32. гарука̄паттивут̣т̣ха̄навиниччхайакатха̄
пат̣иччханнапарива̄сакатха̄
236. евам̣ чодана̄дивиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни гарука̄паттивут̣т̣ха̄навиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘гарука̄паттивут̣т̣ха̄на’’нтиа̄дима̄ха. таттха гару алахукам̣ пат̣икаран̣ам̣ етисса̄ а̄паттийа̄ти гарука̄, а̄паджджитабба̄ти а̄патти, гарука̄ ча са̄ а̄патти ча̄ти гарука̄патти, вут̣т̣хахате вут̣т̣ха̄нам̣, гарука̄паттийа̄ вут̣т̣ха̄нам̣ гарука̄патти вут̣т̣ха̄нам̣. ким̣ там̣? сан̇гха̄дисеса̄паттито парисуддхабха̄во. тена̄ха ‘‘парива̄сама̄натта̄дӣхи винайакаммехи гарука̄паттито вут̣т̣ха̄на’’нти. кин̃ча̄пи чатуббидхо парива̄со, аппат̣иччханнапарива̄со пана идха на̄дхиппетоти а̄ха ‘‘тивидхо парива̄со’’ти. татха̄ хи вуттам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 75) ‘‘таттха чатуббидхо парива̄со – аппат̣иччханнапарива̄со пат̣иччханнапарива̄со суддхантапарива̄со самодха̄напарива̄соти. тесу ‘йо со, бхиккхаве, ан̃н̃опи ан̃н̃атиттхийапуббо имасмим̣ дхаммавинайе а̄кан̇кхати паббаджджам̣, а̄кан̇кхати упасампадам̣, тасса чатта̄ро ма̄се парива̄со да̄таббо’ти евам̣ маха̄кхандхаке (маха̄ва. 86) вутто титтхийапарива̄со аппат̣иччханнапарива̄со на̄ма. таттха йам̣ ваттаббам̣, там̣ вуттамева. айам̣ пана идха анадхиппето’’ти. ито парам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева сувин̃н̃еййоти тасма̄ дуббин̃н̃еййат̣т̣ха̄нейева ван̣н̣айисса̄ма.
237. евам̣ йо йо а̄панно хоти, тасса тасса на̄мам̣ гахетва̄ каммава̄ча̄ ка̄табба̄ти етена па̄л̣ийам̣ саббаса̄дха̄ран̣авасена ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄мо бхиккхӯ’’ти ча ‘‘йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄масса бхиккхуно’’ти ча а̄гатепи каммава̄ча̄бхан̣анака̄ле татха̄ абхан̣итва̄ ‘‘айам̣ буддхараккхито бхиккхӯ’’ти ча ‘‘имасса буддхараккхитасса бхиккхуно’’ти ча евам̣ сакасакана̄мам̣ уддхаритва̄ва каммава̄ча̄ ка̄табба̄ти дассети.
ма̄л̣акасӣма̄йамева ваттам̣ сама̄да̄таббам̣, на тато бахи. касма̄? ‘‘ан̃н̃аттха каммава̄ча̄ ан̃н̃аттха сама̄да̄на’’нти ваттаббадосаппасан̇гато. асама̄диннаваттасса а̄рочана̄самбхавато, ма̄л̣акасӣма̄йа саннипатита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ екассапи ана̄рочане сати раттиччхедасамбхавато ча. парива̄сам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣти имесу двӣсу падесу екекена ва̄ убхохи падехи ва̄ сама̄да̄таббам̣. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘екападенапи четтха никкхитто хоти парива̄со, двӣхи пана суниккхиттойева, сама̄да̄непи есева найо’’ти ваккхама̄натта̄. сама̄дийитва̄ таттхева сан̇гхасса а̄рочетаббам̣, на таттха ана̄рочетва̄ ан̃н̃аттха гантаббам̣. касма̄? вут̣т̣хита̄йа париса̄йа пуна саннипа̄тетум̣ дуккаратта̄, екассапи бхиккхуно ана̄рочетва̄ арун̣ут̣т̣ха̄пане сати раттиччхедакаратта̄.
а̄рочентена евам̣ а̄рочетаббанти самбандхо. ‘‘ахам̣ бханте…пе… сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти еттакамева ватва̄ йа̄чане вийа ‘‘дутийампи татийампӣ’’ти авуттатта̄ ачча̄йикакаран̣е сати екава̄рам̣ а̄рочитепи упапаннамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. ведийа̄махам̣ бханте, ведийатӣти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯти еттха ‘‘ведийа̄мӣти читтена сампат̣иччхитва̄ сукхам̣ анубхава̄ми, на таппаччайа̄ ахам̣ дуккхитоти адхиппа̄йо’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.97) вуттам̣. еттха ча ‘‘сукхам̣ ведеми ведана’’нтиа̄дӣсу вийа пи-саддо анубхаванаттхо хоти. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 97) пана ‘‘ведийа̄мӣти джа̄неми, читтена сампат̣иччхитва̄ сукхам̣ анубхава̄ми, на таппаччайа̄ ахам̣ дуккхитоти адхиппа̄йоти ликхита’’нти вуттам̣. еттха пана ‘‘дӣпан̇каро локавидӯ’’тиа̄дӣсу вийа н̃а̄н̣аттхо анубхаванаттхо ча. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.97) пана ‘‘ведийа̄маханти джа̄на̄пемахам̣, а̄рочемӣти аттхо, анубхава̄мӣтиписса аттхам̣ ваданти. пуримам̣ пана пасам̣санти а̄рочанавачанатта̄’’ти. еттха ту –
‘‘сампаннам̣ са̄ликеда̄рам̣, сува̄ кха̄данти бра̄хман̣а;
пат̣иведеми те брахме, на нам̣ ва̄ретумуссахе’’ти. –
а̄дӣсу вийа а̄рочанаттхоти дат̣т̣хаббо.
а̄рочетва̄…пе… никкхипитаббанти дуккат̣апаримочанаттхам̣ вуттам̣. кечи пана ‘‘тадахева пуна ваттам̣ сама̄дийитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петука̄масса раттиччхедапариха̄раттхампӣ’’ти ваданти. йасса ма̄л̣аке на̄рочитам̣, тасса а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣. йасса а̄рочитам̣, тасса пуна а̄рочанакиччам̣ наттхи, кевалам̣ никкхипитаббамева. ‘‘сабха̄га̄ бхиккхӯ васантӣ’’ти вуттатта̄ висабха̄га̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не ваттам̣ асама̄дийитва̄ бахи ева ка̄тумпи ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ти идам̣ виха̄ре бхиккхӯнам̣ саджджха̄йа̄дисаддасаванӯпача̄равиджаханаттхам̣ вуттам̣, маха̄маггато оккамма̄ти идам̣ маггапат̣ипанна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саванӯпача̄ра̄тиккаманаттхам̣, гумбена ва̄тиа̄ди дассанӯпача̄равиджаханаттхам̣. сопи кеначи каммена пуреарун̣е ева гаччхатӣти имина̄ а̄рочана̄йа ката̄йа саббесу бхиккхӯсу бахивиха̄рам̣ гатесупи ӯнеган̣ечаран̣адосо ва̄ виппава̄садосо ва̄ на хоти а̄рочанаттхатта̄ сахава̄сасса̄ти дассети. тена̄ха ‘‘айан̃ча̄’’тиа̄ди. аниккхиттаваттена антоупача̄рагата̄нам̣ саббесампи а̄рочетабба̄. ‘‘айам̣ никкхиттаваттасса париха̄ро’’ти вуттам̣, таттха никкхиттаваттасса̄ти ваттам̣ никкхипитва̄ паривасантасса̄ти аттхо. айам̣ панеттха тхерасса адхиппа̄йо – ваттам̣ никкхипитва̄ паривасантасса упача̄рагата̄нам̣ саббесам̣ а̄рочанакиччам̣ наттхи, дит̣т̣харӯпа̄нам̣ сутасадда̄нам̣ а̄рочетаббам̣, адит̣т̣хаасута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетаббам̣. идам̣ ваттам̣ никкхипитва̄ паривасантасса лаккхан̣анти. тхерасса̄ти маха̄падуматтхерасса.
238. куккуччавиноданаттха̄йа̄ти имесу пат̣иччханнадивасаппама̄н̣ена париваситадивасесу ‘‘сийум̣ ну кхо тивидхараттиччхедака̄ран̣айутта̄ни ка̄ничи диваса̄ни, евам̣ сати апарипун̣н̣апарива̄садивасатта̄ на ма̄натта̄рахо бхавеййа, асати ча ма̄натта̄рахабха̄ве ма̄наттам̣ диннампи адиннам̣йева бхавеййа, еван̃ча сати а̄панна̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣ на бхавеййа̄’’ти имасса винайакуккуччасса виноданаттха̄йа. екена ва̄ двӣхи ва̄ тӣхи ва̄ дивасехи адхикатара̄ни диваса̄ни париваситва̄ нану ча̄йам̣ паривуттхапарива̄со, тасма̄нена ма̄наттамева йа̄читаббам̣, атха касма̄ ваттам̣ сама̄дийитва̄ ма̄наттам̣ йа̄читаббанти а̄ха̄ти чоданам̣ манаси каронтена вуттам̣ ‘‘айан̃хи ватте сама̄динне’’тиа̄ди. хи йасма̄ айам̣ бхиккху ватте сама̄динне ева ма̄натта̄рахо хоти, на асама̄динне, ити тасма̄ ваттам̣ сама̄дийитва̄ ма̄наттам̣ йа̄читаббанти самбандхо. нану ча каммава̄ча̄йам̣ ‘‘со паривуттхапарива̄со сан̇гхам̣ ма̄наттам̣ йа̄чати’’иччева вуттам̣, на вуттам̣ ‘‘сама̄диннаватто’’ти, атха касма̄ ‘‘ватте сама̄динне ева ма̄натта̄рахо хотӣ’’ти вуттанти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘никкхиттаваттена паривуттхатта̄’’ти. йасма̄ айам̣ бхиккху никкхиттаваттена хутва̄ паривуттхо хоти, но аниккхиттаваттена, тасма̄ никкхиттаваттена хутва̄ паривуттхатта̄ айам̣ бхиккху ватте сама̄динне ева ма̄натта̄рахо хоти, но асама̄диннети йоджана̄. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘аниккхиттаваттасса пана пуна сама̄да̄накиччам̣ наттхи. со хи пат̣иччханнадиваса̄тиккаменева ма̄натта̄рахо хоти, тасма̄ тасса ма̄наттам̣ да̄таббамева̄’’ти.
чатӯхи пан̃чахи ва̄ бхиккхӯхи саддхинти ӯнеган̣ечаран̣адоса̄ вимуччанаттхам̣. париккхиттасса виха̄расса париккхепатотиа̄ди кин̃ча̄пи па̄л̣ийам̣ наттхи, атха кхо ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ вачанена татха̄ ева пат̣ипаджджитаббанти ча вуттам̣. ‘‘аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти два̄дасахаттхе упача̄ре саллаккхетва̄, аниккхиттаватта̄нам̣ упача̄расӣма̄йа а̄гатабха̄вам̣ саллаккхетва̄ сахава̄са̄дикам̣ ведитаббанти ча вуттам̣. ‘никкхипантена а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣ пайоджанам̣ аттхӣ’ти ча вуттам̣, на пана там̣ пайоджанам̣ дассита’’нти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 97) вуттам̣, ваттабхедадуккат̣а̄ муччанапайоджанам̣ хотӣти ведитаббам̣.
239. аббха̄нам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти катампи акатамева хотӣти аттхо. ‘‘тена̄пи ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетва̄ аббха̄нам̣ йа̄читабба’’нти вуттатта̄ аббха̄найа̄чанаттхам̣ ма̄наттасса сама̄дийанака̄лепи а̄рочетаббамева. пуббе ма̄наттача̄ритака̄ле а̄рочитамева̄ти ана̄рочетва̄ аббха̄нам̣ на йа̄читаббанти вин̃н̃а̄йати. евам̣ ма̄наттайа̄чанака̄лепи парива̄сам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетаббамева̄ти дат̣т̣хаббам̣.
240. чин̣н̣ама̄натто бхиккху аббхетабботи чин̣н̣ама̄наттасса ча аббха̄на̄рахасса ча нинна̄на̄каран̣атта̄ вуттам̣. ан̃н̃атха̄ ‘‘аббха̄на̄рахо аббхетаббо’’ти ваттаббам̣ сийа̄. уккхепанӣйакаммакатопи аттано ладдхиггахан̣авасена сабха̄габхиккхумхи сати тасса ана̄роча̄петум̣ на лабхати.
‘‘анантара̄йикасса пана антара̄йикасан̃н̃а̄йа чха̄дайато аччханна̄ва̄’’ти па̄т̣хо. аверибха̄вена сабха̄го аверисабха̄го. ‘‘сабха̄гасан̇гха̄дисесам̣ а̄паннасса пана сантике а̄ви ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти пасан̇гато идхева пака̄ситам̣. лахукесу пат̣иккхепо наттхи. таттха н̃аттийа̄ а̄ви катва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ анун̃н̃а̄татта̄ лахукасабха̄гам̣ а̄ви ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти. сабха̄гасан̇гха̄дисесам̣ пана н̃аттийа̄ а̄рочанам̣ на ват̣т̣атӣти кира. ‘‘тасса сантике там̣ а̄паттим̣ пат̣икариссатӣти (маха̄ва. 171) вуттатта̄ лахукассева̄йам̣ саманун̃н̃а̄та̄. на хи сакка̄ суддхасса екасса сантике сан̇гха̄дисесасса пат̣икаран̣ам̣ ка̄ту’’нти ликхитам̣. лахукесупи сабха̄гам̣ а̄ви ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти. тасма̄ ева хи н̃аттийа̄ а̄викаран̣ам̣ анун̃н̃а̄там̣, итаратха̄ там̣ нираттхакам̣ сийа̄. ан̃н̃аман̃н̃а̄рочанасса ват̣т̣ати, тато на ват̣т̣атӣти дӣпанаттхамева н̃аттийа̄ а̄викаран̣аманун̃н̃а̄там̣, тенева идха ‘‘сабха̄гасан̇гха̄дисесам̣ а̄паннасса̄’’тиа̄ди вуттам̣, айаматтхо ‘‘етта̄вата̄ те две нира̄паттика̄ хонти, тесам̣ сантике сесехи сабха̄га̄паттийо десетабба̄’’ти вачанена кан̇кха̄витаран̣ийампи (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) пака̄ситова. сан̇гха̄дисесам̣ пана н̃аттийа̄ а̄рочетва̄ упосатхам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. тасса̄ н̃аттийа̄ айаматтхо – йада̄ суддхам̣ бхиккхум̣ пассиссати, тасса сантике ан̃н̃аман̃н̃а̄рочанавасена пат̣икариссати, евам̣ пат̣икате ‘‘на ча, бхиккхаве, са̄паттикена па̄тимоккхам̣ сотаббам̣, йо сун̣еййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (чӯл̣ава. 386) вутта̄паттито моккхо хоти, тасма̄ ‘‘гарукам̣ ва̄ хоту лахукам̣ ва̄, н̃аттийа̄ а̄ви ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. убхосу найесу йуттатарам̣ гахетаббам̣. ‘‘на̄ман̃чева а̄патти ча̄ти тена тена вӣтиккамена̄панна̄патти а̄патти. на̄манти тасса̄ а̄паттийа̄ на̄ма’’нти ликхитам̣. а̄рочетва̄ никкхипитаббанти еттха а̄рочанам̣ ваттабхедадуккат̣апарихаран̣аппайоджананти ведитаббам̣.
‘‘сатийева антара̄йе антара̄йикасан̃н̃ӣ чха̄дети, аччханна̄ хоти. антара̄йикасса пана антара̄йикасан̃н̃а̄йа ва̄ анантара̄йикасан̃н̃а̄йа ва̄ чха̄дайато аччханна̄ва̄’’типи па̄т̣хо. аверӣти хитака̄мо. уддхасте арун̣ети ут̣т̣хите арун̣е. суддхасса сантикети сабха̄гасан̇гха̄дисесам̣ ана̄паннасса сантике. ваттхунти асучимочана̄дивӣтиккамам̣. суккависсат̣т̣хӣти ваттху чева готтан̃ча̄ти ‘‘суккависсат̣т̣хӣ’’ти идам̣ асучимочаналаккхан̣асса вӣтиккамасса пака̄санато ваттху чева хоти, саджа̄тийаса̄дха̄ран̣авиджа̄тийавиниваттасабха̄ва̄йа суккависсат̣т̣хийа̄ ева пака̄санато готтан̃ча хотӣти аттхо. гам̣ та̄йатӣти хи готтам̣. сан̇гха̄дисесоти на̄ман̃чева а̄патти ча̄ти сан̇гха̄дисесоти тена тена вӣтиккамена а̄паннасса а̄паттиника̄йасса на̄мапака̄санато на̄ман̃чева хоти, а̄паттисабха̄вато а̄патти ча.
суддхасса̄ти сабха̄гасан̇гха̄дисесам̣ ана̄паннасса, тато вут̣т̣хитасса ва̄. ан̃н̃асминти суддхантапарива̄савасена а̄паттивут̣т̣ха̄нато ан̃н̃асмим̣ а̄паттивут̣т̣ха̄не. пат̣иччха̄дийиттха̄ти пат̣иччханна̄. ка̄ са̄? а̄патти. диваса̄дӣхи париччхиндитва̄ васанам̣ парива̄со. ко со? винайакаммакаран̣ам̣. пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄со пат̣иччханнапарива̄со.
пат̣иччханнапарива̄сакатха̄ нит̣т̣хита̄.
суддхантапарива̄сакатха̄
242. суджджханам̣ суддхо, ко со? а̄паттивигамо. амати оса̄набха̄вам̣ гаччхатӣти анто, суддхо анто йасса парива̄сасса̄ти суддханто, суддханто ча со парива̄со ча̄ти суддхантапарива̄со, суддхака̄лам̣ парийантам̣ катва̄ асуддхака̄лаппама̄н̣ена париччхиндитва̄ катапарива̄со.
суддхантапарива̄сакатха̄ нит̣т̣хита̄.
одха̄насамодха̄напарива̄сакатха̄
243. самодхӣйате самодха̄нам̣, на̄на̄ка̄лика̄ на̄на̄ваттхука̄ а̄паттийо аггха̄дивасена самодха̄нам̣ екӣкаран̣ам̣, самодха̄нетва̄ като парива̄со самодха̄напарива̄соти виггахо. каммава̄ча̄йам̣ ‘‘пат̣икассито сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху антара̄ самбахула̄нам̣ а̄паттӣнам̣ аппат̣иччханна̄нам̣ мӯла̄йапат̣икассана̄, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти еттха гатйаттхадха̄туйа̄ каммани ча найанаттхадха̄туйа̄ каммани ча тадаттхасампада̄не ча вибхаттипарин̣а̄ме ча̄ти имесу чатӯсу т̣ха̄несу а̄йа̄десасса вуттатта̄, пат̣ипуббакасадха̄туйа̄ ча найанаттхатта̄ ‘‘мӯла̄йа̄’’ти идам̣ ‘‘пат̣икассито’’ти еттха каммам̣, тасма̄ ‘‘пат̣икассито…пе… мӯла̄йа’’ ити еттакамева бхавитаббам̣, на ‘‘мӯла̄йапат̣икассана̄’’ти евам̣ ман̃н̃ама̄на̄ саддавидуно ‘‘пат̣икассана̄’’ти идам̣ адхиканти ва̄ вадеййум̣ маккхеййум̣ ва̄, на панетам̣ ваттаббам̣. навапа̄т̣хесуйева айам̣ па̄т̣хо саддалаккхан̣айутто ва̄ айутто ва̄ти чинтетаббо, на пана па̄л̣ийат̣т̣хакатха̄дито а̄гатесу пора̄н̣апа̄т̣хесу. тесу пана катхам̣ йоджийама̄но айам̣ па̄т̣хо саддайуттийа̄ ча аттхайуттийа̄ ча саманна̄гато бхавеййа̄ти йоджана̄ка̄ройева чинтетаббо. айан̃ча па̄т̣хо пора̄н̣апа̄л̣ипа̄т̣хова, тасма̄ ‘‘мӯла̄йапат̣икассана̄’’ти идам̣ каран̣авасена випарин̣а̄метва̄ ‘‘мӯла̄йапат̣икассана̄йа пат̣икассито’’ти йоджетаббам̣.
