10. бхан̣д̣апат̣иса̄манавиниччхайакатха̄

53. бхан̣д̣асса пат̣иса̄мананти паресам̣ бхан̣д̣асса гопанам̣. паресан̃хи (па̄чи. ат̣т̣ха. 506) каппийаваттху ва̄ хоту акаппийаваттху ва̄, антамасо ма̄ту кан̣н̣апил̣андханам̣ ка̄лапан̣н̣ампи гихисантакам̣ бхан̣д̣а̄га̄рикасӣсена пат̣иса̄ментасса па̄читтийам̣. саче пана ма̄та̄питӯнам̣ сантакам̣ авассам̣ пат̣иса̄метаббам̣ каппийабхан̣д̣ам̣ хоти, аттано аттха̄йа гахетва̄ пат̣иса̄метаббам̣. ‘‘идам̣ пат̣иса̄метва̄ дехӣ’’ти пана вутте ‘‘на ват̣т̣атӣ’’ти пат̣иккхипитаббам̣. саче ‘‘пат̣иса̄мехӣ’’ти па̄тетва̄ гаччханти, палибодхо на̄ма хоти, пат̣иса̄метум̣ ват̣т̣ати. виха̄ре каммам̣ каронта̄ вад̣д̣хакӣа̄дайо ва̄ ра̄джаваллабха̄ ва̄ ‘‘аттано упакаран̣абхан̣д̣ам̣ ва̄ сайанабхан̣д̣ам̣ ва̄ пат̣иса̄метва̄ детха̄’’ти ваданти, чханденапи бхайенапи на ка̄таббамева, гуттат̣т̣ха̄нам̣ пана дассетум̣ ват̣т̣ати, балакка̄рена па̄тетва̄ гатесу ча пат̣иса̄метум̣.

саче (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.111) аттано хаттхе пат̣иса̄манаттха̄йа т̣хапитам̣ бхан̣д̣ам̣ са̄микена ‘‘дехи ме бхан̣д̣а’’нти йа̄чито ада̄тука̄мо ‘‘на̄хам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти бхан̣ати, сампаджа̄намуса̄ва̄депи адинна̄да̄насса пайогатта̄ дуккат̣ам̣. ‘‘ким̣ тумхе бхан̣атха, невидам̣ майхам̣ анурӯпам̣, на тумха̄ка’’нтиа̄дӣни вадантассапи дуккат̣амева. ‘‘рахо майа̄ етасса хаттхе т̣хапитам̣, на ан̃н̃о кочи джа̄на̄ти, дассати ну кхо ме, но’’ти са̄мико виматим̣ уппа̄дети, бхиккхусса тхуллаччайам̣. тасса пхаруса̄дибха̄вам̣ дисва̄ са̄мико ‘‘на майхам̣ дассатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, татра сача̄йам̣ бхиккху ‘‘киламетва̄ нам̣ дасса̄мӣ’’ти да̄не саусса̄хо, раккхати та̄ва. сачепи со да̄не нирусса̄хо, бхан̣д̣аса̄мико пана гахан̣е саусса̄хо, раккхатийева. йади пана тасмим̣ да̄не нирусса̄хо бхан̣д̣аса̄мико ‘‘на майхам̣ дассатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, евам̣ убхиннам̣ дхураниккхепена бхиккхуно па̄ра̄джикам̣. йадипи мукхена ‘‘дасса̄мӣ’’ти вадати, читтена пана ада̄тука̄мо, евампи са̄микасса дхураниккхепе па̄ра̄джикам̣. там̣ пана сан̇гопанаттха̄йа аттано хаттхе парехи т̣хапитам̣ бхан̣д̣ам̣ агуттадесато т̣ха̄на̄ ча̄ветва̄ гуттат̣т̣ха̄не т̣хапанаттха̄йа харато ана̄патти. тхеййачиттенапи т̣ха̄на̄ ча̄вентасса аваха̄ро наттхи. касма̄? аттано хаттхе никкхиттатта̄, бхан̣д̣адеййам̣ пана хоти. тхеййачиттена парибхун̃джатопи есева найо.

