31. чодана̄дивиниччхайакатха̄

230. евам̣ гарубхан̣д̣авиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни чодана̄дивиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘чодана̄дивиниччхайоти еттха пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха чодӣйате чодана̄, доса̄ропананти аттхо. а̄ди-саддена са̄ран̣а̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. вуттан̃хетам̣ каммаккхандхаке (чӯл̣ава. 4, 5) ‘‘чодетва̄ катам̣ хоти, са̄ретва̄ катам̣ хоти, а̄паттим̣ ропетва̄ катам̣ хотӣ’’ти. ‘‘чодетум̣ пана ко лабхати, ко на лабхатӣ’’ти идам̣ ануддхам̣сана̄дхиппа̄йам̣ вина̄пи чодана̄лаккхан̣ам̣ дассетум̣ вуттам̣. сӣласампанноти идам̣ дуссӣласса вачанам̣ аппама̄н̣анти адхиппа̄йена вуттам̣. бхиккхунӣнам̣ пана бхиккхум̣ чодетум̣ аниссаратта̄ ‘бхиккхунимева̄’ти вуттам̣. сатипи бхиккхунӣнам̣ бхиккхӯсу аниссарабха̄ве та̄хи катачодана̄пи чодана̄рахатта̄ чодана̄йева̄ти адхиппа̄йена ‘‘пан̃чапи сахадхаммика̄ лабхантӣ’’ти вуттам̣. бхиккхусса сутва̄ чодетӣтиа̄дина̄ чодако йесам̣ сутва̄ чодети, тесампи вачанам̣ пама̄н̣амева̄ти сампат̣иччхитатта̄ тесам̣ чодана̄пи рухатева̄ти дассетум̣ ‘‘тхеро суттам̣ нидассесӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.385-386) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.386) пана ‘‘амӯлакачодана̄пасан̇гена самӯлакачодана̄лаккхан̣а̄дим̣ дассетум̣ ‘чодетум̣ пана ко лабхати, ко на лабхатӣ’тиа̄ди а̄раддхам̣. ‘бхиккхусса сутва̄ чодетӣ’тиа̄дисуттам̣ йасма̄ йе чодакасса ан̃н̃есам̣ випаттим̣ пака̄сенти, тепи тасмим̣ кхан̣е чодакабха̄ве т̣хатва̄ва пака̄сенти, тесан̃ча вачанам̣ гахетва̄ итаропи йасма̄ чодетун̃ча асампат̣иччхантам̣ техи титтхийаса̄вакапарийоса̄нехи пат̣хамачодакехи сампат̣иччха̄петун̃ча лабхати, тасма̄ идха са̄дхакабха̄вена уддхат̣анти ведитабба’’нти вуттам̣.

гарука̄нам̣ двиннанти па̄ра̄джикасан̇гха̄дисеса̄нам̣. авасеса̄нанти тхуллаччайа̄дӣнам̣ пан̃чаннам̣ а̄паттӣнам̣. миччха̄дит̣т̣хи на̄ма ‘‘наттхи динна’’нтиа̄динайаппаватта̄ дасаваттхука̄ дит̣т̣хи. ‘‘антава̄ локо анантава̄ локо’’тиа̄дика̄ антам̣ ган̣ха̄пакадит̣т̣хи антагга̄хика̄ на̄ма. а̄джӣвахету пан̃н̃атта̄нам̣ чханнанти а̄джӣвахетупи а̄паджджитабба̄нам̣ уттаримануссадхамме па̄ра̄джикам̣, сан̃чаритте сан̇гха̄дисесо, ‘‘йо те виха̄ре васати, со араха̄’’ти парийа̄йена тхуллаччайам̣, бхиккхусса пан̣ӣтабходжанавин̃н̃аттийа̄ па̄читтийам̣, бхиккхунийа̄ пан̣ӣтабходжанавин̃н̃аттийа̄ па̄т̣идесанӣйам̣, сӯподанавин̃н̃аттийа̄ дуккат̣анти имесам̣ парива̄ре (пари. 287) вутта̄нам̣ чханнам̣. на хета̄ а̄паттийо а̄джӣвахету ева пан̃н̃атта̄ сан̃чаритта̄дӣнам̣ ан̃н̃атха̄пи а̄паджджитаббато. а̄джӣвахетупи ета̄сам̣ а̄паджджанам̣ сандха̄йа евам̣ вуттам̣, а̄джӣвахетупи пан̃н̃атта̄нанти аттхо. дит̣т̣хивипаттиа̄джӣвавипаттӣхи чодентопи таммӯлика̄йа а̄паттийа̄ ева чодети.