катхам̣ панетасса пора̄н̣апа̄т̣хабха̄во джа̄нитабботи? пакаран̣е а̄гататта̄. вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.102) ‘‘па̄л̣ийам̣ пат̣икассито сан̇гхена уда̄йи бхиккху антара̄ екисса̄ а̄паттийа̄…пе… мӯла̄йапат̣икассана̄ти идам̣ каран̣авасена випарин̣а̄метва̄ мӯла̄йапат̣икассана̄йа пат̣икасситоти йоджетабба’’нти. атха ва̄ ‘‘мӯла̄йа пат̣икассана̄ мӯла̄йапат̣икассана̄’’ти алуттасама̄савасена уттарападена сама̄сам̣ катва̄ сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху антара̄ самбахула̄нам̣ а̄паттӣнам̣ аппат̣иччханна̄нам̣ хету пат̣икассито. са̄ мӯла̄йапат̣икассана̄ кхамати сан̇гхасса̄ти йоджетаббам̣. татха̄ хи вуттам̣ таттхева (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.102) ‘‘атха ва̄ мӯла̄йапат̣икассана̄ кхамати сан̇гхасса̄ти уттарападена саха паччаттавасенева йоджетумпи ват̣т̣атӣ’’ти.
там̣ дентена пат̣хамам̣ мӯла̄йа пат̣икасситва̄ паччха̄парива̄со да̄табботи еттха там̣ одха̄насамодха̄напарива̄сам̣ дентена пат̣хамам̣ там̣ бхиккхум̣ мӯла̄йа пат̣икасситва̄ мӯладивасе а̄кад̣д̣хитва̄ тасса антара̄паттийа̄ самодха̄напарива̄со да̄табботи аттхо. йатха̄ ким̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.102) ‘‘уда̄йим̣ бхиккхум̣ антара̄ екисса̄ а̄паттийа̄…пе… мӯла̄йа пат̣икасситва̄ти еттха антара̄ екисса̄ а̄паттийа̄ хетубхӯта̄йа уда̄йим̣ бхиккхум̣ мӯла̄йа пат̣икасситва̄ мӯладивасе а̄кад̣д̣хитва̄ тасса̄ антара̄паттийа̄ самодха̄напарива̄сам̣ детӯти йоджана̄’’ти вуттам̣. маха̄суматтхерава̄де а̄вика̄ра̄петва̄ виссаджджетабботи тасса атекиччхабха̄вам̣ тенева сан̇гхасса па̄кат̣ам̣ ка̄ретва̄ ладжджӣган̣ато вийоджанавасена виссаджджетабботи аттхо.
одха̄насамодха̄напарива̄сакатха̄ нит̣т̣хита̄.
аггхасамодха̄напарива̄сакатха̄
244. аггхена аггхавасена арахавасена самодха̄нам̣ аггхасамодха̄нам̣, а̄панна̄су самбахула̄су а̄паттӣсу йа̄ а̄паттийо чиратараппат̣иччханна̄йо, та̄сам̣ аггхена самодха̄йа та̄сам̣ раттипариччхедавасена авасеса̄нам̣ ӯнатараппат̣иччханна̄нам̣ а̄паттӣнам̣ парива̄со дӣйати, айам̣ вуччати аггхасамодха̄но . сатам̣ а̄паттийоти ка̄йасам̣сагга̄дивасена екадивасе а̄панна̄ сатам̣ а̄паттийо. дасасатанти сахассаа̄паттийо. раттисатам̣ чха̄дайитва̄на̄ти йоджетаббам̣. ‘‘аггхасамодха̄но на̄ма сабха̄гаваттхука̄йо самбахула̄ а̄паттийо а̄паннасса бахураттим̣ пат̣иччха̄дита̄паттийам̣ никкхипитва̄ да̄таббо, итаро на̄на̄ваттхука̄нам̣ васена̄ти айаметесам̣ висесо’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 102) вуттам̣.
аггхасамодха̄напарива̄сакатха̄ нит̣т̣хита̄.
246. лин̇гапариваттанакакатха̄йам̣ йади кассачи бхиккхуно иттхилин̇гам̣ па̄ту бхавеййа, ким̣ тена пуна упаджджха̄ гахетабба̄, пуна упасампада̄ ка̄табба̄, ким̣ бхиккхӯпасампада̄то пат̣т̣ха̄йа вассаган̣ана̄ ка̄табба̄, уда̄ху ито пат̣т̣ха̄йа̄ти пуччха̄йа сати там̣ парихаритума̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди. евам̣ санте са̄ бхиккхунӣ бхиккхӯнам̣ маджджхейева васитаббам̣ бхавеййа̄ти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘аппатирӯпа’’нтиа̄ди. евам̣ санте бхиккхубхӯтака̄ле а̄паджджита̄паттийо катхам̣ ка̄табба̄ти чоданам̣ манаси катва̄ а̄ха ‘‘йа̄ десана̄га̄минийо ва̄’’тиа̄ди. таттха бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣхи са̄дха̄ран̣а̄ти сан̃чаритта̄дайо. аса̄дха̄ран̣а̄ти суккависсат̣т̣хиа̄дайо. хоту бхагавато анун̃н̃а̄тавасена лин̇ге париватте аса̄дха̄ран̣а̄паттӣхи вут̣т̣хитабха̄во, пуна пакатилин̇ге уппанне пуна а̄патти сийа̄ти а̄сан̇кам̣ парихаритум̣ ‘‘пуна пакатилин̇ге’’тиа̄ди вуттам̣. ида̄ни таматтхам̣ па̄л̣ийа̄ са̄дхетум̣ ‘‘вуттан̃чета’’нтиа̄дима̄ха. тассаттхо пат̣хамапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йа т̣ӣка̄су (са̄раттха. т̣ӣ. 2.69; ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 69) вуттанайенева дат̣т̣хаббо, идха пана гарука̄паттивут̣т̣ха̄накатха̄бхӯтатта̄ са̄йева катха̄ вуччате.
247. таттха бхиккхунӣхи са̄дха̄ран̣а̄йа пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ти сан̃чаритта̄диа̄паттийа̄, хетваттхе четам̣ каран̣авачанам̣. паривасантасса̄ти ана̄даре са̄мивачанам̣. паккхама̄наттамева да̄таббам̣, на пуна парива̄со да̄таббо бхиккхунибха̄ве апарива̄са̄рахатта̄ти адхиппа̄йо. ма̄наттам̣ чарантасса̄ти ана̄дарейева са̄мивачанам̣, чха̄раттама̄натте а̄чин̣н̣ейева париваттати, пуна паккхама̄наттамева да̄таббанти. тена ваккхати ‘‘саче чин̣н̣ама̄наттасса̄’’тиа̄ди. акусалавипа̄ке париккхӣн̣ети пурисиндрийасса антарадха̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣. иттхиндрийапатит̣т̣ха̄нам̣ пана кусалавипа̄камева. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘убхайампи акусалена антарадха̄йати, кусалена пат̣илаббхатӣ’’ти. чха̄раттам̣ ма̄наттамева да̄таббам̣, на парива̄со да̄таббо, на ва̄ паккхама̄наттам̣ да̄таббам̣.
‘‘айам̣ пана висесо’’ти ватва̄ там̣ висесам̣ дассетума̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди. парива̄сада̄нам̣ наттхи, чха̄раттам̣ ма̄наттамева да̄таббам̣. касма̄? бхиккхуника̄ле пат̣иччханнатта̄. бхиккхука̄ле чханна̄йева хи а̄патти парива̄са̄раха̄ хоти, но бхиккхуника̄лети айамета̄сам̣ висесо. паккхама̄наттам̣ чарантийа̄ти ана̄даре са̄мивачанам̣, паккхама̄натте а̄чин̣н̣ейева̄ти аттхо. татха̄ хи ваккхати ‘‘чин̣н̣ама̄натта̄йа̄’’тиа̄ди. чха̄раттам̣ ма̄наттам̣ чарантасса̄тиа̄ди вуттанайамева.
парива̄савиниччхайакатха̄
ида̄ни сан̇гха̄дисеса̄патти йасма̄ са̄васесагарука̄патти хоти сатекиччха̄, тасма̄ йатха̄ на̄ма рога̄туро пуггало кин̃чи аттано хитасукхака̄ран̣ам̣ ка̄тум̣ на саккоти, таменам̣ ка̄рун̣ико тикиччхако карун̣а̄сан̃чодито тикиччхам̣ катва̄ гелан̃н̃ато вут̣т̣ха̄петва̄ хитасукхам̣ джанети, евам̣ сан̇гха̄дисеса̄паттисаман̇гӣ пуггало а̄н̣а̄вӣтиккамантара̄йикабха̄вато саггамоккхамаггам̣ содхетум̣ на саккоти, таменам̣ маха̄ка̄рун̣ико бхагава̄ маха̄карун̣а̄йа сан̃чодитама̄насо анекехи найехи а̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣ катва̄ саггамоккхасукхе патит̣т̣хапети, бхагавато адхиппа̄йан̃н̃уно ат̣т̣хакатха̄чарийа̄пи анекехи ка̄ран̣ехи бхагавато вачанасса аттхам̣ пака̄сетва̄ висуддхака̄ма̄нам̣ найам̣ денти, татха̄ т̣ӣка̄чарийа̄дайопи. евам̣ динне пана найе йонисо манаси ка̄тум̣ сакконта̄ пан̣д̣ита̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджанти, асакконта̄ ан̃н̃атха̄ аттхам̣ гахетва̄ на йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджанти, тесам̣ дит̣т̣ха̄нугатим̣ анугаччханта̄ сисса̄дайопи татхева каронти, тасма̄ бхагавато вачанан̃ча пуббена̄парам̣ сам̣сандитва̄ ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄дивачанан̃ча самма̄ тулайитва̄ татхато бхагавато адхиппа̄йам̣ н̃атва̄ йатха̄нусит̣т̣хам̣ пат̣ипаджджантехи гарука̄паттито вут̣т̣хаханаттхам̣ його каран̣ӣйо.
тасма̄ йада̄ бхиккхӯ а̄гаччханти винайадхарасса сантикам̣ ‘‘гарука̄паттивут̣т̣ха̄нам̣ карисса̄ма̄’’ти, тада̄ винайадхарена ‘‘твам̣ катара̄паттим̣ а̄панно’’ти пуччхитаббо. ‘‘сан̇гха̄дисесам̣ а̄панно’’ти вутте ‘‘катарасан̇гха̄дисеса’’нти пуччхитва̄ ‘‘имам̣ на̄ма̄’’ти вутте суккависсат̣т̣хийам̣ мочетука̄мачетана̄, упаккамо, муччананти тӣн̣и ан̇га̄ни. ка̄йасам̣сагге манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, ка̄йасам̣саггара̄го, тена ра̄гена ва̄йа̄мо, хаттхагга̄ха̄дисама̄паджджананти пан̃ча ан̇га̄ни. дут̣т̣хуллава̄ча̄йам̣ манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, дут̣т̣хуллава̄часса̄дара̄го, тена ра̄гена обха̄санам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти пан̃ча ан̇га̄ни. аттака̄ме манусситтхӣ, иттхисан̃н̃ита̄, аттака̄мапа̄ричарийа̄йа ра̄го, тена ра̄гена ван̣н̣абхан̣анам̣, тан̇кхан̣авиджа̄нананти пан̃ча ан̇га̄ни. сан̃чаритте йесу сан̃чариттам̣ сама̄паджджати, тесам̣ мануссаджа̄тиката̄, на̄лам̣вачанӣйата̄, пат̣игган̣ханавӣмам̣санапачча̄харан̣а̄нӣти пан̃ча ан̇га̄ни. кут̣ика̄ре уллитта̄дӣнам̣ ан̃н̃атарата̄, хет̣т̣химапама̄н̣асамбхаво, адеситаваттхуката̄, пама̄н̣а̄тиккантата̄, аттуддесиката̄, ва̄са̄га̄рата̄, лепагхат̣ана̄ти сатта пама̄н̣айутта̄дӣсу чхадха̄ ан̇га̄ни. виха̄рака̄ре та̄нийева чха ан̇га̄ни. дут̣т̣хадосе йам̣ чодети, тасса упасампанноти сан̇кхйупагаманам̣, тасмим̣ суддхасан̃н̃ита̄, йена па̄ра̄джикена чодети, тасса дит̣т̣ха̄дивасена амӯлаката̄, ча̄вана̄дхиппа̄йена саммукха̄чодана̄, тасса тан̇кхан̣авиджа̄нананти пан̃ча ан̇га̄ни. ан̃н̃абха̄гийе ан̃н̃абха̄гийасса адхикаран̣асса кан̃чидесам̣ лесаматтам̣ упа̄дийаната̄, пурима̄ни пан̃ча̄ти чха ан̇га̄ни. сан̇гхабхеде бхеда̄йа параккаманам̣, дхаммакаммена саманубха̄санам̣, каммава̄ча̄парийоса̄нам̣, аппат̣иниссаджджананти чатта̄ри ан̇га̄ни. бхеда̄нуваттаке ан̇гесу йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха ануваттананти чатта̄ри ан̇га̄ни. дуббаче ан̇гесу йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха авачанӣйакаран̣ата̄ти чатта̄ри ан̇га̄ни. куладӯсаке ан̇гесу йатха̄ таттха параккаманам̣, евам̣ идха чханда̄дӣхи па̄пананти чатта̄ри ан̇га̄ни. ити има̄ни ан̇га̄ни содхетва̄ саче ан̇гапа̄рипӯрӣ хоти, ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти ваттаббо. но че, ‘‘на̄йам̣ сан̇гха̄дисесо, тхуллаччайа̄дӣсу ан̃н̃атара̄паттӣ’’ти ватва̄ ‘‘на̄йам̣ вут̣т̣ха̄нага̄минӣ, десана̄га̄минӣ айам̣ а̄патти, тасма̄ патирӯпасса бхиккхусса сантике десехӣ’’ти ватва̄ деса̄петаббо.
атха пана ана̄паттиччха̄йа̄ пан̃н̃а̄йати, ‘‘ана̄паттӣ’’ти ватва̄ уййоджетабба̄. саче пана сан̇гха̄дисесаччха̄йа̄ пан̃н̃а̄йати, ‘‘твам̣ имам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ чха̄деси, на чха̄десӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘на чха̄демӣ’’ти вутте ‘‘тена хи твам̣ на парива̄са̄рахо, ма̄натта̄рахова хотӣ’’ти ваттаббо. ‘‘чха̄демӣ’’ти пана вутте ‘‘дасасу а̄ка̄ресу ан̃н̃атарака̄ран̣ена чха̄деси, уда̄ху ан̃н̃ака̄ран̣ена̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘дасасу ан̃н̃атарака̄ран̣ена̄’’ти вутте ‘‘евампи ма̄натта̄рахо хоти, на парива̄са̄рахо’’ти ваттаббо. атха ‘‘ан̃н̃ака̄ран̣ена̄’’ти вадати, евам̣ сантепи ‘‘твам̣ а̄паттиа̄паннабха̄вам̣ джа̄нанто пат̣иччха̄деси, уда̄ху аджа̄нанто’’ти пуччхитва̄ ‘‘аджа̄нанто пат̣иччха̄демӣ’’ти вутте ча ‘‘а̄паттиа̄паннабха̄вам̣ саранто пат̣иччха̄деси, уда̄ху висаритва̄ пат̣иччха̄десӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘висаритва̄ пат̣иччха̄демӣ’’ти вутте ча ‘‘а̄паттиа̄паннабха̄ве вематико хутва̄ пат̣иччха̄деси, уда̄ху ниббематико хутва̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘вематико хутва̄’’ти вутте ча ‘‘на твам̣ парива̄са̄рахо, ма̄натта̄рахова хотӣ’’ти ваттаббо.
атха ‘‘джа̄нанто пат̣иччха̄демӣ’’ти вутте ча ‘‘саранто пат̣иччха̄демӣ’’ти вутте ча ‘‘ниббематико хутва̄ пат̣иччха̄демӣ’’ти вутте ча ‘‘твам̣ парива̄са̄рахо’’ти ваттаббо. вуттан̃хетам̣ самуччайаккхандхаке (чӯл̣ава. 144) ‘‘со евам̣ вадати ‘йа̄йам̣, а̄вусо, а̄патти джа̄напат̣иччханна̄, дхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, дхамматта̄ рухати. йа̄ ча кхва̄йам̣, а̄вусо, а̄патти аджа̄наппат̣иччханна̄, адхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, адхамматта̄ на рухати. екисса̄, а̄вусо, а̄паттийа̄ бхиккху ма̄натта̄рахо’’’ти ча, ‘‘со евам̣ вадати ‘йа̄йам̣ а̄патти сарама̄напат̣иччханна̄, дхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, дхамматта̄ рухати. йа̄ ча кхва̄йам̣ а̄патти асарама̄напат̣иччханна̄, адхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, адхамматта̄ на рухати. екисса̄, а̄вусо, а̄паттийа̄ бхиккху ма̄натта̄рахо’’’ти ча, ‘‘со евам̣ вадати ‘йа̄йам̣, а̄вусо, а̄патти ниббематикапат̣иччханна̄, дхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, дхамматта̄ рухати. йа̄ ча кхва̄йам̣, а̄вусо, а̄патти вематикапат̣иччханна̄, адхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, адхамматта̄ на рухати. екисса̄, а̄вусо, а̄паттийа̄ бхиккхума̄натта̄рахо’’’ти ча.
евам̣ парива̄са̄рахабха̄вам̣ пака̄сетва̄ ‘‘айам̣ бхиккху парива̄са̄рахо, тӣсу парива̄сесу катарапарива̄са̄рахо’’ти чинтетва̄ ‘‘бхиккху твам̣ кати а̄паттийо чха̄десӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘екам̣ а̄патти’’нти ва̄ ‘‘две тӣн̣и татуттари ва̄ а̄паттийо чха̄демӣ’’ти ва̄ вутте ‘‘катӣхам̣ твам̣ а̄паттим̣ пат̣иччха̄десӣ’’ти пуччхитва̄ ‘‘ека̄хамева̄хам̣ пат̣иччха̄демӣ’’ти ва̄ ‘‘двӣхам̣ тӣхам̣ татуттари ва̄ пат̣иччха̄демӣ’’ти ва̄ вутте ‘‘йа̄ватӣхам̣ пат̣иччха̄деси, та̄ватӣхам̣ твам̣ пат̣ивасиссасӣ’’ти ваттаббо. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘йа̄ватӣхам̣ джа̄нам̣ пат̣иччха̄дети, та̄ватӣхам̣ тена бхиккхуна̄ ака̄ма̄ париваттхабба’’нти. тато ‘‘айам̣ бхиккху а̄паттипарийантам̣ джа̄на̄ти, тасма̄ пат̣иччханнапарива̄са̄рахо’’ти (па̄ра̄. 442) н̃атва̄ таданурӯпа̄ каммава̄ча̄ ка̄табба̄.