54. пан̃чаннам̣ сахадхаммика̄нам̣ сантакам̣ пана йам̣ кин̃чи париккха̄рам̣ пат̣иса̄метум̣ ват̣т̣ати. саче а̄гантуко бхиккху а̄ва̄сика̄нам̣ чӣваракаммам̣ каронта̄нам̣ самӣпе паттачӣварам̣ т̣хапетва̄ ‘‘ете сан̇гопессантӣ’’ти ман̃н̃ама̄но наха̄йитум̣ ва̄ ан̃н̃атра ва̄ гаччхати, саче там̣ а̄ва̄сика̄ сан̇гопенти, иччетам̣ кусалам̣. но че, нат̣т̣хе гӣва̄ на хоти. сачепи со ‘‘идам̣, бханте, т̣хапетха̄’’ти ватва̄ гаччхати, итаре ча киччапасутатта̄ на джа̄нанти, есева найо. атха̄пи те ‘‘идам̣, бханте, т̣хапетха̄’’ти вутта̄ ‘‘майам̣ бйа̄ват̣а̄’’ти пат̣иккхипанти, итаро ча ‘‘авассам̣ т̣хапессантӣ’’ти ана̄дийитва̄ гаччхати, есева найо. саче пана те тена йа̄чита̄ ва̄ айа̄чита̄ ва̄ ‘‘майам̣ т̣хапесса̄ма, твам̣ гаччха̄’’ти ваданти, там̣ сан̇гопитаббам̣. но че сан̇гопенти, нат̣т̣хе гӣва̄. касма̄? сампат̣иччхитатта̄.

йо бхиккху бхан̣д̣а̄га̄рико хутва̄ паччӯсасамайе ева бхиккхӯнам̣ паттачӣвара̄ни хет̣т̣ха̄па̄са̄дам̣ оропетва̄ два̄рам̣ апидахитва̄ тесампи ана̄рочетва̄ва дӯре бхиккха̄ча̄рам̣ гаччхати, та̄ни че чора̄ харанти, тассева гӣва̄. йо пана бхиккху бхиккхӯхи ‘‘оропетха, бханте, паттачӣвара̄ни, ка̄ло сала̄каггахан̣асса̄’’ти вутто ‘‘сама̄гата̄ттха̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма сама̄гата̄мха̄’’ти вутте паттачӣвара̄ни нӣхаритва̄ никкхипитва̄ бхан̣д̣а̄га̄радва̄рам̣ бандхитва̄ ‘‘тумхе паттачӣвара̄ни гахетва̄ хет̣т̣ха̄па̄са̄дадва̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ гаччхеййа̄тха̄’’ти ватва̄ гаччхати. татра чеко аласаджа̄тико бхиккху бхиккхӯсу гатесу паччха̄ аккхӣни пун̃чханто ут̣т̣хахитва̄ удакат̣т̣ха̄нам̣ мукхадхованаттхам̣ гаччхати, там̣ кхан̣ам̣ дисва̄ чора̄ тасса паттачӣварам̣ харанти, сухат̣ам̣, бхан̣д̣а̄га̄рикасса гӣва̄ на хоти.