‘‘касма̄ мам̣ на вандасӣ’’ти пуччхите ‘‘ассаман̣оси, асакйапуттийосӣ’’ти аванданака̄ран̣асса вуттатта̄ антимаваттхум̣ аджджха̄панно на вандитабботи ваданти. чодетука̄мата̄йа ева авандитва̄ аттана̄ ваттаббасса вуттаматтхам̣ т̣хапетва̄ авандийабха̄ве там̣ ка̄ран̣ам̣ на хотӣти чӯл̣аган̣т̣хипаде маджджхимаган̣т̣хипаде ча вуттам̣. антимаваттхуаджджха̄паннасса авандийесу авуттатта̄ тена саддхим̣ сайантасса сахасеййа̄паттийа̄ абха̄вато, тасса ча пат̣иггахан̣асса руханато тадева йуттатаранти вин̃н̃а̄йати. кин̃ча̄пи йа̄ва со бхиккхубха̄вам̣ пат̣иджа̄на̄ти, та̄ва вандитаббо, йада̄ пана ‘‘ассаман̣омхӣ’’ти пат̣иджа̄на̄ти, тада̄ на вандитабботи айаметтха висесо ведитаббо. антимаваттхум̣ аджджха̄паннасса хи бхиккхубха̄вам̣ пат̣иджа̄нантассева бхиккхубха̄во, на тато парам̣. бхиккхубха̄вам̣ аппат̣иджа̄нанто хи анупасампаннапаккхам̣ бхаджати. йасма̄ а̄мисам̣ денто аттано иччхитат̣т̣ха̄нейева дети, тасма̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ нисинна̄нам̣ йа̄губхатта̄дӣни дентена екасса чодетука̄мата̄йа адиннепи чодана̄ на̄ма на хотӣти а̄ха ‘‘на та̄ва та̄ чодана̄ хотӣ’’ти.

231. чодетабботи чудито, чудито ева чудитако, апара̄дхаванто пуггало. чодетӣти чодако, апара̄дхапака̄сако. чудитако ча чодако ча чудитакачодака̄. убба̄хика̄йа̄ти уббаханти вийодженти ета̄йа аладжджӣнам̣ таджджаним̣ ва̄ калахам̣ ва̄ти убба̄хика̄, сан̇гхасаммути, та̄йа. виниччхинанам̣ на̄ма та̄йа самматабхиккхӯхи виниччхинанамева. аладжджуссанна̄йа хи париса̄йа саматхаккхандхаке а̄гатехи дасахан̇гехи саманна̄гата̄ две тайо бхиккхӯ таттхева вутта̄йа н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа самманнитабба̄. вуттан̃хетам̣ саматхаккхандхаке (чӯл̣ава. 231-232) –