еттха ча а̄паттипарийантапуччханам̣ каммава̄ча̄каран̣аттхамева хоти, раттипарийантапуччханам̣ пана тадаттхан̃чева суддхантапарива̄сасса ананурӯпабха̄вадассанаттхан̃ча хоти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чул̣ава. ат̣т̣ха. 102) ‘‘со дувидхо чӯл̣асуддханто маха̄суддхантоти, дувидхопи чеса раттипариччхедам̣ сакалам̣ ва̄ екаччам̣ ва̄ аджа̄нантасса ча асарантасса ча таттха вематикасса ча да̄таббо. а̄паттипарийантам̣ пана ‘ахам̣ еттака̄ а̄паттийо а̄панно’ти джа̄на̄ту ва̄, ма̄ ва̄, ака̄ран̣амета’’нти. тато тасса бхиккхуно нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ джа̄нитаббам̣. дувидхан̃хи нисӣданат̣т̣ха̄нам̣ аниккхиттаваттена нисӣдитаббат̣т̣ха̄нам̣, никкхиттаваттена нисӣдитаббат̣т̣ха̄нанти.
таттха аппабхиккхуке виха̄ре сабха̄габхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄не упача̄расӣма̄париччхинно антовиха̄ро аниккхиттаваттена нисӣдитаббат̣т̣ха̄нам̣ хоти. упача̄расӣмам̣ атиккамма маха̄маггато оккамма гумбаватипат̣иччханнат̣т̣ха̄нам̣ никкхиттаваттена нисӣдитаббат̣т̣ха̄нам̣ хоти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) ‘‘саче аппабхиккхуко виха̄ро хоти, сабха̄га̄ бхиккхӯ васанти, ваттам̣ аниккхипитва̄ виха̄рейева раттипариггахо ка̄таббо. атха на сакка̄ содхетум̣, вуттанайенева ваттам̣ никкхипитва̄ паччӯсасамайе екена бхиккхуна̄ саддхим̣ ма̄наттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева упача̄расӣмам̣ атиккамитва̄ маха̄магга̄ оккамма пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣдитва̄ антоарун̣ейева вуттанайенева ваттам̣ сама̄дийитва̄ тасса бхиккхуно парива̄со а̄рочетаббо’’ти. ‘‘ма̄наттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайенева̄’’ти ча ‘‘саче аппабхиккхуко виха̄ро хоти, сабха̄га̄ бхиккхӯ васанти, ваттам̣ аниккхипитва̄ антовиха̄рейева раттийо ган̣етабба̄. атха на сакка̄ содхетум̣, вуттанайенева ваттам̣ никкхипитва̄ паччӯсасамайе чатӯхи пан̃чахи ва̄ бхиккхӯхи саддхим̣ париккхиттасса виха̄расса париккхепато, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ маха̄маггато оккамма гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣдитабба’’нти (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 238) идам̣ вачанам̣ сандха̄йа вуттам̣.
таттха аппабхиккхуко виха̄ро хотӣти идам̣ бахубхиккхуке виха̄ре ан̃н̃е бхиккхӯ гаччханти, ан̃н̃е бхиккхӯ а̄гаччханти, тасма̄ раттиччхедаваттабхедака̄ран̣а̄ни содхетум̣ дуккаратта̄ вуттам̣. ваккхати хи ‘‘атха на сакка̄ содхету’’нти. сабха̄га̄ бхиккхӯ васантӣти идам̣ висабха̄га̄нам̣ верӣбхиккхӯнам̣ сантике ваттам̣ а̄роченто пака̄сетука̄мо хоти, тасма̄ вуттам̣. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 236) ‘‘тасма̄ аверисабха̄гасса сантике а̄рочетабба̄. йо пана висабха̄го хоти сутва̄ пака̄сетука̄мо, еварӯпасса упаджджха̄йассапи сантике на̄рочетабба̄’’ти, тасма̄ висабха̄га̄нам̣ васанат̣т̣ха̄не ваттам̣ асама̄дийитва̄ бахийева ка̄тумпи ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. виха̄рейева̄ти антоупача̄расӣма̄йамева. ваккхати хи ‘‘атха на сакка̄…пе… упача̄расӣмам̣ атиккамитва̄’’ти. раттипариггахо ка̄табботи раттиган̣ана̄ ка̄табба̄. вуттан̃хи ма̄наттаван̣н̣ана̄йам̣ ‘‘раттийо ган̣етабба̄’’ти. атха на сакка̄ содхетунти бахубхиккхукатта̄ ва̄ виха̄расса висабха̄га̄нам̣ васанат̣т̣ха̄натта̄ ва̄ раттиччхедаватта̄бхедака̄ран̣а̄нипи содхетум̣ на сакка̄. ваттам̣ никкхипитва̄ти парива̄саваттам̣ никкхипитва̄. паччӯсасамайети паччхимайа̄мака̄ле арун̣одайато пуретарамева. татха̄ хи ваккхати ‘‘антоарун̣ейева вуттанайена ваттам̣ сама̄дийитва̄ тасса бхиккхуно парива̄со а̄рочетаббо’’ти. екена бхиккхуна̄ саддхинти виппава̄сараттиччхедавимуччанаттхам̣ вина̄ пакататтена сабхиккхукаа̄ва̄саабхиккхукаана̄ва̄сагаманасан̇кха̄таваттабхедавимуччанаттхан̃ча вуттам̣. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ сабхиккхука̄ а̄ва̄са̄ абхиккхуко ана̄ва̄со гантаббо ан̃н̃атра пакататтена ан̃н̃атра антара̄йа̄’’ти (чӯл̣ава. 76).
ма̄наттаван̣н̣ана̄йам̣ вуттанайена̄ти ‘‘париккхиттасса виха̄расса париккхепато, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄’’ти вуттанайена. йади евам̣ висамамидам̣ найадассанам̣, париккхепапариккхепа̄рахат̣т̣ха̄не ева хи упача̄расӣма̄ хоти, касма̄ таттха упача̄расӣмато двелед̣д̣упа̄та̄тиккамо вутто, идха пана упача̄расӣма̄тиккамо ева̄ти? саччам̣, татха̄пи виха̄ре бхиккхӯнам̣ саджджха̄йа̄дисаддасаванасаббха̄вато сувидӯра̄тиккамо вутто, идха пана упача̄расӣмато атиккамаматтопи атиккамойева̄ти катва̄ вутто. буддхаматан̃н̃уно хи ат̣т̣хакатха̄чарийа̄. татха̄ хи вуттам̣ ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 97) ‘‘париккхиттасса виха̄расса париккхепатотиа̄ди кин̃ча̄пи па̄л̣ийам̣ наттхи, атха кхо ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ вачанена татха̄ ева пат̣ипаджджитаббанти ча вутта’’нти.
ма̄наттаван̣н̣ана̄йам̣ чатӯхи пан̃чахи ва̄ бхиккхӯхи саддхинти идам̣ пана ӯнеган̣ечаран̣араттиччхедавимуччанаттхам̣ вуттам̣. две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄тиа̄ди ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ саванӯпача̄радассанӯпача̄равиджаханаттхам̣ вуттам̣. тенева̄ха т̣ӣка̄чарийо ‘‘две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ти идам̣ виха̄ре бхиккхӯнам̣ саджджха̄йа̄дисаддасаванӯпача̄равиджаханаттхам̣ вуттам̣, ‘маха̄маггато оккамма̄ти идам̣ маггапат̣ипанна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саванӯпача̄равиджаханаттхам̣, гумбена ва̄тиа̄ди дассанӯпача̄равиджаханаттха’’нти. тасма̄ йатха̄вуттам̣ дувидхам̣ т̣ха̄нам̣ паривасантама̄наттача̄рикабхиккхӯхи нисӣдитаббат̣т̣ха̄нам̣ хоти. тесу ча йади антовиха̄рейева нисӣдитва̄ паривасати, упача̄расӣмагата̄нам̣ саббесам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣ хоти. атха бахиупача̄расӣма̄йам̣, дит̣т̣харӯпа̄нам̣ сутасадда̄нам̣ а̄рочетаббам̣. адит̣т̣хаасута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетаббамева. вуттан̃хи ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ ‘‘ваттам̣ никкхипитва̄ васантасса упача̄расӣмагата̄нам̣ саббесам̣ а̄рочанакиччам̣ наттхи, дит̣т̣харӯпа̄нам̣ сутасадда̄нам̣ а̄рочетаббам̣. адит̣т̣хаассута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетаббам̣. идам̣ ваттам̣ никкхипитва̄ васантасса лаккхан̣анти вутта’’нти. идан̃ча ваттам̣ аниккхипитва̄ васантасса антовиха̄рейева раттипариггахасса ча никкхипитва̄ васантасса упача̄расӣмам̣ атиккамитва̄ ваттасама̄да̄насса ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ вуттам̣. упача̄ро пана антосӣма̄йа т̣хита̄нам̣ сакалаупача̄расӣма̄ хоти, бахиупача̄расӣма̄йа т̣хита̄нам̣ два̄дасахаттхаматтам̣. тенева хи уддесабхатта̄дисан̇гхала̄бхо йади антосӣма̄йа уппаджджати, сӣмат̣т̣хакасан̇гхасса хоти. йади бахисӣма̄йам̣, два̄дасахаттхаббхантаре паттабхиккхӯнам̣, тасма̄ упача̄равасенапи еса аттхо вин̃н̃а̄йати. татха̄ хи вуттам̣ ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 97) ‘‘аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти два̄дасахаттхе упача̄ре саллаккхетва̄ аниккхиттаватта̄нам̣ упача̄расӣма̄йа а̄гатабха̄вам̣ саллаккхетва̄ сахава̄са̄дикам̣ ведитаббанти ча вутта’’нти.
евам̣ аниккхиттаватта̄нам̣ хутва̄ паривасанта̄нам̣ антовиха̄рейева васанасса, никкхиттаватта̄нам̣ хутва̄ паривасанта̄нам̣ виха̄рато бахи две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ васанасса ча ат̣т̣хакатха̄дӣсу пакаран̣есу а̄гататта̄ татха̄гатанайо пакаран̣а̄гатанайо хоти. ида̄ни пана а̄чарийа̄ аниккхиттаваттасса ча раттиччхедаваттабхедадосе парихаритум̣ атидуккаратта̄, никкхиттаваттасса ча девасикам̣ паччӯсасамайе бахисӣмагаманасса дуккхатта̄, ва̄л̣асарӣсапа̄дипарисайасса ча а̄сан̇китаббабха̄вато раттиччхедаваттабхедапарихаран̣авасена лаккхан̣апа̄рипӯримева манаси каронта̄ никкхиттаватта̄пи сама̄на̄ антовиха̄рейева парива̄савасанан̃ча ма̄наттачаран̣ан̃ча каронти.
екачче а̄чарийа̄ бахиупача̄расӣма̄йам̣ патирӯпат̣т̣ха̄не пакататта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ васанаса̄лам̣ ка̄ра̄петва̄ па̄рива̄сикабхиккхӯнам̣ нипаджджанаман̃чам̣ саббато чханнапариччхиннам̣ садва̄рабандханам̣ сугуттам̣ ка̄ра̄петва̄ там̣ падесам̣ ватийа̄ париккхипа̄петва̄ са̄йанхасамайе таттха гантва̄ упат̣т̣ха̄каса̄ман̣ера̄дайо ниватта̄петва̄ пуримайа̄ме ва̄ маджджхимайа̄ме ва̄ самантато саддачхиджджанака̄ле пакататтабхиккхӯ са̄ла̄йам̣ нипаджджа̄петва̄ па̄рива̄сикабхиккхӯ ваттам̣ сама̄да̄петва̄ а̄роча̄петва̄ аттано аттано ман̃чакесу нипаджджа̄петва̄ паччхимайа̄мака̄ле ут̣т̣ха̄петва̄ арун̣е ут̣т̣хите а̄роча̄петва̄ ваттам̣ никкхипа̄пенти. еса найо пакаран̣есу ана̄гататта̄ а̄чарийа̄нам̣ матена кататта̄ а̄чарийанайо на̄ма. еса найопи йатха̄рутато пакаран̣есу ана̄гатопи пакаран̣а̄нуломавасена раттиччхедаваттабхедадосе парихаритва̄ ладжджипесалехи бахуссутехи сиккха̄ка̄мехи винайе пакатан̃н̃ӯхи вича̄рито сама̄но сундаро пасаттхова хоти, тасма̄ ‘‘ануломанайо’’типи ваттум̣ ват̣т̣ати.
нану ча аниккхиттаватта̄нам̣йева антовиха̄ре васанам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, атха касма̄ никкхиттаватта̄пи сама̄на̄ васантӣти? саччам̣, таттха пана аппабхиккхукатта̄ сабха̄габхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄натта̄ ча раттиччхедаваттабхедадосе ча парихаритум̣ саккун̣еййабха̄вато сакалараттиндивампи ваттам̣ аниккхипитва̄ васанам̣ вуттам̣, идха пана татха̄ асаккун̣еййабха̄вато дива̄ ваттам̣ никкхипитва̄ раттийам̣ сама̄дийанто а̄гантука̄нам̣ ана̄гаманака̄лабха̄вато, саддачхиджджанака̄лабха̄вато ча раттиччхеда̄дидосе парихаритум̣ саккун̣еййатта̄ тадануломойева хотӣти мантва̄ а̄чарийа̄ евам̣ каронтӣти дат̣т̣хаббам̣.
евам̣ хоту, бахиупача̄расӣма̄йа васанта̄нам̣ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣданамева ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, на пакататтаса̄ла̄каран̣аман̃чакаран̣а̄дӣни, атха касма̄ ета̄ни каронтӣти? саччам̣, татха̄пи пакататтаса̄ла̄каран̣ам̣ па̄рива̄сика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пакататтехи бхиккхӯхи виппава̄сараттиччхедаваттабхедадосапарихаран̣аттхам̣, там̣ ‘‘тайо кхо, упа̄ли, па̄рива̄сикасса бхиккхуно раттиччхеда̄ сахава̄со, виппава̄со, ана̄рочана̄’’ти вуттапа̄т̣хам̣ (чӯл̣ава. 83) ануломети. ман̃чакаран̣ам̣ сахава̄сараттиччхедаваттабхедадосапарихаран̣аттхам̣, там̣ ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ пакататтена бхиккхуна̄ саддхим̣ екаччханне а̄ва̄се ваттхаббам̣, на екаччханне ана̄ва̄се ваттхаббам̣, на екаччханне а̄ва̄се ва̄ ана̄ва̄се ва̄ ваттхабба’’нти вуттапа̄т̣хан̃ча (чӯл̣ава. 81) йатха̄вуттапа̄т̣хан̃ча ануломети. а̄ди-саддена са̄йанхасамайе гамана̄дӣни сан̇ган̣ха̄ти. тесу ат̣т̣хакатха̄йам̣ паччӯсасамайе гамане ева вуттепи са̄йанхасамайе гаманам̣ раттигаманасса бахупариссайатта̄ париссайавиноданаттхам̣, там̣ ‘‘антара̄йато паримуччанаттха̄йа гантаббамева̄’’ти вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄па̄т̣хам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) ануломети. упат̣т̣ха̄каса̄ман̣ера̄дӣнам̣ ниватта̄панам̣ анупасампаннена сахасеййасан̇ка̄ниваттанаттхам̣, там̣ ‘‘йо пана бхиккху анупасампаннена сахасеййам̣ каппеййа, па̄читтийа’’нти вуттам̣ ма̄тика̄па̄т̣хам̣ (па̄чи. 49) ануломети. пуримайа̄ме ва̄ маджджхимайа̄ме ва̄ самантато саддачхиджджанака̄ле пакататтабхиккхӯ са̄ла̄йам̣ нипаджджа̄петва̄ па̄рива̄сикабхиккхӯнам̣ ваттасама̄да̄панам̣ ан̃н̃абхиккхӯнам̣ саддасаванавиваджджанаттхам̣, там̣ ана̄рочанараттиччхедадосапарихаран̣аттхам̣, там̣ йатха̄вуттараттиччхедапа̄т̣хам̣ ануломети.
нану ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ антоарун̣ейева ваттасама̄да̄панам̣ вуттам̣, атха касма̄ ‘‘пуримайа̄мамаджджхимайа̄месӯ’’ти вуттанти? на̄йам̣ досо, хиййоарун̣уггаманато пат̣т̣ха̄йа хи йа̄ва аджджаарун̣уггамана̄ еко раттиндиво аджджаарун̣асса анто на̄ма, аджджаарун̣ато пат̣т̣ха̄йа паччха̄ка̄ло арун̣асса бахи на̄ма, тасма̄ пуримамаджджхимайа̄месу катаваттасама̄да̄нампи арун̣одайато пуре кататта̄ антоарун̣е катам̣йева хоти. ваттам̣ асама̄дийитва̄ нипаджджане ча сати нидда̄васена арун̣уггаманака̄лам̣ аджа̄нитва̄ ваттасама̄да̄нам̣ атиккантам̣ бхавеййа, тасма̄ пуретарамева сама̄да̄нам̣ катва̄ нипаджджанам̣ н̃а̄йа̄гатам̣ хоти, ‘‘антоарун̣ейева вуттанайенева ваттам̣ сама̄дийитва̄’’ти вуттаат̣т̣хакатха̄па̄т̣хан̃ча (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) ануломети.
евам̣ хоту, евам̣ сантепи касма̄ ‘‘а̄роча̄петва̄’’ти вуттам̣, нану ма̄л̣акасӣма̄йам̣ сама̄диннака̄лейева ваттама̄рочитанти? саччам̣ а̄рочитам̣, айам̣ пана бхиккху дива̄ ваттам̣ никкхипитва̄ нисинно, ида̄ни сама̄динно, тасма̄ ма̄л̣акасӣма̄йа а̄рочитампи пуна а̄рочетаббам̣ хоти. идампи ‘‘антоарун̣ейева вуттанайенева ваттам̣ сама̄дийитва̄ тасса бхиккхуно парива̄со а̄рочетаббо’’ти па̄т̣хам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) ануломети. атха ‘‘аттано аттано ман̃чакесу нипаджджа̄петва̄’’ти касма̄ вуттам̣, нану ан̃н̃аман̃н̃асса ман̃чесу нипаджджама̄на̄пи пакататтаса̄лато ниббодакапатанат̣т̣ха̄нато бахи нипаджджама̄на̄ сахава̄сараттиччхедадосато мутта̄йева̄ти? на паневам̣ дат̣т̣хаббам̣. на хи па̄рива̄сико пакататтабхиккхӯхева екаччханне нипанно сахава̄сараттиччхедаппатто хоти, атха кхо ан̃н̃аман̃н̃ампи хотийева. вуттан̃четам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 81) ‘‘саче хи две па̄рива̄сика̄ екато васеййум̣, те ан̃н̃аман̃н̃асса аджджха̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ага̄рава̄ ва̄ виппат̣иса̄рино ва̄ хутва̄ па̄пит̣т̣хатарам̣ ва̄ а̄паттим̣ а̄паджджеййум̣ виббхамеййум̣ ва̄, тасма̄ несам̣ сахасеййа̄ саббаппака̄рена пат̣иккхитта̄’’ти. ‘‘паччхимайа̄мака̄ле ут̣т̣ха̄петва̄ арун̣е ут̣т̣хите а̄роча̄петва̄ ваттам̣ никкхипа̄пентӣ’’ти еттха арун̣е анут̣т̣хитейева ваттаниккхипане карийама̄не раттиччхедо хоти, са̄ ратти ган̣анӯпага̄ на хоти, тасма̄ пат̣хамапариччхеде вуттам̣ арун̣акатха̄виниччхайам̣ олокетва̄ арун̣уггаманабха̄во сут̣т̣ху джа̄нитаббо.
