7. ана̄ма̄савиниччхайакатха̄

40. евам̣ маччхамам̣савиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни ана̄ма̄савиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘ана̄ма̄са’’нтиа̄дима̄ха. таттха а̄масийатети а̄ма̄сам̣, на а̄ма̄сам̣ ана̄ма̄сам̣, апара̄маситаббанти аттхо. па̄рипантхика̄ти викуппаника̄, антара̄йика̄ти вуттам̣ хоти. надӣсотена вуйхама̄нам̣ ма̄таранти етам̣ уккат̣т̣хапариччхедадассанаттхам̣ вуттам̣. ан̃н̃а̄су пана иттхӣсу ка̄рун̃н̃а̄дхиппа̄йена ма̄тари вуттанайена пат̣ипаджджантасса неваттхи досоти ваданти. ‘‘ма̄тара’’нти вуттатта̄ ан̃н̃а̄су на ват̣т̣атӣти ваданта̄пи аттхи. еттха ган̣ха̄хӣти на ваттабба̄ти гехасситапемена ка̄йаппат̣ибаддхена пхусане дуккат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. ка̄рун̃н̃ена пана ваттха̄дим̣ гахетум̣ асакконтим̣ ‘‘ган̣ха̄хӣ’’ти вадантассапи авасабха̄ваппаттито удаке нимуджджантим̣ ка̄рун̃н̃ена сахаса̄ ана̄ма̄санти ачинтетва̄ кеса̄дӣсу гахетва̄ моккха̄дхиппа̄йена а̄кад̣д̣хатопи ана̄паттийева. на хи мӣйама̄нам̣ ма̄тарам̣ упеккхитум̣ ват̣т̣ати. ан̃н̃а̄тика̄йа иттхийа̄пи есева найо. уккат̣т̣ха̄йа ма̄туйа̄пи а̄ма̄со на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣ ‘‘ма̄тара’’нти вуттам̣. тасса ка̄таббам̣ пана ан̃н̃а̄сампи иттхӣнам̣ каронтассапи ана̄паттийева ана̄ма̄сатте висеса̄бха̄ва̄.

тин̣ан̣д̣упаканти хиривера̄димӯлехи кеса̄лан̇ка̄раттха̄йа катачумбат̣акам̣. та̄лапан̣н̣амуддиканти та̄лапан̣н̣ехи катам̣ ан̇гулимуддикам̣. тена та̄лапан̣н̣а̄димайам̣ кат̣исуттакан̣н̣апил̣андхана̄ди саббам̣ на ват̣т̣атӣти сиддхам̣. париваттетва̄ти аттано нива̄санапа̄рупанабха̄вато апанетва̄, чӣвараттха̄йа парин̣а̄метва̄ти вуттам̣ хоти. чӣвараттха̄йа па̄дамӯле т̣хапетӣти идам̣ нидассанаматтам̣. паччаттхаран̣авита̄на̄диаттхампи ват̣т̣атийева, пӯджа̄диаттхам̣ та̄вака̄ликампи а̄маситум̣ ват̣т̣ати. сӣсапаса̄дханадантасӯчӣти идам̣ сӣса̄лан̇ка̄раттха̄йа пат̣апилотика̄хи катасӣсапаса̄дханакан̃чева дантасӯчиа̄ди ча̄ти две тайо. сӣсапаса̄дханам̣ сипа̄т̣икопакаран̣аттха̄йа чева дантасӯчим̣ сӯчиупакаран̣аттха̄йа ча гахетаббанти йатха̄ккамам̣ аттхам̣ дассети. кесакала̄пам̣ бандхитва̄ таттха тирийам̣ павесанаттха̄йа ката̄ сӯчи ева сӣсапаса̄дханакадантасӯчӣти екамева катва̄ сипа̄т̣ика̄йа паккхипитва̄ парихаритаббасӯчийева тасса тасса киччасса упакаран̣анти сипа̄т̣икасӯчиупакаран̣ам̣, евам̣ ва̄ йоджана̄ ка̄табба̄.

