̣д̣акасиккха̄паде вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣. вуттан̃хетам̣ –
‘‘санти, бхиккхаве, манусса̄ саддха̄ пасанна̄, те каппийака̄рака̄нам̣ хаттхе хиран̃н̃ам̣ упаниккхипанти ‘имина̄ йам̣ аййасса каппийам̣, там̣ детха̄’ти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йам̣ тато каппийам̣, там̣ са̄дитум̣, на твева̄хам̣, бхиккхаве, ‘кеначи парийа̄йена джа̄тарӯпараджатам̣ са̄дитаббам̣ парийеситабба’нти вада̄мӣ’’ти (маха̄ва. 299).
еттха чодана̄йа парима̄н̣ам̣ наттхи, мӯлам̣ аса̄дийантена сахассаккхаттумпи чодана̄йа ва̄ т̣ха̄нена ва̄ каппийабхан̣д̣ам̣ са̄дитум̣ ват̣т̣ати. но че дети, ан̃н̃ам̣ каппийака̄ракам̣ т̣хапетва̄пи а̄хара̄петаббам̣. саче иччхати, мӯласа̄мика̄нампи катхетаббам̣. но че иччхати, на катхетаббам̣.
апаро бхиккху пуриманайенева дӯтена пуччхито ‘‘наттхамха̄кам̣ каппийака̄рако’’ти вадати, тадан̃н̃о самӣпе т̣хито сутва̄ ‘‘а̄хара бхо, ахам̣ аййасса чӣварам̣ чета̄петва̄ дасса̄мӣ’’ти вадати. дӯто ‘‘ханда бхо дадеййа̄сӣ’’ти тасса хаттхе датва̄ бхиккхусса ана̄рочетва̄ва гаччхати, айам̣ мукхавеват̣икакаппийака̄рако. апаро бхиккхуно упат̣т̣ха̄касса ва̄ ан̃н̃асса ва̄ хаттхе акаппийаваттхум̣ датва̄ ‘‘тхерасса чӣварам̣ дадеййа̄сӣ’’ти еттова паккамати, айам̣ параммукха̄каппийака̄ракоти име две аниддит̣т̣хакаппийака̄рака̄ на̄ма. етесу ан̃н̃а̄такааппава̄ритесу вийа пат̣ипаджджитаббам̣. саче сайамева чӣварам̣ а̄нетва̄ даданти, гахетаббам̣. но че, на кин̃чи ваттабба̄. йатха̄ ча дӯтасса хаттхе чӣвараттха̄йа акаппийаваттхумхи песите виниччхайо вутто, евам̣ пин̣д̣апа̄та̄дӣнампи аттха̄йа песите сайам̣ а̄гантва̄ дӣйама̄не ча виниччхайо ведитаббо.
66. упаниккхиттаса̄дийане пана айам̣ виниччхайо (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.583-4) – кин̃чи акаппийаваттхум̣ па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘идам̣ аййасса хотӯ’’ти вутте сачепи читтена са̄дийати, ган̣хитука̄мо хоти, ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, ана̄патти. ка̄йава̄ча̄хи ва̄ аппат̣иккхипитва̄пи суддхачитто хутва̄ ‘‘найидам̣ амха̄кам̣ каппатӣ’’ти на са̄дийати, ана̄паттийева. тӣсу два̄ресу хи йена кеначи пат̣иккхиттам̣ пат̣иккхиттамева хоти. саче пана ка̄йава̄ча̄хи аппат̣иккхипитва̄ читтена адхива̄сети, ка̄йава̄ча̄хи каттаббасса пат̣иккхепасса акаран̣ато акирийасамут̣т̣ха̄нам̣ ка̄йадва̄ре ча вачӣдва̄ре ча а̄паттим̣ а̄паджджати, манодва̄ре пана а̄патти на̄ма наттхи.