‘‘а̄роча̄петва̄ ваттам̣ никкхипа̄петабба’’нти вуттам̣. касма̄ а̄роча̄пети, нану сама̄диннака̄лейева а̄рочитанти? саччам̣, татха̄пи па̄рива̄сикаваттасама̄да̄нака̄ле а̄рочитесу бхиккхӯсу екачче никкхипанака̄ле гаччханти, ан̃н̃е а̄гаччханти, евам̣ парисасан̇каманампи сийа̄, татха̄ ча сати абхинава̄гата̄нам̣ саббха̄ва̄ а̄рочетаббам̣ хоти, асати пана абхинава̄гатабхиккхумхи а̄рочанакиччам̣ наттхи. евам̣ сантепи а̄рочане доса̄бха̄вато пуна а̄рочанам̣ н̃а̄йа̄гатам̣ хоти, ма̄наттачаран̣ака̄ле пана сама̄да̄не а̄рочитепи никкхипане авассам̣ а̄рочетаббамева. касма̄? дивасантарабха̄вато. ‘‘девасикам̣ а̄рочетабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 90) хи вуттам̣. евам̣ сантепи са̄йам̣ сама̄да̄нака̄ле а̄рочессати, тасма̄ никкхипане а̄рочанакиччам̣ наттхӣти че? на, са̄йам̣ сама̄да̄нака̄ле ете бхиккхӯ а̄гаччхиссантипи, на а̄гаччхиссантипи, ана̄гата̄нам̣ катхам̣ а̄рочетум̣ лабхиссати, ана̄рочане ча сати раттиччхедо сийа̄, тасма̄ тасмим̣ дивасе арун̣е ут̣т̣хите ваттаниккхипанато пурейева а̄рочетаббанти но мати, сут̣т̣хутарам̣ упадха̄ретва̄ гахетаббам̣. евам̣ пакаран̣а̄гатанайена ва̄ пакаран̣а̄нуломаа̄чарийанайена ва̄ самма̄самбуддхасса а̄н̣ам̣ патит̣т̣ха̄пентена винайаковидена бахуссутена ладжджӣпесалабхӯтена винайадхарена висуддхика̄ма̄нам̣ песала̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сӣлависуддхаттха̄йа сут̣т̣ху вича̄ретва̄ парива̄саватта̄ма̄наттачаран̣аватта̄ни а̄чиккхитабба̄нӣти.
имасмим̣ т̣ха̄не ладжджӣбхиккхӯнам̣ парива̄са̄дикатха̄йа кусалаттхам̣ на̄на̄ва̄данайо вуччате – кечи бхиккхӯ ‘‘пакататтаса̄лам̣ курума̄нена тасса̄ са̄ла̄йа маджджхе тхамбхам̣ нимиттам̣ катва̄ тато два̄дасахаттхаматтам̣ падесам̣ саллаккхетва̄ йатха̄ пан̃н̃атте па̄рива̄сика̄нам̣ ман̃че нипаннасса бхиккхусса гӣва̄ тасса падесасса упари хоти, татха̄ пан̃н̃а̄петаббо. евам̣ кате сукатам̣ хотӣ’’ти ваданти каронти ча. екачче ‘‘ман̃че нипаннасса бхиккхусса кат̣и тасса падесасса упари хоти, йатха̄ пан̃н̃а̄петаббо, евам̣ кате сукатам̣ хотӣ’’ти ваданти каронти ча, там̣ вачанам̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄дӣсу виджджати, кевалам̣ тесам̣ парикаппамева. айам̣ пана несам̣ адхиппа̄йо сийа̄ – ‘‘два̄дасахаттхам̣ пана упача̄рам̣ мун̃читва̄ нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттавачанан̃ча ‘‘атха два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄ аджа̄нантассева гаччхати, раттиччхедо хоти ева, ваттабхедо пана наттхӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанан̃ча (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) ‘‘адит̣т̣хаассута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетабба’’нти вуттат̣ӣка̄вачанан̃ча (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.97) ‘‘адит̣т̣хаассута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетаббам̣, ‘идам̣ ваттам̣ никкхипитва̄ васантасса лаккхан̣а’нти вутта’’нти вуттаваджирабуддхит̣ӣка̄вачанан̃ча (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 97) ‘‘аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти два̄дасахаттхе упача̄ре саллаккхетва̄, аниккхиттаватта̄нам̣ упача̄расӣма̄йа а̄гатабха̄вам̣ саллаккхетва̄ сахава̄са̄дикам̣ ведитабба’’нти вуттам̣ ваджирабуддхит̣ӣка̄вачанан̃ча пасситва̄ айонисо аттхам̣ гахетва̄ саббаттха два̄дасахаттхамева пама̄н̣ам̣, тато ӯнампи адхикампи на ват̣т̣ати, тасма̄ йатха̄вуттанайена маджджхе тхамбхато два̄дасахаттхаматте падесе нипаннасса бхиккхусса гӣва̄ ва̄ кат̣и ва̄ хоту, евам̣ санте два̄дасахаттхаппадесе па̄рива̄сикабхиккху хоти, тато сахава̄сато ва̄ виппава̄сато ва̄ раттиччхедаваттабхедадоса̄ на хонтӣти.
татревам̣ йутта̄йуттавича̄ран̣а̄ ка̄табба̄. йатха̄вуттапа̄т̣хесу пат̣хамапа̄т̣хасса айамадхиппа̄йо – пакататтабхиккхумхи чхама̄йа нисинне йади па̄рива̄сикабхиккху а̄сане нисӣдитука̄мо, пакататтасса бхиккхуно нисиннат̣т̣ха̄нато два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ мун̃читва̄ва нисӣдитум̣ ват̣т̣ати, на два̄дасахаттхаббхантарети. етена двӣсупи чхама̄йа нисиннесу два̄дасахаттхаббхантарепи ват̣т̣ати, два̄дасахаттхаппадесато бахи нисӣданто а̄санепи нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣти дассети. тена̄ха ‘‘на чхама̄йа нисиннети пакататте бхӯмийам̣ нисинне итарена антамасо тин̣асантхарепи уччатаре ва̄ликаталепи ва̄ на нисӣдитаббам̣, два̄дасахаттхам̣ пана упача̄рам̣ мун̃читва̄ нисӣдитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 81). ити пакататте чхама̄йа нисинне па̄рива̄сикена нисӣдитаббат̣т̣ха̄надӣпако айам̣ па̄т̣хо, на ман̃чапан̃н̃а̄панат̣т̣ха̄насайанат̣т̣ха̄надӣпако, там̣ пубба̄парапарипун̣н̣ам̣ сакалам̣ па̄т̣хам̣ анолокетва̄ екадесаматтамева пасситва̄ парикаппавасена айонисо адхиппа̄йам̣ ган̣ханти.
дутийапа̄т̣хасса пана айамадхиппа̄йо – бахи упача̄расӣма̄йа пат̣иччханнат̣т̣ха̄не ваттам̣ сама̄дийитва̄ нисинне бхиккхусмим̣ тасса нисиннат̣т̣ха̄нато два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄ тасса аджа̄нантассева ан̃н̃о бхиккху гаччхати, тасса па̄рива̄сикасса бхиккхуно раттиччхедо хоти, ваттабхедо пана наттхи. касма̄ раттиччхедо хоти? упача̄рам̣ оккамитатта̄. касма̄ на ваттабхедо? аджа̄нантатта̄ти. етена бахиупача̄расӣма̄йа упача̄ро два̄дасахаттхаппама̄н̣о хоти а̄рочанаккхеттабхӯтоти дассети. тена̄ха ‘‘гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄не нисӣдитаббам̣, антоарун̣ейева вуттанайена ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетаббам̣. саче ан̃н̃о кочи бхиккху кеначидева каран̣ӣйена там̣ т̣ха̄нам̣ а̄гаччхати, саче еса там̣ пассати, саддам̣ ва̄сса сун̣а̄ти, а̄рочетаббам̣. ана̄рочентасса раттиччхедо чева ваттабхедо ча. атха два̄дасахаттхам̣ упача̄рам̣ оккамитва̄ аджа̄нантассева гаччхати, раттиччхедо хоти ева, ваттабхедо пана наттхӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97). ити айампи па̄т̣хо а̄рочанаккхеттадӣпако хоти, на ман̃чапан̃н̃а̄пана̄дидӣпакоти дат̣т̣хаббам̣.
татийапа̄т̣хасса пана айамадхиппа̄йо – ким̣ бахиупача̄расӣма̄йа ваттасама̄да̄нат̣т̣ха̄нам̣ а̄гатабхиккхӯнам̣ дит̣т̣харӯпа̄нам̣ сутасадда̄нам̣йева а̄рочетаббанти пуччха̄йа сати адит̣т̣хаассута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетаббанти виссаджджетаббанти. етена адит̣т̣хаассута̄нам̣ пана антодва̄дасахаттхагата̄нам̣йева а̄рочетаббам̣, на бахидва̄дасахаттхагата̄нам̣, дит̣т̣хасута̄нам̣ пана антодва̄дасахаттхагата̄нампи бахидва̄дасахаттхагата̄нампи а̄ка̄са̄дигата̄нампи а̄рочетаббамева̄ти дассети. тена̄ха ‘‘айам̣ панеттха тхерасса адхиппа̄йо – ваттам̣ никкхипитва̄ паривасантасса упача̄рагата̄нам̣ саббесам̣ а̄рочанакиччам̣ наттхи, дит̣т̣харӯпа̄нам̣ сутасадда̄нам̣ а̄рочетаббам̣, адит̣т̣хаассута̄нампи антодва̄дасахаттхагата̄нам̣ а̄рочетаббам̣. идам̣ ваттам̣ никкхипитва̄ паривасантасса лаккхан̣а’’нти (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.97). ити айампи па̄т̣хо а̄рочетаббалаккхан̣адӣпако хоти, на ман̃чапан̃н̃а̄пана̄дидӣпакоти. чатуттхапа̄т̣хасса адхиппа̄йопи татийапа̄т̣хасса адхиппа̄йасадисова.
пан̃чамапа̄т̣хасса пана айамадхиппа̄йо – аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти еттха етасмим̣ ат̣т̣хакатха̄вачане никкхиттаватта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ аттано нисиннат̣т̣ха̄нато два̄дасахаттхе упача̄ре ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ аниккхиттаватта̄нам̣ упача̄расӣма̄йа ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ а̄гатабха̄вам̣ саллаккхетва̄ сахава̄са̄дикам̣ ведитаббам̣. а̄ди-саддена виппава̄саана̄рочанаӯнеган̣ечаран̣а̄ни сан̇ган̣ха̄ти. айан̃ча йасма̄ ган̣асса а̄рочетва̄ бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ васи, тасма̄ никкхиттаватта̄нам̣ бахиупача̄расӣма̄йа сама̄диннатта̄ аттано нисиннат̣т̣ха̄нато два̄дасахаттхе упача̄ре ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ аниккхиттаватта̄нам̣ антовиха̄ре сама̄диннатта̄ упача̄расӣма̄йа ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ а̄гатабха̄вам̣ саллаккхетва̄ сахава̄савиппава̄саана̄рочанаӯнеган̣ечаран̣асан̇кха̄та̄ни ваттаччхедака̄ран̣а̄ни ведитабба̄нӣти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) ‘‘айан̃ча йасма̄ ган̣асса а̄рочетва̄ бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ва васи, тенасса ӯнеган̣ечаран̣адосо ва̄ виппава̄со ва̄ на хотӣ’’ти. ити айан̃ча па̄т̣хо пакататтабхиккхӯсу гатесупи ваттам̣ а̄рочетва̄ бхиккхӯнам̣ аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ васитатта̄ доса̄бха̄вамева дӣпети, на ман̃чапан̃н̃а̄пана̄дӣни. ити имесам̣ па̄т̣ха̄нам̣ айонисо адхиппа̄йам̣ гахетва̄ ‘‘саббаттха два̄дасахаттхамева пама̄н̣а’’нти ман̃н̃ама̄на̄ вича̄рим̣су, тесам̣ дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджама̄на̄ сисса̄нусисса̄дайопи татхева каронти, тадетам̣ аппама̄н̣ам̣.
катхам̣? йам̣ таттха пакататтаса̄ла̄йа маджджхе тхамбхам̣ нимиттам̣ катва̄ два̄дасахаттхам̣ миним̣су, тадаппама̄н̣ам̣. на хи тхамбхена ва̄ са̄ла̄йа ва̄ сахава̄со ва̄ виппава̄со ва̄ вутто, атха кхо пакататтабхиккхуна̄ва. вуттан̃хи самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 83) ‘‘таттха сахава̄соти йва̄йам̣ пакататтена бхиккхуна̄ саддхим̣ екаччханнетиа̄дина̄ найена вутто екато ва̄со. виппава̄соти екакассева ва̄со’’ти. йан̃хи тато два̄дасахаттхаматтат̣т̣ха̄не бхиккхусса гӣва̄т̣т̣хапанам̣ ва̄ кат̣ит̣т̣хапанам̣ ва̄ ваданти, тадапи аппама̄н̣ам̣. бахиупача̄расӣма̄йа хи паривасантасса бхиккхусса сакаласарӣрам̣ пакататтабхиккхӯнам̣ антодва̄дасахаттхе упача̄ре т̣хапетаббам̣ хоти, на екадесаматтам̣.
тесам̣ пана айамадхиппа̄йо сийа̄ – два̄дасахаттхаппадесато сакаласарӣрасса антокаран̣е сати сахава̄со бхавеййа, бахикаран̣е сати виппава̄со, тена упад̣д̣хам̣ анто упад̣д̣хам̣ бахи хотӯти, там̣ миччха̄н̃а̄н̣авасена хоти. на хи сахава̄садосо два̄дасахаттхена катхито, атха кхо екаччханне сайанена. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ па̄рива̄сикаккхандхаке (чӯл̣ава. 81) ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ пакататтена бхиккхуна̄ саддхим̣ екаччханне а̄ва̄се ваттхаббам̣, на екаччханне ана̄ва̄се ваттхаббам̣, на екаччханне а̄ва̄се ва̄ ана̄ва̄се ва̄ ваттхабба’’нти. ат̣т̣хакатха̄йампи (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 81) вуттам̣ ‘‘екаччханне а̄ва̄се’’тиа̄дӣсу а̄ва̄со на̄ма васанаттха̄йа катасена̄санам̣. ана̄ва̄со на̄ма четийагхарам̣ бодхигхарам̣ саммун̃джаниат̣т̣ако да̄руат̣т̣ако па̄нӣйама̄л̣о ваччакут̣и два̄ракот̣т̣хакоти евама̄ди. татийападена тадубхайампи гахитам̣, ‘етесу йаттха каттхачи екаччханне чхаданато удакапатанат̣т̣ха̄напариччхинне ока̄се уккхиттако васитум̣ на лабхати, па̄рива̄сико пана антоа̄ва̄сейева на лабхатӣ’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘ависесена удакапа̄тена ва̄рита’нти вуттам̣. курундийам̣ ‘етесу еттакесу пан̃чаван̣н̣ачхаданабаддхат̣т̣ха̄несу па̄рива̄сикасса ча уккхиттакасса ча пакататтена саддхим̣ удакапа̄тена ва̄рита’нти вуттам̣, тасма̄ на̄нӯпача̄репи екаччханне на ват̣т̣ати. саче панеттха тадахупасампаннепи пакататте пат̣хамам̣ пависитва̄ нипанне сат̣т̣хивассопи па̄рива̄сико паччха̄ пависитва̄ джа̄нанто нипаджджати, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча, аджа̄нантасса раттиччхедова, на ваттабхедадуккат̣ам̣. саче пана тасмим̣ пат̣хамам̣ нипанне паччха̄ пакататто пависитва̄ нипаджджати, па̄рива̄сико ча джа̄на̄ти, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. но че джа̄на̄ти, раттиччхедова, на ваттабхедадуккат̣анти, тасма̄ са̄ла̄йапи виха̄репи чхаданато удакапатанат̣т̣ха̄нато муттаматтейева сахава̄садосо на виджджатӣти дат̣т̣хаббам̣.
екачче пана маджджхиматтхамбхато два̄дасахаттха̄йа̄мена дан̣д̣акена чаккам̣ бхамитва̄ самантато ба̄хире лекхам̣ каронти, евам̣ кате са̄ ба̄хиралекха̄ а̄ват̣т̣ато два̄саттатихаттхаматта̄ хоти, тато там̣ падесам̣ два̄дасахаттхена дан̣д̣акена минитва̄ бха̄джийама̄нам̣ чхабха̄гамева хоти, тато тесам̣ чхабха̄га̄нам̣ сӣма̄йа екекасмим̣ ман̃че пан̃н̃апийама̄не чхал̣ева ман̃чат̣т̣ха̄на̄ни хонти, тасма̄ екасмим̣ ват̣т̣аман̣д̣але чха бхиккхӯйева апуббам̣ ачаримам̣ васитум̣ лабханти, на тато уддханти ваданти. касма̄ пана евам̣ каронтӣти? пуббе вуттанайена ‘‘саббаттха два̄дасахаттхаматтамева пама̄н̣а’’нти гахитатта̄. евам̣ кира несамадхиппа̄йо – па̄рива̄сико пакататтасса бхиккхуно два̄дасахаттхаббхантаре сайама̄но сахава̄со сийа̄, ба̄хире сайама̄но виппава̄со, татха̄ ан̃н̃аман̃н̃ассапӣти. евам̣ каронта̄нам̣ пана несам̣ сакаадхиппа̄йопи на сиджджхати, куто бхагавато адхиппа̄йо.
катхам̣? па̄рива̄сико бхиккху пакататтабхиккхӯнан̃ча ан̃н̃аман̃н̃асса ча два̄дасахаттхаматте падесе хотӯти несамадхиппа̄йо. атха пана маджджхиматтхамбхам̣ нимиттам̣ катва̄ минийама̄на̄ самантато ба̄хиралекха̄ тхамбхатойева два̄дасахаттхаматта̄ хоти, на пакататтабхиккхӯхи. те хи тхамбхато бахи екаратанадвитиратана̄дит̣т̣ха̄не т̣хита̄, ба̄хиратопи лекха̄йева тхамбхато два̄дасахаттхаматта̄ хоти, на тассӯпари нипаннабхиккху. со хи двиратанаматтенапи тиратанаматтенапи лекха̄йа антопи хоти бахипи. ан̃н̃аман̃н̃ассапи чхабха̄гасӣма̄йева ан̃н̃аман̃н̃асса два̄дасахаттхаматта̄ хоти, на тассӯпари пан̃н̃аттаман̃чо ва̄ таттха нипаннабхиккху ва̄. ман̃чо хи екаратанаматтена ва̄ двиратанаматтена ва̄ сӣмам̣ атиккамитва̄ т̣хито, бхиккхӯпи сайама̄на̄ на сӣма̄йа упарийева сайанти, видаттхиматтена ва̄ ратанаматтена ва̄ сӣмам̣ атиккамитва̄ ва̄ аппатва̄ ва̄ сайанти, тасма̄ те па̄рива̄сика̄ бхиккхӯ пакататтабхиккхӯнампи ан̃н̃аман̃н̃ассапи два̄дасахаттхаматтат̣т̣ха̄йино на хонти, тато ӯна̄ва хонти, тасма̄ сакаадхиппа̄йопи на сиджджхати.
