8. адхит̣т̣ха̄навикаппанавиниччхайакатха̄

44. евам̣ ана̄ма̄савиниччхайакатхам̣ катхетва̄ ида̄ни адхит̣т̣ха̄навикаппанавиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘адхит̣т̣ха̄навикаппанесу пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха адхит̣т̣хийате адхит̣т̣ха̄нам̣, гахан̣ам̣ саллаккхан̣анти аттхо. викаппийате викаппана̄, сан̇каппанам̣ чинтананти аттхо. таттха ‘‘тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тунти на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. на викаппетунти на̄мам̣ ватва̄ на викаппетум̣. еса найо саббаттха. тасма̄ тичӣварам̣ адхит̣т̣хахантена ‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’тиа̄дина̄ на̄мам̣ ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. викаппентена пана ‘имам̣ сан̇гха̄т̣и’нтиа̄дина̄ тасса тасса чӣварасса на̄мам̣ аггахетва̄ва ‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ викаппемӣ’ти викаппетаббам̣. тичӣварам̣ ва̄ хоту ан̃н̃ам̣ ва̄, йади там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппети, авикаппитам̣ хоти, атирекачӣварат̣т̣ха̄не тит̣т̣хатӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) вуттам̣.

вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.469) пана ‘‘тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тунти сан̇гха̄т̣иа̄дина̄мена адхит̣т̣ха̄тум̣. на викаппетунти имина̄ на̄мена на викаппетум̣, етена викаппитатичӣваро течӣварико на хоти, тасса тасмим̣ адхит̣т̣хитатичӣваре вийа авиппава̄са̄дина̄ ка̄таббавидхи на ка̄табботи дассети, на пана викаппане досо’’ти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 469) пана ‘‘тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тунти еттха тичӣварам̣ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣ха̄таббайуттакам̣, йам̣ ва̄ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣ха̄тум̣ на викаппетум̣ ануджа̄на̄ми, тасса адхит̣т̣ха̄нака̄лапариччхеда̄бха̄вато саббака̄лам̣ иччхантасса адхит̣т̣ха̄тум̣йева ануджа̄на̄ми, там̣ ка̄лапариччхедам̣ катва̄ викаппетум̣ на̄нуджа̄на̄ми, сати пана паччайе йада̄ тада̄ ва̄ паччуддхаритва̄ викаппетум̣ ват̣т̣атӣти ‘ана̄патти антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣ’ти вачанато сиддхам̣ хотӣ’’ти вуттам̣.

имесу пана тӣсу т̣ӣка̄ва̄десу татийава̄до йуттатаро вийа диссати. касма̄? па̄л̣ийа̄ ат̣т̣хакатха̄йа ча сам̣санданато. катхам̣? па̄л̣ийан̃хи катапариччхеда̄суйева двӣсу вассикаса̄т̣икакан̣д̣упат̣иччха̄дӣсу тато парам̣ викаппетунти вуттам̣, тато ан̃н̃есу на викаппетум̣ иччева, тасма̄ тесу асати паччайе ниччам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева хоти, на викаппетаббанти айам̣ па̄л̣ийа̄ адхиппа̄йо диссати, итара̄су пана двӣсу анун̃н̃а̄така̄лейева адхит̣т̣ха̄таббам̣, ‘‘тато парам̣ викаппету’’нти евам̣ па̄л̣ийа̄ сам̣сандати, ат̣т̣хакатха̄йам̣ тичӣварам̣ тичӣварасан̇кхепена парихарато адхит̣т̣ха̄тумева ануджа̄на̄ми, на викаппетум̣. вассикаса̄т̣икам̣ пана ча̄тума̄сато парам̣ викаппетумева, на адхит̣т̣ха̄тум̣, еван̃ча сати йо тичӣваре екена чӣварена виппаваситука̄мо хоти, тасса чӣвара̄дхит̣т̣ха̄нам̣ паччуддхаритва̄ виппава̄сасукхаттхам̣ викаппана̄йа ока̄со динно хотӣти.

пат̣хамава̄де ‘‘на викаппету’’нти на̄мам̣ ватва̄ ‘‘на викаппету’’нти аттхо вутто, евам̣ санте ‘‘тато парам̣ викаппету’’нти еттха тато парам̣ на̄мам̣ ватва̄ викаппетунти аттхо бхавеййа, со ча аттхо викаппана̄дхика̄рена вутто, ‘‘на̄мам̣ ватва̄’’ти ча висесане каттаббе сати ‘‘на викаппету’’нти ча ‘‘тато парам̣ викаппету’’нти ча бхедавачанам̣ на сийа̄, саббесупи чӣваресу на̄мам̣ аватва̄ва викаппетаббато, дутийава̄де ча ‘‘на викаппету’’нти имина̄ на̄мена на викаппетунти вуттам̣, на ануджа̄на̄мӣти па̄т̣хасесо. пат̣хаме ча ‘‘тичӣварам̣ ва̄ хоту ан̃н̃ам̣ ва̄, йади там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппети, авикаппитам̣ хоти, атирекачӣварат̣т̣ха̄не тит̣т̣хатӣ’’ти. дутийе ча ‘‘на пана викаппане досо’’ти, тан̃ча ан̃н̃аман̃н̃авируддхам̣ вийа диссати, тасма̄ вича̄ретаббаметам̣.

тато парам̣ викаппетунти ча̄тума̄сато парам̣ викаппетва̄ парибхун̃джитунти тӣсу ган̣т̣хипадесу вуттам̣. кечи пана ‘‘тато парам̣ викаппетва̄ йа̄ва а̄га̄мисам̣ваччхаре васса̄нам̣ ча̄тума̄сам̣, та̄ва т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄та’’нтипи ваданти. ‘‘тато парам̣ викаппетум̣ ануджа̄на̄мӣти етта̄вата̄ вассикаса̄т̣икам̣ кан̣д̣упат̣иччха̄дин̃ча там̣ там̣ на̄мам̣ гахетва̄ викаппетум̣ анун̃н̃а̄танти еваматтхо на гахетаббо. тато парам̣ вассикаса̄т̣ика̄дина̄массева абха̄вато, касма̄ тато парам̣ викаппентенапи на̄мам̣ гахетва̄ на викаппетаббам̣. убхиннампи тато парам̣ викаппетва̄ парибхогасса анун̃н̃а̄татта̄ татха̄викаппитам̣ ан̃н̃ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббанти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вутта’’нти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) вуттам̣. вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. 1.469) ‘‘тато паранти ча̄тума̄сато парам̣ викаппетва̄ парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄танти кечи ваданти. ан̃н̃е пана ‘викаппетва̄ йа̄ва а̄га̄мивасса̄нам̣ та̄ва т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣ’ти ваданти. апаре пана ‘викаппане на досо, татха̄ викаппитам̣ париккха̄ра̄дина̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитабба’нти вадантӣ’’ти вуттам̣.

ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 469) пана ‘‘вассикаса̄т̣икам̣ тато парам̣ викаппетум̣йева, на̄дхит̣т̣ха̄тум̣. ваттхан̃хи катапарийоситам̣ анточа̄тума̄се васса̄надивасам̣ а̄дим̣ катва̄ антодаса̄хе адхит̣т̣ха̄тум̣ ануджа̄на̄ми, ча̄тума̄сато уддхам̣ аттано сантакам̣ катва̄ т̣хапетука̄мена викаппетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо’’ти вуттам̣. идха̄пи паччхимава̄до пасаттхатароти диссати, касма̄? сувин̃н̃еййатта̄, пуримесу пана а̄чарийа̄нам̣ адхиппа̄йойева дувин̃н̃еййо хоти на̄на̄ва̄дассева катхитатта̄. мут̣т̣хипан̃чаканти мут̣т̣хийа̄ упалаккхитам̣ пан̃чакам̣ мут̣т̣хипан̃чакам̣, чатухаттхе минитва̄ пан̃чамам̣ хаттхамут̣т̣хим̣ катва̄ минитаббанти адхиппа̄йо. кечи пана ‘‘мут̣т̣хихаттха̄нам̣ пан̃чакам̣ мут̣т̣хипан̃чакам̣. пан̃чапи хаттха̄ мут̣т̣хӣ катва̄ва минитабба̄’’ти ваданти. мут̣т̣хиттиканти еттха̄пи есева найо. двихаттхена антарава̄сакена тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄детум̣ сакка̄ти а̄ха ‘‘па̄рупаненапӣ’’тиа̄ди. атиреканти сугатачӣварато атирекам̣. ӯнаканти мут̣т̣хипан̃чака̄дито ӯнакам̣. тена ча тесу тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нам̣ на рухатӣти дассети.

имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣти имам̣ сан̇гха̄т̣иадхит̣т̣ха̄нам̣ уккхипа̄ми, париччаджа̄мӣти аттхо. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) пана ‘‘паччуддхара̄мӣти т̣хапеми, париччаджа̄мӣти ва̄ аттхо’’иччева вуттам̣. ка̄йавика̄рам̣ каронтена̄ти хаттхена чӣварам̣ пара̄масантена, ча̄лентена ва̄. ва̄ча̄йа адхит̣т̣ха̄табба̄ти еттха ка̄йенапи ча̄летва̄ ва̄чампи бхиндитва̄ ка̄йава̄ча̄хи адхит̣т̣ха̄нампи сан̇гахитанти ведитаббам̣, ‘‘ка̄йена апхуситва̄’’ти ваттаббатта̄ ахаттхапа̄сахаттхапа̄савасена дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣. таттха ‘‘хаттхапа̄со на̄ма ад̣д̣хатеййахаттхо вуччати. ‘два̄дасахаттха’нти кечи ваданти, там̣ идха на саметӣ’’ти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.469) вуттам̣. ‘‘ида̄ни саммукха̄параммукха̄бхедена дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ дассетум̣ ‘‘саче хаттхапа̄сетиа̄ди вуттам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) пана ‘‘хаттхапа̄сети ча идам̣ два̄дасахаттхам̣ сандха̄йа вуттам̣, тасма̄ два̄дасахаттхаббхантаре т̣хитам̣ ‘има’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣, тато парам̣ ‘ета’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббанти кечи ваданти, ган̣т̣хипадесу панеттха на кин̃чи вуттам̣, па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча саббаттха ‘хаттхапа̄со’ти ад̣д̣хатеййахаттхо вуччати, тасма̄ идха висесавикаппана̄йа ка̄ран̣ам̣ гавеситабба’’нти вуттам̣. евам̣ па̄л̣ийат̣т̣хакатха̄супи ад̣д̣хатеййахаттхамева хаттхапа̄со вутто, т̣ӣка̄чарийехи ча тадева сампат̣иччхито, тасма̄ ад̣д̣хатеййахаттхаббхантаре т̣хитам̣ чӣварам̣ ‘‘има’’нти, тато бахибхӯтам̣ ‘‘ета’’нти ватва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣.

‘‘са̄мантавиха̄рети идам̣ т̣хапитат̣т̣ха̄насаллаккхан̣айогге т̣хитам̣ сандха̄йа вуттам̣, тато дӯре т̣хитампи т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхентена адхит̣т̣ха̄таббамева. таттха̄пи чӣварасса т̣хапитабха̄васаллаккхан̣амева пама̄н̣ам̣. на хи сакка̄ ниччасса т̣ха̄нам̣ саллаккхетум̣, екасмим̣ виха̄ре т̣хапетва̄ тато ан̃н̃асмим̣ т̣хапитанти адхит̣т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣ати. кечи пана ‘татха̄пи адхит̣т̣хите на досо’ти ваданти, там̣ ат̣т̣хакатха̄йа на самети, вӣмам̣ситабба’’нти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.469) вуттам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) пана ‘‘са̄мантавиха̄ро на̄ма йаттха тадахева гантва̄ ниваттетум̣ сакка̄. са̄мантавиха̄рети идам̣ десана̄сӣсаматтам̣, тасма̄ т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄таббанти ваданти. т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ти ча идам̣ т̣хапитат̣т̣ха̄насаллаккхан̣ам̣ ануччхавиканти катва̄ вуттам̣, чӣварасаллаккхан̣амеветтха пама̄н̣а’’нти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йан̃ча (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 469) ‘‘сан̇гха̄т̣и уттара̄сан̇го антарава̄саканти адхит̣т̣хита̄надхит̣т̣хита̄нам̣ сама̄намева на̄мам̣. ‘айам̣ сан̇гха̄т̣ӣ’тиа̄дӣсу анадхит̣т̣хита̄ вутта̄. ‘тичӣварена виппавасеййа̄’ти еттха адхит̣т̣хита̄ вутта̄. са̄мантавиха̄рети гочарага̄мато виха̄рети дхаммасириттхеро. дӯратарепи лаббхатева̄ти а̄чарийа̄. ануган̣т̣хипадепи ‘са̄мантавиха̄рети десана̄сӣсаматтам̣, тасма̄ т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄табба’нти вуттам̣. са̄мантавиха̄ро на̄ма йаттха тадахева гантва̄ ниваттитум̣ сакка̄. раттивиппава̄сам̣ раккхантена тато дӯре т̣хитам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣ати, евам̣ кира маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанти. кечи ‘чӣваравам̣се т̣хапитам̣ ан̃н̃о париваттетва̄ на̄гаданте т̣хапети, там̣ аджа̄нитва̄ адхит̣т̣хахантассапи рухати чӣварасса саллаккхитатта̄’ти вадантӣ’’ти, тасма̄ а̄чарийа̄нам̣ матабхедам̣ сам̣сандитва̄ гахетаббам̣.

адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехӣти париккха̄рачол̣ана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ т̣хапитаваттхехи. тенева ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти париккха̄рачол̣асса паччуддха̄рам̣ дассети, етена ча течӣварикадхутан̇гам̣ парихарантена пам̣сукӯла̄дивасена ладдхам̣ ваттхам̣ даса̄хаббхантаре катва̄ раджитва̄ па̄рупитумасакконтена париккха̄рачол̣авасена адхит̣т̣хахитва̄ва даса̄хаматиккама̄петаббам̣, итаратха̄ ниссаггийам̣ хотӣти дассети, тенева ‘‘раджитака̄лато пана пат̣т̣ха̄йа никкхипитум̣ на ват̣т̣ати, дхутан̇гачоро на̄ма хотӣ’’ти висуддхимагге (висуддхи. 1.25) вуттам̣. пуна адхит̣т̣ха̄табба̄нӣти идан̃ча сан̇гха̄т̣иа̄дитичӣварана̄мена адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитука̄масса васена вуттам̣, итарасса пана пурима̄дхит̣т̣ха̄намева аланти ведитаббам̣. пуна адхит̣т̣ха̄таббанти имина̄ каппабиндупи да̄таббанти дассети. адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти имина̄ каппабиндуда̄накиччампи наттхӣти дассети, махантатарамева̄тиа̄ди сабба̄дхит̣т̣ха̄наса̄дха̄ран̣алаккхан̣ам̣. таттха пуна адхит̣т̣ха̄таббанти анадхит̣т̣хитачӣварасса екадесабхӯтатта̄ анадхит̣т̣хитан̃че, адхит̣т̣хитасса аппабха̄вена екадесабхӯтам̣ адхит̣т̣хитасан̇кхамева гаччхати, татха̄ адхит̣т̣хитан̃че, анадхит̣т̣хитасса екадесабхӯтам̣ анадхит̣т̣хитасан̇кхам̣ гаччхатӣти лаккхан̣ам̣. на кевалан̃четтха дутийапат̣т̣амева, атха кхо татийапат̣т̣а̄дикампи. йатха̄ха ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве…пе… утуддхат̣а̄нам̣ дусса̄нам̣ чатуггун̣ам̣ сан̇гха̄т̣им̣…пе… пам̣сукӯле йа̄вадаттха’’нти (маха̄ва. 348).

мут̣т̣хипан̃чака̄дитичӣвараппама̄н̣айуттам̣ сандха̄йа ‘‘тичӣварам̣ пана̄’’тиа̄ди вуттам̣. париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄тунти париккха̄рачол̣ам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄тум̣. авасеса̄ бхиккхӯти ваккхама̄нака̄ле нисинна̄ бхиккхӯ. тасма̄ ват̣т̣атӣти йатха̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, на викаппету’’нти (маха̄ва. 358) вуттам̣, евам̣ париккха̄рачол̣ампи вуттам̣, на часса уккат̣т̣хапариччхедо вутто, на ча сан̇кха̄париччхедо, тасма̄ тӣн̣ипи чӣвара̄ни паччуддхаритва̄ има̄ни чӣвара̄ни париккха̄рачол̣а̄ни адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти аттхо. нидха̄намукхаметанти етам̣ париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄нам̣ нидха̄намукхам̣ т̣хапанамукхам̣, атирекачӣварат̣т̣хапанака̄ран̣анти аттхо. катхам̣ н̃а̄йатӣти че, тена кхо пана самайена бхиккхӯнам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти тичӣварам̣, аттхо ча хоти парисса̄ванехипи тхавика̄хипи. етасмим̣ ваттхусмим̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, париккха̄рачол̣ака’’нти анун̃н̃а̄татта̄ бхиккхӯнан̃ча екамева парисса̄ванам̣, тхавика̄ ва̄ ват̣т̣ати, на две ва̄ тӣн̣и ва̄ти пат̣иккхепа̄бха̄вато викаппанӯпагапаччхимаппама̄н̣а̄ни, атирекаппама̄н̣а̄ни ва̄ парисса̄вана̄дӣни париккха̄ра̄ни каппантӣти сиддхам̣. пат̣хамам̣ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣ха̄таббам̣, пуна парихаритум̣ асакконтена паччуддхаритва̄ париккха̄рачол̣ам̣ адхит̣т̣ха̄таббам̣, на твева а̄дитова идам̣ вуттам̣. баддхасӣма̄йа авиппава̄сасӣма̄саммутисамбхавато чӣваравиппава̄се неваттхи досоти на таттха дуппариха̄роти а̄ха ‘‘абаддхасӣма̄йа дуппариха̄ра’’нти.

45. атириттаппама̄н̣а̄йа чхеданакам̣ па̄читтийанти а̄ха ‘‘анатириттаппама̄н̣а̄’’ти. тато парам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄ти вассикама̄сато парам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ паччуддхаритва̄ викаппетабба̄, имина̄ чатуннам̣ вассикама̄са̄нам̣ упари адхит̣т̣ха̄нам̣ тит̣т̣хатӣти вин̃н̃а̄йати, асато паччуддхара̄йога̄, йан̃ча ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘вассикаса̄т̣ика̄ васса̄нама̄са̄тиккамена̄пи кан̣д̣упат̣иччха̄ди а̄ба̄дхавӯпасамена̄пи адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахантӣ’’ти вуттам̣, там̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ наттхи, парива̄рат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘аттха̄патти хеманте а̄паджджати, но гимхе’’ти еттха на там̣ вуттам̣, каттикапун̣н̣ама̄сийа̄ паччхиме па̄т̣ипададивасе викаппетва̄ т̣хапитам̣ вассикаса̄т̣икам̣ нива̄сенто хеманте а̄паджджати. курундийам̣ пана ‘‘каттикапун̣н̣амадивасе апаччуддхаритва̄ хеманте а̄паджджатӣ’’ти вуттам̣, тампи сувуттам̣. ‘‘ча̄тума̄сам̣ адхит̣т̣ха̄тум̣, тато парам̣ викаппету’’нти хи вуттам̣. таттха маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ нива̄санапаччайа̄ дуккат̣ам̣ вуттам̣, курундат̣т̣хакатха̄йам̣ пана апаччуддха̄рапаччайа̄, тасма̄ курундийам̣ вуттанайенапи вассикаса̄т̣ика̄ васса̄на̄тиккамепи адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти пан̃н̃а̄йати. адхит̣т̣ха̄навиджаханесу ча васса̄нама̄саа̄ба̄дха̄нам̣ вигаме виджаханам̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи на уддхат̣ам̣, тасма̄ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) а̄гатанайена йа̄ва паччуддха̄ра̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ тит̣т̣хатӣти гахетаббам̣.