еко сатам̣ ва̄ сахассам̣ ва̄ па̄дамӯле т̣хапети ‘‘туйхидам̣ хотӯ’’ти, бхиккху ‘‘найидам̣ каппатӣ’’ти пат̣иккхипати, упа̄сако ‘‘париччаттам̣ майа̄ тумха̄ка’’нти гато, ан̃н̃о таттха а̄гантва̄ пуччхати ‘‘ким̣, бханте, ида’’нти, йам̣ тена ча аттана̄ ча вуттам̣, там̣ а̄чиккхитаббам̣. со че вадати ‘‘гопайисса̄махам̣, бханте, гуттат̣т̣ха̄нам̣ дассетха̄’’ти, саттабхӯмикампи па̄са̄дам̣ абхирухитва̄ ‘‘идам̣ гуттат̣т̣ха̄на’’нти а̄чиккхитаббам̣, ‘‘идха никкхипа̄хӣ’’ти на ваттаббам̣. етта̄вата̄ каппийан̃ча акаппийан̃ча нисса̄йа т̣хитам̣ хоти, два̄рам̣ пидахитва̄ раккхантена васитаббам̣. саче кин̃чи викка̄йикабхан̣д̣ам̣ паттам̣ ва̄ чӣварам̣ ва̄ гахетва̄ а̄гаччхати, ‘‘идам̣ гахессатха, бханте’’ти вутте ‘‘упа̄сака, аттхи амха̄кам̣ имина̄ аттхо, ваттху ча еварӯпам̣ на̄ма сам̣виджджати, каппийака̄рако наттхӣ’’ти ваттаббам̣. саче со вадати ‘‘ахам̣ каппийака̄рако бхависса̄ми, два̄рам̣ виваритва̄ детха̄’’ти, два̄рам̣ виваритва̄ ‘‘имасмим̣ ока̄се т̣хапита’’нти ваттаббам̣, ‘‘идам̣ ган̣ха̄’’ти на ваттаббам̣. евампи каппийан̃ча акаппийан̃ча нисса̄йа т̣хитамева хоти. со че там̣ гахетва̄ тасса каппийабхан̣д̣ам̣ дети, ват̣т̣ати. саче адхикам̣ ган̣ха̄ти, ‘‘на майам̣ тава бхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ма, никкхама̄хӣ’’ти ваттаббо.
67. йена пана джа̄тарӯпа̄дичатуббидхам̣ ниссаггийаваттху пат̣иггахитам̣, тена ким̣ ка̄таббанти? сан̇гхамаджджхе ниссаджджитаббам̣. катхам̣? тена бхиккхуна̄ (па̄ра̄. 584) сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо ‘‘ахам̣, бханте, рӯпийам̣ пат̣иггахесим̣, идам̣ ме ниссаггийам̣, има̄хам̣ ниссаджджа̄мӣ’’ти ниссаджджитва̄ а̄патти десетабба̄. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена а̄патти пат̣иггахетабба̄. саче таттха а̄гаччхати а̄ра̄мико ва̄ упа̄сако ва̄, со ваттаббо ‘‘а̄вусо, идам̣ джа̄на̄хӣ’’ти. саче со бхан̣ати ‘‘имина̄ ким̣ а̄харисса̄мӣ’’ти, на ваттаббо ‘‘имам̣ ва̄ имам̣ ва̄ а̄хара̄’’ти, каппийам̣ а̄чиккхитаббам̣ саппим̣ ва̄ телам̣ ва̄ мадхум̣ ва̄ пха̄н̣итам̣ ва̄. а̄чиккхантена ча ‘‘имина̄ саппим̣ ва̄ телам̣ ва̄ мадхум̣ ва̄ пха̄н̣итам̣ ва̄ а̄хара̄’’ти на ваттаббам̣, ‘‘идан̃чидан̃ча сан̇гхасса каппийа’’нти еттакамева ваттаббам̣. саче со тена париваттетва̄ каппийам̣ а̄харати, рӯпийапат̣игга̄хакам̣ т̣хапетва̄ саббехева бха̄джетва̄ парибхун̃джитаббам̣, рӯпийапат̣игга̄хакена бха̄го на гахетаббо.
