33. камма̄каммавиниччхайакатха̄
249. евам̣ гарука̄паттивут̣т̣ха̄навиниччхайакатхам̣ катхетва̄ ида̄ни камма̄каммавиниччхайакатхам̣ катхетум̣ ‘‘камма̄камманти еттха пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха самаггена сан̇гхена карӣйате танти каммам̣, апалокана̄дичатуббидхавинайакаммам̣. итарасмимпи есева найо. а-ка̄ро вуддхиаттхо, на вуддхиппаттам̣ каммам̣ акаммам̣. камман̃ча акамман̃ча камма̄каммам̣ ваджджа̄ваджджам̣ вийа, пхала̄пхалам̣ вийа ча. таттха ча камманти апалоканакамман̃аттикаммадвайам̣. акамманти н̃аттидутийакамман̃аттичатауттхакаммадвайам̣. атха ва̄ камманти чатӯсупи етесу лахукакаммам̣. акамманти гарукакаммам̣. камма̄камманти еттха пана виниччхайо евам̣ ведитабботи йоджана̄. таттха пана̄ти паккхантараттхе нипа̄то, гарука̄паттивут̣т̣ха̄навиниччхайакатха̄паккхато ан̃н̃о камма̄каммавиниччхайакатха̄паккхо ведитабботи ва̄ майа̄ вуччатети ва̄ аттхо.
чатта̄ри камма̄нӣти еттха чатта̄рӣти париччхеданидассанам̣. тена винайакамма̄ни на̄ма чатта̄ри ева хонти, на ито ӯна̄дхика̄нӣти дассети. камма̄нӣти париччхиннакамманидассанам̣. апалоканакаммантиа̄дӣни париччхиннакамма̄нам̣ уддесакатханам̣. таттха апалокӣйате а̄йа̄чӣйате апалоканам̣, апапуббалокадха̄ту а̄йа̄чанаттхе, йупаччайо бха̄ваттхава̄чако. апалоканавасена каттаббам̣ каммам̣ апалоканакаммам̣, сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ апалокетва̄ сан̇гха̄нуматийа̄ каттаббам̣ каммам̣. н̃а̄пана̄ н̃атти, сан̇гхасса джа̄на̄пана̄ти аттхо. н̃аттийа̄ каттаббам̣ каммам̣ н̃аттикаммам̣, анусса̄ванам̣ акатва̄ суддхан̃аттийа̄йева каттаббакаммам̣. двиннам̣ пӯран̣ӣ дутийа̄, н̃атти дутийа̄ етасса каммасса̄ти н̃аттидутийам̣, н̃аттидутийан̃ча там̣ камман̃ча̄ти н̃аттидутийакаммам̣, ека̄йа н̃аттийа̄ ека̄йа анусса̄вана̄йа каттаббакаммам̣. чатуннам̣ пӯран̣ӣ чатуттхӣ, н̃атти чатуттхӣ етасса каммасса̄ти н̃аттичатуттхам̣, н̃аттичатуттхан̃ча там̣ камман̃ча̄ти н̃аттичатуттхакаммам̣, ека̄йа н̃аттийа̄ тӣхи анусса̄вана̄хи каттаббакаммам̣. тена ваккхати ‘‘апалоканакаммам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄’’тиа̄ди.
евам̣ чатта̄ри камма̄ни уддиситва̄ парива̄ре (пари. 482 а̄дайо) каммавагге а̄гатанайенева тесам̣ чатуннам̣ камма̄нам̣ випаттика̄ран̣а̄ни пуччхитва̄ виссаджджетум̣ ‘‘има̄ни чатта̄ри камма̄ни катиха̄ка̄рехи випаджджанти? пан̃чаха̄ка̄рехи випаджджантӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха ваттхутоти винайакаммасса ка̄ран̣абхӯтаваттхуто. н̃аттито анусса̄ванатоти двепи каммава̄ча̄йамева. сӣматоти каммакаран̣ат̣т̣ха̄набхӯтабаддхасӣмато. парисатоти каммаппаттачханда̄рахабхӯтака̄ракасан̇гхато. та̄нийева хи пан̃ча саббесам̣ винайакамма̄нам̣ випаттика̄ран̣а̄ни хонти.
тато там̣ каммавипаттика̄ран̣абхӯтам̣ ваттхум̣ па̄л̣инайена виттха̄ретум̣ ‘‘саммукха̄каран̣ӣйам̣ каммам̣ асаммукха̄ кароти, ваттхувипаннам̣ адхаммакамма’’нтйа̄дима̄ха. таттха саммукха̄каран̣ӣйам̣ пат̣ипуччха̄каран̣ӣйам̣ пат̣ин̃н̃а̄йакаран̣ӣйанти имесам̣ тин̣н̣ам̣ ататха̄каран̣ена, сативинайо амӯл̣хавинайо тассапа̄пийасика̄ таджджанӣйакаммам̣ нийасакаммам̣ пабба̄джанӣйакаммам̣ пат̣иса̄ран̣ӣйакаммам̣ уккхепанӣйакаммам̣ парива̄со мӯла̄йапат̣икассана̄ ма̄наттам̣ аббха̄нам̣ упасампаданти имесам̣ терасакамма̄нам̣ ан̃н̃акамма̄рахасса ан̃н̃акаммакаран̣ена, упосатхо пава̄ран̣а̄ти имесам̣ двиннам̣ адивасе каран̣ена, пан̣д̣ако тхеййасам̣ва̄сако титтхийапаккантако тираччха̄нагато ма̄тугха̄тако питугха̄тако арахантагха̄тако лохитуппа̄дако сан̇гхабхедако бхиккхунидӯсако убхатобйан̃джанако ӯнавӣсативассо антимаваттхуаджджха̄паннапубботи имесам̣ терасаннам̣ пуггала̄нам̣ упасампада̄каммакаран̣ена ити има̄ни екатим̣са камма̄ни ваттхувипаннам̣ адхаммакаммам̣ хоти. н̃аттито пан̃ча, анусса̄ванато пан̃ча̄ти има̄ни даса ка̄ран̣а̄ни антокаммава̄ча̄йамева лабханти, сӣмато ека̄даса ка̄ран̣а̄ни сӣма̄саммутивасена лабханти, парисато два̄даса ка̄ран̣а̄ни чатуваггапан̃чаваггадасаваггавӣсативаггасан̇кха̄тесу чатӯсу сан̇гхесу екекасмим̣ каммапаттачханда̄рахасаммукхӣбхӯтасан̇кха̄та̄нам̣ тин̣н̣ам̣ тин̣н̣ам̣ сан̇гха̄нам̣ васена лабхантӣти.
евам̣ каммавипаттика̄ран̣а̄ни дассетва̄ пуна чатуваггасан̇гха̄дӣсу саннисинна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ висесана̄мам̣ дассетум̣ ‘‘чатуваггакаран̣е камме’’тиа̄дима̄ха. там̣ сувин̃н̃еййамева.
250. тато парам̣ чатуннам̣ камма̄нам̣ т̣ха̄нам̣ сан̇кхепато дассетум̣ ‘‘апалоканакаммам̣ кати т̣ха̄на̄ни гаччхатӣ’’тиа̄дима̄ха. тампи сувин̃н̃еййамева.
251. тато та̄нийева камма̄ни тесу т̣ха̄несу паватта̄ни виттха̄рато пака̄сетука̄мо ‘‘айам̣ та̄ва па̄л̣инайо. айам̣ панеттха а̄дито пат̣т̣ха̄йа виниччхайакатха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха тассам̣ виниччхайакатха̄йам̣ чатӯсу каммесу катамам̣ апалоканакаммам̣ на̄ма̄ти пуччха̄йам̣ там̣ дассетума̄ха ‘‘апалоканакаммам̣ на̄ма̄’’тиа̄ди. таттха сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄ти авиппава̄сасан̇кха̄тамаха̄сӣмат̣т̣хакам̣ сан̇гхам̣ содхетва̄. на хи кхан̣д̣асӣма̄йа саннипатите сан̇гхе содхетаббакиччам̣ аттхи, авиппава̄сасӣма̄сан̇кха̄та̄йа маха̄сӣма̄йа пана виттха̄ратта̄ бахӯнам̣ бхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄натта̄ самаггабха̄ваттхам̣ содхетаббам̣ хоти. чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ти тиссам̣ сӣма̄йам̣ чатувагга̄диган̣ам̣ пӯретва̄ хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ т̣хитехи бхиккхӯхи ан̃н̃есам̣ хаттхапа̄сам̣ ана̄гата̄нам̣ пакататтабхиккхӯнам̣ чхандам̣ а̄харитва̄. вуттан̃хи ‘‘чатуваггакаран̣е камме чатта̄ро бхиккхӯ пакататта̄ каммаппатта̄, авасеса̄ пакататта̄ чханда̄раха̄’’ти (пари. 497). самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ти чхандасса а̄харитатта̄ хаттхапа̄сам̣ а̄гата̄пи ана̄гата̄пи саббе бхиккхӯ самагга̄йева хонти, тасма̄ самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄. тиккхаттум̣ са̄ветва̄ти ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо’’тиа̄дина̄ каммава̄чам̣ абхан̣итва̄ ‘‘руччати сан̇гхасса. дутийампи…пе… татийампи руччати сан̇гхасса̄’’ти тиккхаттум̣ са̄ветва̄ каттаббакаммам̣ апалоканакаммам̣ на̄ма̄ти йоджана̄. вуттанайенева̄ти апалоканакамме вуттанайенева. имина̄ ‘‘сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄, чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄’’ти идам̣ двайам̣ атидисати. итаресупи есева найо.
таттха тесу чатӯсу каммесу ким̣ ан̃н̃акаммам̣ итаракаммавасена ка̄таббанти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘татра’’ичча̄ди. евам̣ хоту, евам̣ санте ависесена саббампи каммам̣ ан̃н̃авасена каттаббанти а̄ха ‘‘н̃аттидутийакаммам̣ пана̄’’тиа̄ди. таттха пана-саддо висесаттхаджотако, н̃аттидутийакамме пана висесо аттхӣти аттхо. ито пара̄ни сувин̃н̃еййа̄нева. пат̣иккхиттамева ат̣т̣хакатха̄йанти аджджха̄ха̄расамбандхо. йади евам̣ аккхарапарихӣна̄дӣсу сантесу каммакопо сийа̄ти чоданам̣ манаси катва̄ а̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. таттха аккхарапарихӣнанти ‘‘сун̣а̄ту ме’’тиа̄дӣсу су-ка̄ра н̣а̄-ка̄ра ту-ка̄ра̄дӣнам̣ бхассанам̣. падапарихӣнанти сун̣а̄тӯтиа̄дӣнам̣ вибхатйантапада̄нам̣ бхассанам̣. дуруттападам̣ пана упари ваккхати.