бхагавато пана адхиппа̄йо – йади аппабхиккхука̄диан̇гасампаннатта̄ виха̄расса ваттам̣ аниккхипитва̄ антовиха̄рейева паривасати, евам̣ сати пакататтена бхиккхуна̄ на екаччханне а̄ва̄се васитаббам̣. йади та̄дисаа̄ва̄се ва̄ ана̄ва̄се ва̄ чхаданато удакапатанат̣т̣ха̄насса анто сайеййа, сахава̄со на̄ма, раттиччхедо хотӣти айаматтхо йатха̄вутта-па̄л̣ийа̄ ча ат̣т̣хакатха̄йа ча пака̄сетаббо. на екаччханне а̄ва̄се двӣхи ваттхаббам̣. йади васеййа, вуд̣д̣хасса раттиччхедойева, навакасса раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча хоти. самавасса̄ че, аджа̄нантасса раттиччхедойева, джа̄нантасса убхайампӣти айаматтхо ‘‘тайо кхо, упа̄ли, па̄рива̄сикасса бхиккхуно раттиччхеда̄ сахава̄со виппава̄со ана̄рочана̄’’ти ча ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ па̄рива̄сикена вуд̣д̣хатарена саддхим̣ на екаччханне а̄ва̄се ваттхабба’’нти (чӯл̣ава. 82) ча ‘‘вуд̣д̣хатарена̄ти еттха…пе… саче хи две па̄рива̄сика̄ екато васеййум̣, те ан̃н̃аман̃н̃асса аджджха̄ча̄рам̣ н̃атва̄ ага̄рава̄ ва̄ виппат̣иса̄рино ва̄ хутва̄ па̄пит̣т̣хатарам̣ ва̄ а̄паттим̣ а̄паджджеййум̣ виббхамеййум̣ ва̄, тасма̄ несам̣ сахасеййа̄ саббаппака̄рена пат̣иккхитта̄’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 81) ча имехи па̄л̣иат̣т̣хакатха̄па̄т̣хехи пака̄сетаббо. виппава̄сепи па̄рива̄сикена абхиккхуке а̄ва̄се на ваттхаббам̣, пакататтена вина̄ абхиккхуко а̄ва̄со на гантаббо, бахисӣма̄йам̣ бхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄нато два̄дасахаттхаппама̄н̣асса упача̄расса анто нисӣдитаббанти бхагавато адхиппа̄йо.
айаматтхо ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ сабхиккхука̄ а̄ва̄са̄ абхиккхуко а̄ва̄со гантаббо ан̃н̃атра пакататтена ан̃н̃атра антара̄йа̄’’тиа̄ди (чӯл̣ава. 76) ча ‘‘тайо кхо, упа̄ли…пе… ана̄рочана̄’’ти ча ‘‘чатта̄ро кхо, упа̄ли, ма̄наттача̄рикасса бхиккхуно раттиччхеда̄ сахава̄со, виппава̄со, ана̄рочана̄, ӯнеган̣ечаран̣а’’нти (чӯл̣ава. 92) ча ‘‘виппава̄соти екакассева ва̄со’’ти ча ‘‘айан̃ча йасма̄ ган̣асса а̄рочетва̄ бхиккхӯнан̃ча аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ва васи, тенасса ӯнеган̣ечаран̣адосо ва̄ виппава̄со ва̄ на хотӣ’’ти ча ‘‘аттхибха̄вам̣ саллаккхетва̄ти два̄дасахаттхе упача̄ре саллаккхетва̄, аниккхиттаватта̄нам̣ упача̄расӣма̄йа а̄гатабха̄вам̣ саллаккхетва̄ сахава̄са̄дикам̣ ведитабба’’нти ча а̄гатехи па̄л̣ийат̣т̣хакатха̄-ваджирабуддхит̣ӣка̄па̄т̣хехи пака̄сетаббо, тасма̄ виха̄ре паривасантасса упача̄расӣма̄йа аббхантаре йаттха каттхачи васантасса наттхи виппава̄со, бахиупача̄расӣма̄йам̣ паривасантасса бхиккхӯнам̣ нисиннапарийантато два̄дасахаттхаббхантаре васантасса ча наттхи виппава̄соти, тан̃ча парива̄сака̄ле ‘‘екена бхиккхуна̄ саддхи’’нти вачанато екассапи бхиккхуно, ма̄наттачаран̣ака̄ле ‘‘чатӯхи пан̃чахи ва̄ бхиккхӯхи саддхи’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вачанато ча чатуннам̣ пан̃чаннампи бхиккхӯнам̣ хаттхапа̄сабхӯте два̄дасахаттхаббхантарепи васитум̣ лабхати, наттхи виппава̄соти дат̣т̣хаббам̣.
ваттам̣ сама̄дийитва̄ тесам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочитака̄лато пана пат̣т̣ха̄йа кеначи каран̣ӣйена тесу бхиккхӯсу гатесупи йатха̄вуттаат̣т̣хакатха̄па̄т̣ханайена виппава̄со на хоти. татха̄ хи вуттам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.97) ‘‘сопи кеначи каммена пуреарун̣е ева гаччхатӣти имина̄ а̄рочана̄йа ката̄йа саббесупи бхиккхӯсу бахивиха̄рам̣ гатесу ӯнеган̣ечаран̣адосо ва̄ виппава̄садосо ва̄ на хоти а̄рочитатта̄ сахава̄сасса̄ти дассети. тена̄ха ‘айан̃ча̄’тиа̄дӣ’’ти. апаре пана а̄чарийа̄ ‘‘бахисӣма̄йа ваттасама̄да̄нат̣т̣ха̄не ватипариккхепопи пакататтабхиккхӯхева ка̄таббо, на камма̄рахабхиккхӯхи. йатха̄ локе бандхана̄га̄ра̄ди дан̣д̣ака̄ракехи ева каттаббам̣, на дан̣д̣а̄рахехи, евамидха̄пӣ’’ти ваданти, тампи ат̣т̣хакатха̄дӣсу на диссати. на хи ватипариккхепо дан̣д̣акамматтха̄йа ка̄рито, атха кхо дассанӯпача̄равиджаханаттхамева. татха̄ хи вуттам̣ са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.97) ‘‘гумбена ва̄ ватийа̄ ва̄ пат̣иччханнат̣т̣ха̄нети дассанӯпача̄равиджаханаттха’’нти. татха̄ вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.97) ‘‘гумбена ва̄тиа̄ди дассанӯпача̄равиджаханаттха’’нти. ито парам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева парива̄сада̄нан̃ча ма̄наттада̄нан̃ча ведитаббам̣. йаттха пана сам̣сайитаббам̣ аттхи, таттха сам̣сайавиноданаттха̄йа катхетаббам̣ катхайа̄ма.
екачче бхиккхӯ евам̣ ваданти – па̄рива̄сико бхиккху вуд̣д̣хатаропи сама̄но ватте сама̄динне навакат̣т̣ха̄не т̣хито. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘йаттха пана нисӣда̄петва̄ паривисанти, таттха са̄ман̣ера̄нам̣ джет̣т̣хакена, бхиккхӯнам̣ сан̇гханавакена хутва̄ нисӣдитабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 75) тасма̄ а̄рочитака̄ла̄дӣсу ‘‘ахам̣ бханте’’иччева ваттаббам̣, на ‘‘ахам̣ а̄вусо’’ти. татревам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – па̄рива̄сика̄дайо бхиккхӯ сеййа̄парийантаа̄санапарийантабха̄гита̄йа навакат̣т̣ха̄не т̣хита̄, на екантена навакабхӯтатта̄. татха̄ хи вуттам̣ бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, па̄рива̄сика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пан̃ча йатха̄вуд̣д̣хам̣ упосатхам̣ пава̄ран̣ам̣ вассикаса̄т̣икам̣ он̣оджанам̣ бхатта’’нти (чӯл̣ава. 75). ат̣т̣хакатха̄йан̃ча (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 81) ‘‘пакататтам̣ бхиккхум̣ дисва̄ а̄сана̄ вут̣т̣ха̄таббам̣, пакататто бхиккху а̄санена нимантетаббо’’ти етисса̄ па̄л̣ийа̄ сам̣ван̣н̣ана̄йа ‘‘вут̣т̣ха̄таббам̣, нимантетабботи тадахупасампаннампи дисва̄ вут̣т̣ха̄таббамева, вут̣т̣ха̄йа ча ‘ахам̣ имина̄ сукханисинно вут̣т̣ха̄пито’ти параммукхена на гантаббам̣, ‘идам̣ а̄чарийа а̄санам̣, еттха нисӣдатха̄’ти евам̣ нимантетаббойева̄’’ти еттхева ‘‘а̄чарийа̄’’ти а̄лапанависесо вутто, на ан̃н̃аттха. йади вуд̣д̣хатаренапи ‘‘бханте’’иччева ваттаббо сийа̄, идха̄пи ‘‘идам̣, бханте, а̄сана’’нти ваттаббам̣ бхавеййа, на пана вуттам̣, тасма̄ на тесам̣ там̣ вачанам̣ са̄рато паччетаббам̣. имасмим̣ пана винайасан̇гахаппакаран̣е (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 237) ‘‘а̄рочентена саче навакатаро хоти, ‘а̄вусо’ти ваттаббам̣. саче вуд̣д̣хатаро, ‘бханте’ти ваттабба’’нти вуттам̣, идан̃ча ‘‘екена бхиккхуна̄ саддхи’’нти хет̣т̣ха̄ вуттатта̄ там̣ пат̣игга̄хакабхӯтам̣ пакататтам̣ бхиккхум̣ сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣.
бахаво пана бхиккхӯ па̄рива̄сикам̣ бхиккхум̣ сан̇гхамаджджхе нисӣда̄петва̄ ваттам̣ йа̄ча̄петва̄ каммава̄ча̄парийоса̄не сама̄да̄петва̄ а̄рочанамака̄ретва̄ сан̇гхамаджджхато никкхама̄петва̄ парисапарийанте нисӣда̄петва̄ таттха нисиннена а̄роча̄петва̄ ваттам̣ никкхипа̄пенти, евам̣ каронта̄нан̃ча несам̣ айамадхиппа̄йо – айам̣ бхиккху ватте асама̄динне вуд̣д̣хат̣т̣ха̄нийопи хоти, тасма̄ йа̄чанака̄ле ча каммава̄ча̄саванака̄ле ча ваттасама̄да̄нака̄ле ча сан̇гхамаджджхе нисӣдана̄рахо хоти, ватте пана сама̄динне навакат̣т̣ха̄нийо, тасма̄ на сан̇гхамаджджхе нисӣдана̄рахо, а̄санапарийантабха̄гита̄йа парисапарийантейева нисӣдана̄рахоти, тадетам̣ евам̣ вича̄ретаббам̣ – айам̣ бхиккху сан̇гхамаджджхе нисӣдама̄но а̄санам̣ гахетва̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ нисинно на хоти, атха кхо камма̄рахабха̄вена а̄санам̣ аггахетва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ уккут̣икамева нисинно хоти, камма̄рахо ча на̄ма сан̇гхамаджджхейева т̣хапетаббо хоти, но бахи, тасма̄ ‘‘сан̇гхамаджджхе нисӣдана̄рахо на хотӣ’’ти на сакка̄ ваттум̣ тасмим̣ ка̄ле, никкхама̄пите ча ватта̄рочанаваттаниккхипана̄нам̣ анит̣т̣хитатта̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ а̄хачча сут̣т̣ху нисиннам̣ бхиккхусан̇гхам̣ парихаритумасаккун̣еййатта̄, чӣваракан̣н̣апа̄дапит̣т̣хиа̄дӣхи ба̄дхитатта̄ ага̄равакирийа̄ вийа диссати, а̄рочанакирийан̃ча ваттаниккхипанан̃ча сан̇гхамаджджхейева каттаббам̣ парийанте нисӣдитва̄ каронто ат̣т̣хакатха̄виродхо хоти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) ‘‘ваттам̣ сама̄дийитва̄ таттхева сан̇гхасса а̄рочетаббам̣…пе… а̄рочетва̄ саче никкхипитука̄мо, вуттанайенева сан̇гхамаджджхе никкхипитабба’’нти. касма̄? сама̄да̄нат̣т̣ха̄нейева а̄роча̄петва̄ таттхева никкхипа̄петва̄ нит̣т̣хитасаббакиччамева никкхама̄петва̄ аттано а̄сане нисӣда̄пенто н̃а̄йа̄гатоти амха̄кам̣ кханти.
татха̄ са̄йам̣ ватта̄рочанака̄ле бахӯсу па̄рива̄сикесу вуд̣д̣хатарам̣ пат̣хамам̣ сама̄да̄петва̄ а̄роча̄петва̄ ануккамена саббапаччха̄ навакатарам̣ сама̄да̄пенти а̄роча̄пенти, па̄то никкхипанака̄ле пана навакатарам̣ пат̣хамам̣ а̄роча̄петва̄ никкхипа̄пенти, тато ануккамена вуд̣д̣хатарам̣ саббапаччха̄ а̄роча̄петва̄ никкхипа̄пенти. тесам̣ айамадхиппа̄йо сийа̄ – йада̄ даса бхиккхӯ пакататта̄ даса бхиккхӯ па̄рива̄сика̄ хонти, тада̄ вуд̣д̣хатарена пат̣хамам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочите тасса а̄рочанам̣ авасеса̄ екӯнавӣсати бхиккхӯ сун̣анти, дутийасса ат̣т̣ха̄раса, татийасса саттараса̄ти ануккамена ха̄йитва̄ саббанавакасса а̄рочанам̣ даса пакататта̄ сун̣анти сеса̄нам̣ апакататтабха̄вато. тато никкхипанака̄ле саббанавако пуббе аттана̄ а̄рочита̄нам̣ дасаннам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочетва̄ никкхипати, тато пат̣иломена дутийо ека̄дасаннам̣, татийо два̄дасаннанти ануккамена вад̣д̣хитва̄ саббаджет̣т̣хако аттана̄ пуббе а̄рочита̄нам̣ екӯнавӣсатибхиккхӯнам̣ а̄рочетва̄ никкхипати, евам̣ йатха̄нуккамена никкхипанам̣ хоти. саббаджет̣т̣хаке пана пат̣хамам̣ никкхитте сати пуббе аттана̄ а̄рочита̄нам̣ наваннам̣ бхиккхӯнам̣ тада̄ апакататтабха̄вато а̄рочита̄нам̣ сантике никкхипанам̣ на хоти, татха̄ сеса̄нам̣. тесам̣ пана екачча̄нам̣ ӯнам̣ хоти, екачча̄нам̣ адхикам̣, тасма̄ йатха̄вуттанайена саббанавакато пат̣т̣ха̄йа ануккамена никкхипитаббанти.
евам̣ва̄дӣнам̣ пана тесама̄йасманта̄нам̣ ва̄де пакататта̄йева бхиккхӯ а̄рочетабба̄ хонти, но апакататта̄. пуббе а̄рочита̄нам̣йева сантике ваттам̣ никкхипитаббам̣ хоти, но ана̄рочита̄нам̣. евам̣ пана пакататта̄йева бхиккхӯ а̄рочетабба̄ на хонти, атха кхо апакататта̄пи ‘‘саче две па̄рива̄сика̄ гатат̣т̣ха̄не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пассанти, убхохи ан̃н̃аман̃н̃асса а̄рочетабба’’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄. пуббе а̄рочита̄нампи ана̄рочита̄нампи сантике а̄рочетва̄ никкхипитаббамева ‘‘саче со бхиккху кеначидева каран̣ӣйена пакканто хоти, йам̣ ан̃н̃ам̣ саббапат̣хамам̣ пассати, тасса а̄рочетва̄ никкхипитабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вуттатта̄, тасма̄ татха̄ акаронтепи саббесам̣ а̄рочитатта̄ наттхи досо. аппекачче бхиккхӯ ‘‘пакататтассева̄йам̣ а̄рочана̄’’ти ман̃н̃ама̄на̄ са̄йам̣ вуд̣д̣хапат̣ипа̄т̣ийа̄ ваттам̣ сама̄дийитва̄ а̄рочетва̄ аттано сайанам̣ пависитва̄ два̄раджагганасайанасодхана̄дӣни каронта̄ ан̃н̃есам̣ а̄рочитам̣ на сун̣анти. аппекачче па̄то сайам̣ а̄рочетва̄ никкхипитва̄ ан̃н̃есам̣ а̄рочанам̣ ва̄ никкхипанам̣ ва̄ ана̄гаметва̄ бхиккха̄ча̄ра̄дӣнам̣ аттха̄йа гаччханти, евам̣ каронта̄нам̣ тесам̣ а̄рочанам̣ екачча̄нам̣ асутабха̄васамбхавато са̄сан̇ко хоти па̄рива̄сика̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃а̄рочанасса пакаран̣есу а̄гататта̄. на кевалам̣ са̄раттхадӣпанийам̣йева, атха кхо ваджирабуддхит̣ӣка̄йампи (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 76) ‘‘саче две па̄рива̄сика̄ гатат̣т̣ха̄не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пассанти, убхохипи ан̃н̃аман̃н̃асса а̄рочетаббам̣ ависесена ‘а̄гантукена а̄рочетаббам̣, а̄гантукасса а̄рочетабба’нти вуттатта̄’’ти вуттам̣.
татха̄ аппекачче пакататта̄ бхиккхӯ па̄рива̄сикесу бхиккхӯсу са̄йам̣ ваттасама̄да̄наттхам̣ пакататтаса̄лато никкхамитва̄ аттано аттано сайанасамӣпам̣ гатесу аттано сайанапан̃н̃а̄панапааккха̄рат̣хапанаан̃н̃аман̃н̃аа̄ла̄пасалла̄пакаран̣а̄дивасена а̄л̣олента̄ па̄рива̄сика̄нам̣ ватта̄рочанам̣ на сун̣анти, на манаси каронти. аппекачче па̄то ваттаниккхипанака̄ле па̄рива̄сикабхиккхӯсу ватта̄рочанаваттаниккхипана̄ни каронтесупи нидда̄пасута̄ хутва̄ на сун̣анти. евам̣ каронта̄нампи тесам̣ екачча̄нам̣ ассутасамбхавато ватта̄рочанам̣ са̄сан̇кам̣ хотӣти. хоту са̄сан̇кам̣, сун̣анта̄нам̣ ассутасамбхавепи а̄рочака̄нам̣ самма̄а̄рочанена ваттасса парипун̣н̣атта̄ ко досоти че? а̄рочака̄нам̣ самма̄ а̄рочитатта̄ ватте парипун̣н̣епи ваттабхедадуккат̣атова вимутто сийа̄, на раттиччхедато. вуттан̃хи самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) ‘‘саче ва̄йамантопи сампа̄пун̣итум̣ ва̄ са̄ветум̣ ва̄ на саккоти, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣а’’нти.