наха̄наттха̄йа анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘ван̣н̣абхедаматтаратта̄пи чеса̄ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. две пана на ват̣т̣антӣти имина̄ сан̇гха̄т̣иа̄дӣсупи дутийаадхит̣т̣ха̄нам̣ на рухати, там̣ атирекачӣварам̣ хотӣти дассети. маха̄паччарийам̣ чӣваравасена парибхогакиччасса абха̄вам̣ сандха̄йа ‘‘ана̄паттӣ’’ти вутта̄ сена̄санапарибхогаттха̄йа диннапаччаттхаран̣е вийа. йам̣ пана ‘‘паччаттхаран̣ампи адхит̣т̣ха̄табба’’нти вуттам̣, там̣ сена̄санаттха̄йева̄ти нийамитам̣ на хоти навасу чӣваресу гахитатта̄, тасма̄ аттано на̄мена адхит̣т̣хахитва̄ нидахитва̄ париккха̄рачол̣ам̣ вийа йатха̄ татха̄ винийуджджитамева̄ти гахетаббам̣, па̄ва̄рокоджавоти имесампи паччаттхаран̣а̄дина̄ локепи вохаран̣ато сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣ато висум̣ гахан̣ам̣ катам̣. саче аваса̄не апара̄вассикаса̄т̣ика̄ уппанна̄ хоти, пуримавассикаса̄т̣икам̣ паччуддхаритва̄ викаппетва̄ адхит̣т̣ха̄табба̄ти ваданти.

нисӣданамхи пама̄н̣айуттанти ‘‘дӣгхато сугатавидаттхийа̄ две видаттхийо, виттха̄рато дийад̣д̣хам̣, даса̄ видаттхӣ’’тиимина̄ пама̄н̣ена йуттам̣, там̣ пана маджджхимапурисахаттхасан̇кха̄тена вад̣д̣хакӣхаттхена дӣгхато тихаттхам̣ хоти, виттха̄рато чхал̣ан̇гула̄дхикадвихаттхам̣, даса̄ видаттха̄дхикахаттхам̣, ида̄ни манусса̄нам̣ пакатихаттхена дӣгхато видаттха̄дхикачатухаттхам̣ хоти, виттха̄рато наван̇гула̄дхикатихаттхам̣, даса̄ чхал̣ан̇гула̄дхикадвихаттха̄, тато ӯнам̣ ват̣т̣ати, на адхикам̣ ‘‘там̣ атикка̄майато чхеданакам̣ па̄читтийа’’нти (па̄чи. 533) вуттатта̄. кан̣д̣упат̣иччха̄дийа̄ пама̄н̣ика̄ти ‘‘дӣгхато чатассо видаттхийо сугатавидаттхийа̄, тирийам̣ две видаттхийо’’ти (па̄чи. 538) вуттатта̄ евам̣ вуттаппама̄н̣айутта̄, са̄ пана вад̣д̣хакӣхаттхена дӣгхато чхахаттха̄ хоти, виттха̄рато тихаттха̄, ида̄ни пакатихаттхена пана дӣгхато навахаттха̄ хоти, тирийато видаттха̄дхикачатухаттха̄ти ведитабба̄. викаппанӯпагапаччхимачӣвараппама̄н̣ам̣ париккха̄рачол̣анти еттха пана викаппанӯпагапаччхимачӣвараппама̄н̣ам̣ на̄ма сугатан̇гулена дӣгхато ат̣т̣хан̇гулам̣ хоти, тирийато чатуран̇гулам̣, вад̣д̣хакӣхаттхена дӣгхато екахаттхам̣ хоти, тирийато видаттхиппама̄н̣ам̣, ида̄ни пакатихаттхена пана дӣгхато видаттха̄дхикахаттхам̣ хоти, тирийато чхал̣ан̇гула̄дхикавидаттхиппама̄н̣ам̣. тена̄ха ‘‘тасса пама̄н̣а’’нтиа̄ди.

бхесаджджаттха̄йа̄тиа̄дӣсу аттано сантакабха̄вато мочетва̄ т̣хапитам̣ сандха̄йа ‘‘анадхит̣т̣хитепи наттхи а̄паттӣ’’ти вуттам̣, ‘‘идам̣ бхесаджджаттха̄йа, идам̣ ма̄туйа̄’’ти вибхаджитва̄ сакасантакабха̄вато мочетва̄ т̣хапентена адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхӣти адхиппа̄йо. ‘‘имина̄ бхесаджджам̣ чета̄песса̄ми, идам̣ ма̄туйа̄ дасса̄мӣ’’ти т̣хапентена пана адхит̣т̣ха̄таббамева̄ти ваданти. сена̄санапариккха̄раттха̄йа диннапаччаттхаран̣ети еттха анива̄сетва̄ апа̄рупитва̄ кевалам̣ ман̃чапӣт̣хесуйева аттхаритва̄ парибхун̃джийама̄нам̣ паччаттхаран̣ам̣ аттано сантакампи анадхит̣т̣ха̄тум̣ ват̣т̣атӣти ваданти, хет̣т̣ха̄ пана паччаттхаран̣ампи адхит̣т̣ха̄таббамева̄ти ависесена вуттатта̄ аттано сантакам̣ адхит̣т̣ха̄таббамева̄ти амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. танте т̣хитам̣йева адхит̣т̣ха̄таббанти еттха паччха̄ вӣтат̣т̣ха̄нам̣ адхит̣т̣хитамева хоти, пуна адхит̣т̣ха̄накиччам̣ наттхи. саче пана париччхедам̣ дассетва̄ антарантара̄ вӣтам̣ хоти, пуна адхит̣т̣ха̄таббанти ваданти. есева найоти викаппанӯпагаппама̄н̣аматте вӣте танте т̣хитам̣йева адхит̣т̣ха̄таббанти аттхо.

46. ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти ‘сиккхам̣ аппаччаккха̄йа гихибха̄вӯпагаманена̄’ти тӣсупи ган̣т̣хипадесу вуттам̣, там̣ йуттам̣ ан̃н̃асса да̄не вийа чӣваре нира̄лайабха̄венева париччаттатта̄. кечи пана ‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти бхиккхунийа̄ гихибха̄вӯпагаманенева̄ти етаматтхам̣ гахетва̄ бхиккху пана виббхамантопи йа̄ва сиккхам̣ на паччаккха̄ти, та̄ва бхиккхуйева̄ти адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣ’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ ‘бхиккхунийа̄ хӣна̄йа̄ваттанена̄’ти висесетва̄ авуттатта̄. бхиккхунийа̄ хи гихибха̄вӯпагаманена адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ висум̣ ваттаббам̣ наттхи тасса̄ виббхаманенева ассаман̣ӣбха̄вато. сиккха̄паччаккха̄нена̄ти пана идам̣ саче бхиккхулин̇ге т̣хитова сиккхам̣ паччаккха̄ти, тасса ка̄йалаггампи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣти дассанаттхам̣ вутта’’нти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.469) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.469) пана ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄ти идам̣ антимаваттхум̣ аджджха̄паджджитва̄ бхиккхупат̣ин̃н̃а̄йа т̣хитасса чева титтхийапаккантасса ча бхиккхунийа̄ ча бхиккхунибха̄ве нирапеккхата̄йа гихилин̇гатиттхийалин̇гаггахан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. сиккхам̣ аппаччаккха̄йа гихибха̄вӯпагаманам̣ сандха̄йа вуттанти кечи ваданти, там̣ на йуттам̣, тада̄пи тасса упасампаннатта̄ чӣварасса ча тасса сантакатта̄ виджаханато’’ти вуттам̣, ити има̄ни две вачана̄ни ан̃н̃аман̃н̃авируддха̄ни хутва̄ диссанти.

ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена сиккха̄паччаккха̄нена̄’’ти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) висум̣ вуттатта̄ хӣна̄йа̄ваттанте сати сиккхам̣ аппаччаккхантепи чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати, сиккхам̣ паччаккханте сати хӣна̄йа ана̄ваттантепӣти адхиппа̄йо диссати, тасма̄ сиккхам̣ аппаччаккха̄йа кевалам̣ гихибха̄вам̣ упагаччхантасса кин̃ча̄пи бхиккхубха̄во аттхи, чӣварасса ча тасса сантакатта̄ виджаханам̣, татха̄пи ‘‘хӣна̄йа̄ваттанена̄’’ти вуттатта̄ гихибха̄вӯпагаманенева адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ сийа̄ йатха̄ там̣ лин̇гапариваттанена. гихибха̄вам̣ анупагантва̄ ча кевалам̣ сиккха̄паччаккха̄нам̣ каронтасса кин̃ча̄пи бхиккхулин̇гам̣ аттхи, чӣварасса ча тасса сантакатта̄ виджаханам̣, татха̄пи ‘‘сиккха̄паччаккха̄нена̄’’ти вуттатта̄ сиккха̄паччаккха̄ненева адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ сийа̄ йатха̄ там̣ паччуддхаран̣е, тасма̄ бхиккху ва̄ хоту бхиккхунӣ ва̄, хӣна̄йа̄ваттисса̄мӣти читтена гихилин̇гаггахан̣ена чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати. сиккха̄паччаккха̄нена пана бхиккхуссева чӣварам̣ бхиккхунийа̄ сиккха̄паччаккха̄на̄бха̄ва̄ти айамамха̄кам̣ кханти. антимаваттхуаджджха̄паннакатиттхийапаккантака̄нам̣ пана чӣварасса адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ана̄гататта̄ тесан̃ча хӣна̄йа̄ватта̄навоха̄ра̄бха̄ва̄ вича̄ретаббам̣.

канит̣т̣хан̇гулинакхавасена̄ти хет̣т̣химапариччхедам̣ дассети. орато паратоти еттха ча ‘‘орато чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ бхиндати, парато на бхиндатӣ’’ти вуттам̣. катхам̣ орапарабха̄во ведитабботи? йатха̄ надӣпариччхинне падесе манусса̄нам̣ васанадиса̄бха̄ге тӣрам̣ оримам̣ на̄ма хоти, итарадиса̄бха̄ге тӣрам̣ па̄римам̣ на̄ма, татха̄ бхиккхӯнам̣ нива̄санапа̄рупанат̣т̣ха̄набхӯтам̣ чӣварасса маджджхат̣т̣ха̄нам̣ йатха̄вуттавидаттхиа̄диппама̄н̣асса падесасса орам̣ на̄ма, чӣварапарийантат̣т̣ха̄нам̣ парам̣ на̄ма, ити локато ва̄ йатха̄ ча орато бхогам̣ парато антам̣ катва̄ чӣварам̣ т̣хапетаббанти вутте бхиккхуно абхимукхат̣т̣ха̄нам̣ орам̣ на̄ма, итарат̣т̣ха̄нам̣ парам̣ на̄ма, евам̣ бхиккхӯнам̣ нива̄санапа̄рупанат̣т̣ха̄нам̣ орам̣ на̄ма, итарам̣ парам̣ на̄ма. евам̣ са̄санато ва̄ орапарабха̄во ведитаббо. тенева йо пана дуббалат̣т̣ха̄не пат̣хамам̣ аггал̣ам̣ датва̄ паччха̄ дуббалат̣т̣ха̄нам̣ чхиндитва̄ апанети, адхит̣т̣ха̄нам̣ на бхиджджати. ман̣д̣алапариваттанепи есева найоти сакаласмим̣ чӣваре адхит̣т̣ха̄набхиджджана̄бхиджджанабха̄во дассито. тена вуттам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.469) ‘‘еса найоти имина̄ пама̄н̣айуттесу йаттха каттхачи чхидде адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахатӣтиа̄диаттхам̣ сан̇ган̣ха̄тӣ’’ти.