ида̄ни пунаппунавачане пайоджанам̣ дассенто ‘‘идам̣ акуппакамме дал̣хикаммам̣ хоти, куппакамме каммам̣ хутва̄ тит̣т̣хатӣ’’ти а̄ха. таттха иданти идам̣ пунаппунам̣ вуттакаммам̣. акуппакаммети акуппе т̣ха̄на̄рахе пурекатакамме. дал̣хикаммам̣ хотӣти тхиратаракаммам̣ хоти ека̄йа раджджуйа̄ бандхитаббабха̄ре дутийататийа̄дираджджӯхи бандханам̣ вийа. куппакаммети аккхарапарихӣна̄дивасена куппе ат̣т̣ха̄на̄рахе пурекатакамме. каммам̣ хутва̄ тит̣т̣хатӣти пунаппунам̣ вутте сати тесам̣ аккхарапарихӣна̄дӣнам̣ содхитатта̄ парисуддхакаммам̣ хутва̄ тит̣т̣хати. акуппакамме куппакаммети ва̄ бха̄венабха̄валаккхан̣аттхе бхуммавачанам̣. пуретарам̣ катакаммасмим̣ акуппакамме сати паччха̄ идам̣ пунаппунам̣ вуттакаммам̣ дал̣хикаммам̣ хоти, пурекатакаммасмим̣ куппакамме сати идам̣ пунаппунам̣ вуттакаммам̣ акуппам̣ т̣ха̄на̄рахам̣ парисуддхакаммам̣ хутва̄ тит̣т̣хатӣти. имам̣ па̄т̣хам̣ нисса̄йа а̄чарийавара̄ екапуггалампи анекаккхаттум̣ упасампадакаммам̣ каронти. касма̄ пана те бхиккхӯ ладжджӣпесалабахуссутасиккха̄ка̄мабхӯта̄нам̣ аттано а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ сантике сиккхам̣ ган̣хантӣти? на те аттано а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ сантика̄ ладдхасиккхам̣ паччаккха̄йа ан̃н̃ам̣ ган̣ханти, атха кхо та̄йа ева саддхим̣ дигун̣атигун̣ам̣ каронти. евам̣ сантепи пуримасиккха̄йа асаддаханта̄йева кареййум̣, но саддаханта̄ти? но асаддаханта̄, саддаханта̄пи те бхиккхӯ пунаппунакаран̣е йуттитопи а̄гаматопи а̄дӣнавам̣ апассанта̄ а̄нисам̣самева пассанта̄ каронтӣти.
катхам̣ йуттито а̄нисам̣сам̣ пассанти? йатха̄ хи локе абхиситтампи ра̄джа̄нам̣ пунаппуна̄бхисин̃чане а̄дӣнавам̣ на пассанти, атха кхо абхисека̄нубха̄вена ра̄джиддхиппаттата̄дӣхи ка̄ран̣ехи а̄нисам̣самева пассанти, йатха̄ ча са̄сане четийам̣ ва̄ пат̣имам̣ ва̄ нит̣т̣хитасаббакиччам̣ ‘‘анекаджа̄тисам̣са̄ра’’нтиа̄дӣхи бхагавато вачанехи абхисекаман̇галам̣ каронта̄пи пунаппунакаран̣е а̄дӣнавам̣ апассанта̄ атирекатарам̣ махиддхиката̄маха̄нубха̄вата̄диа̄нисам̣самева пассанта̄ пунаппунам̣ каронтийева, евамева катаупасампадакаммам̣ бхиккхум̣ пунадева каммава̄ча̄бхан̣ане а̄дӣнавам̣ апассанта̄ пуббе катакаммасмим̣ ваттхуа̄дӣсу пан̃часу ан̇гесу екасмимпи ан̇ге апарипун̣н̣е сати каммакопасамбхавато ида̄ни катакаммена парипун̣н̣аан̇ге сати каммасампаттисамбхаван̃ча пуббева каммасампаттисамбхавепи дал̣хикамматхиратарасамбхаван̃ча а̄нисам̣сам̣ пассанта̄ каронти. катхам̣ а̄гамато а̄нисам̣сам̣ пассанти? йатха̄вуттапарива̄рат̣т̣хакатха̄па̄т̣хавинайасан̇гахапа̄т̣хесу дуруттападасса содханаттхам̣ пунаппунам̣ ваттаббабха̄васса упалаккхан̣анайена вачанато. сесан̃аттидосаанусса̄ванадоса̄нан̃ча ваттхувипаттисӣмавипаттипарисавипаттидоса̄нан̃ча содханам̣ дасситам̣ хоти. тенева ча ка̄ран̣ена айампи паччхимапа̄т̣хо а̄чарийена вутто. тассаттхо хет̣т̣ха̄ вуттова. ити пуббе катакаммасса копасамбхавепи ида̄ни катакаммена сампаджджанасан̇кха̄там̣ а̄нисам̣сам̣ а̄гамато пассантӣти дат̣т̣хаббам̣.
кечи пана а̄чарийа̄ имам̣ ‘‘пунаппунам̣ ваттум̣ ват̣т̣атӣти па̄т̣хам̣ тасмим̣йева пат̣хамакаммакаран̣ака̄ле дуруттасодханаттхам̣ ваттаббатам̣ сандха̄йа вуттам̣, на чирака̄ле’’ти ваданти, тадетам̣ вачанам̣ нева ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатам̣, на т̣ӣка̄дӣсу виниччхитам̣, тесам̣ матиматтамева, тасма̄ на гахетаббам̣. апича тасмим̣ кхан̣е пунаппунам̣ вачанатопи апарабха̄ге вачанам̣ махаппхалам̣ хоти маха̄нисам̣сам̣. тасмин̃хи ка̄ле пунаппунам̣ бхан̣ане н̃аттидосаанусса̄ванадоса̄ни паччхимабхан̣ане сут̣т̣ху бхан̣анто содхетум̣ саккун̣еййа, на ваттхувипаттисӣмавипаттипарисавипаттидоса̄ни. тасмин̃хи кхан̣е тамева ваттху, са̄ ева сӣма̄, са̄ ева париса̄, тасма̄ та̄ни пунаппунавачанена содхетумасаккун̣еййа̄ни хонти. апарабха̄ге каронто пана пуббе апарипун̣н̣авӣсативассабха̄вена ваттхувипаттибхӯтепи ида̄ни парипун̣н̣авӣсативассатта̄ ваттхусампатти хоти, пуббе сӣмасан̇кара̄дибха̄вена сӣмавипаттисамбхавепи ида̄ни тадабха̄ваттха̄йа сут̣т̣ху содхитатта̄ сӣмасампатти хоти, пуббе ваггакамма̄дивасена парисавипаттисамбхавепи ида̄ни тадабха̄ваттха̄йа сут̣т̣ху содхитатта̄ парисасампатти хоти, евам̣ пан̃ча випаттийо содхетва̄ пан̃ча сампаттийо сампа̄детва̄ ка̄тум̣ саккун̣еййато пат̣хамака̄ле пунаппунам̣ бхан̣анатопи апарабха̄ге бхан̣анам̣ махаппхалам̣ хоти маха̄нисам̣санти ведитаббам̣.
йади евам̣ упасампадасиккха̄йа дахаро бхавеййа̄ти? на бхавеййа. касма̄? пора̄н̣асиккхам̣ аппаччаккхитва̄ та̄йа ева патит̣т̣хитатта̄ти. евам̣ сантепи пурекатакаммасса сампаджджанабха̄вена тит̣т̣ханте сати та̄йа т̣хитатта̄ адахаро сийа̄. пуримакаммасса асампаджджанабха̄вена ида̄ни катакаммейева упасампадабха̄вена тит̣т̣ханте сати касма̄ дахаро на бхавеййа̄ти? евам̣ санте дахаро бхавеййа. евам̣ дахаро сама̄но пуримасиккха̄йа вассам̣ ган̣етва̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ вандана̄дӣни сампат̣иччханто маха̄са̄ваджджо бхавеййа̄ти? евам̣ пуримасиккха̄йа ат̣т̣хитабха̄вам̣ паччхимасиккха̄йа ева ладдхупасампадабха̄вам̣ татхато джа̄нанто евам̣ каронто са̄ваджджо хоти, евам̣ пана аджа̄нанто ‘‘пуримасиккха̄йамева т̣хито’’ти ман̃н̃итва̄ евам̣ каронто анаваджджоти ведитаббо. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘ана̄патти ӯнавӣсативассам̣ парипун̣н̣асан̃н̃ӣти еттха кин̃ча̄пи упасампа̄дентасса ана̄патти, пуггало пана анупасампаннова хоти. саче пана со дасавассаччайена ан̃н̃ам̣ упасампа̄дети, там̣ че мун̃читва̄ ган̣о пӯрати, сӯпасампанно. сопи ча йа̄ва на джа̄на̄ти, та̄васса нева саггантара̄йо, на моккхантара̄йо. н̃атва̄ пана пуна упасампаджджитабба’’нти самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 406) а̄гататта̄ вин̃н̃а̄йати. евам̣ ваттхувипаннатта̄ каммакопато анупасампаннасса пуггаласса упаджджха̄йо бхавитум̣ йуттака̄ле пуна упасампаджджанена упасампаннабхӯтабха̄васса ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гататта̄ имина̄ найена сӣмавипаннапаасавипаннан̃аттивипаннаанусса̄ванавипаннабхӯтатта̄ каммакопато пуббе анупасампаннабхӯтам̣ пуггалампи апарабха̄ге вуд̣д̣хиппаттика̄лепи пан̃ча випаттидоса̄ни содхетва̄ пуна упасампадакаммава̄ча̄каран̣ена упасампа̄детум̣ ват̣т̣ати. сопи пуггало пуббакаммака̄ле анупасампанно хутва̄пи апаракаммака̄ле упасампанно хотӣти дат̣т̣хаббо.
екачче пана бхиккхӯ пора̄н̣асиккхам̣ паччаккха̄йа навасиккхамева ган̣хим̣су, те пана бхиккхӯ навасиккха̄васена дахара̄ва бхаванти, евам̣ каран̣ан̃ча ативийа гун̣ависит̣т̣хам̣ аттано навакатарам̣ бхиккхум̣ дисва̄ тасмим̣ пуггале пайирупа̄ситука̄мо там̣ пуггалам̣ аттана̄ вуд̣д̣хатарам̣ ка̄тука̄мо атта̄нам̣ дахарам̣ ка̄тука̄мо хутва̄ дхаммага̄равена каронто йутто бхавеййа. атха пана сиккха̄сампаннам̣ каттука̄мо евам̣ кареййа, сиккха̄ на̄ма пан̃чан̇гасаманна̄гате сати сампаджджати, сӣлависуддхийева ка̄ран̣ам̣ хоти, тасма̄ йади пуримасиккха̄ ат̣т̣хита̄ бхавеййа, паччаккха̄накиччам̣ наттхи, сайамева патита̄ хоти. пуримасиккха̄йа т̣хита̄йа сати виббхамитука̄мойева паччаккха̄нам̣ кареййа, на бхиккхубхавитука̄мо, со пана чатупа̄рисуддхисӣламева парисуддхам̣ кареййа, тасма̄ пора̄н̣асиккха̄йа паччаккха̄нам̣ айуттам̣ вийа диссати. тато пора̄н̣асиккхам̣ паччаккха̄йа навасиккха̄гахан̣ато пунаппунам̣ каран̣ам̣йева йуттатарам̣ диссати. касма̄? пора̄н̣асиккхам̣ паччаккха̄йа навасиккха̄гахан̣е пуримакаммам̣ асампаджджитва̄ паччхимакаммасампаджджане сати кин̃ча̄пи пуримасиккха̄ наттхи, йа̄ паччаккха̄табба̄, татха̄пи навасиккха̄йа сампаджджитатта̄ досо наттхи, дахарабха̄вам̣ паттопи йуттарӯпойева.