атхан̃н̃е бхиккхӯ ваттам̣ сама̄дийитва̄ раттим̣ нипанна̄ нидда̄бха̄вена мануссасаддампи сун̣анти, бхериа̄дисаддампи сун̣анти, сакат̣ана̄ва̄дийа̄насаддампи сун̣анти, те тена саддена а̄сан̇канти ‘‘бхиккхӯнам̣ ну кхо айа’’нти, те тена ка̄ран̣ена раттиччхедам̣ ман̃н̃анти. касма̄? ‘‘айан̃ча несам̣ чхаттасаддам̣ ва̄ укка̄ситасаддам̣ ва̄ кхипитасаддам̣ ва̄ сутва̄ а̄гантукабха̄вам̣ джа̄на̄ти, гантва̄ а̄рочетаббам̣. гатака̄ле джа̄нантенапи анубандхитва̄ а̄рочетаббамева. сампа̄пун̣итум̣ асакконтасса раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣а’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 76) вуттатта̄ти. те евам̣ сан̃н̃а̄петабба̄ – ма̄йасманто евам̣ ман̃н̃иттха, на̄йам̣ па̄т̣хо бахисӣмат̣т̣хавасена вутто, атха кхо упача̄расӣмат̣т̣хавасена вутто. вуттан̃хи таттхева ‘‘йепи антовиха̄рам̣ аппависитва̄ упача̄расӣмам̣ оккамитва̄ гаччхантӣ’’ти. таттхапи а̄гантукабха̄васса джа̄нитатта̄ раттиччхедо хоти, тасма̄ дӯресаддасаванаматтена раттиччхедо наттхи, ‘‘айам̣ бхиккхӯнам̣ саддо, айам̣ бхиккхӯхи ва̄дитабхеригхан̣т̣а̄дисаддо, айам̣ бхиккхӯхи па̄джитасакат̣ана̄ва̄дисаддо’’ти нисиннат̣т̣ха̄нато джа̄нантойева раттиччхедакаро хоти. тена̄ха ‘‘а̄йасма̄ каравӣкатиссаттхеро ‘саман̣о айа’нти ваваттха̄намева пама̄н̣а’’нти.
дива̄ дӯре гаччхантам̣ джанака̄йам̣ дисва̄пи ‘‘име бхиккхӯ ну кхо’’ти парикаппента̄ раттиччхедам̣ ман̃н̃анти, тампи ака̄ран̣ам̣. касма̄? ‘‘бхиккхӯ’’ти ваваттха̄насса абха̄ва̄. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘надӣа̄дӣсу на̄ва̄йа гаччхантампи паратӣре т̣хитампи а̄ка̄се гаччхантампи паббататхалааран̃н̃а̄дӣсу дӯре т̣хитампи бхиккхум̣ дисва̄ саче ‘бхиккхӯ’ти ваваттха̄нам̣ аттхи, на̄ва̄дӣхи ва̄ гантва̄ маха̄саддам̣ катва̄ ва̄ вегена анубандхитва̄ ва̄ а̄рочетабба’’нти. ити бхиккхум̣ дисва̄пи ‘‘бхиккхӯ’’ти ваваттха̄намева пама̄н̣ам̣. абхиккхум̣ пана ‘‘бхиккхӯ’’ти ваваттха̄не сантепи ва̄ асантепи ва̄ ким̣ ваттаббам̣ аттхи, бахаво пана бхиккхӯ идам̣ рӯпадассанам̣ саддасаванан̃ча а̄сан̇канта̄ ‘‘пабха̄те сати там̣ двайам̣ бхавеййа, тасма̄ манусса̄нам̣ гаманака̄ласаддакаран̣ака̄лато пуббейева ваттам̣ никкхипитабба’’нти ман̃н̃ама̄на̄ ануггатейева арун̣е ваттам̣ никкхипанти, тадайуттам̣ раттиччхедатта̄ти.
атха пана винайадхарена ‘‘киттака̄ те а̄паттийо, чха̄деси, кӣватӣхам̣ пат̣иччха̄десӣ’’ти пут̣т̣хо сама̄но ‘‘ахам̣, бханте, а̄паттипарийантам̣ на джа̄на̄ми, раттипарийантам̣ на джа̄на̄ми, а̄паттипарийантам̣ нассара̄ми, раттипарийантам̣ нассара̄ми, а̄паттипарийанте вематико, раттипарийанте вематико’’ти вутте ‘‘айам̣ бхиккху суддхантапарива̄са̄рахо’’ти н̃атва̄ тассапи дувидхатта̄ чӯл̣асуддхантамаха̄суддхантавасена ‘‘тесу айам̣ бхиккху имасса арахо’’ти н̃а̄панаттхам̣ упасампадато пат̣т̣ха̄йа ануломаккамена ва̄ а̄рочитадивасато пат̣т̣ха̄йа пат̣иломаккамена ва̄ ‘‘киттакам̣ ка̄лам̣ твам̣ а̄рочанаа̄викаран̣а̄дивасена суддхо’’ти пуччхитва̄ ‘‘а̄ма бханте, еттакам̣ ка̄лам̣ ахам̣ суддхомхӣ’’ти вутте ‘‘айам̣ бхиккху екаччам̣ раттипарийантам̣ джа̄на̄ти, тасма̄ чӯл̣асуддханта̄рахо’’ти н̃атва̄ тасса суддхака̄лам̣ апанетва̄ асуддхака̄лавасена парийантам̣ катва̄ чӯл̣асуддхантапарива̄со да̄таббо. айам̣ уддхампи а̄рохати, адхопи орохати. йо пана ануломавасена ва̄ пат̣иломавасена ва̄ пуччхийама̄но ‘‘сакалампи раттипарийантам̣ ахам̣ на джа̄на̄ми нассара̄ми, вематико хомӣ’’ти вутте ‘‘айам̣ бхиккху сакалампи раттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, тасма̄ маха̄суддханта̄рахо’’ти н̃атва̄ тасса упасампадато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ваттасама̄да̄на̄ еттакам̣ ка̄лам̣ парийантам̣ катва̄ маха̄суддхантапарива̄со да̄таббо. уддхам̣а̄роханаадхоороханабха̄во панесам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) вуттойева. ито парампи видха̄нам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатанайенева дат̣т̣хаббам̣.
ида̄ни пана бахаво бхиккхӯ ‘‘айам̣ чӯл̣асуддханта̄рахо, айам̣ маха̄суддханта̄рахо’’ти авичинанта̄ антокаммава̄ча̄йам̣ ‘‘а̄паттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, раттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, а̄паттипарийантам̣ нассарати, раттипарийантам̣ нассарати, а̄паттипарийанте вематико, раттипарийанте вематико’’ти ависесавачанамева манаси каронта̄ ‘‘има̄йа каммава̄ча̄йа диннам̣ суддхантапарива̄сам̣ гахетва̄ пан̃ча̄хаматтам̣ ва̄ даса̄хаматтам̣ ва̄ париваситва̄ апарийантараттипат̣иччха̄дита̄хи апарийанта̄хи а̄паттӣхи моккхо хотӣ’’ти ман̃н̃анта̄ пан̃ча̄хаматтам̣ ва̄ даса̄хаматтам̣ ва̄ париваситва̄ ма̄наттам̣ йа̄чанти, евам̣ каронта̄ те бхиккхӯ сахассаккхаттум̣ паривасанта̄пи а̄паттито на муччеййум̣. касма̄ти че? па̄л̣ийа̄ ча ат̣т̣хакатха̄йа ча вируджджханато. вуттан̃хи па̄л̣ийам̣ (па̄ра̄. 442) ‘‘йа̄ватӣхам̣ джа̄нам̣ пат̣иччха̄дети, та̄ватӣхам̣ тена бхиккхуна̄ ака̄ма̄ париваттхаббам̣. паривуттхапарива̄сена бхиккхуна̄ уттари чха̄раттам̣ бхиккхума̄натта̄йа пат̣ипаджджитаббам̣. чин̣н̣ама̄натто бхиккху йаттха сийа̄ вӣсатиган̣о бхиккхусан̇гхо, таттха со бхиккху аббхетаббо’’ти, тасма̄ пат̣иччханнадивасаматтам̣ апариваситва̄ ма̄натта̄рахо на̄ма на хоти, ама̄натта̄рахасса ма̄наттада̄нам̣ на рухати, ачин̣н̣ама̄натто аббха̄на̄рахо на хоти, анаббха̄на̄рахасса аббха̄нам̣ на рухати, анаббхито бхиккху а̄паттимутто пакататто на хотӣти айаметтха бхагавато адхиппа̄йо.
ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) пана чӯл̣асуддханте ‘‘там̣ гахетва̄ паривасантена йаттакам̣ ка̄лам̣ аттано суддхим̣ джа̄на̄ти, таттакам̣ апанетва̄ авасесам̣ ма̄сам̣ ва̄ двима̄сам̣ ва̄ париваситабба’’нти, маха̄суддханте ‘‘там̣ гахетва̄ гахитадивасато йа̄ва упасампададивасо, та̄ва раттийо ган̣етва̄ париваситабба’’нти вуттам̣, тасма̄ пат̣иччханнараттиппама̄н̣ам̣ паривасантойева ма̄натта̄рахо хоти, на пан̃ча̄хадаса̄хараттиппама̄н̣аматтам̣ паривасантоти айам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ адхиппа̄йо. тенева ча ка̄ран̣ена десана̄а̄рочана̄дӣхи саббака̄лам̣ а̄паттим̣ содхетва̄ васанта̄нам̣ ладжджӣпесала̄нам̣ сиккха̄ка̄ма̄нам̣ бхиккхӯнам̣ суддхантапарива̄сам̣ да̄тум̣ айуттарӯпо, десана̄а̄рочана̄дӣхи а̄паттим̣ асодхетва̄ пама̄давасена чирака̄лам̣ васанта̄нам̣ джанападава̄сика̄дӣнам̣ да̄тум̣ йуттарӯпоти ведитаббам̣. еттха̄пи авасесавиниччхайо ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева ведитаббо.
атха пана винайадхарена ‘‘твам̣, а̄вусо, катараа̄паттим̣ а̄панно, кати раттийо те чха̄дита̄’’ти пут̣т̣хо ‘‘ахам̣, бханте, сан̇гха̄дисесам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ паккхаматтам̣ пат̣иччха̄дита̄, тена̄хам̣ сан̇гхам̣ паккхапарива̄сам̣ йа̄читва̄ сан̇гхена динне паккхапарива̄се париваситва̄ аниккхиттаваттова хутва̄ антара̄ сан̇гха̄дисеса̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пан̃ча̄хаматтам̣ чха̄дита̄’’ти вутте ‘‘айам̣ бхиккху самодха̄напарива̄са̄рахо, тӣсу ча самодха̄напарива̄сесу одха̄насамодха̄на̄рахо’’ти н̃атва̄ ‘‘тена хи бхиккху твам̣ мӯла̄йапат̣икассана̄рахо’’ти ватва̄ там̣ мӯла̄йа пат̣икасситва̄ паривуттхадивасе адивасе катва̄ антара̄ пат̣иччханне пан̃ча дивасе мӯла̄паттийа̄ пат̣иччханнесу дивасесу самодха̄нетва̄ одха̄насамодха̄но да̄таббо. ито пара̄ни одха̄насамодха̄не ваттаббавачана̄ни па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча вуттанайенева ведитабба̄ни.
атха пана винайадхарена пут̣т̣хо ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣, самбахула̄ а̄паттийо ека̄хаппат̣иччханна̄йо…пе… самбахула̄ а̄паттийо даса̄хаппат̣иччханна̄йо’’ти вутте ‘‘айам̣ бхиккху аггхасамодха̄на̄рахо’’ти н̃атва̄ та̄сам̣ а̄паттӣнам̣ йа̄ а̄паттийо чиратараппат̣иччханна̄йо, та̄сам̣ аггхена самодха̄напарива̄со да̄таббо. татревам̣ ваданти – ‘‘йа̄ а̄паттийо чиратараппат̣иччханна̄йо, та̄сам̣ аггхена самодха̄напарива̄со да̄таббо’’ти вутто, евам̣ санте паккхаппат̣иччханнама̄саппат̣иччханна̄дӣсу катханти? тесупи ‘‘йа̄ а̄паттийо паккхаппат̣иччханна̄йо, йа̄ а̄паттийо ма̄саппат̣иччханна̄йо’’ти ваттабботи. йади евам̣ па̄л̣ивиродхо а̄паджджати. па̄л̣ийан̃хи даса̄хаппат̣иччханнапарийоса̄на̄ ева а̄патти дассита̄, на паккхаппат̣иччханнама̄саппат̣иччханна̄дайоти? саччам̣, па̄л̣ийам̣ татха̄дассанам̣ пана найадассанаматтам̣. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) ‘‘пан̃чадаса диваса̄ни пат̣иччханна̄йа ‘паккхаппат̣иччханна’нти ватва̄ йоджана̄ ка̄табба̄…пе… евам̣ йа̄ва сат̣т̣хисам̣ваччхарам̣, атирекасат̣т̣хисам̣ваччхараппат̣иччханнанти ва̄ тато ва̄ бхиййопи ватва̄ йоджана̄ ка̄табба̄’’ти. маха̄падуматтхеренапи вуттам̣ ‘‘айам̣ самуччайаккхандхако на̄ма буддха̄нам̣ т̣хитака̄ласадисо, а̄патти на̄ма пат̣иччханна̄ ва̄ хоту аппат̣иччханна̄ ва̄ самакаӯнатараатирекаппат̣иччханна̄ ва̄, винайадхарасса каммава̄чам̣ йоджетум̣ саматтхабха̄войеветтха пама̄н̣а’’нти, тасма̄ паккхаппат̣иччханна̄дӣнам̣ каммава̄ча̄каран̣е куккуччам̣ на ка̄таббанти.
хоту, евампи паккхаппат̣иччханнам̣ парийантам̣ катва̄ ката̄йа каммава̄ча̄йа тато уддхам̣ а̄патти наттхӣти катхам̣ джа̄неййа̄ти? ида̄ни сиккха̄ка̄ма̄ бхиккхӯ девасикампи десана̄рочана̄викаран̣а̄ни каронти ека̄хикадвӣхика̄дивасенапи, киччапасута̄ хутва̄ татха̄ асакконта̄пи упосатхадивасам̣ на̄тиккаманти, гила̄на̄дивасена тадатикканта̄пи атиккантабха̄вам̣ джа̄нанти, тасма̄ тадатиккантабха̄ве сати атирекапаккхаппат̣иччханнама̄саппат̣иччханна̄дивасена вад̣д̣хетва̄ каммава̄чам̣ кареййа, тадатиккантабха̄ве пана асати паккхаппат̣иччханнапарийанта̄ хоти, тасма̄ паккхапарийантакаммава̄ча̄каран̣ам̣ н̃а̄йа̄гатам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.
евам̣ хоту, татха̄пи йадетам̣ ‘‘самбахула̄ а̄паттийо ека̄хаппат̣иччханна̄йо…пе… самбахула̄ а̄паттийо паккхаппат̣иччханна̄йо’’ти вуттам̣, таттха имина̄йева ануккамена майа̄ пат̣иччха̄дита̄ а̄паттийо хонтӣти катхам̣ джа̄неййа, аджа̄нане ча сати ‘‘йа̄ ча кхва̄йам̣, а̄вусо, а̄патти аджа̄наппат̣иччханна̄, адхаммикам̣ тасса̄ а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣, адхамматта̄ на рухатӣ’’ти идам̣ а̄паджджатӣти? на̄паджджати. таттха хи а̄паттийа̄ а̄паннабха̄вам̣ аджа̄нанто хутва̄ пат̣иччха̄дети, тасма̄ ‘‘а̄патти ча хоти а̄паттисан̃н̃ӣ ча̄’’ти вуттаа̄паттисан̃н̃ита̄бха̄ва̄ аппат̣иччханнамева хоти, тасма̄ аппат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄сада̄нам̣ адхаммикам̣ хоти. идха пана ‘‘еттака̄ раттийо майа̄ чха̄дита̄’’ти чханнака̄ламева на джа̄на̄ти, тададжа̄набха̄ве сатипи парива̄сада̄нам̣ рухати. тенева ча ка̄ран̣ена суддхантапарива̄се (чӯл̣ава. 156-157) ‘‘а̄паттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, раттипарийантам̣ на джа̄на̄ти, а̄паттипарийантам̣ нассарати, раттипарийантам̣ нассарати, а̄паттипарийанте вематико, раттипарийанте вематико’’ти раттипарийантасса аджа̄нанаасаран̣авематикабха̄ве сатипи парива̄сада̄нам̣ вуттам̣, тасма̄ чха̄дитака̄лам̣ татхато аджа̄нантопи ‘‘самбахула̄ а̄паттийо ека̄хаппат̣иччханна̄йо…пе… самбахула̄ а̄паттийо паккхаппат̣иччханна̄йо’’ти еттха аппавит̣т̣хасса абха̄ва̄ сампаджджатийева̄ти дат̣т̣хаббам̣.
атха̄пи евам̣ вадеййум̣ – ‘‘самбахула̄ а̄паттийо ека̄хаппат̣иччханна̄йо…пе… самбахула̄ а̄паттийо паккхаппат̣иччханна̄йо’’ти вутте тесу дивасесу а̄паттийо аттхи пат̣иччханна̄йопи, аттхи аппат̣иччханна̄йопи, аттхи чираппат̣иччханна̄йопи, аттхи ачираппат̣иччханна̄йопи, аттхи ека̄пи, аттхи самбахула̄пи, сабба̄ та̄ а̄паттийо етенева падена сан̇гахита̄ сийунти? сан̇гахита̄ ева. на хеттха сам̣сайо ка̄таббо. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) ‘‘ан̃н̃асмим̣ пана а̄паттивут̣т̣ха̄не идам̣ лаккхан̣ам̣ – йо аппат̣иччханнам̣ а̄паттим̣ ‘пат̣иччханна̄’ти винайакаммам̣ кароти, тасса а̄патти вут̣т̣ха̄ти. йо пат̣иччханнам̣ ‘аппат̣иччханна̄’ти винайакаммам̣ кароти, тасса на вут̣т̣ха̄ти. ачираппат̣иччханнам̣ ‘чираппат̣иччханна̄’ти каронтассапи вут̣т̣ха̄ти, чираппат̣иччханнам̣ ‘ачираппат̣иччханна̄’ти каронтасса на вут̣т̣ха̄ти. екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ ‘самбахула̄’ти каронтассапи вут̣т̣ха̄ти екам̣ вина̄ самбахула̄нам̣ абха̄вато. самбахула̄ пана а̄паджджитва̄ ‘екам̣ а̄паджджи’нти каронтасса на вут̣т̣ха̄тӣ’’ти, тасма̄ етехи падехи сабба̄сам̣ пат̣иччханна̄паттӣнам̣ сан̇гахитатта̄ та̄хи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄нам̣ самбхаватӣти дат̣т̣хаббам̣.
атха пана винайадхарена пут̣т̣хо ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ екам̣ суккависсат̣т̣хим̣, екам̣ ка̄йасам̣саггам̣, екам̣ дут̣т̣хуллава̄чам̣, екам̣ аттака̄мам̣, екам̣ сан̃чариттам̣, екам̣ кут̣ика̄рам̣, екам̣ виха̄рака̄рам̣, екам̣ дут̣т̣хадосам̣, екам̣ ан̃н̃абха̄гийам̣, екам̣ сан̇гхабхедам̣, екам̣ бхеда̄нуваттакам̣, екам̣ дуббачам̣, екам̣ куладӯсака’’нти вутте ‘‘айам̣ бхиккху миссакасамодха̄напарива̄са̄рахо’’ти н̃атва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) а̄гатанайена парива̄со да̄таббо. еттха̄ха – аггхасамодха̄намиссакасамодха̄на̄нам̣ ко висесо, ким̣ на̄на̄каран̣анти? вуччате – аггхасамодха̄напарива̄со ачираппат̣иччханна̄ а̄паттийо чираппат̣иччханна̄йам̣ а̄паттийам̣ самодха̄нетва̄ тасса̄ чираппат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ аггхавасена дӣйати, миссакасамодха̄напарива̄со на̄на̄ваттхука̄ а̄паттийо самодха̄нетва̄ та̄сам̣ миссакавасена дӣйати, айаметесам̣ висесо. атха ва̄ аггхасамодха̄но сабха̄гаваттхӯнам̣ а̄паттӣнам̣ самодха̄навасена хоти, итаро висабха̄гаваттхӯнанти а̄чарийа̄. тенева̄ха а̄чарийаваджирабуддхиттхеро (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 102) ‘‘аггхасамодха̄но на̄ма сабха̄гаваттхука̄йо самбахула̄ а̄паттийо а̄паннасса бахураттим̣ пат̣иччха̄дита̄паттийам̣ никкхипитва̄ да̄таббо, итаро на̄на̄ваттхука̄нам̣ васена̄ти айаметесам̣ висесо’’ти.