поттхакарӯпанти судха̄дӣхи катам̣ па̄ра̄джикаваттхубхӯта̄нам̣ тираччха̄нагатиттхӣнам̣ сан̣т̣ха̄нена катампи ана̄ма̄самева. иттхирӯпа̄ни дассетва̄ катам̣ ваттхубхиттиа̄дин̃ча иттхирӯпам̣ ана̄маситва̄ вал̣ан̃джетум̣ ват̣т̣ати. еварӯпе хи ана̄ма̄се ка̄йасам̣саггара̄ге асати ка̄йаппат̣ибаддхена а̄масато досо наттхи. бхиндитва̄ти еттха хаттхена аггахетва̄ва кеначи дан̣д̣а̄дина̄ бхиндитаббам̣. еттха ча ана̄ма̄сампи дан̣д̣апа̄са̄н̣а̄дӣхи бхеданасса ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄, па̄л̣ийампи а̄пада̄су моккха̄дхиппа̄йасса а̄масанепи ана̄паттийа̄ вуттатта̄ ча саппиниа̄дива̄л̣амигӣхи гахитапа̄н̣ака̄нам̣ мочанаттха̄йа там̣ там̣ саппиниа̄диваттхум̣ дан̣д̣а̄дӣхи пат̣иккхипитва̄ гахетум̣, ма̄туа̄дим̣ удаке мӣйама̄нам̣ ваттха̄дӣхи гахетум̣, асакконтим̣ кеса̄дӣсу гахетва̄ ка̄рун̃н̃ена уккхипитун̃ча ват̣т̣атӣти айаматтхо гахетаббова. ‘‘ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘на твева а̄маситабба̄’ти идам̣ пана вачанам̣ амӣйама̄нам̣ ваттхум̣ сандха̄йа вуттанти айам̣ амха̄кам̣ кхантӣ’’ти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.281) вуттам̣.

41. маггам̣ адхит̣т̣ха̄йа̄ти ‘‘магго айа’’нти маггасан̃н̃ам̣ уппа̄детва̄ти аттхо. пан̃н̃апетва̄ дентӣти идам̣ са̄мӣчивасена вуттам̣, техи пана ‘‘а̄санам̣ пан̃н̃апетва̄ва нисӣдатха̄’’ти вутте сайамева пан̃н̃апетва̄ нисӣдитум̣ ват̣т̣ати. таттха джа̄така̄нӣти аччхиндитва̄ бхӯтага̄мабха̄венева т̣хита̄ни. ‘‘кӣл̣антена̄’’ти вуттатта̄ сати паччайе а̄масантасса ана̄патти, идан̃ча гихисантакам̣ сандха̄йа вуттам̣, бхиккхусантакам̣ пана парибхога̄рахам̣ саббатха̄ а̄маситум̣ на ват̣т̣ати дурӯпачин̣н̣атта̄. та̄лапанаса̄дӣнӣти четтха а̄ди-саддена на̄л̣икералабуджатипусаала̄букумбхан̣д̣апуссапхалаел̣а̄лукапхала̄нам̣ сан̇гахо дат̣т̣хаббо. ‘‘йатха̄вуттапхала̄нам̣йева четтха кӣл̣а̄дхиппа̄йена а̄масанам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вуттатта̄ па̄са̄н̣асаккхара̄дӣни кӣл̣а̄дхиппа̄йенапи а̄маситум̣ ват̣т̣ати. анупасампанна̄нам̣ дасса̄мӣти идам̣ апат̣иггахетва̄ гахан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. аттанопи аттха̄йа пат̣иггахетва̄ гахан̣е досо наттхи ана̄ма̄сатта̄бха̄ва̄.