йади пуримакаммампи паччхимакаммампи сампаджджатийева, евам̣ сати пуримасиккха̄йа паччаккха̄нам̣ нираттхакам̣. паччхимасиккха̄йа т̣хитопи дахарабха̄вам̣ паттатта̄ айуттарӯпо. йади пана пуримакаммамева сампаджджати, на паччхимакаммам̣, евам̣ сати пуббе т̣хитапора̄н̣асиккха̄пи паччаккха̄нена патита̄. паччхимасиккха̄пи паччхимакаммасса пан̃чаннам̣ випаттӣнам̣ ан̃н̃атарена йогато на сампаджджати, тасма̄ пуримасиккха̄йа ча патитатта̄ паччхимасиккха̄йа ча аладдхатта̄ убхато бхат̣т̣хатта̄ айуттова хоти. пора̄н̣асиккхам̣ аппаччаккха̄йа навасиккха̄гахан̣е пана сати пуримакаммам̣ сампаннам̣ хутва̄ паччхимакаммам̣ асампаннам̣ хонтампи пуримасиккха̄йа патит̣т̣хитойева, пуримам̣ асампаннам̣ хутва̄ паччхимам̣ сампаннампи паччхимасиккха̄йа т̣хито ева. пуримапаччхимакаммадвайампи пан̃чахан̇гехи сампаннампи дал̣хикамматхиратарабхӯта̄йа пуримасиккха̄йа т̣хитойева со бхиккху хоти, тасма̄ пуримасиккхам̣ паччаккха̄йа навасиккха̄гахан̣ато пуримасиккхам̣ аппаччаккха̄йа пунаппунам̣ навасиккха̄гахан̣ам̣ йуттатарам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.
имам̣ пана пунаппунам̣ каронта̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ ва̄дам̣ аманасикаронта̄ ан̃н̃е а̄чарийа̄ анекаппака̄рам̣ аниччхитакатхам̣ катхенти. катхам̣? екачче тхера̄ евам̣ ваданти ‘‘ким̣ име бхиккхӯ евам̣ каронта̄ па̄ра̄джикаппаттам̣ бхиккхум̣ пуна сиккха̄йа патит̣т̣ха̄песса̄ма̄ти ман̃н̃антӣ’’ти. те тхера̄ пунаппунам̣ каммава̄чам̣ бхан̣анте бхиккхӯ дисва̄ ‘‘име бхиккхӯ имина̄ ка̄ран̣ена евам̣ каронтӣ’’ти чинтетва̄ евама̄хам̣су. екачче пана тхера̄ ‘‘касма̄ име бхиккхӯ пунаппунам̣ каронти, йатха̄ на̄ма асани екава̄рамева патантӣ сатте джӣвитаккхайам̣ па̄пети, евамева бхагавато а̄н̣а̄бхӯта̄ каммава̄ча̄ екава̄рам̣ бхан̣ама̄на̄ каммам̣ сиджджха̄пети, на анекава̄ра’’нти, тепи ‘‘каммасиджджханаттха̄йа пунаппунам̣ бхан̣антӣ’’ти чинтетва̄ евама̄хам̣су. бахаво пана бхиккхӯ пунаппунам̣ каронте дисва̄ евам̣ ваданти ‘‘име бхиккхӯ а̄чарийупаджджха̄йехи диннасиккхам̣ асаддаханта̄ евам̣ каронти, а̄чарийупаджджха̄йагун̣а̄пара̄дхака̄ ете саман̣а̄’’ти. те ‘‘пуббасиккхам̣ асаддахитва̄ пунаппунам̣ каронтӣ’’ти ман̃н̃анта̄ евама̄хам̣су.
апаре пана тхера̄ ‘‘пат̣хамам̣ упасампадакаммава̄ча̄бхан̣анака̄лейева пунаппунам̣ ваттаббам̣, на апарабха̄ге’’ти, таттха ка̄ран̣ам̣ хет̣т̣ха̄ вуттамева. ан̃н̃е евама̄хам̣су ‘‘н̃аттидутийакаммава̄ча̄йамева пунаппунам̣ ваттаббанти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, на н̃аттичатуттхакамме, атха ча паниме бхиккхӯ н̃аттичатуттхакаммабхӯта̄йа упасампадакаммава̄ча̄йа пунаппунам̣ каронти, етам̣ ат̣т̣хакатха̄йа на саметӣ’’ти, там̣ нӣтаттхамева гахетва̄ вадим̣су. неййаттхато пана имина̄ найена чатӯсупи каммесу пунаппунам̣ ка̄таббанти дассети. каммасан̇карамева хи н̃аттидутийакамме висесато вадати, пунаппунам̣ ваттаббабха̄во пана саббесӯти дат̣т̣хаббо. тенева хи н̃аттичатуттхакаммава̄ча̄йа упасампаннат̣т̣ха̄нейева пуббе анупасампаннасса пуггаласса паччха̄ упасампаджджитаббабха̄во ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттоти.
пат̣ипуччха̄каран̣ӣйа̄дӣсупӣти еттха а̄дисаддена пат̣им̣н̃н̃а̄йа каран̣ӣйа̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. таттха пат̣ипуччха̄йа каран̣ӣйам̣ аппат̣ипуччха̄ каротӣти пуччхитва̄ чодетва̄ са̄ретва̄ ка̄таббам̣ апуччхитва̄ ачодетва̄ аса̄ретва̄ кароти. пат̣ин̃н̃а̄йа каран̣ӣйам̣ аппат̣ин̃н̃а̄йа каротӣти пат̣ин̃н̃ам̣ а̄ропетва̄ йатха̄динна̄йа пат̣ин̃н̃а̄йа ка̄таббам̣ апат̣ин̃н̃а̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ акаронтасса вилапантасса балакка̄рена кароти. сативинайа̄рахасса̄ти даббамаллапуттаттхерасадисасса кхӣн̣а̄савасса. амӯл̣хавинайа̄рахасса̄ти гаггабхиккхусадисасса умматтакасса. тассапа̄пийасикакамма̄рахасса̄ти упава̄л̣абхиккхусадисасса уссаннапа̄пасса. таджджанӣйакамма̄рахасса̄ти пан̣д̣акалохитакабхиккхусадисасса бхан̣д̣анака̄ракасса. нийасакамма̄рахасса̄ти сеййасакабхиккхусадисасса абхин̣ха̄паттикасса. пабба̄джанӣйакамма̄рахасса̄ти ассаджипунаббасукабхиккхусадисасса куладӯсакасса. пат̣иса̄ран̣ӣйакамма̄рахасса̄ти судхаммабхиккхусаасасса упа̄саке джа̄тиа̄дӣхи дӯсентасса. уккхепанӣйакамма̄рахасса̄ти чханнабхиккхусадисасса а̄паттим̣ апассантасса а̄паттим̣ адесентасса арит̣т̣хабхиккхусадисасса миччха̄дит̣т̣хим̣ ависсаджджентасса. парива̄са̄рахасса̄ти пат̣иччханнасан̇гха̄дисеса̄паттикасса. мӯла̄йапат̣икассана̄рахасса̄ти антара̄паттим̣ а̄паннасса. ма̄натта̄раханти аппат̣иччханнасан̇гха̄дисеса̄паттикам̣. аббха̄на̄раханти чин̣н̣ама̄наттам̣ бхиккхум̣. упасампа̄детӣти упасампадакаммам̣ кароти.
анупосатхе упосатхам̣ каротӣти анупосатхадивасе упосатхам̣ кароти. упосатхадивасо на̄ма т̣хапетва̄ каттикама̄сам̣ авасесесу ека̄дасасу ма̄сесу бхиннасса сан̇гхасса са̄маггидивасо ча йатха̄вутта̄ ча̄туддасапаннараса̄ ча, етам̣ типпака̄рампи упосатхадивасам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃асмим̣ дивасе упосатхам̣ каронто анупосатхе упосатхам̣ кароти на̄ма. йатра хи паттачӣвара̄диаттха̄йа аппаматтакена ка̄ран̣ена виваданта̄ упосатхам̣ ва̄ пава̄ран̣ам̣ ва̄ т̣хапенти, таттха тасмим̣ адхикаран̣е виниччхите ‘‘самагга̄ джа̄тамха̄’’ти антара̄ са̄маггӣупосатхам̣ ка̄тум̣ на лабханти, каронтехи анупосатхе упосатхо като на̄ма хоти.
аппава̄ран̣а̄йа пава̄ретӣти аппава̄ран̣адивасе пава̄рети. пава̄ран̣адивасо на̄ма екасмим̣ каттикама̄се бхиннасса сан̇гхасса са̄маггидивасо ча паччуккад̣д̣хитва̄ т̣хапитадивасо ча две ча пун̣н̣ама̄сийо, етам̣ чатуббидхам̣ пава̄ран̣адивасам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃асмим̣ дивасе пава̄ренто аппава̄ран̣а̄йа пава̄рети на̄ма. идха̄пи аппаматтакасса вива̄дасса вӯпасаме са̄маггӣпава̄ран̣ам̣ ка̄тум̣ на лабханти. каронтехи аппава̄ран̣а̄йа пава̄ран̣а̄ ката̄ хотӣти айам̣ ат̣т̣хакатха̄па̄т̣хо (пари. ат̣т̣ха. 483).