атха сийа̄ ‘‘евам̣ чираппат̣иччханна̄йо ча ачираппат̣иччханна̄йо ча на̄на̄ваттхука̄йо а̄паттийо а̄паджджантасса ко парива̄со да̄таббо аггхасамодха̄но ва̄ миссакасамодха̄но ва̄, атха тадубхайа̄ ва̄’’ти. кин̃четтха – йади аггхасамодха̄нам̣ дадеййа, чираппат̣иччханна̄хи ча ачираппат̣иччханна̄хи ча сабха̄гаваттхука̄хи а̄паттӣхи вут̣т̣хито бхавеййа, чираппат̣иччханна̄хи ча ачираппат̣иччханна̄хи ча но висабха̄гаваттхука̄хи. йади ча миссакасамодха̄нам̣ дадеййа, сама̄нака̄лаппат̣иччханна̄хи висабха̄гаваттхӯхи а̄паттӣхи вут̣т̣хито бхавеййа, но асама̄накаа̄лаппат̣иччханна̄хи сабха̄гаваттхука̄хи ча, атха тадубхайампи дадеййа, ‘‘екасмим̣ камме две парива̄са̄ да̄табба̄’’ти нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанти? вуччате – идан̃хи саббампи парива̄са̄дикам̣ винайакаммам̣ ваттхувасена ва̄ готтавасена ва̄ на̄мавасена ва̄ а̄паттивасена ва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣атийева.
таттха суккависсат̣т̣хӣти ваттху чева готтан̃ча. сан̇гха̄дисесоти на̄ман̃чева а̄патти ча. таттха ‘‘суккависсат̣т̣хим̣ ка̄йасам̣сагга’’нтиа̄дивачанена̄пи ‘‘на̄на̄ваттхука̄йо’’ти вачаненапи ваттху чева готтан̃ча гахитам̣ хоти, ‘‘сан̇гха̄дисесо’’ти вачаненапи ‘‘а̄паттийо’’ти вачаненапи на̄ман̃чева а̄патти ча гахита̄ хоти, тасма̄ аггхасамодха̄навасена парива̄се динне ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджи’’нтиа̄дивачаненева ваттхусса ча готтасса ча на̄масса ча а̄паттийа̄ ча гахитатта̄ чираппат̣иччханна̄хи ачираппат̣иччханна̄хи ча сабха̄гаваттхука̄хи ча висабха̄гаваттхука̄хи ча сабба̄хи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄тӣти дат̣т̣хаббам̣. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ ‘‘еттха ча ‘сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ на̄на̄ваттхука̄йо’типи ‘сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджи’нтипи евам̣ пуббе вуттанайена ваттхувасенапи готтавасенапи на̄мавасенапи а̄паттивасенапи йоджетва̄ каммава̄чам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атийева̄ти айам̣ миссакасамодха̄но’’ти, имасмин̃ча винайасан̇гахаппакаран̣е (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 245) татхева ватва̄ ‘‘тасма̄ на идха висум̣ каммава̄чам̣ йоджетва̄ дассайисса̄ма, пуббе сабба̄паттиса̄дха̄ран̣ам̣ катва̄ йоджетва̄ дассита̄йа ева каммава̄ча̄йа на̄на̄ваттхука̄хипи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄насамбхавато са̄йеветтха каммава̄ча̄ ала’’нти.
йади евам̣ а̄чарийаваджирабуддхиттхерена двиннам̣ висесо на ваттаббо, атха касма̄ вуттоти? тӣсу самодха̄напарива̄сесу одха̄насамодха̄но мӯла̄йапат̣икассана̄йа одхӯнитака̄лейева да̄таббо, аггхасамодха̄намиссакасамодха̄напарива̄са̄ пана висум̣йева да̄табба̄. ‘‘евам̣ динне етесам̣ ко висесо’’ти чинта̄йам̣ висесасамбхаваматтадассанаттхам̣ вутто. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана парива̄са̄дикаммасса лаккхан̣ам̣ дассетум̣ ‘‘ваттхувасена ва̄’’тиа̄дима̄ха, тасма̄ лаккхан̣авасенева сабха̄гаваттхука̄хипи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄нам̣ самбхавати. тенева ча ка̄ран̣ена са̄раттхадӣпанина̄мика̄йам̣ винайат̣ӣка̄йан̃ча вимативиноданина̄мика̄йам̣ винайат̣ӣка̄йан̃ча на кочи висесо вуттоти дат̣т̣хаббо.
йади евам̣ миссакасамодха̄накаммава̄ча̄йапи чираппат̣иччханна̄хи ачираппат̣иччханна̄хипи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄нам̣ самбхавеййа. таттхапи хи ‘‘ахам̣, бханте, самбахула̄ сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо а̄паджджим̣ на̄на̄ваттхука̄йо’’типи ‘‘ека̄ суккависсат̣т̣хи…пе… ека̄ куладӯсака̄’’типи ваттаббам̣. евам̣ сати ‘‘самбахула̄’’типи ‘‘сан̇гха̄дисеса̄ а̄паттийо’’типи ваттхуготтана̄ма̄паттӣхи киттанасамбхавато чираппат̣иччханна̄хипи ачираппат̣иччханна̄хипи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄нам̣ самбхавеййа̄ти? на паневам̣ дат̣т̣хаббам̣. ваттха̄дикиттанан̃хи сабба̄паттӣнам̣ ган̣ханаттхам̣ хоти. евам̣ ган̣хантепи пат̣иччханнака̄ласса акатхитатта̄ ‘‘еттакам̣ на̄ма ка̄лам̣ париваситабба’’нти на пан̃н̃а̄йати, тасмим̣ апан̃н̃а̄йама̄не тена пама̄н̣ена парива̄со на хоти, тасмим̣ асати а̄паттито вут̣т̣ха̄нам̣ на самбхавати, тасма̄ миссакасамодха̄накаммава̄ча̄йа чираппат̣иччханна̄хипи ачираппат̣иччханна̄хипи а̄паттӣхи вут̣т̣ха̄нам̣ на самбхаватӣти дат̣т̣хаббам̣.
парива̄савиниччхайакатха̄ нит̣т̣хита̄.
ма̄наттавиниччхайакатха̄
ма̄наттакатха̄йампи ма̄наттам̣ на̄ма аппат̣иччханнама̄наттам̣ пат̣иччханнама̄наттам̣ паккхама̄наттам̣ самодха̄нама̄наттанти чатуббидхам̣ хоти. таттха йо бхиккху сан̇гха̄дисесам̣ а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ там̣ дивасамева а̄рочети, екараттиматтампи на пат̣иччха̄дети, тасса парива̄сам̣ адатва̄ва диннам̣ ма̄наттам̣ аппат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма. йо а̄паджджитва̄ дасахи а̄ка̄рехи вина̄ там̣ дивасам̣ на̄рочети, екаратта̄дивасена пат̣иччха̄дети, таттха йатха̄пат̣иччханнадивасам̣ парива̄сам̣ датва̄ паривуттхапарива̄сасса диннам̣ ма̄наттам̣ пат̣иччханнама̄наттам̣ на̄ма. а̄паттим̣ а̄паджджитва̄ пат̣иччханна̄йа ва̄ аппат̣иччханна̄йа ва̄ бхиккхунийа̄ паккхаматтамева диннам̣ ма̄наттам̣ паккхама̄наттам̣ на̄ма. бхиккху пана пат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ париваситва̄ аниккхиттаваттака̄лейева пуна а̄паджджитва̄ на пат̣иччха̄дети, тасса мӯла̄йа пат̣икасситва̄ паривуттхадивасе адивасе катва̄ аппат̣иччха̄дитатта̄ самодха̄напарива̄сам̣ адатва̄ диннам̣ ма̄наттам̣ самодха̄нама̄наттам̣ на̄ма. ма̄натта̄рахака̄лепи ма̄наттачаран̣ака̄лепи аббха̄на̄рахака̄лепи есева найо. тесу тӣн̣и ма̄натта̄ни ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайена сувин̃н̃еййатта̄ на вутта̄ни. паккхама̄наттам̣ паччха̄ а̄гамиссати.
йа̄ни пана парива̄сама̄натта̄ни анават̣т̣хитатта̄ путхуджджанасса гихиа̄дивасена париваттане сати пуна да̄табба̄да̄таббабха̄ве сан̇китабба̄ни, та̄ни дассетум̣ па̄л̣ийам̣ анекехи пака̄рехи виттха̄рато вутта̄ни. тесу бхиккхӯнам̣ сам̣сайавиноданаттха̄йа екадесам̣ дассетум̣ ‘‘саче кочӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха виббхаматӣти вирӯпо хутва̄ бхамати, хӣна̄йа̄ваттати гихӣ хотӣти аттхо. са̄ман̣еро хотӣти упасампаннабха̄вам̣ джахитва̄ са̄ман̣ерабха̄вам̣ упагаччхати. таттха па̄ра̄джикаппаттабха̄вена ва̄ ‘‘гихӣти мам̣ дха̄ретха̄’’тиа̄дина̄ сиккха̄паччаккха̄нена ва̄ гихӣ хоти. тесу пат̣хамена пуна упасампада̄йа абхаббатта̄ пуна парива̄со на рухатийева, дутийена пана пуна упасампада̄йа бхаббатта̄ ‘‘со че пуна упасампаджджатӣ’’ти вуттам̣. итаро пана па̄ра̄джикаппаттабха̄вена са̄ман̣еро на хоти. касма̄? саран̣агамана̄дӣнам̣ винассанато. вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.108) ‘‘упасампанна̄нампи па̄ра̄джикасамаа̄паттийа̄ саран̣агамана̄диса̄ман̣ерабха̄вассапи винассанато сена̄санагга̄хо ча пат̣иппассамбхати, сан̇гхала̄бхампи тена лабхантӣти ведитабба’’нти, гихӣ пана хутва̄ пуна са̄ман̣ерабха̄ваматтам̣ ладдхаббам̣ хоти. ‘‘са̄ман̣ероти мам̣ дха̄ретха̄’’тиа̄дина̄ пана сиккха̄паччаккха̄не кате сийа̄ са̄ман̣ерабха̄во, татопи пуна упасампаджджитука̄мата̄йа сати сийа̄ упасампаннабха̄во. ‘‘гихӣти мам̣ дха̄ретха̄’’тиа̄дина̄ сиккха̄паччаккха̄нам̣ катва̄ гихибха̄вам̣ упагатепи пуна са̄ман̣ерапаббаджджам̣ паббаджитва̄ са̄ман̣еро хоти. тато пуна упасампаджджитум̣ ладдхаббатта̄ ‘‘пуна упасампаджджатӣ’’ти вутто. тесам̣ бхиккхубха̄ве парива̄се анит̣т̣хитепи гихиса̄ман̣ерабха̄вам̣ паттатта̄ парива̄со на рухати упасампанна̄намева парива̄сасса бхагавата̄ пан̃н̃аттатта̄ти аттхо.
евам̣ санте пуна упасампаджджантасса ким̣ парива̄со пуна да̄табботи а̄ха ‘‘со че пуна упасампаджджатӣ’’тиа̄ди. тассаттхо – со виббхантако со ва̄ са̄ман̣еро пуна упасампаннабха̄вам̣ упагаччхати, пуримам̣ пуббе бхиккхубхӯтака̄ле диннам̣ парива̄сада̄нам̣ ева ида̄ни парива̄сада̄нам̣ хоти. йо парива̄со пуббе бхиккхубхӯтака̄ле динно, со парива̄со судинно, дудинно на хоти. йо йаттако ка̄ло паривуттхо, со таттако ка̄ло супаривуттхойева хоти, на дупаривуттхо, тасма̄ авасесо ка̄ло париваситабботи. идам̣ вуттам̣ хоти – пуббе бхиккхука̄ле паккхаппат̣иччханна̄йа а̄паттийа̄ парива̄сам̣ гахетва̄ дасадивасаматтам̣ париваситва̄ анит̣т̣хитейева парива̄се виббхамитва̄ са̄ман̣еро ва̄ хутва̄ пуна упасампаннена авасесапан̃чадивасе париваситва̄ парива̄со нит̣т̣ха̄петабботи. ма̄натта̄раха̄дӣсупи есева найо. умматтака̄дӣсупи тасмим̣ ка̄ле аджа̄нантатта̄ ‘‘парива̄со на рухатӣ’’ти вуттам̣. тин̣н̣ампи уккхиттака̄нам̣ каммана̄на̄сам̣ва̄сакатта̄ техи сахасам̣ва̄сойева наттхӣти уккхиттака̄нам̣ парива̄со на рухатӣти вуттам̣.
саче пуна оса̄рӣйатӣти уккхепанӣйакаммам̣ пат̣иппассамбханавасена сама̄насам̣ва̄сакабха̄вам̣ павесӣйати. ‘‘саче кассачи бхиккхуно иттхилин̇гам̣ па̄тубхаватӣ’’тиа̄дӣсу ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева аттхо сувин̃н̃еййо хоти. йам̣ пана вуттам̣ ‘‘паккхама̄наттам̣ паччха̄ а̄гамиссатӣ’’ти, татревам̣ джа̄нитаббам̣ – паккхама̄наттанти бхиккхунийа̄ да̄таббама̄наттам̣. там̣ пана пат̣иччханна̄йапи аппат̣иччханна̄йапи а̄паттийа̄ ад̣д̣хама̄саматтамева да̄таббам̣. вуттан̃хетам̣ ‘‘гарудхаммам̣ аджджха̄панна̄йа бхиккхунийа̄ убхатосан̇гхе паккхама̄наттам̣ чаритабба’’нти (па̄чи. 149; чӯл̣ава. 403; а. ни. 8.51). там̣ пана бхиккхунӣхи аттано сӣмам̣ содхетва̄ виха̄расӣма̄йа ва̄ виха̄расӣмам̣ содхетум̣ асакконтӣхи кхан̣д̣асӣма̄йа ва̄ саббантимена париччхедена чатуваггаган̣ам̣ саннипа̄та̄петва̄ да̄таббам̣. саче ека̄ а̄патти хоти, екисса̄ васена, саче две ва̄ тиссо ва̄ самбахула̄ ва̄ екаваттхука̄ ва̄ на̄на̄ваттхука̄ ва̄, та̄сам̣ та̄сам̣ васена ваттхуготтана̄маа̄паттӣсу йам̣ йам̣ иччхати, там̣ там̣ а̄да̄йа йоджана̄ ка̄табба̄.
татридам̣ ека̄паттивасена мукхаматтанидассанам̣ – та̄йа а̄панна̄йа бхиккхунийа̄ бхиккхунисан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ вуд̣д̣ха̄нам̣ бхиккхунӣнам̣ па̄де вандитва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ евамасса вачанӣйо ‘‘ахам̣, аййе, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ га̄мантарам̣, са̄хам̣, аййа,е екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ йа̄ча̄мӣ’’ти. евам̣ тиккхаттум̣ йа̄ча̄петва̄ бйатта̄йа бхиккхунийа̄ пат̣ибала̄йа сан̇гхо н̃а̄петаббо ‘‘сун̣а̄ту ме, аййе, сан̇гхо, айам̣ иттханна̄ма̄ бхиккхунӣ екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджи га̄мантарам̣, са̄ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ йа̄чати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄ма̄йа бхиккхунийа̄ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ дадеййа, еса̄ н̃атти. сун̣а̄ту ме, аййе, сан̇гхо…пе… дутийампи. татийампи етаматтхам̣ вада̄ми. сун̣а̄ту ме, аййе, сан̇гхо…пе… бха̄сеййа. диннам̣ сан̇гхена иттханна̄ма̄йа бхиккхунийа̄ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.
каммава̄ча̄парийоса̄не ваттам̣ сама̄дийитва̄ бхиккхума̄наттакатха̄йам̣ вуттанайенева сан̇гхасса а̄рочетва̄ никкхиттаваттам̣ васитука̄ма̄йа татхева сан̇гхасса маджджхе ва̄ пакканта̄су бхиккхунӣсу екабхиккхунийа̄ ва̄ дутийика̄йа ва̄ сантике вуттанайенева никкхипитаббам̣. ан̃н̃исса̄ пана а̄гантука̄йа сантике а̄рочетва̄ никкхипитаббам̣, никкхиттака̄лато пат̣т̣ха̄йа пакататтат̣т̣ха̄не тит̣т̣хати.
пуна сама̄дийитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣хапентийа̄ пана бхиккхунӣнам̣йева сантике васитум̣ на лаббхати. ‘‘убхатосан̇гхе паккхама̄наттам̣ чаритабба’’нти хи вуттам̣, тасма̄ асса̄ а̄чарийупаджджха̄йа̄хи виха̄рам̣ гантва̄ сан̇га̄хакапаккхе т̣хито еко маха̄тхеро ва̄ дхаммакатхико ва̄ бхиккху ваттаббо ‘‘екисса̄ бхиккхунийа̄ винайакаммам̣ каттаббаматтхи, татра но аййа̄ чатта̄ро бхиккхӯ песетха̄’’ти. сан̇гахам̣ ака̄тум̣ на лаббхати, ‘‘песесса̄ма̄’’ти ваттаббам̣. чатӯхи пакататтабхиккхунӣхи ма̄наттача̄риним̣ бхиккхуним̣ гахетва̄ антоарун̣ейева никкхипитва̄ га̄мӯпача̄рато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ магга̄ оккамма гумбаватиа̄дӣхи пат̣иччханне т̣ха̄не нисӣдитаббам̣, виха̄рӯпача̄ратопи две лед̣д̣упа̄та̄ атиккамитабба̄. чатӯхи пакататтабхиккхӯхипи таттха гантаббам̣, гантва̄ пана бхиккхунӣхи саддхим̣ на екат̣т̣ха̄не нисӣдитаббам̣, пат̣иккамитва̄ авидӯре т̣ха̄не нисӣдитаббам̣. курундимаха̄паччарӣсу пана ‘‘бхиккхунӣхи бйаттам̣ екам̣ ва̄ две ва̄ упа̄сика̄йо бхиккхӯхипи екам̣ ва̄ две ва̄ упа̄саке аттараккхан̣аттха̄йа гахетва̄ гантабба’’нти вуттам̣. курундийам̣йева ча ‘‘бхиккхунупассайасса ча виха̄расса ча упача̄рам̣ мун̃читум̣ ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣, ‘‘га̄масса̄’’ти на вуттам̣.
евам̣ нисиннесу пана бхиккхунӣсу ча бхиккхӯсу ча та̄йа бхиккхунийа̄ ‘‘ма̄наттам̣ сама̄дийа̄ми, ваттам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти ваттам̣ сама̄дийитва̄ бхиккхунисан̇гхасса та̄ва евам̣ а̄рочетаббам̣ ‘‘ахам̣, аййе, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣ га̄мантарам̣, са̄хам̣ сан̇гхам̣ екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ йа̄чим̣, тасса̄ ме сан̇гхо екисса̄ а̄паттийа̄ га̄мантара̄йа паккхама̄наттам̣ ада̄си, са̄хам̣ ма̄наттам̣ чара̄ми, ведийа̄махам̣ аййе, ведийатӣти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти.