ан̃н̃есам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.583-4) бхиккхӯнам̣ ва̄ а̄ра̄мика̄нам̣ ва̄ паттабха̄гампи лабхитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати, антамасо маккат̣а̄дӣхи тато харитва̄ аран̃н̃е т̣хапитам̣ ва̄ тесам̣ хаттхато гал̣итам̣ ва̄ тираччха̄напат̣иггахитампи пам̣сукӯлампи на ват̣т̣атийева. тато а̄хат̣ена пха̄н̣итена сена̄санадхӯпанампи на ват̣т̣ати. саппина̄ ва̄ телена ва̄ падӣпам̣ катва̄ дӣпа̄локе нипаджджитум̣, касин̣апарикаммам̣ ка̄тум̣, поттхакампи ва̄четум̣ на ват̣т̣ати. теламадхупха̄н̣итехи пана сарӣре ван̣ам̣ маккхетум̣ на ват̣т̣атийева. тена ваттхуна̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣни ва̄ ган̣ханти, упосатха̄га̄рам̣ ва̄ бходжанаса̄лам̣ ва̄ каронти, парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. чха̄йа̄пи гехапариччхедена т̣хита̄ва на ват̣т̣ати, париччхеда̄тикканта̄ а̄гантукатта̄ ват̣т̣ати. там̣ ваттхум̣ виссаджджетва̄ катена маггенапи сетуна̄пи на̄ва̄йапи ул̣умпена̄пи гантум̣ на ват̣т̣ати. тена ваттхуна̄ кхан̣а̄пита̄йа поккхаран̣ийа̄ уббхидодакам̣ па̄тум̣ ва̄ парибхун̃джитум̣ ва̄ на ват̣т̣ати. анто удаке пана асати ан̃н̃ам̣ а̄гантукам̣ удакам̣ ва̄ вассодакам̣ ва̄ павит̣т̣хам̣ ват̣т̣ати. кӣта̄йа йена саддхим̣ кӣта̄, там̣ а̄гантукампи на ват̣т̣ати. там̣ ваттхум̣ упаниккхепам̣ т̣хапетва̄ сан̇гхо паччайе парибхун̃джати, тепи паччайа̄ тасса на ват̣т̣анти. а̄ра̄мо гахито хоти, сопи парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣ати. йади бхӯмипи бӣджампи акаппийам̣, нева бхӯмим̣, на пхалам̣ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. саче бхӯмим̣йева кин̣итва̄ ан̃н̃а̄ни бӣджа̄ни ропита̄ни, пхалам̣ ват̣т̣ати. атха бӣджа̄ни кин̣итва̄ каппийабхӯмийам̣ ропита̄ни, пхалам̣ на ват̣т̣ати, бхӯмийам̣ нисӣдитум̣ ва̄ нипаджджитум̣ ва̄ ват̣т̣ати.
саче пана таттха а̄гато каппийака̄рако там̣ париваттетва̄ сан̇гхасса каппийам̣ саппитела̄дим̣ а̄харитум̣ на джа̄на̄ти, со ваттаббо ‘‘а̄вусо, имам̣ чхад̣д̣ехӣ’’ти. саче со чхад̣д̣ети, иччетам̣ кусалам̣. но че чхад̣д̣ети, пан̃чахан̇гехи саманна̄гато бхиккху рӯпийачхад̣д̣ако самманнитаббо йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, чхад̣д̣ита̄чхад̣д̣итан̃ча джа̄неййа. еван̃ча пана самманнитаббо, пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –
‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ рӯпийачхад̣д̣акам̣ самманнеййа, еса̄ н̃атти. сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ рӯпийачхад̣д̣акам̣ самманнати, йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно рӯпийачхад̣д̣акасса саммути, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа. саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху рӯпийачхад̣д̣ако, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (па̄ра̄. 585).
68. тена самматена (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.585) бхиккхуна̄ нимиттам̣ акатва̄ аккхӣни нимӣлетва̄ надийа̄ ва̄ папа̄те ва̄ ванагахане ва̄ гӯтхам̣ вийа анапеккхена патитока̄сам̣ асаманна̄рахантена чхад̣д̣етаббам̣. саче нимиттам̣ катва̄ па̄тети, дуккат̣ам̣ а̄паджджати. евам̣ джигуччхитаббепи рӯпийе бхагава̄ парийа̄йена бхиккхӯнам̣ парибхогам̣ а̄чиккхи. рӯпийапат̣игга̄хакасса пана кеначи парийа̄йена тато уппаннапаччайапарибхого на ват̣т̣ати. йатха̄ ча̄йам̣ етасса на ват̣т̣ати, евам̣ асантасамбха̄вана̄йа ва̄ куладӯсакакаммена ва̄ кухана̄дӣхи ва̄уппаннапаччайа̄ нева тасса, на ан̃н̃асса ват̣т̣анти, дхаммена самена уппанна̄пи апаччавеккхитва̄ парибхун̃джитум̣ на ват̣т̣анти. чатта̄ро хи парибхога̄ – тхеййапарибхого ин̣апарибхого да̄йаджджапарибхого са̄мипарибхоготи. таттха сан̇гхамаджджхепи нисӣдитва̄ парибхун̃джантасса дуссӣласса парибхого тхеййапарибхого на̄ма. сӣлавато апаччавеккхитапарибхого ин̣апарибхого на̄ма. тасма̄ чӣварам̣ парибхоге парибхоге паччавеккхитаббам̣, пин̣д̣апа̄то а̄лопе а̄лопе, татха̄ асакконтена пуребхаттапаччха̄бхаттапуримайа̄мамаджджхимайа̄мапаччхимайа̄месу. сачасса апаччавеккхато арун̣о уггаччхати, ин̣апарибхогат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати. сена̄санампи парибхоге парибхоге паччавеккхитаббам̣. бхесаджджасса пат̣иггахан̣епи парибхогепи сатипаччайата̄ ват̣т̣ати, евам̣ сантепи пат̣иггахан̣е сатим̣ катва̄ парибхоге акаронтассева а̄патти, пат̣иггахан̣е пана сатим̣ акатва̄ парибхоге каронтасса ана̄патти. чатуббидха̄ хи суддхи – десана̄суддхи сам̣варасуддхи парийет̣т̣хисуддхи паччавеккхан̣асуддхӣти.