‘‘умматтакасса бхиккхуно умматтакасаммути умматтакена йа̄читва̄ кате асаммукха̄пи да̄тум̣ ват̣т̣ати, таттха нисиннепи на куппати нийама̄бха̄вато. асаммукха̄ кате пана доса̄бха̄вам̣ дассетум̣ ‘асаммукха̄ катам̣ сукатам̣ хотӣ’ти вуттам̣. дӯтена упасампада̄ пана саммукха̄ ка̄тум̣ на сакка̄ каммава̄ча̄на̄наттасамбхавато. паттаниккуджджана̄дайо хаттхапа̄сато апанӣтаматтепи ка̄тум̣ ват̣т̣анти. сан̇гхасаммукхата̄тиа̄дӣсу йа̄ватика̄ бхиккхӯ каммаппатта̄, те а̄гата̄ хонти, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хато хоти, саммукхӣбхӯта̄ на пат̣иккосанти, айам̣ сан̇гхасаммукхата̄. йена дхаммена йена винайена йена саттхуса̄санена сан̇гхо каммам̣ кароти, айам̣ дхаммасаммукхата̄ винайасаммукхата̄. таттха дхаммоти бхӯтам̣ ваттху. винайоти чодана̄ чева са̄ран̣а̄ ча. саттхуса̄санам̣ на̄ма н̃аттисампада̄ чева анусса̄ванасампада̄ ча. йасса сан̇гхо каммам̣ кароти, тасса саммукха̄бха̄во пуггаласаммукхата̄. каттикама̄сасса пава̄ран̣ама̄сатта̄ ‘т̣хапетва̄ каттикама̄са’нти вуттам̣. паччуккад̣д̣хитва̄ т̣хапитадивасо ча̄ти ка̄л̣апаккхе ча̄туддасим̣ паннарасим̣ ва̄ сандха̄йа вуттам̣. две пун̣н̣ама̄сийоти пат̣хамапаччхимавассӯпагата̄нам̣ васена вутта’’нти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.483) а̄гатам̣.
‘‘т̣хапитаупосатхапава̄ран̣а̄нам̣ каттикама̄се са̄маггийа̄ ката̄йа са̄маггӣпава̄ран̣ам̣ мун̃читва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти а̄ха ‘т̣хапетва̄ каттикама̄са’нти. саче пана тесам̣ на̄на̄сӣма̄су маха̄пава̄ран̣а̄йа висум̣ пава̄рита̄нам̣ каттикама̄саббхантаре са̄маггӣ хоти, са̄маггӣупосатхо ева техи ка̄таббо, на пава̄ран̣а̄ екасмим̣ вассе катапава̄ран̣а̄нам̣ пуна пава̄ран̣а̄йа авихитатта̄. са̄маггӣдивасо хотӣти анупосатхадивасе са̄маггӣкаран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. саче пана ча̄туддасийам̣ паннарасийам̣ ва̄ сан̇гхо са̄маггим̣ кароти, тада̄ са̄маггӣупосатхадивасо на хоти, ча̄туддасӣпаннарасӣупосатхова хоти. упари пава̄ран̣а̄йапи есева найо. паччуккад̣д̣хитва̄ т̣хапитадивасо ча̄ти бхан̣д̣анака̄ракехи упаддута̄ ва̄ кеначидева каран̣ӣйена пава̄ран̣асан̇гахам̣ ва̄ катва̄ т̣хапито ка̄л̣апаккхача̄туддасӣдивасо ча. две ча пун̣н̣ама̄сийоти пуббакаттикапун̣н̣ама̄ паччхимакаттикапун̣н̣ама̄ ча̄ти две пун̣н̣ама̄сийо. етам̣ чатуббидханти пун̣н̣ама̄сидвайена саддхим̣ са̄маггӣпава̄ран̣ам̣ ча̄туддасӣпава̄ран̣ан̃ча сампин̣д̣етва̄, идан̃ча пакатича̄риттавасена вуттам̣. татха̄рӯпапаччайе пана сати убхиннам̣ пун̣н̣ама̄сӣнам̣ пурима̄ две ча̄туддасийо, ка̄л̣апаккхача̄туддасийа̄ анантара̄ паннарасӣпӣти имепи тайо диваса̄ пава̄ран̣а̄диваса̄ ева̄ти имам̣ саттавидхампи пава̄ран̣а̄дивасам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃асмим̣ дивасе пава̄ретум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. парива̄ра 2.483) а̄гатам̣.
евам̣ ваттхувипаттивиниччхайам̣ дассетва̄ ида̄ни н̃аттивипаттивиниччхайам̣ анусса̄ванавипаттивиниччхайан̃ча дассенто ‘‘н̃аттито випаттийам̣ пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха пан̃чаман̃аттивипаттийам̣ ‘‘паччха̄ ва̄ н̃аттим̣ т̣хапетӣ’’ти етасса сам̣ван̣н̣ана̄йам̣ анусса̄ванакаммам̣ катва̄ти пат̣хамам̣ анусса̄ванам̣ са̄ветва̄ ‘‘еса̄ н̃аттӣ’’ти анусса̄вана̄нантарамева сакалам̣ н̃аттим̣ ватва̄, парийоса̄не ‘‘еса̄ н̃аттӣ’’ти ватва̄ти адхиппа̄йо.
252. чатуттхаанусса̄ванавипаттисам̣ван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘йва̄йанти бйан̃джанаппабхедо адхиппето. дасадха̄ бйан̃джанабуддхийа̄ пабхедоти еттха дасадха̄ дасавидхена бйан̃джана̄нам̣ пабхедоти йоджетаббам̣. кена̄йам̣ пабхедоти а̄ха ‘бйан̃джанабуддхийа̄’ти. йатха̄дхиппетаттхабйан̃джанато бйан̃джанасан̇кха̄та̄нам̣ аккхара̄нам̣ джаника̄ буддхи бйан̃джанабуддхи, та̄йа бйан̃джанабуддхийа̄, аккхарасамут̣т̣ха̄пакачиттабхеденева̄ти аттхо. йам̣ ва̄ сам̣йогапарам̣ катва̄ вуччати, идампи гаруканти йоджана̄’’ти вимативиноданийам̣ вуттам̣.
са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.485) пана ‘‘т̣ха̄накаран̣а̄ни ситхила̄ни катва̄ учча̄ретаббамаккхарам̣ ситхилам̣, та̄нийева дханита̄ни аситхила̄ни катва̄ учча̄ретаббамаккхарам̣ дханитам̣. двиматтака̄лам̣ дӣгхам̣, екаматтака̄лам̣ рассам̣. дасадха̄ бйан̃джанабуддхийа̄ пабхедоти евам̣ ситхила̄дивасена бйан̃джанабуддхийа̄ аккхаруппа̄дакачиттасса дасаппака̄рена пабхедо. сабба̄ни хи аккхара̄ни читтасамут̣т̣ха̄на̄ни йатха̄дхиппетаттхабйан̃джанато бйан̃джана̄ни ча. сам̣його паро етасма̄ти сам̣йогапаро. на сам̣йогапаро асам̣йогапаро ‘а̄йасмато буддхараккхитатхерасса йасса на кхаматӣ’ти еттха та-ка̄ра на-ка̄расахита̄ро асам̣йогапаро. каран̣а̄нӣти кан̣т̣ха̄дӣни’’ ити еттакам̣ вуттам̣.
пуна вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. парива̄ра 2.485) ‘‘таттха а̄йасматотиа̄дӣсу сара̄нантарита̄ни са-ка̄ра ма-ка̄ра̄дибйан̃джана̄ни ‘сам̣його’ти вуччанти. йо сам̣його паро йасса а-ка̄ра̄дино, со сам̣йогапаро на̄ма. рассанти а-ка̄ра̄дибйан̃джанарахитам̣ падам̣. асам̣йогапаранти ‘йасса на кхаматӣ’тиа̄дӣсу са-ка̄ра на-ка̄ра̄дибйан̃джанасахитам̣ падам̣ сандха̄йа вуттам̣. та-ка̄расса тха-ка̄рам̣ акатва̄ ‘сун̣а̄ту ме’тиа̄дим̣ аватва̄ ваггантаре ситхиламева катва̄ ‘сун̣а̄т̣у ме’тиа̄дим̣ вадантопи дуруттам̣ каротийева т̣хапетва̄ анурӯпам̣ а̄десам̣. йан̃хи ‘саччикаттхапараматтхена̄’ти ваттаббе ‘саччикат̣т̣хапарамат̣т̣хена̄’ти ча ‘аттхакатха̄’ти ча ваттаббе ‘ат̣т̣хакатха̄’ти ча таттха таттха вуччати, та̄дисам̣ па̄л̣иат̣т̣хакатха̄дӣсу дит̣т̣хапайогам̣ таданурӯпан̃ча ваттум̣ ват̣т̣ати, тато ан̃н̃ам̣ на ват̣т̣ати. тена̄ха ‘ануккама̄гатам̣ павен̣им̣ авина̄сентена̄’тиа̄ди. ‘дӣгхе ваттаббе расса’нтиа̄дӣсу ‘бхиккхӯна’нти ваттаббе ‘бхиккхуна’нти ва̄ ‘бахӯсӯ’ти ваттаббе ‘бахусӯ’ти ва̄ ‘наккхаматӣ’ти ваттаббе ‘на кхаматӣ’ти ва̄ ‘упасампада̄пеккхо’ти ваттаббе ‘упасампада̄пекхо’ти ва̄ евам̣ анурӯпат̣т̣ха̄несу ева дӣгхарасса̄дирассадӣгха̄дивасена париваттетум̣ ват̣т̣ати, на пана ‘на̄го’ти ваттаббе ‘наго’ти ва̄ ‘сан̇гхо’ти ваттаббе ‘сагхо’ти ва̄ ‘тиссо’ти ваттаббе ‘тисо’ти ва̄ ‘йа̄чатӣ’ти ваттаббе ‘йа̄чантӣ’ти ва̄ евам̣ ананурӯпат̣т̣ха̄несу ваттум̣. самбандхам̣ пана ваваттха̄нан̃ча саббатха̄пи ват̣т̣атӣти гахетабба’’нти а̄гатам̣. сеса̄ни ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева сут̣т̣ху саллаккхетабба̄ни.
253. сӣмавипаттивиниччхайо пана хет̣т̣ха̄ сӣмакатха̄йам̣ саббена катхито, тасма̄ таттха вуттанайенева гахетаббо.
парисавипаттикатха̄йа чатуваггакаран̣ети чатуваггена сан̇гхена каттаббе. анисса̄рита̄ти упосатхат̣т̣хапана̄дина̄ ва̄ ладдхина̄на̄сам̣ва̄сакабха̄вена ва̄ на бахиката̄. ат̣т̣хакатха̄йан̃хи ‘‘апакататтасса̄ти уккхиттакасса ва̄ йасса ва̄ упосатхапава̄ран̣а̄ т̣хапита̄ хонтӣ’’ти (пари. ат̣т̣ха. 425) вуттатта̄ т̣хапитаупосатхапава̄ран̣о бхиккху апакататто ева̄ти гахетаббам̣. парисуддхасӣла̄ти па̄ра̄джикам̣ ана̄панна̄ адхиппета̄. парива̄са̄дикаммесу пана гарукат̣т̣ха̄пи апакататта̄ ева̄ти гахетаббам̣. авасеса̄…пе… чханда̄раха̄ва хонтӣти хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хите сандха̄йа вуттам̣, авиджахитва̄ т̣хита̄ пана чханда̄раха̄ на хонти, тепи чатувагга̄дито адхика̄ хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ва чханда̄раха̄ хонти, тасма̄ сан̇гхато хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитенева чхандо ва̄ па̄рисуддхи ва̄ да̄табба̄.