кхуддакам̣ чӣваранти мут̣т̣хипан̃чака̄дибхедаппама̄н̣ато анӯнамева кхуддакачӣварам̣. махантам̣ ва̄ кхуддакам̣ каротӣти еттха тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ чатӯсу пассесу йасмим̣ падесе чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати, тасмим̣ падесе самантато чхиндитва̄ кхуддакам̣ каронтасса адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахатӣти адхиппа̄йо. вимативиноданийам̣ пана вуттам̣ ‘‘махантам̣ ва̄ кхуддакам̣ ва̄ каротӣти еттха атимахантам̣ чӣварам̣ мут̣т̣хипан̃чака̄дипаччхимаппама̄н̣айуттам̣ катва̄ самантато чхинданенапи виччхинданака̄ле чхиджджама̄нат̣т̣ха̄нам̣ чхиддасан̇кхам̣ на гаччхати, адхит̣т̣ха̄нам̣ на виджахати ева̄ти сиджджхати, ‘гхат̣етва̄ чхиндати на бхиджджатӣ’ти вачанена ча самети. париккха̄рачол̣ам̣ пана викаппанӯпагапаччхимаппама̄н̣ато ӯнам̣ катва̄ чхиддам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ виджахати адхит̣т̣ха̄насса аниссайатта̄, та̄ни пуна баддха̄ни гхат̣ита̄ни пуна адхит̣т̣ха̄таббамева̄ти ведитаббам̣. кечи пана ‘вассикаса̄т̣икачӣваре двидха̄ чхинне йадипи екекам̣ кхан̣д̣ам̣ паччхимаппама̄н̣ам̣ хоти, екасмим̣йева кхан̣д̣е адхит̣т̣ха̄нам̣ тит̣т̣хати, на итарасмим̣, две пана на ват̣т̣антӣ’ти вуттатта̄ нисӣданакан̣д̣упат̣иччха̄дӣсупи есева найоти вадантӣ’’ти.

47. саммукхе паватта̄ саммукха̄ти паччаттавачанам̣, тан̃ча викаппана̄висесанам̣, тасма̄ ‘‘саммукхе’’ти бхумматтхе ниссаккавачанам̣ катва̄пи аттхам̣ ваданти, абхимукхети аттхо. атха ва̄ саммукхена аттано ва̄ча̄йа ева викаппана̄ саммукха̄викаппана̄. параммукхена викаппана̄ параммукха̄викаппана̄ти каран̣аттхенапи аттхо дат̣т̣хаббо. айамева па̄л̣ийа̄ самети. саннихита̄саннихитабха̄ванти а̄саннадӯрабха̄вам̣. етта̄вата̄ нидхетум̣ ват̣т̣атӣти еттакенева викаппана̄киччасса нит̣т̣хитатта̄ атирекачӣварам̣ на хотӣти даса̄ха̄тиккаме ниссаггийам̣ на джанетӣти адхиппа̄йо. парибхун̃джитум̣…пе… на ват̣т̣атӣти сайам̣ апаччуддха̄ран̣апарибхун̃джане па̄читтийам̣, адхит̣т̣хахане паресам̣ виссаджджане ча дуккат̣ан̃ча сандха̄йа вуттам̣. парибхога̄дайопи ват̣т̣антӣти парибхогависсаджджанаадхит̣т̣ха̄на̄ни ват̣т̣анти. апи-саддена нидхетумпи ват̣т̣атӣти аттхо. етена паччуддха̄репи кате чӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тука̄мена викаппитачӣварамева хоти, на атирекачӣварам̣, там̣ пана тичӣвара̄дина̄мена адхит̣т̣ха̄тука̄мена адхит̣т̣хахитаббам̣, итарена викаппитачӣварамева катва̄ парибхун̃джитаббанти дассети.

кечи пана ‘‘йам̣ викаппитачӣварам̣, там̣ йа̄ва парибхогака̄ла̄ апаччуддхара̄петва̄ нидахетаббам̣, парибхогака̄ле пана сампатте паччуддхара̄петва̄ адхит̣т̣хахитва̄ парибхун̃джитаббам̣. йади хи тато пуббепи паччуддхара̄пеййа, паччуддха̄ренева викаппана̄йа вигататта̄ атирекачӣварам̣ на̄ма хоти, даса̄ха̄тиккаме паттева ниссаггийам̣, тасма̄ йам̣ апарибхун̃джитва̄ т̣хапетаббам̣, тадева викаппетаббам̣. паччуддха̄ре ча кате антодаса̄хейева адхит̣т̣ха̄таббам̣. йан̃ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) ‘тато парам̣ парибхога̄ди ват̣т̣атӣ’тиа̄ди вуттам̣, там̣ па̄л̣ийа̄ вируджджхатӣ’’ти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтамева. па̄л̣ийан̃хи ‘‘антодаса̄хам̣ адхит̣т̣хети викаппетӣ’’ти (па̄ра̄. 469) ча ‘‘са̄мам̣ чӣварам̣ викаппетва̄ апаччуддха̄ран̣ам̣ парибхун̃джеййа па̄читтийа’’нти (па̄чи. 373) ча ‘‘ана̄патти со ва̄ дети, тасса ва̄ висса̄санто парибхун̃джатӣ’’ти (па̄чи. 376) ча са̄ман̃н̃ато вуттатта̄, ат̣т̣хакатха̄йан̃ча (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469) ‘‘имам̣ чӣварам̣ ва̄ викаппанам̣ ва̄ паччуддхара̄мӣ’’тиа̄дина̄ паччуддха̄рам̣ адассетва̄ ‘‘майхам̣ сантакам̣ парибхун̃джа ва̄ виссаджджехи ва̄ йатха̄паччайам̣ карохӣ’’ти евам̣ аттано сантакаттам̣ амочетва̄ва парибхога̄дивасена паччуддха̄расса вуттатта̄, ‘‘тато пабхути парибхога̄дайопи ват̣т̣антӣ’’ти адхит̣т̣ха̄нам̣ вина̄пи висум̣ парибхогасса нидха̄насса ча вуттатта̄ викаппана̄нантарамева паччуддхара̄петва̄ анадхит̣т̣хахитва̄ ева ча тичӣварарахитам̣ викаппана̄рахам̣ чӣварам̣ парибхун̃джитун̃ча нидахитун̃ча идам̣ па̄т̣еккам̣ винайакамманти кха̄йати. апича бахӯнам̣ патта̄нам̣ викаппетум̣ паччуддхаретун̃ча вуттатта̄ паччуддха̄ре тесам̣ атирекапаттата̄ дассита̄ти сиджджхати тесу екассева адхит̣т̣ха̄таббато, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатанайенева гахетаббам̣.