таттха десана̄суддхи на̄ма па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣. тан̃хи десана̄йа суджджханато ‘‘десана̄суддхӣ’’ти вуччати. сам̣варасуддхи на̄ма индрийасам̣варасӣлам̣. тан̃хи ‘‘на пуневам̣ карисса̄мӣ’’ти читта̄дхит̣т̣ха̄насам̣варенева суджджханато ‘‘сам̣варасуддхӣ’’ти вуччати. парийет̣т̣хисуддхи на̄ма а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣. тан̃хи анесанам̣ паха̄йа дхаммена самена паччайе уппа̄дентасса парийесана̄йа суддхатта̄ ‘‘парийет̣т̣хисуддхӣ’’ти вуччати. паччавеккхан̣асуддхи на̄ма паччайапарибхогасаннисситасӣлам̣. тан̃хи ‘‘пат̣исан̇кха̄ йонисо чӣварам̣ пат̣исева̄мӣ’’тиа̄дина̄ (ма. ни. 1.23; а. ни. 6.58) найена вуттена паччавеккхан̣ена суджджханато ‘‘паччавеккхан̣асуддхӣ’’ти вуччати, тена вуттам̣ ‘‘пат̣иггахан̣е пана сатим̣ акатва̄ парибхоге каронтасса ана̄паттӣ’’ти.
саттаннам̣ секкха̄нам̣ паччайапарибхого да̄йаджджапарибхого на̄ма. те хи бхагавато путта̄, тасма̄ питусантака̄нам̣ паччайа̄нам̣ да̄йа̄да̄ хутва̄ те паччайе парибхун̃джанти. ким̣ пана те бхагавато паччайе парибхун̃джанти, гихӣнам̣ паччайе парибхун̃джантӣти? гихӣхи динна̄пи бхагавата̄ анун̃н̃а̄татта̄ бхагавато сантака̄ хонти, тасма̄ бхагавато паччайе парибхун̃джантӣти ведитаббам̣. дхаммада̄йа̄дасутта (ма. ни. 1.29 а̄дайо) н̃четтха са̄дхакам̣. кхӣн̣а̄сава̄нам̣ парибхого са̄мипарибхого на̄ма. те хи тан̣ха̄йа да̄сабйам̣ атӣтатта̄ са̄мино хутва̄ парибхун̃джанти. ити имесу парибхогесу са̄мипарибхого ча да̄йаджджапарибхого ча саббесампи ват̣т̣ати, ин̣апарибхого на ват̣т̣ати, тхеййапарибхоге катха̄йева наттхи.
