11. кайавиккайасама̄паттивиниччхайакатха̄
57. кайавиккайасама̄паттӣти кайавиккайасама̄паджджанам̣. ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’тиа̄дина̄ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.595) хи найена парасса каппийабхан̣д̣ам̣ ган̣ханто кайам̣ сама̄паджджати, аттано каппийабхан̣д̣ам̣ денто виккайам̣. айам̣ пана кайавиккайо т̣хапетва̄ пан̃ча сахадхаммике авасесехи гихипаббаджитехи антамасо ма̄та̄питӯхипи саддхим̣ на ват̣т̣ати.
татра̄йам̣ виниччхайо – ваттхена ва̄ ваттхам̣ хоту, бхаттена ва̄ бхаттам̣, йам̣ кин̃чи каппийам̣ ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти вадати, дуккат̣ам̣. евам̣ ватва̄ ма̄туйа̄пи аттано бхан̣д̣ам̣ дети, дуккат̣ам̣, ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти вутто ва̄ ‘‘имам̣ дехи, имам̣ те дасса̄мӣ’’ти там̣ ватва̄ ва̄ ма̄туйа̄пи бхан̣д̣ам̣ аттана̄ ган̣ха̄ти, дуккат̣ам̣, аттано бхан̣д̣е парахаттхам̣, парабхан̣д̣е ча аттано хаттхам̣ сампатте ниссаггийам̣ па̄читтийам̣. ма̄тарам̣ ва̄ пана питарам̣ ва̄ ‘‘имам̣ дехӣ’’ти вадато вин̃н̃атти на хоти, ‘‘имам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти дадато саддха̄деййавинипа̄танам̣ на хоти. ан̃н̃а̄такам̣ ‘‘имам̣ дехӣ’’ти вадато вин̃н̃атти, ‘‘имам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти дадато саддха̄деййавинипа̄танам̣, ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти кайавиккайам̣ а̄паджджато ниссаггийам̣. тасма̄ каппийабхан̣д̣ам̣ париваттантена ма̄та̄питӯхипи саддхим̣ кайавиккайам̣, ан̃н̃а̄такехи саддхим̣ тиссо а̄паттийо мочентена париваттетаббам̣.
татра̄йам̣ париваттанавидхи – бхиккхусса па̄тхеййатан̣д̣ула̄ хонти, со антара̄магге бхаттахаттхам̣ пурисам̣ дисва̄ ‘‘амха̄кам̣ тан̣д̣ула̄ аттхи, на ча но имехи аттхо, бхаттена пана аттхо’’ти вадати, пурисо тан̣д̣уле гахетва̄ бхаттам̣ дети, ват̣т̣ати. тиссопи а̄паттийо на хонти, антамасо нимиттакаммаматтампи на хоти. касма̄? мӯласса аттхита̄йа. йо пана евам̣ акатва̄ ‘‘имина̄ имам̣ дехӣ’’ти париваттети, йатха̄ваттхукамева. вигха̄са̄дам̣ дисва̄ ‘‘имам̣ оданам̣ бхун̃джитва̄ раджанам̣ ва̄ да̄рӯни ва̄ а̄хара̄’’ти вадати, раджаначхаллиган̣ана̄йа да̄руган̣ана̄йа ча ниссаггийа̄ни хонти. ‘‘имам̣ оданам̣ бхун̃джитва̄ имам̣ на̄ма каротха̄’’ти дантака̄ра̄дӣхи сиппикехи дхаммакаран̣а̄дӣсу там̣ там̣ париккха̄рам̣ ка̄рети, раджакехи ва̄ ваттхам̣ дхова̄пети, йатха̄ваттхукамева. наха̄питена кесе чхинда̄пети, каммака̄рехи навакаммам̣ ка̄рети, йатха̄ваттхукамева. саче пана ‘‘идам̣ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ идам̣ каротха̄’’ти на вадати, ‘‘идам̣ бхаттам̣ бхун̃джа, бхуттоси, бхун̃джиссаси, идам̣ на̄ма карохӣ’’ти вадати, ват̣т̣ати. еттха ча кин̃ча̄пи ваттхадховане ва̄ кесаччхедане ва̄ бхӯмисодхана̄динавакамме ва̄ парабхан̣д̣ам̣ аттано хаттхагатам̣ ниссаджджитаббам̣ на̄ма наттхи, маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана дал̣хам̣ катва̄ вуттатта̄ на сакка̄ етам̣ пат̣иккхипитум̣, тасма̄ йатха̄ ниссаггийаваттхумхи парибхутте ва̄ нат̣т̣хе ва̄ па̄читтийам̣ десети, евамидха̄пи десетаббам̣.