‘‘техи че, бхиккхаве, бхиккхӯхи тасмим̣ адхикаран̣е виниччхийама̄не ананта̄ни чева бхасса̄ни джа̄йанти, на чекасса бха̄ситасса аттхо вин̃н̃а̄йати. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, еварӯпам̣ адхикаран̣ам̣ убба̄хика̄йа вӯпасаметум̣. дасахан̇гехи саманна̄гато бхиккху убба̄хика̄йа самманнитаббо, сӣлава̄ хоти, па̄тимоккхасам̣варасам̣вуто вихарати а̄ча̄рагочарасампанно ан̣уматтесу ваджджесу бхайадасса̄вӣ сама̄да̄йа сиккхати сиккха̄падесу, бахуссуто хоти сутадхаро сутасанничайо, йе те дхамма̄ а̄дикалйа̄н̣а̄ маджджхекалйа̄н̣а̄ парийоса̄накалйа̄н̣а̄ са̄ттхам̣ сабйан̃джанам̣ кевалапарипун̣н̣ам̣ парисуддхам̣ брахмачарийам̣ абхиваданти, татха̄рӯпасса дхамма̄ бахуссута̄ хонти дха̄та̄ вачаса̄ паричита̄ манаса̄нупеккхита̄ дит̣т̣хийа̄ суппат̣ивиддха̄, убхайа̄ни кхо панасса па̄тимоккха̄ни виттха̄рена сва̄гата̄ни хонти сувибхатта̄ни суппаваттӣни сувиниччхита̄ни суттасо анубйан̃джанасо, винайе кхо пана чхеко хоти асам̣хӣро, пат̣ибало хоти убхо аттхапаччаттхике асса̄сетум̣ сан̃н̃а̄петум̣ ниджджха̄петум̣ пеккхетум̣ пасситум̣ паса̄детум̣, адхикаран̣асамуппа̄давӯпасамакусало хоти, адхикаран̣ам̣ джа̄на̄ти, адхикаран̣асамудайам̣ джа̄на̄ти, адхикаран̣аниродхам̣ джа̄на̄ти, адхикаран̣аниродхага̄минипат̣ипадам̣ джа̄на̄ти. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, имехи дасахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ убба̄хика̄йа самманнитум̣.

‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитаббо. пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, амха̄кам̣ имасмим̣ адхикаран̣е виниччхийама̄не ананта̄ни чева бхасса̄ни джа̄йанти, на чекасса бха̄ситасса аттхо вин̃н̃а̄йати. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄ман̃ча иттханна̄ман̃ча бхиккхум̣ самманнеййа убба̄хика̄йа имам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметум̣, еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, амха̄кам̣ имасмим̣ адхикаран̣е виниччхийама̄не ананта̄ни чева бхасса̄ни джа̄йанти, на чекасса бха̄ситасса аттхо вин̃н̃а̄йати. сан̇гхо иттханна̄ман̃ча иттханна̄ман̃ча бхиккхум̣ самманнати убба̄хика̄йа имам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметум̣. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса ча иттханна̄масса ча бхиккхуно саммути убба̄хика̄йа имам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметум̣, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо ча иттханна̄мо ча бхиккху убба̄хика̄йа имам̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметум̣, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти.

техи ча самматехи висум̣ ва̄ нисӣдитва̄ тасса̄ ева ва̄ париса̄йа ‘‘ан̃н̃ехи на кин̃чи катхетабба’’нти са̄ветва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ виниччхитаббам̣. тумха̄канти чудитакачодаке сандха̄йа вуттам̣.

‘‘кимхӣти кисмим̣ ваттхусмим̣. кимхи нампи на джа̄на̄сӣти кимхи нанти вачанампи на джа̄на̄си. на̄сса ануйого да̄табботи на̄сса пуччха̄ пат̣ипуччха̄ да̄табба̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.385-386) вуттам̣, вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.386) пана – кимхӣти кисмим̣ ваттхусмим̣, катаравипаттийанти аттхо. кимхи нам̣ на̄ма̄ти идам̣ ‘‘катара̄йа випаттийа̄ етам̣ чодесӣ’’ти йа̄йа ка̄йачи вин̃н̃а̄йама̄на̄йа бха̄са̄йа вуттепи чодакасса винайе апакатан̃н̃ута̄йа ‘‘сӣла̄ча̄радит̣т̣хиа̄джӣвавипаттӣсу катара̄йа̄ти мам̣ пуччхатӣ’’ти вин̃н̃а̄тум̣ асакконтасса пуччха̄, на пана ‘‘кимхӣ’’тиа̄дипадаттхаматтам̣ аджа̄нантасса. на хи анувиджджако чодакам̣ ба̄лам̣ апаричитабха̄са̄йа ‘‘кимхи на’’нти пуччхати. кимхи нампи на джа̄на̄сӣти идампи вачанаматтам̣ сандха̄йа вуттам̣ на хоти. ‘‘катаравипаттийа̄’’ти вутте ‘‘асука̄йа випаттийа̄’’ти ваттумпи ‘‘на джа̄на̄сӣ’’ти вачанасса адхиппа̄йамева сандха̄йа вуттанти гахетаббам̣. тенева ваккхати ‘‘на̄сса ануйого да̄таббо’’ти.