са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.488) пана ‘‘ануккхитта̄ па̄ра̄джикам̣ ана̄панна̄ ча пакататта̄ти а̄ха ‘пакататта̄ ануккхитта̄’тиа̄ди. таттха анисса̄рита̄ти пуримападассева вевачанам̣. парисуддхасӣла̄ти па̄ра̄джикам̣ ана̄панна̄. на тесам̣ чхандо ва̄ па̄рисуддхи ва̄ етӣти тӣсу двӣсу ва̄ нисиннесу екасса ва̄ двиннам̣ ва̄ чхандапа̄рисуддхи а̄хат̣а̄пи ана̄хат̣а̄ва хотӣти адхиппа̄йо’’ти а̄гато. евам̣ па̄л̣ийан̃ча ат̣т̣хакатха̄йа ча чатуннампи камма̄нам̣ сампатти ча випатти ча а̄гата̄, т̣ӣка̄чарийехи ча виниччхита̄, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева чатта̄ри камма̄ни каттабба̄ни, на авуттанайена. вуттан̃хи самантапа̄са̄дика̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1. гантха̄рамбхакатха̄; 2.431) –
‘‘буддхена дхаммо винайо ча вутто;
йо тасса путтехи татхева н̃а̄то;
со йехи тесам̣ матимаччаджанта̄;
йасма̄ пуре ат̣т̣хакатха̄ акам̣су.
‘‘тасма̄ хи йам̣ ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣;
там̣ ваджджайитва̄на пама̄далекхам̣;
саббампи сиккха̄су сага̄рава̄нам̣;
йасма̄ пама̄н̣ам̣ идха пан̣д̣ита̄на’’нти.
имасмин̃хи каммавагге апалокана̄дӣнам̣ чатуннам̣ камма̄нам̣ каран̣ат̣т̣ха̄нам̣ ека̄дасавипаттисӣмавимуттам̣ баддхасӣмабхӯтам̣йева вуттам̣, ‘‘ека̄дасахи а̄ка̄рехи сӣмато камма̄ни випаджджантӣ’’ти (пари. 486) вачанато на абаддхаупача̄расӣмабхӯтам̣. на хи таттха ека̄дасавипатти аттхи. ат̣т̣хакатха̄йампи (пари. ат̣т̣ха. 482) ‘‘апалоканакаммам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакасан̇гхам̣ содхетва̄ чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ тиккхаттум̣ са̄ветва̄ каттаббам̣ камма’’нти апалоканакаммасса̄пи баддхасӣма̄йамева каттаббабха̄во вутто, на упача̄расӣма̄йам̣. на хи таттха сӣмат̣т̣хакасан̇гхасодханан̃ча чханда̄раха̄нан̃ча аттхи, антосӣмам̣ павит̣т̣хапавит̣т̣ха̄нам̣ сан̇гхала̄бхо да̄таббойева хоти, тасма̄ ‘‘н̃аттикаммабхӯтам̣ упосатхапава̄ран̣а̄каммам̣ абаддхасӣмавиха̄репи каттабба’’нти ган̣ханта̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ ва̄допи ‘‘н̃аттидутийакаммабхӯтам̣ катхинада̄накаммам̣ упача̄расӣма̄йамева каттабба’’нти ган̣ханта̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ ва̄допи па̄л̣ивиродхо ат̣т̣хакатха̄виродхо ча хотӣти ведитаббо. йаметтха ваттаббам̣, там̣ упосатхапава̄ран̣акатха̄ван̣н̣ана̄йан̃ча катхинакатха̄ван̣н̣ана̄йан̃ча вуттам̣, аттхикехи таттха сут̣т̣ху олокетва̄ сам̣сайо винодетаббо.
ида̄ни саббе бхиккхӯ лекхака̄рехи паричайавасена саббагантха̄нам̣ а̄димхи ликхитам̣ маха̄намакка̄рапа̄т̣хам̣ саран̣агаманасса, каммава̄ча̄йа ча а̄рамбхака̄ле махата̄ усса̄хена бхан̣анти, со пана па̄т̣хо нева саран̣агаманапарийа̄панно, на каммава̄ча̄парийа̄панно, на̄пи каммава̄ча̄йа пуббакаран̣апарийа̄панно, тасмим̣ абхан̣итепи на саран̣агаманасса ва̄ каммава̄ча̄йа ва̄ ха̄ни аттхи, на бхан̣ите вад̣д̣хи, тасма̄ пакаран̣а̄чарийа̄ саран̣агамана̄рамбхепи каммава̄ча̄рамбхепи тасса маха̄намакка̄рапа̄т̣хасса ван̣н̣анам̣ на ваданти, ваданто пана ‘‘бхагавато арахато самма̄самбуддхасса’’ ити пада̄нам̣ аттхо висуддхимаггасамантапа̄са̄дика̄са̄раттхадӣпанӣа̄диппакаран̣есу ‘‘бхагава̄ арахам̣ самма̄самбуддхо’’ итипада̄нам̣ аттхо вийа виттха̄рена ваттаббо сийа̄, евам̣ сантепи бхагавато йатха̄бхӯтагун̣адӣпанавасена паваттатта̄ саббепи а̄чарийа̄ саббесу гантха̄рамбхесу тиккхаттум̣ ман̇галаттхам̣ бхан̣анти. бхан̣антехи ча пана на-ка̄ра мо-ка̄ра̄дӣнам̣ т̣ха̄накаран̣а̄дисампадам̣ аха̄пентена ситхиладханитадӣгхарасса̄дивисесам̣ манаси каронтена саман̣аса̄руппена париман̣д̣алена падабйан̃джанена бхан̣итаббо хоти, на атиа̄йатакена гӣтасаддасадисена саддена. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘на, бхиккхаве, а̄йатакена гӣтассарена дхаммо га̄йитаббо, йо га̄йеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (чӯл̣ава. 249).
‘‘екаматто бхаве рассо, двиматто дӣгхамуччате;
тиматто ту плуто н̃еййо, бйан̃джанан̃чад̣д̣хаматтика’’нти. –
саддаппакаран̣а̄чарийехи вуттам̣ саддалаккхан̣ам̣ нисса̄йа на-ка̄ра̄дӣсу рассабхӯте асаре екаматтам̣, на-бйан̃джане ад̣д̣хаматтам̣ сампин̣д̣етва̄ дийад̣д̣хаматтака̄лам̣ пама̄н̣ам̣ катва̄ учча̄рӣйате. мо-ка̄ра̄дӣсу дӣгхабхӯте о-ка̄ра̄дисаре двиматтам̣, ма-ка̄ра̄дибйан̃джане ад̣д̣хаматтам̣ сампин̣д̣етва̄ ад̣д̣хатеййаматта̄ка̄лам̣ пама̄н̣ам̣ катва̄ учча̄рӣйате, на тато уддханти. нану ‘‘плуто тиматто н̃еййо’’ти вуттанти? саччам̣, са̄ пана дӯрато авха̄йана̄дӣсуйева лаббхати, на̄н̃н̃аттха. вуттан̃хи ка̄рика̄йам̣ –
‘‘дӯрато авха̄не гӣте, татхева роданепи ча;
плута̄ тиматтика̄ вутта̄, саббете неттха гайхаре’’ти. –
киттакена пана ка̄лена екаматта̄ вин̃н̃еййа̄ти? аккхинимисауммисаматтака̄лена̄ти а̄чарийа̄. еке пана а̄чарийа̄ ‘‘ан̇гулипхот̣анака̄лаппама̄н̣ена̄’’ти ваданти. вуттан̃хи а̄чарийадхаммасена̄патиттхерена –
‘‘пама̄н̣ам̣ екаматтасса, нимисуммисатобравум̣;
ан̇гулипхот̣ака̄ласса, пама̄н̣ена̄пи абраву’’нти.
евам̣ саддасаттха̄чарийехи вачанато суддхарассасарат̣т̣ха̄не екаматта̄пама̄н̣ам̣, сабйан̃джанарассасарат̣т̣ха̄не дийад̣д̣хаматта̄пама̄н̣ам̣, суддхадӣгхасарат̣т̣ха̄не двиматта̄пама̄н̣ам̣, сабйан̃джанадӣгхасарат̣т̣ха̄не ад̣д̣хатеййаматта̄пама̄н̣ам̣ ка̄лам̣ саллаккхетва̄ учча̄рӣйате.
ида̄ни пана бхиккхӯ маха̄намакка̄рабхан̣ане балаваусса̄хам̣ катва̄ бхан̣анта̄ рассат̣т̣ха̄несу двитиматта̄ка̄лам̣ дӣгхат̣т̣ха̄несу чатупан̃чаматта̄ка̄лам̣ сарам̣ пат̣хапетва̄ бхан̣анти, тадайуттам̣ вийа диссати. апаре пат̣хамава̄ре бхан̣итва̄ ‘‘самма̄самбуддхасса̄’’ти парийоса̄нападам̣ патва̄пи таттха ат̣т̣хапетва̄ пуна ‘‘намо тасса̄’’ти бхан̣итва̄ са-ка̄ре т̣хапетва̄ тхокам̣ виссамитва̄ дутийава̄ре ‘‘бхагавато’’ти идам̣ а̄дим̣ катва̄ йа̄ва парийоса̄нам̣ бхан̣итва̄ т̣хапенти. татийава̄ре пана а̄дито пат̣т̣ха̄йа парийоса̄не т̣хапенти. евам̣ бхан̣антан̃ча бахӯ пасам̣санти, евам̣ пана ка̄таббанти нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ виджджати. йатха̄ н̃аттичатуттхакамме карийама̄не тӣн̣и анусса̄вана̄ни саддато ча аттхато ча абхинна̄ни ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇каравирахита̄ни катва̄ бхан̣итабба̄ни, евам̣ маха̄намакка̄рапа̄т̣хе тиккхаттум̣ бхан̃н̃ама̄не тайо ва̄ра̄ саддато ча аттхато ча абхинне катва̄ сан̇каравирахите катва̄ а̄дито а̄рабхитва̄ парийоса̄не т̣хапетабба̄ хонтӣти.