йам̣ кин̃чи каппийабхан̣д̣ам̣ ган̣хитука̄мата̄йа аггхам̣ пуччхитум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ ‘‘айам̣ тава патто ким̣ аггхатӣ’’ти пуччхите ‘‘идам̣ на̄ма̄’’ти вадати, саче аттано каппийабхан̣д̣ам̣ махаггхам̣ хоти, еван̃ча нам̣ пат̣ивадати ‘‘упа̄сака мама идам̣ ваттху махаггхам̣, тава паттам̣ ан̃н̃асса дехӣ’’ти. там̣ сутва̄ итаро ‘‘ан̃н̃ам̣ тха̄лакампи дасса̄мӣ’’ти вадати, ган̣хитум̣ ват̣т̣ати. саче со патто махаггхо, бхиккхуно ваттху аппаггхам̣, паттаса̄мико часса аппаггхабха̄вам̣ на джа̄на̄ти, патто на гахетаббо, ‘‘мама ваттху аппаггха’’нти а̄чиккхитаббам̣. махаггхабха̄вам̣ н̃атва̄ ван̃четва̄ ган̣хантопи хи бхан̣д̣ам̣ аггха̄петва̄ ка̄ретаббатам̣ а̄паджджати. саче паттаса̄мико ‘‘хоту, бханте, сесам̣ мама пун̃н̃ам̣ бхависсатӣ’’ти дети, ват̣т̣ати. каппийака̄ракасса пана ‘‘имина̄ имам̣ гахетва̄ дехӣ’’ти а̄чиккхитум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ йасса хаттхато бхан̣д̣ам̣ ган̣ха̄ти, там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ам̣ антамасо тасса путтабха̄тикампи каппийака̄ракам̣ катва̄ ‘‘имина̄ имам̣ на̄ма гахетва̄ дехӣ’’ти а̄чиккхати, со че чхеко хоти, пунаппунам̣ апанетва̄ вивадитва̄ ган̣ха̄ти, тун̣хӣбхӯтена т̣ха̄таббам̣. но че чхеко хоти, на джа̄на̄ти гахетум̣, ва̄н̣иджако ча там̣ ван̃чети, ‘‘ма̄ ган̣ха̄хӣ’’ти ваттаббо.
‘‘идам̣ пат̣иггахитам̣ телам̣ ва̄ саппи ва̄ амха̄кам̣ аттхи, амха̄кан̃ча ан̃н̃ена аппат̣иггахитакена аттхо’’ти вутте пана саче со там̣ гахетва̄ ан̃н̃ам̣ дети, пат̣хамам̣ аттано телам̣ на мина̄петаббам̣. касма̄? на̄л̣ийан̃хи авасит̣т̣хателам̣ хоти, там̣ паччха̄ минантасса аппат̣иггахитам̣ дӯсеййа. айан̃ча кайавиккайо на̄ма каппийабхан̣д̣авасена вутто. каппийена хи каппийам̣ париваттентасса кайавиккайасиккха̄падена ниссаггийам̣ вуттам̣, акаппийена пана акаппийам̣ париваттентасса, каппийена ва̄ акаппийам̣ акаппийена ва̄ каппийам̣ париваттентасса рӯпийасам̣воха̄расиккха̄падена ниссаггийам̣, тасма̄ убхосу ва̄ екасмим̣ ва̄ акаппийе сати рӯпийасам̣воха̄ро на̄ма хоти.