‘‘тасса найо да̄таббо’’ти тасса̄ти ба̄ласса ладжджисса. ‘‘тасса найо да̄таббо’’ти ватва̄ ча ‘‘кимхи нам̣ чодесӣти сӣлавипаттийа̄’’тиа̄ди адхиппа̄йаппака̄санамева найада̄нам̣ вуттам̣, на пана кимхи-нам̣-пада̄нам̣парийа̄йаматтадассанам̣. на хи ба̄ло ‘‘катаравипаттийам̣ нам̣ чодесӣ’’ти имасса вачанасса аттхе н̃а̄тепи випаттиппабхедам̣, аттана̄ чодийама̄нам̣ випаттисарӯпан̃ча джа̄нитум̣ саккоти, тасма̄ тенева аджа̄нанена аладжджӣ апаса̄детаббо. кимхи нанти идампи упалаккхан̣аматтам̣. ан̃н̃ена ва̄ йена кеначи а̄ка̄рена авин̃н̃утам̣ пака̄сетва̄ виссаджджетаббова. ‘‘думман̇кӯнам̣ пуггала̄нам̣ ниггаха̄йа̄’’тиа̄дивачанато ‘‘аладжджӣниггахаттха̄йа…пе… пан̃н̃атта’’нти вуттам̣. ехитӣти ети, хи-ка̄ро еттха а̄гамо дат̣т̣хаббо, а̄гамиссатӣти аттхо. дит̣т̣хасанта̄нена̄ти дит̣т̣ханийа̄мена. аладжджисса пат̣ин̃н̃а̄йа ева ка̄таббанти вачанапат̣ивачанаккаменева досе а̄вибхӯтепи аладжджисса ‘‘асуддхо аха’’нти досасампат̣иччханапат̣ин̃н̃а̄йа ева а̄паттийа̄ ка̄таббанти аттхо. кечи пана ‘‘аладжджисса етам̣ наттхӣти суддхапат̣ин̃н̃а̄йа ева ана̄паттийа̄ ка̄таббанти айаметтха аттхо сан̇гахито’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣ анувиджджакассева нираттхакатта̄паттито, чодакенева аладжджипат̣ин̃н̃а̄йа т̣ха̄таббато. досопагамапат̣ин̃н̃а̄ ева хи идха пат̣ин̃н̃а̄ти адхиппета̄, тенева ваккхати ‘‘етампи наттхи, етампи наттхӣти пат̣ин̃н̃ам̣ на детӣ’’тиа̄ди.

тадаттхадӣпанаттханти аладжджисса досе а̄вибхӯтепи тасса досопагамапат̣ин̃н̃а̄йа ева ка̄таббата̄дӣпанаттхам̣. вива̄даваттхусан̇кха̄те аттхе паччаттхика̄ аттхапаччаттхика̄. сан̃н̃ам̣ датва̄ти тесам̣ катха̄паччхедаттхам̣ абхимукхакаран̣аттхан̃ча саддам̣ катва̄. виниччхинитум̣ анануччхавикоти асуддхоти сан̃н̃а̄йа чодакапаккхе павит̣т̣хатта̄ анувиджджакабха̄вато бахибхӯтатта̄ анувиджджитум̣ асаккун̣еййаттам̣ сандха̄йа вуттам̣. сандехе ева хи сати анувиджджитум̣ сакка̄, асуддхаладдхийа̄ пана сати чудитакена вуттам̣ саббам̣ асаччатопи пат̣ибха̄ти, катхам̣ таттха анувиджджана̄ сийа̄ти.