миттоти дал̣хамитто. сандит̣т̣хоти дит̣т̣хаматто, на дал̣хамитто. пан̃н̃аттиковидо на хотӣти евам̣ викаппите анантарамева евам̣ паччуддхаритаббанти винайакаммам̣ на джа̄на̄ти. тена̄ха ‘‘на джа̄на̄ти паччуддхариту’’нти. имина̄пи четам̣ ведитаббам̣ ‘‘викаппана̄саманантарамева паччуддха̄ро ка̄таббо’’ти. викаппитавикаппана̄ на̄меса̄ ват̣т̣атӣти адхит̣т̣хитаадхит̣т̣ха̄нам̣ вийа̄ти адхиппа̄йо.

48. евам̣ чӣваре адхит̣т̣ха̄навикаппана̄найам̣ дассетва̄ ида̄ни патте адхит̣т̣ха̄навикаппана̄найам̣ дассенто ‘‘патте пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха патати пин̣д̣апа̄то еттха̄ти патто, джинаса̄санабха̄во бхиккха̄бха̄джанависесо. вуттан̃хи ‘‘паттам̣ паккхе дале патто, бха̄джане со гате тисӯ’’ти, тасмим̣ патте. пана̄ти паккхантараттхе нипа̄то. найоти адхит̣т̣ха̄навикаппана̄найо. чӣваре вуттаадхит̣т̣ха̄навикаппана̄найато ан̃н̃абхӯто айам̣ ваккхама̄но патте адхит̣т̣ха̄навикаппана̄найо ведитабботи йоджана̄. паттам̣ адхит̣т̣хахантена пама̄н̣айуттова адхит̣т̣ха̄таббо, на аппама̄н̣айуттоти самбандхо. тена пама̄н̣ато ӯна̄дхике патте адхит̣т̣ха̄нам̣ на рухати, тасма̄ та̄дисам̣ паттам̣ бха̄джанапарибхогена парибхун̃джитаббанти дассети. ваккхати хи ‘‘ете бха̄джанапарибхогена парибхун̃джитабба̄, на адхит̣т̣ха̄нӯпага̄ на викаппанӯпага̄’’ти.

две магадхана̄л̣ийоти еттха магадхана̄л̣и на̄ма йа̄ ма̄гадхика̄йа тула̄йа ад̣д̣хатерасапалапаримитам̣ удакам̣ ган̣ха̄ти. сӣхал̣адӣпе пакатина̄л̣ито кхуддака̄ хоти, дамил̣ана̄л̣ито пана маханта̄. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.602) ‘‘магадхана̄л̣и на̄ма ад̣д̣хатерасапала̄ хотӣти андхакат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. сӣхал̣адӣпе пакатина̄л̣и маханта̄, дамил̣ана̄л̣и кхуддака̄, магадхана̄л̣ипама̄н̣айутта̄, та̄йа магадхана̄л̣ийа̄ дийад̣д̣хана̄л̣и ека̄ сӣхал̣ана̄л̣и хотӣти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта’’нти. атха ва̄ магадхана̄л̣и на̄ма йа̄ пан̃ча куд̣ува̄ни екан̃ча мут̣т̣хим̣ ека̄йа ча мут̣т̣хийа̄ татийабха̄гам̣ ган̣ха̄ти. вуттан̃хетам̣ са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.598-602) ‘‘магадхана̄л̣и на̄ма чхапасата̄ на̄л̣ӣти кечи. ‘ат̣т̣хапасата̄’ти апаре. таттха пурима̄нам̣ матена типасата̄йа на̄л̣ийа̄ две на̄л̣ийо ека̄ магадхана̄л̣и хоти. паччхима̄нам̣ чатупасата̄йа на̄л̣ийа̄ две на̄л̣ийо ека̄ магадхана̄л̣и. а̄чарийадхаммапа̄латтхерена пана пакатийа̄ чатумут̣т̣хикам̣ куд̣увам̣, чатукуд̣увам̣ на̄л̣икам̣, та̄йа на̄л̣ийа̄ сол̣аса на̄л̣ийо дон̣ам̣, там̣ пана магадхана̄л̣ийа̄ два̄даса на̄л̣ийо хонтӣти вуттам̣, тасма̄ тена найена магадхана̄л̣и на̄ма пан̃ча куд̣ува̄ни екан̃ча мут̣т̣хим̣ ека̄йа мут̣т̣хийа̄ татийабха̄ган̃ча ган̣ха̄тӣти ведитабба’’нти. таттха куд̣увоти пасато. вуттан̃хи абхидха̄наппадӣпика̄йам̣ –

‘‘куд̣уво пасато еко;

паттхо те чатуро сийум̣;

а̄л̣хако чатуро паттха̄;

дон̣ам̣ ва̄ чатура̄л̣хака’’нти.

атха ва̄ магадхана̄л̣и на̄ма йа̄ чатукуд̣ува̄йа на̄л̣ийа̄ чатассо на̄л̣ийо ган̣ха̄ти. вуттан̃хетам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.602) ‘‘дамил̣ана̄л̣ӣти пура̄н̣акана̄л̣им̣ сандха̄йа вуттам̣. са̄ ча чатумут̣т̣хикехи куд̣увехи ат̣т̣хакуд̣ува̄, та̄йа на̄л̣ийа̄ две на̄л̣ийо магадхана̄л̣и ган̣ха̄ти, пура̄н̣а̄ пана сӣхал̣ана̄л̣и тиссо на̄л̣ийо ган̣ха̄тӣти ваданти, тесам̣ матена магадхана̄л̣и ида̄ни ваттама̄на̄йа чатукуд̣ува̄йа дамил̣ана̄л̣ийа̄ чатуна̄л̣ика̄ хоти, тато магадхана̄л̣ито упад̣д̣хан̃ча пура̄н̣адамил̣ана̄л̣исан̇кха̄там̣ паттхам̣ на̄ма хоти, етена ча омако на̄ма патто паттходанам̣ ган̣ха̄тӣти па̄л̣ивачанам̣ самети. локийехипи –

‘локийам̣ магадхан̃чети, паттхадвайамуда̄хат̣ам̣;