сачепи кочи бхан̣д̣а̄га̄рикасса ана̄рочетва̄ва бхан̣д̣а̄га̄ре аттано париккха̄рам̣ т̣хапети, тасмимпи нат̣т̣хе бхан̣д̣а̄га̄рикасса гӣва̄ на хоти. саче пана бхан̣д̣а̄га̄рико там̣ дисва̄ ‘‘ат̣т̣ха̄не т̣хапита’’нти гахетва̄ т̣хапети, нат̣т̣хе тассева гӣва̄. сачепи т̣хапитабхиккхуна̄ ‘‘майа̄, бханте, ӣдисо на̄ма париккха̄ро т̣хапито, упадха̄реййа̄тха̄’’ти вутто ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччхати, дунниккхиттам̣ ва̄ ман̃н̃ама̄но ан̃н̃асмим̣ т̣ха̄не т̣хапети, нат̣т̣хе тассева гӣва̄. ‘‘на̄хам̣ джа̄на̄мӣ’’ти пат̣иккхипантасса пана наттхи гӣва̄. йопи тасса пассантассева т̣хапети, бхан̣д̣а̄га̄рикан̃ча на сампат̣иччха̄пети, нат̣т̣хам̣ сунат̣т̣хамева. саче пана нам̣ бхан̣д̣а̄га̄рико ан̃н̃атра т̣хапети, нат̣т̣хе гӣва̄. саче бхан̣д̣а̄га̄рам̣ сугуттам̣, саббо сан̇гхасса четийасса ча париккха̄ро таттхева т̣хапӣйати, бхан̣д̣а̄га̄рико ча ба̄ло абйатто два̄рам̣ виваритва̄ дхаммакатхам̣ ва̄ сотум̣ ан̃н̃ам̣ ва̄ кин̃чи ка̄тум̣ каттхачи гаччхати, там̣ кхан̣ам̣ дисва̄ йаттакам̣ чора̄ харанти, саббам̣ тасса гӣва̄. бхан̣д̣а̄га̄рато никкхамитва̄ бахи чан̇камантасса ва̄ два̄рам̣ виваритва̄ сарӣрам̣ утум̣ га̄ха̄пентасса ва̄ таттхева саман̣адхамма̄нуйогена нисиннасса ва̄ таттхева нисӣдитва̄ кеначи каммена бйа̄ват̣асса ва̄ учча̄рапасса̄вапӣл̣итассапи сато таттхева упача̄ре виджджама̄не бахи гаччхато ва̄ ан̃н̃ена ва̄ кеначи а̄ка̄рена паматтасса сато два̄рам̣ виваритва̄ ва̄ виват̣амева пависитва̄ ва̄ сандхим̣ чхиндитва̄ ва̄ йаттакам̣ тасса пама̄дапаччайа̄ чора̄ харанти, саббам̣ тассева гӣва̄. ‘‘ун̣хасамайе пана ва̄тапа̄нам̣ виваритва̄ нипаджджитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти. учча̄рапӣл̣итасса пана тасмим̣ упача̄ре асати ан̃н̃аттха гаччхантасса гила̄напаккхе т̣хитатта̄ ависайо, тасма̄ гӣва̄ на хоти.

55. йо пана анто ун̣хапӣл̣ито два̄рам̣ сугуттам̣ катва̄ бахи никкхамати, чора̄ там̣ гахетва̄ ‘‘два̄рам̣ вивара̄’’ти ваданти, йа̄вататийам̣ на виваритаббам̣. йади пана те чора̄ ‘‘саче на вивараси, тан̃ча ма̄ресса̄ма, два̄ран̃ча бхиндитва̄ париккха̄рам̣ харисса̄ма̄’’ти пхарасуа̄дӣни уккхипанти, ‘‘майи ча мате сан̇гхасса ча сена̄сане винат̣т̣хе гун̣о наттхӣ’’ти виваритум̣ ват̣т̣ати. идха̄пи ‘‘ависайатта̄ гӣва̄ наттхӣ’’ти ваданти. саче кочи а̄гантуко кун̃чикам̣ ва̄ дети, два̄рам̣ ва̄ виварати, йаттакам̣ чора̄ харанти, саббам̣ тасса гӣва̄. сан̇гхена бхан̣д̣а̄га̄рам̣ гуттаттха̄йа сӯчийантакан̃ча кун̃чикамуддика̄ ча йоджетва̄ динна̄ хоти, бхан̣д̣а̄га̄рико гхат̣икаматтам̣ датва̄ нипаджджати, чора̄ виваритва̄ париккха̄рам̣ харанти, тассева гӣва̄. сӯчийантакан̃ча кун̃чикамуддикан̃ча йоджетва̄ нипаннам̣ панетам̣ саче чора̄ а̄гантва̄ ‘‘два̄рам̣ вивара̄хӣ’’ти ваданти, таттха пуриманайенева пат̣ипаджджитаббам̣. евам̣ сугуттам̣ катва̄ нипанне пана саче бхиттим̣ ва̄ чхаданам̣ ва̄ бхиндитва̄ уман̇гена ва̄ пависитва̄ харанти, на тасса гӣва̄.