татха̄ на̄ситакова бхависсатӣти имина̄ виниччхайампи адатва̄ сан̇гхато вийоджанам̣ на̄ма лин̇гана̄сана̄ вийа айампи еко на̄санаппака̄роти дассети. екасамбхогапарибхога̄ти идам̣ аттано сантика̄ тесам̣ вимочанаттхам̣ вуттам̣, на пана тесам̣ ан̃н̃аман̃н̃асамбхоге йоджанаттхам̣.

вираддхам̣ хотӣти сан̃чичча а̄паттим̣ а̄панно хоти. а̄дито пат̣т̣ха̄йа аладжджӣ на̄ма наттхӣти идам̣ ‘‘паккха̄нам̣ анураккхан̣аттха̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ на детӣ’’ти имасса аладжджӣлаккхан̣асамбхавасса каран̣авачанам̣. пат̣иччха̄дитака̄лато пат̣т̣ха̄йа аладжджӣ на̄ма ева, пуримо ладжджибха̄во на раккхатӣти аттхо. пат̣ин̃н̃ам̣ на детӣти ‘‘саче майа̄ катадосам̣ ваккха̄ми, майхам̣ ануваттака̄ бхиджджиссантӣ’’ти пат̣ин̃н̃ам̣ на дети. т̣ха̄не на тит̣т̣хатӣти ладжджит̣т̣ха̄не на тит̣т̣хати, ка̄йава̄ча̄су вӣтиккамо хоти ева̄ти адхиппа̄йо. тена̄ха ‘‘виниччхайо на да̄таббо’’ти, пуббе паккхика̄нам̣ пат̣ин̃н̃а̄йа вӯпасамитассапи адхикаран̣асса дувӯпасантата̄йа айампи татха̄ на̄ситакова бхависсатӣти адхиппа̄йо.

232. адинна̄да̄наваттхум̣ виниччхинантена пан̃чавӣсати аваха̄ра̄ са̄дхукам̣ саллаккхетабба̄ти еттха пан̃чавӣсати аваха̄ра̄ на̄ма пан̃ча пан̃чака̄ни, таттха пан̃ча пан̃чака̄ни на̄ма на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ екабхан̣д̣апан̃чакам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣ пуббапайогапан̃чакам̣ тхеййа̄ваха̄рапан̃чаканти. татха̄ хи вуттам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дутийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄) ‘‘те пана аваха̄ра̄ пан̃ча пан̃чака̄ни самодха̄нетва̄ са̄дхукам̣ саллаккхетабба̄’’тиа̄ди. таттха на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакаекабхан̣д̣апан̃чака̄ни падабха̄джане (па̄ра̄. 92) вутта̄нам̣ ‘‘а̄дийеййа, хареййа, авахареййа, ирийа̄патхам̣ викопеййа, т̣ха̄на̄ ча̄веййа̄’’ти имесам̣ пада̄нам̣ васена лаббханти. татха̄ хи вуттам̣ пора̄н̣ехи –

‘‘а̄дийанто харантова;

харанто ирийа̄патхам̣;

викопенто татха̄ т̣ха̄на̄;

ча̄вентопи пара̄джико’’ти.