локийам̣ сол̣асапалам̣, ма̄гадхам̣ дигун̣ам̣ мата’нти. (ви. ви. т̣ӣ. 1.602) –

евам̣ локе на̄л̣ийа̄ магадхана̄л̣и дигун̣а̄ти дассита̄. еван̃ча гайхама̄не омакапаттасса ча йа̄панаматтоданага̄хика̄ ча сиддха̄ хоти. на хи сакка̄ ат̣т̣хакуд̣увато ӯноданага̄хина̄ паттена атхӯпӣкатам̣ пин̣д̣апа̄там̣ парийеситва̄ йа̄петум̣. тенева вуттам̣ веран̃джакан̣д̣ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘паттхо на̄ма на̄л̣иматтам̣ хоти, екасса пурисасса алам̣ йа̄пана̄йа̄’ти’’. вуттампи хетам̣ джа̄такат̣т̣хакатха̄йам̣ (джа̄. ат̣т̣ха. 5.21.192) ‘‘паттходано на̄ламайам̣ дувинна’’нти, ‘‘екасса диннам̣ двиннам̣ тин̣н̣ам̣ пахотӣ’’ти ча, тасма̄ идха вуттанайа̄нуса̄рена гахетаббанти. а̄лопасса а̄лопасса анурӯпанти оданасса чатубха̄гаматтам̣. вуттан̃хетам̣ маджджхиманика̄йе брахма̄йусуттасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ (ма. ни. ат̣т̣ха. 2.387) ‘‘бйан̃джанасса матта̄ на̄ма оданачатуттхабха̄го’’ти. оданагатика̄нӣти оданасса гати гати йесам̣ та̄ни оданагатика̄ни. гатӣти ча ока̄со оданасса антопависанасӣлатта̄ оданасса ока̄сойева тесам̣ ока̄со хоти, на ан̃н̃ам̣ аттано ока̄сам̣ гавесантӣти аттхо. бха̄джанапарибхогена̄ти удака̄харан̣а̄дина̄ бха̄джанапарибхогена.

евам̣ пама̄н̣ато адхит̣т̣ха̄нӯпагавикаппанӯпагапаттам̣ дассетва̄ ида̄ни па̄като мӯлато ча там̣ дассетум̣ ‘‘пама̄н̣айутта̄нампӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха айопатто пан̃чахи па̄кехи паттоти камма̄рапаккам̣йева анадхит̣т̣хахитва̄ саман̣аса̄руппанӣлаван̣н̣акаран̣аттха̄йа пунаппунам̣ на̄на̄самбха̄рехи пачитаббо, айопаттасса атикаккхал̣атта̄ камма̄рапа̄кена саддхим̣ пан̃чава̄рапаккойева саман̣аса̄руппанӣлаван̣н̣о хоти. маттика̄патто двӣхи па̄кехи паккоти еттха̄пи есева найо. тасса пана мудукатта̄ кумбхака̄ракапа̄кена саддхим̣ двива̄рапаккопи саман̣аса̄руппанӣлаван̣н̣о хоти. евам̣ катойева хи патто адхит̣т̣ха̄нӯпаго викаппанӯпаго ча хоти, на̄като. тена ваккхати ‘‘па̄ке ча мӯле ча сунит̣т̣хитейева адхит̣т̣ха̄нӯпаго хоти. йо адхит̣т̣ха̄нӯпаго, свева викаппанӯпаго’’ти (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 48). со хаттхам̣ а̄гатопи ана̄гатопи адхит̣т̣ха̄таббо викаппетабботи етена дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄тум̣ викаппетун̃ча лабхати, т̣хапитат̣т̣ха̄насаллаккхан̣амева пама̄н̣анти дассети. ида̄ни тамеваттхам̣ виттха̄ретума̄ха ‘‘йади хӣ’’тиа̄ди. хи-саддо виттха̄раджотако. таттха пачитва̄ т̣хапесса̄мӣти ка̄л̣аван̣н̣апа̄кам̣ сандха̄йа вуттам̣.

ида̄ни патта̄дхит̣т̣ха̄нам̣ дассетума̄ха ‘‘таттха две паттасса адхит̣т̣ха̄на̄’’тиа̄ди. таттха са̄мантавиха̄рети идам̣ упалаккхан̣авасена вуттам̣, тато дӯре т̣хитампи адхит̣т̣ха̄таббамева. т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ти идампи упача̄раматтам̣, паттасаллаккхан̣амеветтха пама̄н̣ам̣.

ида̄ни адхит̣т̣ха̄навиджаханам̣ дассетум̣ ‘‘евам̣ аппаматтасса’’тйа̄дима̄ха. таттха патте ва̄ чхиддам̣ хотӣти мукхават̣т̣ито хет̣т̣ха̄ дван̇гуламаттока̄сато пат̣т̣ха̄йа йаттха каттхачи чхиддам̣ хоти.

саттаннам̣ дхан̃н̃а̄нанти –

‘‘са̄ли вӣхи ча кудрӯсо;

годхӯмо варако йаво;

кан̇гӯти сатта дхан̃н̃а̄ни;

нӣва̄ра̄дӣ ту таббхида̄’’ти. –

вутта̄нам̣ саттавидха̄нам̣ дхан̃н̃а̄нам̣.

49. евам̣ патта̄дхит̣т̣ха̄нам̣ дассетва̄ ида̄ни паттавикаппанам̣ дассетум̣ ‘‘викаппане пана̄’’тиа̄дима̄ха. там̣ чӣваравикаппане вуттанайенева ведитаббам̣.

50. евам̣ викаппана̄найам̣ дассетва̄ ида̄ни патте бхинне каттаббавидхим̣ дассетума̄ха ‘‘евам̣ адхит̣т̣хахитва̄’’ичча̄ди. таттха апаттоти имина̄ адхит̣т̣ха̄навиджаханампи дассети. пан̃чабандханепи патте апарипун̣н̣апа̄ке патте вийа адхит̣т̣ха̄нам̣ на рухати. ‘‘типупат̣т̣ена ва̄’’ти вуттатта̄ тамбалоха̄дикаппийалохехи айопаттасса чхиддам̣ чха̄детум̣ ват̣т̣ати. тенева ‘‘лохаман̣д̣алакена̄’’ти вуттам̣. суддхехи…пе… на ват̣т̣атӣти идам̣ ун̣хабходжане паккхитте вилӣйама̄натта̄ вуттам̣. пха̄н̣итам̣ джха̄петва̄ па̄са̄н̣ачун̣н̣ена бандхитум̣ ват̣т̣атӣти па̄са̄н̣ачун̣н̣ена саддхим̣ пха̄н̣итам̣ пачитва̄ татха̄паккена па̄са̄н̣ачун̣н̣ена бандхитум̣ ват̣т̣ати. апарибхогена̄ти айуттапарибхогена. ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве а̄дха̄рака’’нти вуттатта̄ ман̃чапӣт̣ха̄дӣсу йаттха каттхачи а̄дха̄ракам̣ т̣хапетва̄ таттха паттам̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣ати а̄дха̄ракат̣т̣хапанока̄сасса анийамитатта̄ти ваданти.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

адхит̣т̣ха̄навикаппанавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

ат̣т̣хамо париччхедо.