саче бхан̣д̣а̄га̄ре ан̃н̃епи тхера̄ васанти, виват̣е два̄ре аттано аттано париккха̄рам̣ гахетва̄ гаччханти, бхан̣д̣а̄га̄рико тесу гатесу два̄рам̣ на джаггати, саче таттха кин̃чи авахарӣйати, бхан̣д̣а̄га̄рикасса иссаравата̄йа бхан̣д̣а̄га̄рикассева гӣва̄, тхерехи пана саха̄йехи бхавитаббам̣. айан̃хи са̄мӣчи. йади бхан̣д̣а̄га̄рико ‘‘тумхе бахи т̣хатва̄ тумха̄кам̣ париккха̄рам̣ ган̣хатха, ма̄ пависиттха̄’’ти вадати, тесан̃ча еко лоламаха̄тхеро са̄ман̣ерехи чева упат̣т̣ха̄кехи ча саддхим̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣ пависитва̄ нисӣдати чева нипаджджати ча, йаттакам̣ бхан̣д̣ам̣ нассати, саббам̣ тасса гӣва̄, бхан̣д̣а̄га̄рикена пана авасесатхерехи ча саха̄йехи бхавитаббам̣. атха бхан̣д̣а̄га̄рикова лоласа̄ман̣ере ча упат̣т̣ха̄ке ча гахетва̄ бхан̣д̣а̄га̄ре нисӣдати чева нипаджджати ча, йаттакам̣ нассати, саббам̣ тассева гӣва̄. тасма̄ бхан̣д̣а̄га̄рикенева таттха васитаббам̣, авасесехи аппева руккхамӯле васитаббам̣, на ча бхан̣д̣а̄га̄рети.

56. йе пана аттано аттано сабха̄габхиккхӯнам̣ васанагаббхесу париккха̄рам̣ т̣хапенти, париккха̄ре нат̣т̣хе йехи т̣хапито, тесам̣йева гӣва̄, итарехи пана саха̄йехи бхавитаббам̣. йади пана сан̇гхо бхан̣д̣а̄га̄рикасса виха̄рейева йа̄губхаттам̣ да̄пети, со ча бхиккха̄ча̄раттха̄йа га̄мам̣ гаччхати, нат̣т̣хам̣ тассева гӣва̄. бхиккха̄ча̄рам̣ пависантехи атирекачӣварам̣ раккхан̣аттха̄йа т̣хапитавиха̄рава̄рикассапи йа̄губхаттам̣ ва̄ нива̄пам̣ ва̄ лабхама̄нассева бхиккха̄ча̄рам̣ гаччхато йам̣ таттха нассати, саббам̣ гӣва̄. на кевалан̃ча еттакамева, бхан̣д̣а̄га̄рикасса вийа йам̣ тасса пама̄дапаччайа̄ нассати, саббам̣ гӣва̄.