татра̄йамекеевам̣ ваданти – йатха̄ на̄ма джавена гаччхантасса т̣ха̄таббат̣т̣ха̄нам̣ патва̄пи сахаса̄ т̣ха̄тум̣ на саккоти, екапа̄даматтам̣ гантва̄ тит̣т̣хати, евам̣ а̄дито бхан̣антасса балаваусса̄хатта̄ парийоса̄не паттепи т̣хапетум̣ на саккоти, ‘‘намо тасса̄’’ти двипадаматтам̣ бхан̣итва̄ саккотӣти. евам̣ санте дутийататийава̄ресу касма̄ саккотӣти? тада̄ пана дутийава̄ре тхокам̣ виссамитатта̄ ладдхасса̄со хутва̄ саккотӣти. евам̣ те а̄йасманто сайамева атта̄нам̣ вигха̄там̣ па̄пенти. на хи ‘‘маха̄намакка̄рам̣ бхан̣антена пат̣хамава̄ре балаваусса̄хена бхан̣итаббо’’ти бхагавата̄ пан̃н̃атто, дхаммасан̇га̄хакаттхерехи ва̄ т̣хапито аттхи. евам̣ санте йатха̄ па̄тимоккхуддесакена па̄тимоккхам̣ уддисантена йаттака̄ бхиккхӯ па̄тимоккхам̣ сун̣анти, тесам̣ саванаппама̄н̣ена йа̄ва парийоса̄на̄ уддиситум̣ аттано сараппама̄н̣ам̣ гахетва̄ па̄тимоккхо уддиситаббо, евам̣ каммава̄чам̣ бхан̣антенапи сӣмаман̣д̣але нисиннабхиккхӯнам̣ саванаппама̄н̣ена йа̄ва парийоса̄на̄ аттано сараппама̄н̣ам̣ гахетва̄ бхан̣итабба̄ти.
апаре пана а̄чарийа̄ мо-ка̄ра̄дӣсу о-ка̄рантападесу ан̃н̃есам̣ пада̄нам̣ атирекена сарена дваттиккхаттум̣ анукаран̣асаддам̣ анубандха̄пайама̄на̄ бхан̣анти, тесам̣ а̄чарийа̄нам̣ та̄дисам̣ бхан̣анам̣ сутва̄ паричайаппатта̄ ан̃н̃е бхиккхӯ ва̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ ан̃н̃есам̣ а̄чарийа̄нам̣ каммава̄чам̣ на гарум̣ каронти, та̄йа каммава̄ча̄йа упасампада̄ алабхитабба̄ вийа ман̃н̃анти, та̄дисам̣ пана бхан̣анам̣ тесам̣ а̄чарийа̄нам̣ сисса̄нусисса̄ ева татха̄ бхан̣анти, на ан̃н̃е а̄чарийа̄. те пана пора̄н̣а̄чарийа̄нам̣ сарасампанна̄нам̣ анукаран̣асаддарахитампи сахитам̣ вийа кха̄йама̄нам̣ сун̣анта̄нам̣ атиманоратхам̣ саддам̣ сутва̄ дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджанта̄ евам̣ каронти ман̃н̃е. на хи винайе ва̄ саддасаттхесу ва̄ татха̄ бхан̣итаббанти аттхи, тасма̄ вича̄ретаббаметанти.
бахӯ пана бхиккхӯ ‘‘ситхилам̣ дханитан̃ча дӣгхарасса’’нтиа̄дина̄ винайе катхитавиниччхайан̃ча ‘‘еттха пан̃часу ваггесӯ’’тиа̄дина̄ саддасаттхесу катавиниччхайан̃ча аджа̄нанта̄ пит̣акаттайаковида̄нам̣ винайадхарабахуссутаттхера̄нам̣ сантика̄ аладдхопадеса̄ хутва̄ таттха таттха упасампадам̣ каронта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ вачанамева гахетва̄ хеййопа̄деййам̣ аджа̄нанта̄ пуббе парадесато а̄гата̄нам̣ пун̃н̃аванта̄нам̣ сарасампанна̄нам̣ маха̄тхера̄нам̣ аносарена бхан̣ама̄на̄нам̣ сарам̣ сутва̄ тесам̣ тхеравара̄нам̣ матим̣ апуччхитва̄ва йатха̄дит̣т̣хам̣ йатха̄сутам̣ ликхитва̄ т̣хапента̄ ануккамена пан̣д̣итехи хаситаббам̣ айуттам̣ катхам̣ дӣпента̄ ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не бйаггхийа̄ саддасадисам̣ саддам̣ каронти, имасмим̣ т̣ха̄не сакун̣ийа̄ саддасадисам̣ саддам̣ каронти, имасмим̣ т̣ха̄не тамбулакасат̣апа̄там̣ каронти, имасмим̣ т̣ха̄не даккхин̣ато наманта̄ бхан̣анти, имасмим̣ т̣ха̄не ва̄мато наманта̄ бхан̣анти, имасмим̣ т̣ха̄не вила̄сам̣ курума̄на̄ бхан̣антӣ’’тиа̄дӣни ватва̄ тадева саддаханта̄ руккхамӯлауман̇гален̣а̄дӣсу нисӣдитва̄ тамева вачанам̣ анусиккханта̄ таданурӯпам̣ каммава̄чам̣ бхан̣анта̄ ‘‘ахам̣ каммава̄ча̄кусало’’ти ватва̄ ба̄ладжане сан̃н̃а̄петва̄ тесам̣ тесам̣ упасампада̄пеккха̄нам̣ каммава̄чам̣ бхан̣анти, име бхиккхӯ бхагавато а̄н̣ам̣ атикка̄менти, са̄санам̣ осакка̄пентӣти дат̣т̣хабба̄.
атха̄парепи бхиккхӯ га̄мака̄ва̄са̄дӣсу васанта̄ пан̣д̣ита̄нам̣ сантике апайирупа̄сама̄на̄ ваттхусампаттимпи ваттхувипаттимпи н̃аттианусса̄ванасӣмапарисасампаттимпи випаттимпи татхато аджа̄нанта̄ бахаво сиссе т̣хапетва̄ паббаджджан̃ча упасампадан̃ча каронта̄ парисам̣ вад̣д̣ха̄пенти, тепи бхагавато са̄санам̣ осакка̄пенти, тасма̄ бхагавато а̄н̣ам̣ каронтехи ладжджӣпесалехи бахуссутехи сиккха̄ка̄мехи саппурисабхиккхӯхи еварӯпа̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саха̄йакехи упаттхамбхакехи екасамбхогасам̣ва̄сакарехи на бхавитаббам̣. ида̄ни бхиккхӯ –
‘‘ча-ка̄рантам̣ са-ка̄рантам̣, та-ка̄рантасамам̣ ваде;
н̃а-ка̄рантам̣ ла-ка̄рантам̣, на-ка̄рантасамам̣ ваде’’ти. –
имам̣ силокам̣ упанисса̄йа саран̣агаманепи ‘‘буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣ’’ти па̄т̣хам̣ ‘‘буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣ’’ти пат̣ханти. каммава̄ча̄йампи ‘‘пат̣хамам̣ упаджджхам̣ га̄ха̄петаббо’’тиа̄дипа̄т̣хам̣ ‘‘пат̣хамам̣ упаджджхам̣ га̄ха̄петаббо’’тиа̄дина̄ пат̣ханти. еттха йуттитопи а̄гаматопи ка̄ран̣ам̣ чинтетаббам̣.
татра̄йам̣ йуттичинта̄ – ‘‘ча-ка̄рантам̣ са-ка̄рантам̣, та-ка̄рантасамам̣ ваде’’ти еттха ча-ка̄ро та̄луджо, та-ка̄ро дантаджо, евамете аккхара̄ т̣ха̄натопи асама̄на̄. ча-ка̄ро дживха̄маджджхакаран̣о, та-ка̄ро дживхаггакаран̣о, евам̣ каран̣атопи асама̄на̄. ча-ка̄ро дутийаваггапарийа̄панно, та-ка̄ро чатуттхаваггапарийа̄панно, евам̣ ваггатопи асама̄на̄. сам̣йогаккхаравасена на пуббаккхара̄ сутим̣ лабханта̄ сарависесам̣ па̄пун̣анти, тенева ча-ка̄рена саддасаттхака̄ра̄чарийа̄ ‘‘сам̣йоге паре рассатта’’нти ча ‘‘сам̣йогапубба̄ е-ка̄ро-ка̄ра̄ расса̄ива ваттабба̄’’ти ча ваданти. евам̣ санте катхам̣ асама̄нат̣т̣ха̄никена асама̄накаран̣ена асама̄наваггена сам̣йогаккхарена ладдхасутика̄ аккхара̄ тато ан̃н̃ена асама̄нат̣т̣ха̄никена асама̄накаран̣ена асама̄наваггена сам̣йогаккхарена ладдхасама̄насутика̄ бхавеййум̣. на кевалан̃ча ете аккхара̄ асама̄нат̣т̣ха̄ника̄ асама̄накаран̣а̄ асама̄навагга̄ва хонти, атха кхо ана̄саннат̣т̣ха̄ника̄ ана̄саннакаран̣а̄ ана̄саннавагга̄ ча хонти. йатха̄ ча вӣн̣ам̣ ва̄дента̄нам̣ дӯре тантиссарена тато дӯре тантиссаро асама̄но хоти, евам̣ дӯрат̣т̣ха̄никена аккхарена дӯракаран̣ена тато дӯрат̣т̣ха̄нико дӯракаран̣о сама̄насутико катхам̣ бхавеййа, ваггаккхара̄нан̃ча ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асан̇каравасена асама̄насутивасена паваттанато ‘‘ваггантам̣ ва̄ вагге’’ти сутте ниггахитасса ваггантакаран̣е сати ан̃н̃аваггасмим̣ паре ан̃н̃аваггантам̣ на па̄пун̣а̄ти, ‘‘вагге гхоса̄гхоса̄нам̣ татийапат̣хама̄’’ти суттена ча асадисадвебха̄вакаран̣е ан̃н̃авагге ан̃н̃аваггадвебха̄во на хоти.
йади ча ча-ка̄рантаккхаро та-ка̄рантаккхарена сама̄насутико сийа̄, евам̣ сати ким̣ ча-ка̄рантаккхаралекханена саббаттха та-ка̄рантамева ликхеййа, татха̄ пана аликхитва̄ пайога̄нурӯпам̣ пат̣хамаккхарасса садисадвебха̄ват̣т̣ха̄не ‘‘каччо качча̄йано’’ти, асадисадвебха̄ват̣т̣ха̄не ‘‘ваччхо ваччха̄йано’’ти татийаккхарасса садисадвебха̄ват̣т̣ха̄не ‘‘маджджам̣ саммаджджа’’нти, асадисадвебха̄ват̣т̣ха̄не ‘‘упаджджха̄ упаджджха̄йо’’ти сама̄нат̣т̣ха̄насама̄накаран̣асама̄наваггаккхара̄намева двебха̄во ликхӣйати, но итаресам̣, тасма̄ пайога̄нурӯпам̣ ча-ка̄ранта джа-ка̄рантат̣т̣ха̄несу сакаваггасутивасенева ваттаббам̣, на ан̃н̃аваггасутивасена. са-ка̄ранте пана са-ка̄расса та-ка̄рена сама̄нат̣т̣ха̄никатта̄ сама̄накаран̣атта̄ ча ваггааваггавасена бхиннепи аваггаккхара̄нам̣ ваггаккхарехи са̄дха̄ран̣атта̄ ча аваггаккхара̄нам̣ ваггаккхара̄нам̣ вийа висум̣ сутийа̄ абха̄вато ча са-ка̄рантасса та-ка̄рантабхан̣анам̣ йуттам̣ сийа̄. са-ка̄ропи хи дантаджо, та-ка̄ропи, са-ка̄ропи дживхаггакаран̣о, та-ка̄ропи, тасма̄ сама̄нат̣т̣ха̄ника̄нам̣ сама̄накаран̣а̄нам̣ аккхара̄нам̣ сама̄насутибха̄во йутто. н̃а-ка̄ранта ла-ка̄ранта̄нам̣ на-ка̄рантабхан̣анепи имина̄ найена н̃а-ка̄ранта на-ка̄ранта̄нам̣ асама̄насутибха̄во ла-ка̄ранта на-ка̄ранта̄нам̣ сама̄насутибха̄во дат̣т̣хабботи. айаметтха йуттичинта̄.