тато бхиккхусан̇гхасса сантикам̣ гантва̄ евам̣ а̄рочетаббам̣ ‘‘ахам̣, аййа̄, екам̣ а̄паттим̣ а̄паджджим̣…пе… ведийа̄махам̣ аййа̄, ведийатӣти мам̣ сан̇гхо дха̄ретӯ’’ти. идха̄пи йа̄йа ка̄йачи бха̄са̄йа а̄рочетум̣ ват̣т̣ати. а̄рочетва̄ ча бхиккхунисан̇гхассева сантике нисӣдитаббам̣, а̄рочитака̄лато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣ гантум̣ ват̣т̣ати. саче са̄сан̇ка̄ хоти, бхиккхунийо таттхева т̣ха̄нам̣ пачча̄сӣсанти, т̣ха̄таббам̣. саче ан̃н̃о бхиккху ва̄ бхиккхунӣ ва̄ там̣ т̣ха̄нам̣ ети, пассантийа̄ а̄рочетаббам̣. но че а̄рочети, раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. саче аджа̄нантийа̄ ева упача̄рам̣ оккамитва̄ гаччхати, раттиччхедова хоти, на ваттабхедадуккат̣ам̣. саче бхиккхунийо упаджджха̄йа̄дӣнам̣ ваттакаран̣аттхам̣ пагева гантука̄ма̄ хонти, раттивиппава̄саган̣аохӣйанага̄мантара̄паттираккхан̣аттхам̣ екам̣ бхиккхуним̣ т̣хапетва̄ гантаббам̣, та̄йа арун̣е ут̣т̣хите тасса̄ сантике ваттам̣ никкхипитаббам̣. етенупа̄йена акхан̣д̣а̄ пан̃чадаса раттийо ма̄наттам̣ чаритаббам̣.
аниккхиттаватта̄йа пана па̄рива̄сикаккхандхаке вуттанайенева самма̄ ваттитаббам̣. айам̣ пана висесо – ‘‘а̄гантукасса а̄рочетабба’’нти еттха йаттака̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ там̣ га̄мам̣ бхиккхӯ ва̄ бхиккхунийо ва̄ а̄гаччханти, саббесам̣ а̄рочетаббам̣. ана̄рочентийа̄ раттиччхедо чева ваттабхедадуккат̣ан̃ча. сачепи раттим̣ кочи бхиккху там̣ га̄мӯпача̄рам̣ оккамитва̄ гаччхати, раттиччхедо хотийева, аджа̄нанапаччайа̄ пана ваттабхедато муччати. курундӣа̄дӣсу пана ‘‘аниккхиттаваттабхиккхӯнам̣ вуттанайенева катхетабба’’нти вуттам̣, там̣ па̄рива̄сикаватта̄дӣнам̣ упача̄расӣма̄йа париччхиннатта̄ йуттатарам̣ диссати. упосатхе а̄рочетаббам̣, пава̄ран̣а̄йа а̄рочетаббам̣, чатуннам̣ бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча девасикам̣ а̄рочетаббам̣. саче бхиккхӯнам̣ тасмим̣ га̄ме бхиккха̄ча̄ро сампаджджати, таттхева гантаббам̣. но че сампаджджати, ан̃н̃атра чаритва̄пи татра а̄гантва̄ атта̄нам̣ дассетва̄ гантаббам̣, бахига̄ме ва̄ сан̇кетат̣т̣ха̄нам̣ ка̄таббам̣ ‘‘асукасмим̣ на̄ма т̣ха̄не амхе пассиссатӣ’’ти. та̄йа сан̇кетат̣т̣ха̄нам̣ гантва̄ а̄рочетаббам̣, сан̇кетат̣т̣ха̄не адисва̄ виха̄рам̣ гантва̄ а̄рочетаббам̣. виха̄ре саббабхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣. саче саббесам̣ сакка̄ на хоти а̄рочетум̣, бахи упача̄расӣма̄йа т̣хатва̄ бхиккхунийо песетабба̄, та̄хи а̄нӣта̄нам̣ чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ а̄рочетаббам̣. саче виха̄ро дӯро хоти са̄сан̇ко, упа̄саке ча упа̄сика̄йо ча гахетва̄ гантаббам̣. саче пана айам̣ ека̄ васати, раттивиппава̄сам̣ а̄паджджати, тасма̄сса̄ ека̄ пакататта̄ бхиккхунӣ самманнитва̄ да̄табба̄ екаччханне васанаттха̄йа.
евам̣ акхан̣д̣ам̣ ма̄наттам̣ чаритва̄ вӣсатиган̣е бхиккхунисан̇гхе вуттанайенева аббха̄нам̣ ка̄таббам̣. ‘‘саче ма̄наттам̣ чарама̄на̄ антара̄паттим̣ а̄паджджати, мӯла̄йа пат̣икасситва̄ тасса̄ а̄паттийа̄ ма̄наттам̣ да̄табба’’нти курундийам̣ вуттам̣, идам̣ паккхама̄наттам̣ на̄ма. идам̣ пана паккхама̄наттам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 102) па̄л̣имуттавинайавиниччхайабха̄вена а̄гатампи имасмим̣ винайасан̇гахаппакаран̣е а̄чарийена ануддхат̣ам̣. айам̣ пана̄чарийасса адхиппа̄йо сийа̄ – идам̣ паккхама̄наттам̣ бхиккхунийойева сандха̄йа бхагавата̄ висум̣ пан̃н̃аттам̣, бхиккхӯхи аса̄дха̄ран̣ам̣, имасмин̃ча ка̄ле бхиккхунисан̇гхо наттхи, тасма̄ гантхасса лахубха̄ваттхам̣ идампи ан̃н̃ампи ӣдисам̣ аджджхупеккхитаббанти. амхехи пана бхиккхунисан̇гхе авиджджама̄непи ‘‘бхиккхусан̇гхо бхиккхунӣхи сама̄да̄таббаваттам̣ джа̄ниссати. ‘дуббаладжа̄тика̄ хи бхӣрукаджа̄тика̄ бхиккхунийо бхагавато а̄н̣ам̣ патит̣т̣ха̄пентийо еварӯпам̣ дуккарам̣ дурабхисамбхавам̣ ваттам̣ сама̄дайим̣су, киман̇гам̣ пана майа’нти манаси каронта̄ бхагавато а̄н̣ам̣ патит̣т̣ха̄пента̄ парива̄са̄диваттам̣ сама̄дийиссантӣ’’ти мантва̄ а̄чарийена ануддхат̣ампи имасмим̣ винайа̄лан̇ка̄раппакаран̣е уддхат̣ам̣, тасма̄ самма̄самбуддхе сан̃джа̄тасаддха̄пемага̄рава̄дийуттехи саттхуса̄санакарехи бхиккхӯхи самма̄ сиккхитаббам̣. ито пара̄ни ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатанайенева ведитабба̄ни.
ма̄наттавиниччхайакатха̄ нит̣т̣хита̄.
248. па̄рива̄сикаваттакатха̄йам̣ навакатарам̣ па̄рива̄сиканти аттана̄ навакатарам̣ па̄рива̄сикам̣. па̄рива̄сикасса хи аттана̄ навакатарам̣ па̄рива̄сикам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃е мӯла̄йапат̣икассана̄раха ма̄натта̄раха ма̄наттача̄рика аббха̄на̄раха̄пи пакататтат̣т̣ха̄нейева тит̣т̣ханти. тена̄ха ‘‘антамасо мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дӣнампӣ’’ти. антамасо мӯла̄йапат̣икассана̄раха̄дӣнампӣти а̄ди-саддена ма̄натта̄рахама̄наттача̄рикааббха̄на̄рахе сан̇ган̣ха̄ти. те хи па̄рива̄сика̄нам̣, па̄рива̄сика̄ ча тесам̣ пакататтат̣т̣ха̄не ева тит̣т̣ханти. адхотапа̄дат̣т̣хапанаканти йаттха т̣хатва̄ па̄де дхованти, та̄дисам̣ да̄рупхалакакхан̣д̣а̄дим̣. па̄дагхам̣сананти саккхаракатхала̄дим̣. па̄де гхам̣санти етена̄ти па̄дагхам̣санам̣, саккхаракатхала̄ди. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тиссо па̄дагхам̣санийо саккхарам̣ катхалам̣ самуддапхен̣а’’нти (чӯл̣ава. 269). саддхивиха̄рика̄нампи са̄дийантасса̄ти саддхивиха̄рика̄нампи абхива̄дана̄дим̣ са̄дийантасса. ваттам̣ каронтӣти еттакаматтассева вуттатта̄ саддхивиха̄рика̄дӣхипи абхива̄дана̄дим̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати. ‘‘ма̄ мам̣ га̄маппавесанам̣ а̄пуччхатха̄’’ти вутте ана̄пуччха̄пи га̄мам̣ пависитум̣ ват̣т̣ати.
йо йо вуд̣д̣хоти па̄рива̄сикесу бхиккхӯсу йо йо вуд̣д̣хо. навакатарасса са̄дитунти па̄рива̄сиканавакатарасса абхива̄дана̄дим̣ са̄дитум̣. ‘‘па̄рисуддхиупосатхе карийама̄не’’ти идам̣ пава̄ран̣адивасесу сан̇гхе пава̄ренте анупагатачхиннавасса̄дӣхи карийама̄нам̣ па̄рисуддхиупосатхампи сандха̄йа вуттам̣. таттхева̄ти сан̇гханавакат̣т̣ха̄нейева. аттано па̄л̣ийа̄ пава̄ретаббанти аттано вассаггена паттапа̄л̣ийа̄ пава̄ретаббам̣, на пана саббесу пава̄ритесӯти аттхо.
он̣оджанам̣ на̄ма виссаджджанам̣, там̣ пана па̄рива̄сикена па̄питасса аттана̄ сампат̣иччхитассева пунадиваса̄диаттха̄йа виссаджджанам̣ ка̄таббам̣. асампат̣иччхитва̄ че виссаджджети, на лабхатӣти вуттам̣. йади пана на ган̣ха̄ти на виссаджджетӣти йади пуримадивасе аттано на ган̣ха̄ти, гахетва̄ ча на виссаджджети.
чатусса̄лабхаттанти бходжанаса̄ла̄йа пат̣ипа̄т̣ийа̄ дӣйама̄нам̣ бхаттам̣. хаттхапа̄се т̣хитена̄ти да̄йакасса хаттхапа̄се т̣хитена, пат̣иггахан̣аруханат̣т̣ха̄нети адхиппа̄йо. маха̄пел̣абхаттепӣти махантесу бхаттапаччхиа̄дибха̄джанесу т̣хапетва̄ дӣйама̄набхаттесупи. ито парампи па̄рива̄сикаваттам̣ па̄л̣ийам̣ (чӯл̣ава. 75) а̄гатанайенева ведитаббам̣. таттха пана ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатанайенева аттхо сувин̃н̃еййо хоти, тасма̄ дуббин̃н̃еййат̣т̣ха̄нейева катхайисса̄ма.
‘‘на са̄ман̣еро упат̣т̣ха̄петаббо’’ти еттха дуббидхам̣ са̄ман̣ерам̣ дассетум̣ ‘‘ан̃н̃о’’тиа̄дима̄ха. ‘‘на бхиккхунийо овадитабба̄’’ти еттха ладдхасаммутикена а̄н̣аттопи гарудхаммехи ан̃н̃ехи ва̄ овадитум̣ на лабхатӣти а̄ха ‘‘пат̣ибаласса ва̄ бхиккхусса бха̄ро ка̄таббо’’ти. а̄гата̄ бхиккхунийо ваттабба̄ти самбандхо. савачанӣйанти садосам̣. джет̣т̣хакат̣т̣ха̄нам̣ на ка̄таббанти падха̄нат̣т̣ха̄нам̣ на ка̄таббам̣. ким̣ танти а̄ха ‘‘па̄тимоккхуддесакена̄’’тиа̄ди.
раджехи хата̄ упахата̄ бхӯми етисса̄ти раджохатабхӯми, раджокин̣н̣абхӯмӣти аттхо. паччайанти васса̄ва̄сикала̄бхам̣ сандха̄йа вуттам̣. екапассе т̣хатва̄ти па̄л̣им̣ виха̄йа бхиккхӯнам̣ паччхато т̣хатва̄. сена̄санам̣ на лабхатӣти сеййапарийантабха̄гита̄йа вассаггена ган̣хитум̣ на лабхати. асса̄ти бхавеййа. ‘‘а̄гантукена а̄рочетаббам̣, а̄гантукасса а̄рочетабба’’нти ависесена вуттатта̄ саче две па̄рива̄сика̄ гатат̣т̣ха̄не ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пассанти, убхохипи ан̃н̃аман̃н̃асса а̄рочетаббам̣. йатха̄ бахи дисва̄ а̄рочитасса бхиккхуно виха̄рам̣ а̄гатена пуна а̄рочанакиччам̣ наттхи, евам̣ ан̃н̃авиха̄рам̣ гатенапи таттха пуббе а̄рочитасса пуна а̄рочанакиччам̣ наттхӣти ваданти. ависесена̄ти па̄рива̄сикасса ча уккхиттакасса ча ависесена.
обаддханти палибуддхам̣. сахава̄соти вуттаппака̄ре чханне бхиккхуна̄ саддхим̣ сайанамева адхиппетам̣, на сесаирийа̄патхакаппанам̣. сесаметтха сувин̃н̃еййамева.
па̄пит̣т̣хатара̄ти па̄ра̄джика̄паттӣти уккам̣савасена вуттам̣. сан̃чаритта̄дипан̣н̣аттиваджджато пана суккависсат̣т̣ха̄дика̄ локаваджджа̄ва. таттхапи сан̇гхабхеда̄дика̄ па̄пит̣т̣хатара̄ ева. камманти па̄рива̄сикакаммава̄ча̄ти етена ‘‘каммабхӯта̄ ва̄ча̄ каммава̄ча̄’’ти каммава̄ча̄саддасса аттхопи сиддхоти ведитаббо. савачанӣйанти еттха са-саддо ‘‘санти’’аттхам̣ вадати, аттано вачанена аттано паваттанакамманти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо, ‘‘ма̄ паккама̄хӣ’’ти ва̄ ‘‘ехи винайадхара̄нам̣ саммукхӣбха̄ва’’нти ва̄ евам̣ аттано а̄н̣а̄йа паваттанакакаммам̣ на ка̄таббанти адхиппа̄йо. еван̃хи кеначи савачанӣйе кате ана̄дарена атиккамитум̣ на ват̣т̣ати, буддхасса сан̇гхасса а̄н̣а̄ атикканта̄ на̄ма хоти. раджохатабхӯмӣти пан̣н̣аса̄ла̄висесанам̣. паччайанти васса̄ва̄сикачӣварам̣. сена̄санам̣ на лабхатӣти вассаггена на лабхати. апан̣н̣акапат̣ипада̄ти авираддхапат̣ипада̄. саче ва̄йамантопӣти еттха ависайабха̄вам̣ н̃атва̄ ава̄йамантопи сан̇гайхати. ависесена̄ти па̄рива̄сикуккхиттака̄нам̣ са̄ман̃н̃ена. пан̃чаван̣н̣ачхаданабандханат̣т̣ха̄несӯти пан̃чаппака̄рачхаданехи чханнат̣т̣ха̄несу. обаддханти ут̣т̣ха̄на̄дибйа̄па̄рапат̣ибаддхам̣, пӣл̣итанти аттхо. ман̃че ва̄ пӣт̣хе ва̄ти еттха ва̄саддо самуччайаттхо. тена тат̣т̣ика̄чаммакхан̣д̣а̄дӣсу дӣгха̄санесупи нисӣдитум̣ на ват̣т̣атӣти дӣпитам̣ хоти. на ваттабхедадуккат̣анти вуд̣д̣хатарасса джа̄нантассапи ваттабхеде дуккат̣ам̣ наттхӣти дассети. ваттам̣ никкхипа̄петва̄ти идампи парива̄са̄димева сандха̄йа вуттам̣, на сесакамма̄ни.
‘‘сена̄санам̣ на лабхати сеййапарийантабха̄гита̄йа. уддеса̄дӣни да̄тумпи на лабхатӣти ваданти. ‘тадахупасампаннепи пакататте’ти вачанато анупасампаннехи васитум̣ ват̣т̣ати. самавасса̄ти етена апаччха̄ апуримам̣ нипаджджане двиннампи ваттабхеда̄паттибха̄вам̣ дӣпети. аттано аттано навакатаранти па̄рива̄сика̄динавакатарам̣. пат̣хамам̣ сан̇гхамаджджхе парива̄сам̣ гахетва̄ никкхиттаваттена пуна екассапи сантике сама̄дийитум̣ никкхипитун̃ча ват̣т̣ати, ма̄натте пана никкхипитум̣ ват̣т̣ати. ӯнеган̣ечаран̣адосатта̄ на гахетунти еке. пат̣хамам̣ а̄диннаваттам̣ екасса сантике йатха̄ никкхипитум̣ ват̣т̣ати, татха̄ сама̄дийитумпи ват̣т̣атӣти пора̄н̣аган̣т̣хипаде’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 76) вуттанти.
идам̣ еттха йам̣ ваттам̣ ‘‘чатунавутипа̄рива̄сикаватта’’нти па̄рива̄сикаккхандхакапа̄л̣ийам̣ (чӯл̣ава. 75) а̄гатам̣, самантапа̄са̄дика̄йампи еттака̄йа па̄л̣ийа̄ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 75-84) ван̣н̣анам̣ ватва̄ ‘‘па̄рива̄сикаваттакатха̄ нит̣т̣хита̄’’ти а̄ха. имасмим̣ винайасан̇гахапакаран̣е (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 248) пана ‘‘на чхама̄йам̣ чан̇каманте чан̇каме чан̇камитабба’’нти имасса̄нантарам̣ ‘‘па̄рива̄сикачатуттхо че, бхиккхаве’’тиа̄дӣни аггахетва̄ ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ са̄дитабба’’нтиа̄дӣни пат̣хамам̣ пан̃н̃аттапада̄ни гахетва̄ тесам̣ пада̄нам̣ сам̣ван̣н̣анам̣ катва̄ ‘‘идам̣ па̄рива̄сикаватта’’нти ан̃н̃атха̄ ануккамо вутто, со па̄л̣ийа̄ ча ат̣т̣хакатха̄йа ча на самети. а̄чарийасса пана айамадхиппа̄йо сийа̄ – ‘‘па̄рива̄сикачатуттхо че, бхиккхаве’’тиа̄дӣни па̄рива̄сикабхиккхӯнам̣ сама̄дийитабба̄ни на хонти, атха кхо каммака̄рака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ каттабба̄каттаббакаммадассанаметам̣, тасма̄ па̄рива̄сикаватте на павесетаббам̣. ‘‘на, бхиккхаве, па̄рива̄сикена бхиккхуна̄ са̄дитабба’’нтиа̄дӣни пана па̄рива̄сикабхиккхӯнам̣ самма̄ваттитаббаватта̄нийева хонти, тасма̄ има̄нийева па̄рива̄сикаватте павесетабба̄нӣти. амхехи пана па̄л̣иат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су а̄гата̄нуккамена пат̣хамам̣ пан̃н̃аттаватта̄нам̣ аттхам̣ пат̣хамам̣ дассетва̄ паччха̄ пан̃н̃аттапада̄нам̣ аттхо паччха̄ вуттоти дат̣т̣хаббо.
ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре
гарука̄паттивут̣т̣ха̄навиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма
дваттим̣сатимо париччхедо.