саче виха̄ро маха̄ хоти, ан̃н̃ам̣ падесам̣ раккхитум̣ гаччхантасса ан̃н̃асмим̣ падесе никкхиттам̣ харанти, ависайатта̄ гӣва̄ на хоти. ӣдисе пана виха̄ре вемаджджхе саббесам̣ осаран̣ат̣т̣ха̄не париккха̄ре т̣хапетва̄ нисӣдитаббам̣, виха̄рава̄рика̄ ва̄ две тайо т̣хапетабба̄. саче тесампи аппаматта̄нам̣ ито чито ча раккхатам̣йева кин̃чи нассати, гӣва̄ на хоти. виха̄рава̄рике бандхитва̄ харитабхан̣д̣ампи чора̄нам̣ пат̣ипатхам̣ гатесу ан̃н̃ена маггена харитабхан̣д̣ампи на тесам̣ гӣва̄. саче виха̄рава̄рика̄нам̣ виха̄ре да̄таббам̣ йа̄губхаттам̣ ва̄ нива̄по ва̄ на хоти, техи паттаббала̄бхато атирека̄ две тиссо йа̄гусала̄ка̄ тесам̣ пахонакабхаттасала̄ка̄ ча т̣хапетум̣ ват̣т̣ати, нибаддхам̣ катва̄ пана на т̣хапетабба̄. манусса̄ хи виппат̣иса̄рино хонти ‘‘виха̄рава̄рика̄йева амха̄кам̣ бхаттам̣ бхун̃джантӣ’’ти, тасма̄ париваттетва̄ париваттетва̄ т̣хапетабба̄. саче тесам̣ сабха̄га̄ сала̄кабхатта̄дӣни а̄харитва̄ денти, иччетам̣ кусалам̣. но че денти, ва̄рам̣ га̄ха̄петва̄ нӣхара̄петабба̄ни. саче виха̄рава̄рико две тиссо йа̄гусала̄ка̄ ча чатта̄ри пан̃ча сала̄кабхатта̄ни ча лабхама̄но бхиккха̄ча̄рам̣ гаччхати, бхан̣д̣а̄га̄рикасса вийа саббам̣ нат̣т̣хам̣ гӣва̄ хоти. саче сан̇гхасса виха̄рапа̄ла̄нам̣ да̄таббам̣ бхаттам̣ ва̄ нива̄по ва̄ наттхи, бхиккхӯ виха̄рава̄рам̣ гахетва̄ аттано аттано нисситаке виха̄рам̣ джагга̄пенти, сампаттава̄рам̣ аггахетум̣ на лабхати. йатха̄ ан̃н̃е бхиккхӯ каронти, татхева ка̄таббам̣. бхиккхӯхи пана асаха̄йасса ва̄ адутийасса ва̄ йасса сабха̄го бхиккху бхаттам̣ а̄нетва̄ да̄та̄ наттхи, еварӯпасса ва̄ро на па̄петаббо.

йампи па̄кават̣т̣аттха̄йа виха̄ре т̣хапенти, там̣ гахетва̄ упаджӣвантена т̣ха̄таббам̣. йо там̣ на упаджӣвати, со ва̄рам̣ на га̄ха̄петаббо. пхала̄пхалаттха̄йапи виха̄ре бхиккхум̣ т̣хапенти, джаггитва̄ гопетва̄ пхалава̄рена бха̄джетва̄ кха̄данти. йо та̄ни кха̄дати, тена т̣ха̄таббам̣, анупаджӣванто на га̄ха̄петаббо. сена̄санаман̃чапӣт̣хапаччаттхаран̣араккхан̣аттха̄йапи т̣хапенти, а̄ва̄се васантена т̣ха̄таббам̣, аббхока̄сико пана руккхамӯлико ва̄ на га̄ха̄петаббо. еко навако хоти, бахуссуто пана бахӯнам̣ дхаммам̣ ва̄чети, парипуччхам̣ дети, па̄л̣им̣ ван̣н̣ети, дхаммакатхам̣ катхети, сан̇гхасса бха̄рам̣ ниттхарати, айам̣ ла̄бхам̣ парибхун̃джантопи а̄ва̄се васантопи ва̄рам̣ на га̄ха̄петаббо. ‘‘пурисависесо на̄ма н̃а̄таббо’’ти ваданти. упосатха̄га̄рапат̣има̄гхараджагганакасса пана дигун̣ам̣ йа̄губхаттам̣, девасикам̣ тан̣д̣улана̄л̣и, сам̣ваччхаре тичӣварам̣ дасавӣсаггханакам̣ каппийабхан̣д̣ан̃ча да̄таббам̣. саче пана тасса там̣ лабхама̄нассева пама̄дена таттха кин̃чи нассати, саббам̣ гӣва̄. бандхитва̄ балакка̄рена аччхиннам̣, на гӣва̄. таттха четийасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ сантакена четийасса сантакам̣ раккха̄петум̣ ват̣т̣ати, четийасса сантакена сан̇гхасса сантакам̣ раккха̄петум̣ на ват̣т̣ати. йам̣ пана четийасса сантакена саддхим̣ сан̇гхасса сантакам̣ т̣хапитам̣ хоти, там̣ четийасантаке раккха̄пите раккхитамева хотӣти евам̣ ват̣т̣ати. паккхава̄рена упосатха̄га̄ра̄дӣни раккхатопи пама̄давасена нат̣т̣хам̣ гӣва̄йева̄ти.

ити па̄л̣имуттакавинайавиниччхайасан̇гахе

бхан̣д̣апат̣иса̄манавиниччхайакатха̄ саматта̄.