42. мутта̄ти (ма. ни. т̣ӣ. 1.2 патхавӣва̄раван̣н̣ана̄; са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) хаттхикумбхаджа̄тика̄ ат̣т̣хавидха̄ мутта̄. татха̄ хи хаттхикумбхам̣, вара̄хада̄т̣хам̣, бхуджагасӣсам̣, вала̄хакам̣, вел̣у, маччхасиро, сан̇кхо, сиппӣти ат̣т̣ха мутта̄йонийо. таттха хаттхикумбхаджа̄ пӣтаван̣н̣а̄ пабха̄хӣна̄. вара̄хада̄т̣ха̄ вара̄хада̄т̣ха̄ван̣н̣а̄ва. бхуджагасӣсаджа̄ нӣла̄диван̣н̣а̄ сувисуддха̄ ват̣т̣ала̄ ча. вала̄хакаджа̄ бха̄сура̄ дуббибха̄га̄ раттибха̄ге андхака̄рам̣ видхаментийо тит̣т̣ханти, девӯпабхога̄ ева ча хонти. вел̣уджа̄ каракапхаласама̄наван̣н̣а̄ на бха̄сура̄, те ча вел̣ӯ амануссагочарейева падесе джа̄йанти. маччхасираджа̄ па̄т̣хӣнапит̣т̣хисама̄наван̣н̣а̄ ват̣т̣ала̄ лагхаво ча теджаванта̄ хонти пабха̄вихӣна̄ ча, те ча маччха̄ самуддамаджджхейева джа̄йанти. сан̇кхаджа̄ сан̇кхаудараччхавиван̣н̣а̄ колапхалаппама̄н̣а̄пи хонти пабха̄вихӣна̄ва. сиппиджа̄ пабха̄висесайутта̄ хонти на̄на̄сан̣т̣ха̄на̄. евам̣ джа̄тито ат̣т̣хавидха̄су мутта̄су йа̄ маччхасан̇кхасиппиджа̄, та̄ са̄муддика̄. бхуджагаджа̄пи ка̄чи са̄муддика̄ хонти, итара̄ аса̄муддика̄. йасма̄ бахулам̣ са̄муддика̄ва мутта̄ локе диссанти, таттха̄пи сиппиджа̄ва, итара̄ када̄чи ка̄чи, тасма̄ саммохавиноданийам̣ (вибха. ат̣т̣ха. 173) ‘‘мутта̄ти са̄муддика̄ мутта̄’’ти вуттам̣.

ман̣ӣти вел̣урийа̄дито ан̃н̃о джотираса̄дибхедо саббо ман̣и. вел̣урийоти аллавел̣уван̣н̣о ман̣и, ‘‘маджджа̄раккхиман̣д̣алаван̣н̣о’’типи ваданти. сан̇кхоти са̄муддикасан̇кхо. сила̄ти муггаван̣н̣а̄ атисиниддха̄ ка̄л̣асила̄. ман̣ивоха̄рам̣ агата̄ раттасета̄диван̣н̣а̄ сумат̣т̣ха̄пи сила̄ ана̄ма̄са̄ ева̄ти ваданти. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) пана ‘‘сан̇кхоти са̄муддикасан̇кхо. сила̄ти ка̄л̣асила̄пан̣д̣усила̄сетасила̄дибхеда̄ сабба̄пи сила̄’’ти вуттам̣. пава̄л̣ам̣ самуддато джа̄тана̄тираттаман̣и. раджатанти каха̄пан̣ама̄са̄дибхедам̣ джатума̄са̄дим̣ упа̄да̄йа саббам̣ вутта̄васесарӯпийам̣ гахитам̣. джа̄тарӯпанти суван̣н̣ам̣. лохитан̇коти раттаман̣и. маса̄рагалланти кабараван̣н̣о ман̣и. ‘‘мараката’’нтипи ваданти.

бхан̣д̣амӯлаттха̄йа̄ти паттачӣвара̄димӯлаттха̄йа. кут̣т̣харогасса̄ти нидассанаматтам̣. та̄йа вӯпасаметаббасса йасса кассачи рогасса аттха̄йа ват̣т̣атийева. ‘‘бхесаджджаттхан̃ча авиддха̄йева мутта̄ ват̣т̣атӣ’’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вутта̄. бхесаджджаттха̄йа писитва̄ йоджита̄нам̣ мутта̄нам̣ ратанабха̄вавиджаханато гахан̣аккхан̣епи ратана̄ка̄рена апеккха̄бха̄ва̄ ‘‘бхесаджджаттха̄йа пана ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. йа̄ва пана та̄ мутта̄ ратанарӯпена тит̣т̣ханти, та̄ва а̄маситум̣ на ват̣т̣анти. евам̣ ан̃н̃ампи ратанапа̄са̄н̣ам̣ писитва̄ бхесадждже йоджанаттха̄йа гахетум̣ ват̣т̣ати ева. джа̄тарӯпараджатам̣ пана миссетва̄ йоджанабхесаджджаттха̄йапи сампат̣иччхитум̣ на ват̣т̣ати. гахат̣т̣хехи йоджетва̄ диннампи йади бхесадждже суван̣н̣а̄дирӯпена тит̣т̣хати, вийоджетун̃ча сакка̄, та̄дисам̣ бхесаджджампи на ват̣т̣ати. там̣ аббоха̄рикаттагатан̃че ват̣т̣ати. ‘‘джа̄типхаликам̣ упа̄да̄йа̄’’ти вуттатта̄ сӯрийакантачандаканта̄дикам̣ джа̄типа̄са̄н̣ам̣ ман̣имхи ева сан̇гахитанти дат̣т̣хаббам̣. а̄карамуттоти а̄карато муттаматто. бхан̣д̣амӯлаттхам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣти имина̄ва а̄маситумпи ват̣т̣атӣти дассети. пачитва̄ катоти ка̄чака̄рехи пачитва̄ като.