апарепи чатта̄ро парибхога̄ – ладжджипарибхого аладжджипарибхого дхаммийапарибхого адхаммийапарибхоготи. таттха аладжджино ладжджина̄ саддхим̣ парибхого ват̣т̣ати, а̄паттийа̄ на ка̄ретаббо. ладжджино аладжджина̄ саддхим̣ йа̄ва на джа̄на̄ти, та̄ва ват̣т̣ати. а̄дито пат̣т̣ха̄йа хи аладжджӣ на̄ма наттхи, тасма̄ йада̄сса аладжджибха̄вам̣ джа̄на̄ти, тада̄ ваттаббо ‘‘тумхе ка̄йадва̄ре вачӣдва̄ре ча вӣтиккамам̣ каротха, там̣ аппатирӯпам̣, ма̄ евамакаттха̄’’ти. саче ана̄дийитва̄ каротийева, йади тена саддхим̣ парибхогам̣ кароти, сопи аладжджӣйева хоти. йопи аттано бха̄рабхӯтена аладжджина̄ саддхим̣ парибхогам̣ кароти, сопи нива̄ретаббо. саче на орамати, айампи аладжджӣйева хоти. евам̣ еко аладжджӣ аладжджисатампи кароти. аладжджино пана аладжджина̄ва саддхим̣ парибхоге а̄патти на̄ма наттхи. ладжджино ладжджина̄ саддхим̣ парибхого двиннам̣ кхаттийакума̄ра̄нам̣ суван̣н̣апа̄тийам̣ бходжанасадисо. дхаммийа̄дхаммийапарибхого паччайавасенева ведитаббо. таттха саче пуггалопи аладжджӣ, пин̣д̣апа̄топи адхаммийо, убхо джегуччха̄. пуггало аладжджӣ, пин̣д̣апа̄то дхаммийо, пуггалам̣ джигуччхитва̄ пин̣д̣апа̄то на гахетаббо. маха̄паччарийам̣ пана ‘‘дуссӣло сан̇гхато уддесабхатта̄дӣни лабхитва̄ сан̇гхассева дети, ета̄ни йатха̄да̄намева гахитатта̄ ват̣т̣антӣ’’ти вуттам̣. пуггало ладжджӣ, пин̣д̣апа̄то адхаммийо, пин̣д̣апа̄то джегуччхо на гахетаббо. пуггало ладжджӣ, пин̣д̣апа̄топи дхаммийо, ват̣т̣ати.
апаре две паггаха̄ две ча парибхога̄ – ладжджипаггахо аладжджипаггахо, дхаммапарибхого а̄мисапарибхоготи. таттха аладжджино ладжджим̣ паггахетум̣ ват̣т̣ати, на со а̄паттийа̄ ка̄ретаббо. саче пана ладжджӣ аладжджим̣ пагган̣ха̄ти, анумодана̄йа аджджхесати, дхаммакатха̄йа аджджхесати, кулесу упаттхамбхети, итаропи ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийо ӣдисо ча ӣдисо ча̄’’ти тасса парисати ван̣н̣ам̣ бха̄сати, айам̣ са̄санам̣ осакка̄пети антарадха̄петӣти ведитаббо. дхаммапарибхогаа̄мисапарибхогесу пана йаттха а̄мисапарибхого ват̣т̣ати, дхаммапарибхогопи таттха ват̣т̣ати. йо пана кот̣ийам̣ т̣хито, гантхо тасса пуггаласса аччайена нассиссати, там̣ дхамма̄нуггахена угган̣хитум̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣. татридам̣ ваттху – маха̄бхайе кира екассева бхиккхуно маха̄ниддесо пагун̣о ахоси. атха чатуника̄йикатиссаттхерасса упаджджха̄йо маха̄типит̣акаттхеро на̄ма маха̄раккхитаттхерам̣ а̄ха ‘‘а̄вусо маха̄раккхита, етасса сантике маха̄ниддесам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти. ‘‘па̄по кира̄йам̣, бханте, на ган̣ха̄мӣ’’ти. ‘‘ган̣ха̄вусо, ахам̣ те сантике нисӣдисса̄мӣ’’ти. ‘‘са̄дху, бханте, тумхесу нисиннесу ган̣хисса̄мӣ’’ти пат̣т̣хапетва̄ раттиндивам̣ нирантарам̣ парийа̄пун̣анто оса̄надивасе хет̣т̣ха̄ман̃че иттхим̣ дисва̄ ‘‘бханте, сутам̣йева ме пуббе, сача̄хам̣ евам̣ джа̄неййам̣, на ӣдисасса сантике дхаммам̣ парийа̄пун̣еййа’’нти а̄ха. тасса пана сантике бахӯ маха̄тхера̄ угган̣хитва̄ маха̄ниддесам̣ патит̣т̣ха̄песунти.
ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе
рӯпийа̄дипат̣иггахан̣авиниччхайакатха̄ саматта̄.