а̄гамачинта̄ пана евам̣ ка̄табба̄ –
‘‘ча-ка̄рантам̣ са-ка̄рантам̣, та-ка̄рантасамам̣ ваде;
н̃а-ка̄рантам̣ ла-ка̄рантам̣, на-ка̄рантасамам̣ ваде’’ти. –
айам̣ силоко куто пабхаво, каттха а̄гато, кена ка̄ритоти? таттха куто пабхавоти бхагавантасма̄ ва̄ дхаммасан̇га̄хакаттхерехи ва̄ ат̣т̣хакатха̄чарийехи ва̄ пабхаво. каттха а̄гатоти винайе ва̄ суттанте ва̄ абхидхамме ва̄ па̄л̣ийам̣ ва̄ ат̣т̣хакатха̄йа ва̄ т̣ӣка̄дӣсу ва̄ а̄гато. кена ка̄ритоти неттинируттипет̣акопадесакачча̄йанаппакаран̣ака̄ракена а̄йасмата̄ маха̄качча̄йанаттхерена ва̄ мукхаматтадӣпаника̄ракена ваджирабуддха̄чарийена ва̄ падарӯпасиддхика̄ракена буддхапийа̄чарийена ва̄ садданӣтиппакаран̣ака̄ракена аггавам̣са̄чарийена ва̄ тадан̃н̃асаттхака̄ракехи маха̄тхерехи ва̄ ка̄ритоти евам̣ а̄гамачинта̄йам̣ сати айам̣ силоко бхагавантасма̄ пабхаво дхаммасан̇га̄хакаттхерехи ва̄ ат̣т̣хакатха̄чарийехи ва̄ти на пан̃н̃а̄йати. ‘‘винайе ва̄ суттанте ва̄ абхидхамме ва̄ па̄л̣ийам̣ ва̄ ат̣т̣хакатха̄йа ва̄ т̣ӣка̄су ва̄ а̄гато’’ти хи на сакка̄ ваттум̣. качча̄йана̄чарийа̄дӣхи саддасаттхака̄ракехи а̄чарийехи катотипи на диссати. евам̣ санте аппа̄т̣ихӣракатам̣ идам̣ вачанам̣ а̄паджджати.
евам̣ пана майам̣ чинтайимха̄ – ра̄ман̃н̃адесе кира сакабха̄са̄йам̣ ча-ка̄ранта н̃а-ка̄ранта̄ на санти, тенева ра̄ман̃н̃адесийа̄ бхиккхӯ ‘‘сачча’’ити имам̣ па̄т̣хам̣ ваданта̄ ‘‘сатча’’ити ваданти, ‘‘пан̃чан̇га’’ити па̄т̣хам̣ ваданта̄ ‘‘панчан̇га’’ити ваданти, тасма̄ аттано висайе авиджджама̄нам̣ ча-ка̄ранта н̃а-ка̄рантам̣ йатха̄па̄т̣хам̣ ваттумасакконтехи техи бхиккхӯхи сакабха̄са̄нурӯпато айам̣ силоко ка̄рито бхависсатӣти. евам̣ сантепи мараммабха̄са̄йа ча-ка̄ранта н̃а-ка̄рантапада̄нам̣ сутивисесавасена висум̣ пан̃н̃а̄йанато мараммадесийа̄ бхиккхӯ там̣ силокам̣ ануваттитва̄ ‘‘буддхам̣ саран̣ам̣ гаччха̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘пат̣хамам̣ упатджхам̣ га̄ха̄петаббо’’ти ва̄ ‘‘хетупатчайо а̄рамман̣апатчайо’’ти ва̄ ваттум̣ на араханти. ра̄ман̃н̃адесийа̄пи сакабха̄са̄йа висум̣ авиджджама̄нампи ча-ка̄ранта н̃а-ка̄рантападам̣ сакабха̄са̄катханака̄лейева бха̄са̄нурӯпам̣ та-ка̄ранта на-ка̄рантабха̄вена катхетаббам̣, ма̄гадхабха̄са̄катханака̄ле пана ма̄гадхабха̄са̄йа ча-ка̄ранта н̃а-ка̄рантапада̄нам̣ висум̣ пайогадассанато ма̄гадхабха̄са̄нурӯпам̣ ча-ка̄ранта н̃а-ка̄рантапада̄нам̣ висум̣ сутивасена йатха̄па̄т̣хамева катхетабба̄нӣти но мати. айаметтха а̄гамачинта̄.
джинаса̄санама̄раббха, катха̄йам̣ катхита̄ майа̄;
йутта̄йуттам̣ чинтайанту, пан̣д̣ита̄ джинаса̄вака̄.
йутта̄йуттам̣ чинтайитва̄, йуттан̃че дха̄райанту там̣;
айуттан̃че паджаханту, ма̄надосавиваджджита̄ти.
254. евам̣ чатуннам̣ камма̄нам̣ сампаттивипаттим̣ дассетва̄ ида̄ни тесам̣ камма̄нам̣ т̣ха̄наппабхедам̣ дассенто ‘‘апалоканакаммам̣ катама̄ни пан̃ча т̣ха̄на̄ни гаччхатӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха виниччхайо ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббо. анутта̄нападаттхамева дассайисса̄ма. ‘‘етарахи сачепи са̄ман̣еро’’тиа̄дӣсу буддха̄дӣнам̣ аван̣н̣абха̄санампи акаппийа̄дим̣ каппийа̄дибха̄вена дӣпанампи дит̣т̣хивипаттийам̣йева пависати, тенева ваккхати ‘‘там̣ ладдхим̣ виссаджджа̄петаббо’’ти. бхиккхӯнампи есева найо. миччха̄дит̣т̣хикоти буддхавачана̄дхиппа̄йам̣ випарӣтато ган̣ханто, со ева ‘‘антагга̄хика̄йа дит̣т̣хийа̄ саманна̄гато’’ти вутто. кечи пана ‘‘сассатуччхеда̄нам̣ ан̃н̃атарадит̣т̣хийа̄ саманна̄гато’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣. сассатуччхедага̄хасса са̄ман̣ера̄нам̣ лин̇гана̄сана̄йа ка̄ран̣аттена хет̣т̣ха̄ ат̣т̣хакатха̄йамева вуттатта̄ идха ча дан̣д̣акаммана̄сана̄йа ева адхиппетатта̄. ка̄йасамбхогаса̄маггӣти сахасеййапат̣иггахан̣а̄ди. соратоти субхе рато, сут̣т̣ху оратоти ва̄ сорато. нива̄тавуттӣти нӣчавутти.
тасса̄пи да̄табботи виджджама̄нам̣ мукхара̄дибха̄вам̣ нисса̄йа аппат̣ипуччхитва̄пи пат̣ин̃н̃ам̣ аггахетва̄пи а̄паттим̣ ана̄ропетва̄пи десита̄йапи а̄паттийа̄ кхум̣сана̄дито анорамантасса да̄таббова. орамантасса пана кхама̄пентасса на да̄таббо. брахмадан̣д̣асса да̄нанти кхарадан̣д̣асса уккат̣т̣хадан̣д̣асса да̄нам̣. таджджанӣйа̄дикамме хи кате ова̄да̄нуса̄саниппада̄напат̣иккхепо наттхи, диннабрахмадан̣д̣е пана тасмим̣ саддхим̣ таджджанӣйакамма̄дикатехи пат̣иккхиттампи ка̄тум̣ на ват̣т̣ати ‘‘нева ваттаббо’’тиа̄дина̄ а̄ла̄пасалла̄паматтассапи на-ка̄рена пат̣иккхитатта̄. тан̃хи дисва̄ бхиккхӯ гӣвам̣ париваттетва̄ олоканаматтампи на каронти, евам̣ виваджджетаббам̣ ниммаданакаран̣аттхамева тасса дан̣д̣асса анун̃н̃а̄татта̄. тенева чханнаттхеропи уккхепанӣйа̄дикаммакатопи абха̄йитва̄ брахмадан̣д̣е динне ‘‘сан̇гхена̄хам̣ саббатха̄ виваджджито’’ти муччхито папати. йо пана брахмадан̣д̣акатена саддхим̣ н̃атва̄ сам̣сат̣т̣хо авиваджджетва̄ вихарати, тасса дуккат̣амева̄ти гахетаббам̣. ан̃н̃атха̄ брахмадан̣д̣авидха̄насса нираттхаката̄пасан̇гато. тена̄ти брахмадан̣д̣акатена. йатха̄ таджджанӣйа̄дикаммакатехи, евамева тато адхикампи сан̇гхам̣ а̄ра̄дхентена самма̄ ваттитаббам̣, тан̃ча ‘‘сорато нива̄тавуттӣ’’тиа̄дина̄ сарӯпато дасситамева. тена̄ха ‘‘самма̄ ваттитва̄ кхама̄пентасса брахмадан̣д̣о пат̣иппассамбхетаббо’’ти. пат̣исан̇кха̄ти пат̣исан̇кха̄йа, н̃а̄н̣ена упапариккхитва̄.