дхаманасан̇кхо ча дхотавиддхо ча ратанамиссо ча̄ти йоджетаббам̣. виддхотиа̄дибха̄вена катачхиддо. ратанамиссоти кан̃чаналата̄дивичитто мутта̄диратанакхачито ча. етена дхаманасан̇кхато ан̃н̃о ратанасаммиссо ана̄ма̄соти дассети. сила̄йампи есева найо. па̄нӣйасан̇кхоти имина̄ тха̄лака̄диа̄ка̄рена катасан̇кхамайабха̄джана̄ни бхиккхӯнам̣ сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣антӣти сиддхам̣. сесанти ратанамиссам̣ т̣хапетва̄ авасесам̣. муггаван̣н̣ам̣йева ратанасаммиссам̣ каронти, на ан̃н̃анти а̄ха ‘‘муггаван̣н̣а̄ва̄’’ти, муггаван̣н̣а̄ ратанасаммисса̄ва на ват̣т̣атӣти вуттам̣ хоти. сеса̄ти ратанасаммиссам̣ т̣хапетва̄ авасеса̄ сила̄.

бӣджато пат̣т̣ха̄йа̄ти дха̄тупа̄са̄н̣ато пат̣т̣ха̄йа. суван̣н̣ачетийанти дха̄тукаран̣д̣акам̣. пат̣иккхипӣти ‘‘дха̄тут̣т̣хапанаттха̄йа ган̣хатха̄’’ти аватва̄ ‘‘тумха̄кам̣ ган̣хатха̄’’ти песитатта̄ пат̣иккхипи. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.281) пана ‘‘пат̣иккхипӣти суван̣н̣амайасса дха̄тукаран̣д̣акасса буддха̄дирӯпасса ча аттано сантакакаран̣е ниссаггийатта̄ вутта’’нти вуттам̣. суван̣н̣абуббул̣аканти суван̣н̣ата̄ракам̣. ‘‘рӯпийачхад̣д̣акат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ рӯпийачхад̣д̣акасса джа̄тарӯпараджатам̣ а̄маситва̄ чхад̣д̣етум̣ ват̣т̣атӣти вуттам̣. кел̣а̄пайитунти а̄маситва̄ ито чито ча сан̃ча̄ретум̣. вуттанти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти гопака̄ ва̄ хонту ан̃н̃е ва̄, хаттхенапи пун̃чхитва̄ качаварам̣ апанетум̣ ват̣т̣ати, ‘‘малампи памаджджитум̣ ват̣т̣атийева̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.281) пана ‘‘качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти гопака̄ ва̄ хонту ан̃н̃е ва̄, хаттхенапи пун̃чхитва̄ качаварам̣ апанетум̣ ват̣т̣ати, малампи маджджитум̣ ват̣т̣ати ева̄ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети кел̣а̄йанасадисатта̄’’ти вуттам̣. катхам̣ на самети? маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ четийагхарагопака̄ рӯпийачхад̣д̣акат̣т̣ха̄не т̣хита̄ти тесам̣йева кел̣а̄йанам̣ анун̃н̃а̄там̣, на ан̃н̃есам̣, тасма̄ ‘‘гопака̄ ва̄ хонту ан̃н̃е ва̄’’ти вачанам̣ маха̄ат̣т̣хакатха̄йа на самети.