58. рӯпийасам̣воха̄расса ча гарубха̄вадӣпанаттхам̣ идам̣ паттачатуккам̣ ведитаббам̣. йо хи рӯпийам̣ угган̣хитва̄ тена айабӣджам̣ самут̣т̣ха̄пети, там̣ кот̣т̣а̄петва̄ тена лохена паттам̣ ка̄рети, айам̣ патто маха̄акаппийо на̄ма, на сакка̄ кеначи упа̄йена каппийо ка̄тум̣. сачепи там̣ вина̄сетва̄ тха̄лакам̣ ка̄рети, тампи акаппийам̣. ва̄сим̣ ка̄рети, та̄йа чхиннадантакат̣т̣хампи акаппийам̣. бал̣исам̣ ка̄рети, тена ма̄рита̄ маччха̄пи акаппийа̄. ва̄сим̣ та̄петва̄ удакам̣ ва̄ кхӣрам̣ ва̄ ун̣ха̄пети, тампи акаппийамева.
йо пана рӯпийам̣ угган̣хитва̄ тена паттам̣ кин̣а̄ти, айампи патто акаппийо. ‘‘пан̃чаннампи сахадхаммика̄нам̣ на каппатӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. сакка̄ пана каппийо ка̄тум̣. со хи мӯле мӯласа̄мика̄нам̣, патте ча паттаса̄мика̄нам̣ динне каппийо хоти, каппийабхан̣д̣ам̣ датва̄ гахетва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣ати.
йопи рӯпийам̣ угган̣ха̄петва̄ каппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ майхам̣ руччатӣ’’ти вадати, каппийака̄рако ча там̣ рӯпийам̣ датва̄ камма̄рам̣ сан̃н̃а̄пети, айампи патто каппийавоха̄рена гахитопи дутийапаттасадисойева, мӯласса сампат̣иччхитатта̄ акаппийо. касма̄ сеса̄нам̣ на каппатӣти? мӯласса аниссат̣т̣хатта̄.
йо пана рӯпийам̣ асампат̣иччхитва̄ ‘‘тхерасса паттам̣ кин̣итва̄ дехӣ’’ти пахитакаппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘‘име каха̄пан̣е гахетва̄ имам̣ дехӣ’’ти каха̄пан̣е да̄петва̄ гахито, айам̣ патто етассева бхиккхуно на ват̣т̣ати дуббича̄ритатта̄, ан̃н̃есам̣ пана ват̣т̣ати мӯласса асампат̣иччхитатта̄. маха̄суматтхерасса кира упаджджха̄йо ануруддхаттхеро на̄ма ахоси. со аттано еварӯпам̣ паттам̣ сапписса пӯретва̄ сан̇гхасса ниссаджджи. типит̣акачӯл̣ана̄гаттхерасса саддхивиха̄рика̄нам̣ еварӯпо патто ахоси. там̣ тхеропи сапписса пӯретва̄ сан̇гхасса ниссаджджа̄песӣти. идам̣ акаппийапаттачатуккам̣.
саче пана рӯпийам̣ асампат̣иччхитва̄ ‘‘тхерасса паттам̣ кин̣итва̄ дехӣ’’ти пахитакаппийака̄ракена саддхим̣ камма̄ракулам̣ гантва̄ паттам̣ дисва̄ ‘‘айам̣ майхам̣ руччатӣ’’ти ва̄ ‘‘има̄хам̣ гахесса̄мӣ’’ти ва̄ вадати, каппийака̄рако ча там̣ рӯпийам̣ датва̄ камма̄рам̣ сан̃н̃а̄пети, айам̣ патто саббакаппийо буддха̄нампи парибхога̄рахо. имам̣ пана рӯпийасам̣воха̄рам̣ каронтена ‘‘имина̄ имам̣ гахетва̄ дехӣ’’ти каппийака̄ракампи а̄чиккхитум̣ на ват̣т̣ати.
ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе
кайавиккайасама̄паттивиниччхайакатха̄ саматта̄.