йам̣ там̣ бхагавата̄ авандийакаммам̣ анун̃н̃а̄танти самбандхо. ‘‘тасса бхиккхуно дан̣д̣акаммам̣ ка̄ту’’нти са̄ман̃н̃ато анун̃н̃а̄таппака̄рам̣ дассетва̄ пуна висесато анун̃н̃а̄таппака̄рам̣ дассетум̣ ‘‘атха кхо’’тиа̄ди па̄л̣иуддхат̣а̄ти ведитаббам̣. имасса апалоканакаммасса т̣ха̄нам̣ хотӣти апалоканакаммаса̄ман̃н̃асса паваттит̣т̣ха̄нам̣ хоти. висесабйатирекена авиджджама̄нампи тадан̃н̃аттха аппаваттим̣ дассетум̣ висесанисситам̣ вийа вохарӣйати. ‘‘камман̃н̃ева лаккхан̣а’’нти имина̄ оса̄ран̣а̄дивасена гахита̄васеса̄нам̣ саббесам̣ апалоканакаммаса̄ман̃н̃алаккхан̣авасена гахитатта̄ ‘‘камман̃н̃ева лаккхан̣амасса̄ти каммалаккхан̣а’’нти ниббачанам̣ дассети, идан̃ча вутта̄васеса̄нам̣ камма̄нам̣ нит̣т̣ха̄нат̣т̣ха̄нам̣ сан̇кха̄раккхандхадхамма̄йатана̄дӣни вийа вутта̄васесакхандха̄йатана̄нанти дат̣т̣хаббам̣. тенева ваккхати ‘‘айам̣ панеттха па̄л̣имуттакопи каммалаккхан̣авиниччхайо’’тиа̄ди. йатха̄ четтха, евам̣ упари н̃аттикамма̄дӣсупи каммалаккхан̣ам̣ вуттанти ведитаббам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.495-496) пана ‘‘каммамева лаккхан̣анти каммалаккхан̣ам̣. оса̄ран̣анисса̄ран̣абхан̣д̣укамма̄дайо вийа камман̃ча хутва̄ ан̃н̃ан̃ча на̄мам̣ на лабхати, каммамева хутва̄ упалаккхӣйатӣти каммалаккхан̣анти вуччатӣ’’ти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. парива̄ра 495-496) пана ‘‘имасса апалоканакаммасса т̣ха̄нам̣ хотӣти евампи апалоканакаммам̣ паваттатӣти аттхо. камман̃н̃ева лаккхан̣анти каммалаккхан̣ам̣. оса̄ран̣анисса̄ран̣абхан̣д̣укамма̄дайо вийа камман̃ча хутва̄ ан̃н̃ан̃ча на̄мам̣ на лабхати, каммамева хутва̄ упалаккхӣйатӣти каммалаккхан̣ам̣ упаниссайо вийа. хетупаччайа̄дилаккхан̣авимутто хи саббо паччайависесо таттха сан̇гайхатӣ’’ти вуттам̣. тасса каран̣анти авандийакаммасса каран̣авидха̄нам̣. на вандитабботи, имина̄ вандантийа̄ дуккат̣анти дассетӣти дат̣т̣хаббам̣. сан̇гхена катам̣ катикам̣ н̃атва̄ мадданам̣ вийа хи сан̇гхасаммутим̣ ана̄дарена атиккамантасса а̄патти ева хоти.
255. бхиккхусан̇гхассапи панетам̣ лаббхатийева̄ти авандийакаммасса упалаккхан̣аматтена гахитатта̄ бхиккхусан̇гхассапи каммалаккхан̣ам̣ лаббхати ева. сала̄када̄нат̣т̣ха̄нам̣ сала̄каггам̣ на̄ма, йа̄губхатта̄нам̣ бха̄джанат̣т̣ха̄на̄ни йа̄гаггабхаттагга̄ни на̄ма. етесупи хи т̣ха̄несу саббо сан̇гхо упосатхе вийа саннипатито, камман̃ча ваггакаммам̣ на хоти, ‘‘майаметам̣ на джа̄нимха̄’’ти паччха̄ кхӣйанта̄пи на хонти, кхан̣д̣асӣма̄йа пана кате кхӣйанти. сан̇гхикапаччайан̃хи аччхинначӣвара̄дӣнам̣ да̄тум̣ апалокентехи упача̄расӣмат̣т̣ха̄нам̣ саббесам̣ ануматим̣ гахетва̄ва ка̄таббам̣. йо пана висабха̄гапуггало дхаммикам̣ апалоканам̣ пат̣иба̄хати, там̣ упа̄йена бахиупача̄расӣмагатам̣ ва̄ катва̄ кхан̣д̣асӣмам̣ ва̄ пависитва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. йам̣ сандха̄йа ‘‘апалоканакаммам̣ каротӣ’’ти са̄ман̃н̃ато дассети, там̣ апалоканакаммам̣ сарӯпато дассетум̣ а̄ха ‘‘аччхинначӣварам̣’’ичча̄ди. йади апалокетва̄ва чӣварам̣ да̄таббам̣, ким̣ пана аппаматтакависсаджджакасаммутийа̄ти а̄ха ‘‘аппаматтакависсаджджакена пана̄’’тиа̄ди. на̄л̣и ва̄ упад̣д̣хана̄л̣и ва̄ти дивасе дивасе апалокетва̄ да̄таббасса пама̄н̣адассанам̣. тена йа̄панаматтамева апалокетаббам̣, на адхиканти дассети. екадивасам̣йева ва̄тиа̄ди дасавӣсатидиваса̄нам̣ екасмим̣ дивасейева да̄таббапариччхедадассанам̣. тена ‘‘йа̄ваджӣва’’нти ва̄ ‘‘йа̄варога̄ вут̣т̣хахатӣ’’ти ва̄ евам̣ апалокетум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. ин̣апалибодханти ин̣аваттхум̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти самбандхо. тан̃ча ин̣а̄йикехи палибуддхасса ладжджӣпесаласса са̄санупака̄ракасса пама̄н̣айуттамева каппийабхан̣д̣ам̣ нийаметва̄ бхиккхӯхи апалокетва̄ да̄таббам̣, на пана сахассам̣ ва̄ сатасахассам̣ ва̄ маха̄ин̣ам̣. та̄дисан̃хи бхиккха̄чарийаваттена саббехи бхиккхӯхи та̄дисасса бхиккхуно парийеситва̄ да̄таббам̣.
‘‘чхаттам̣ ва̄ ведикам̣ ва̄ти еттха ведика̄ти четийасса упари чатурассачайо вуччати. чхаттанти тато уддхам̣ валайа̄ни дассетва̄ като аггачайо вуччатӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. парива̄ра 3.495-496) вуттам̣. четийасса упаниккхепатоти четийасса пат̣иджагганаттха̄йа вад̣д̣хийа̄ пайоджетва̄ каппийака̄ракехи т̣хапитаваттхуто. сан̇гхикенапӣти на кевалан̃ча татруппа̄дато паччайада̄йакехи чатупаччайаттха̄йа сан̇гхасса диннаваттхуна̄пӣти аттхо. сан̇гхабхаттам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти маха̄да̄нам̣ дадантехипи карийама̄нам̣ сан̇гхабхаттам̣ вийа ка̄ретум̣ на ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. ‘‘йатха̄сукхам̣ парибхун̃джитум̣ руччатӣ’’ти вуттатта̄ аттано аттано парибхогапахонакам̣ аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ гахетаббам̣, адхикам̣ пана гахетум̣ на лабхати.
упосатхадивасети нидассанаматтам̣, йасмим̣ кисмин̃чи дивасепи катам̣ сукатамева хоти. каронтена ‘‘йам̣ имасмим̣ виха̄ре антосӣма̄йа сан̇гхасантакам̣…пе… йатха̄сукхам̣ парибхун̃джитум̣ майхам̣ руччатӣ’’ти евам̣ катика̄ ка̄табба̄. татха̄ двӣхи тӣхипи ‘‘а̄йасманта̄нам̣ руччатӣ’’ти вачанамева хеттха висесо. тесампӣти руккха̄нам̣. са̄ ева катика̄ти висум̣ катика̄ на ка̄табба̄ти аттхо.
тесанти руккха̄нам̣, сан̇гхо са̄мӣти самбандхо. пуримавиха̄рети пуриме йатха̄сукхам̣ парибхогаттха̄йа катакатике виха̄ре. паривен̣а̄ни катва̄ джаггантӣти йаттха араккхийама̄не пхала̄пхала̄ни руккха̄ ча винассанти, та̄дисам̣ т̣ха̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣, таттха сан̇гхасса катика̄ на паваттатӣти адхиппа̄йо. йехи пана руккхабӣджа̄ни ропетва̄ а̄дито пат̣т̣ха̄йа пат̣иджаггита̄, тепи дасамабха̄гам̣ датва̄ ропакехева парибхун̃джитабба̄ни. техӣти джаггитехи.
таттха̄ти тасмим̣ виха̄ре. мӯлетиа̄дика̄ле, пуббети аттхо. дӣгха̄ катика̄ти апариччхиннака̄ла̄ йатха̄сукхам̣ парибхогаттха̄йа катика̄. никкуккуччена̄ти ‘‘абха̄джитамида’’нти куккуччам̣ акатва̄ти аттхо. кхӣйанаматтамева танти тена кхӣйанена бахум̣ кха̄данта̄нам̣ досо наттхи аттано парибхогаппама̄н̣ассева гахитатта̄, кхӣйантепи аттано пахонакам̣ гахетва̄ кха̄дитаббанти адхиппа̄йо.
ган̣хатха̄ти на ваттабба̄ти татха̄ вутте тенева бхиккхуна̄ диннам̣ вийа ман̃н̃еййум̣. там̣ нисса̄йа миччха̄джӣвасамбхаво хотӣти вуттам̣. тена̄ха ‘‘анувичаритва̄’’тиа̄ди. упад̣д̣хабха̄готи екасса бхиккхуно пат̣ивӣсато упад̣д̣хабха̄го, дентена ча ‘‘еттакам̣ да̄тум̣ сан̇гхо анун̃н̃а̄сӣ’’ти евам̣ атта̄нам̣ паримочетва̄ йатха̄ те сан̇гхе ева пасӣданти, евам̣ ватва̄ да̄таббам̣. апачча̄сӣсантена̄ти гила̄нагамикиссара̄дӣнам̣ анун̃н̃а̄тапуггала̄нампи аттано сантакам̣ дентена апачча̄сӣсантенева да̄таббам̣. ананун̃н̃а̄тапуггала̄нам̣ пана апачча̄сӣсантенапи да̄тум̣ на ват̣т̣атӣти. сан̇гхикамева йатха̄катика̄йа да̄петаббам̣. аттано сантакампи паччайада̄йака̄дайо сайамева висса̄сена ган̣ханти, на ва̄ретабба̄, ‘‘ладдхакаппийа’’нти тун̣хӣ бхавитаббам̣. пуббе вуттамева̄ти ‘‘куддхо хи со руккхепи чхиндеййа̄’’тиа̄дина̄ тун̣хӣбха̄ве ка̄ран̣ам̣ пуббе вуттамева, техи катаанаттха̄бха̄вепи ка̄рун̃н̃ена тун̣хӣ бхавитум̣ ват̣т̣ати, ‘‘ган̣хатха̄’’тиа̄ди пана ваттум̣ на ват̣т̣ати.
гарубхан̣д̣атта̄…пе… на да̄таббанти джӣваруккха̄нам̣ а̄ра̄мат̣т̣ха̄нийатта̄ да̄рӯнан̃ча гехасамбха̄ра̄нупагататта̄ ‘‘саббам̣ твамева ган̣ха̄ти да̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. аката̄ва̄сам̣ ва̄ катва̄ти пуббе авиджджама̄нам̣ сена̄санам̣ катва̄. джаггитака̄лети пхалава̄ре сампатте. джагганака̄лети джаггитум̣ а̄раддхака̄ле.
256. н̃аттикаммат̣т̣ха̄набхедети н̃аттикаммасса т̣ха̄набхеде.
ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре
камма̄каммавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма
теттим̣сатимо париччхедо.