курундийам̣ пана тампи пат̣иккхиттам̣, суван̣н̣ачетийе качаварамева харитум̣ ват̣т̣атӣти еттакамева анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ са̄вадха̄ран̣ам̣ катва̄ вуттатта̄ ‘‘хаттхенапи пун̃чхитва̄’’ти ча ‘‘малампи памаджджитум̣ ват̣т̣ати ева̄’’ти ча вачанам̣ курундат̣т̣хакатха̄йа на самети, тасма̄ вича̄ретаббаметанти. а̄ракӯт̣алоханти суван̣н̣аван̣н̣о киттималохависесо. тивидхан̃хи киттималохам̣ – кам̣салохам̣ ват̣т̣алохам̣ а̄ракӯт̣алоханти. таттха типутамбе миссетва̄ катам̣ кам̣салохам̣ на̄ма, сӣсатамбе миссетва̄ катам̣ ват̣т̣алохам̣, расатуттхехи ран̃джитам̣ тамбам̣ а̄ракӯт̣алохам̣ на̄ма. ‘‘пакатирасатамбе миссетва̄ катам̣ а̄ракӯт̣а’’нти ча са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) вуттам̣. там̣ пана ‘‘джа̄тарӯпагатика’’нти вуттатта̄ угган̣хато ниссаггийампи хотӣти кечи ваданти, рӯпийесу пана аган̣итатта̄ ниссаггийам̣ на хоти, а̄масане сампат̣иччхане ча дуккат̣амева̄ти ведитаббам̣. саббопи каппийоти йатха̄вуттасуван̣н̣а̄димайа̄нам̣ сена̄санапариккха̄ра̄нам̣ а̄масанагопана̄дивасена парибхого саббатха̄ каппийоти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди. ‘‘бхиккхӯнам̣ дхаммавинайаван̣н̣анат̣т̣ха̄не’’ти вуттатта̄ сан̇гхикамева суван̣н̣а̄димайам̣ сена̄санам̣ сена̄санапариккха̄ра̄ ча ват̣т̣анти, на пуггалика̄нӣти гахетаббам̣. пат̣иджаггитум̣ ват̣т̣антӣти сена̄санапат̣ибандхато вуттам̣.

43. са̄мика̄нам̣ песетаббанти са̄мика̄нам̣ са̄санам̣ песетаббам̣. бхиндитва̄ти пат̣хамамева ана̄маситва̄ па̄са̄н̣а̄дина̄ кин̃чиматтам̣ бхедам̣ катва̄ паччха̄ каппийабхан̣д̣аттха̄йа адхит̣т̣хахитва̄ хаттхена гахетум̣ ват̣т̣ати. тена̄ха ‘‘каппийабхан̣д̣ам̣ карисса̄мӣти сампат̣иччхитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. еттха̄пи тан̃ча вийоджетва̄ а̄маситаббам̣. пхалакаджа̄лика̄дӣнӣти еттха сарапаритта̄н̣а̄йа хаттхена гахетаббам̣. кит̣ика̄пхалакам̣ аккхираккхан̣аттха̄йа айалоха̄дӣхи джа̄ла̄ка̄рена катва̄ сӣса̄дӣсу пат̣имун̃читаббам̣ джа̄ликам̣ на̄ма. а̄ди-саддена кавача̄дикам̣ сан̇ган̣ха̄ти. ана̄ма̄са̄нӣти маччхаджа̄ла̄дипарӯпародхам̣ сандха̄йа вуттам̣, на сарапаритта̄н̣ам̣ тасса а̄вудхабхан̣д̣атта̄бха̄ва̄. тена ваккхати ‘‘парӯпародханива̄ран̣ан̃хӣ’’тиа̄ди (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 43). а̄санасса̄ти четийассасаманта̄ катапарибхан̣д̣асса. бандхисса̄мӣти ка̄ка̄дӣнам̣ адӯсанаттха̄йа бандхисса̄ми.

‘‘бхерисан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммабхерӣ. вӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти сан̇гхат̣итачаммавӣн̣а̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.281) вуттам̣. ‘‘чаммавинаддха̄ вӣн̣а̄бхериа̄дӣнӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанато висеса̄бха̄ва̄ ‘‘курундийам̣ пана̄’’тиа̄дина̄ тато висесасса ваттума̄раддхатта̄ ча бхериа̄дӣнам̣ винаддхопакаран̣асамӯхо бхеривӣн̣а̄сан̇гха̄т̣оти ведитаббо ‘‘сан̇гхат̣итабботи сан̇гха̄т̣о’’ти катва̄. туччхапоккхаранти авинаддхачаммабхеривӣн̣а̄нам̣ поккхарам̣. а̄ропитачамманти пуббе а̄ропитам̣ хутва̄ паччха̄ тато апанетва̄ висум̣ т̣хапитамукхачаммаматтам̣, на сесопакаран̣асахитам̣, там̣ пана сан̇гха̄тоти айам̣ висесо. онахитунти бхерипоккхара̄дӣни чаммам̣ а̄ропетва̄ чаммаваддхиа̄дӣхи саббехи упакаран̣ехи винандхитум̣. онаха̄петунти татхева ан̃н̃ехи винандха̄петум̣.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

ана̄ма̄савиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

саттамо париччхедо.