таттха на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ савин̃н̃а̄н̣акаавин̃н̃а̄н̣акавасена дат̣т̣хаббам̣, итарам̣ савин̃н̃а̄н̣акавасенева. катхам̣? а̄дийеййа̄ти а̄ра̄мам̣ абхийун̃джати, а̄патти дуккат̣асса. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, а̄патти тхуллаччайасса. са̄мико ‘‘на майхам̣ бхависсатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, а̄патти па̄ра̄джикасса. хареййа̄ти ан̃н̃асса бхан̣д̣ам̣ харанто сӣсе бха̄рам̣ тхеййачитто а̄масати, дуккат̣ам̣. пханда̄пети, тхуллаччайам̣. кхандхам̣ оропети, па̄ра̄джикам̣. авахареййа̄ти упаниккхиттам̣ бхан̣д̣ам̣ ‘‘дехи ме бхан̣д̣а’’нти вуччама̄но ‘‘на̄хам̣ ган̣ха̄мӣ’’ти бхан̣ати, дуккат̣ам̣. са̄микасса виматим̣ уппа̄дети, тхуллаччайам̣. са̄мико ‘‘на майхам̣ бхависсатӣ’’ти дхурам̣ никкхипати, па̄ра̄джикам̣. ирийа̄патхам̣ викопеййа̄ти ‘‘сахабхан̣д̣аха̄ракам̣ несса̄мӣ’’ти пат̣хамам̣ па̄дам̣ атикка̄мети, тхуллаччайам̣. дутийам̣ па̄дам̣ атикка̄мети, па̄ра̄джикам̣. т̣ха̄на̄ ча̄веййа̄ти тхалат̣т̣хам̣ бхан̣д̣ам̣ тхеййачитто а̄масати, дуккат̣ам̣. пханда̄пети, тхуллаччайам̣. т̣ха̄на̄ ча̄вети, па̄ра̄джикам̣. евам̣ та̄ва на̄на̄бхан̣д̣апан̃чакам̣ ведитаббам̣. сасса̄микасса пана да̄сасса ва̄ тираччха̄нагатасса ва̄ йатха̄вуттена абхийога̄дина̄ найена а̄дийанахаран̣а авахаран̣а ирийа̄патхавикопана т̣ха̄на̄ча̄ванавасена екабхан̣д̣апан̃чакам̣ ведитаббам̣. тена̄ху пора̄н̣а̄ –

‘‘таттха на̄некабхан̣д̣а̄нам̣, пан̃чака̄нам̣ васа̄ пана;

а̄дийана̄дипан̃чака̄, дувидха̄ти удӣрита̄’’ти.

катамам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣? са̄хаттхико а̄н̣аттико ниссаггийо аттхаса̄дхако дхураниккхепоти. татха̄ хи вуттам̣ –

‘‘са̄хаттха̄н̣аттико чева, ниссаггийоттхаса̄дхако;

дхураниккхепако ча̄ти, идам̣ са̄хаттхапан̃чака’’нти.

таттха са̄хаттхико на̄ма парасса бхан̣д̣ам̣ сахаттха̄ авахарати. а̄н̣аттико на̄ма ‘‘асукасса бхан̣д̣ам̣ авахара̄’’ти ан̃н̃ам̣ а̄н̣а̄пети. ниссаггийо на̄ма сун̇кагха̄тапарикаппитока̄са̄нам̣ анто т̣хатва̄ бахи па̄танам̣. аттхаса̄дхако на̄ма ‘‘асукасса бхан̣д̣ам̣ йада̄ саккоси, тада̄ там̣ авахара̄’’ти а̄н̣а̄пети. таттха саче паро анантара̄йико хутва̄ там̣ авахарати, а̄н̣а̄пакасса а̄н̣аттиккхан̣ейева па̄ра̄джикам̣. парасса ва̄ пана телакумбхийа̄ па̄даггханакам̣ телам̣ авассам̣ пиванака̄ни упа̄хана̄дӣни паккхипати, хаттхато муттаматтейева па̄ра̄джикам̣. дхураниккхепо пана а̄ра̄ма̄бхийогаупаниккхиттабхан̣д̣авасена ведитаббо. та̄вака̄ликабхан̣д̣адеййа̄ни адентассапи есева найоти идам̣ са̄хаттхикапан̃чакам̣.

катамам̣ пуббапайогапан̃чакам̣? пуббапайого сахапайого сам̣вида̄ваха̄ро сан̇кетакаммам̣ нимиттакамманти. тена вуттам̣ –

‘‘пуббасахапайого ча, сам̣вида̄харан̣ам̣ татха̄;

сан̇кетакаммам̣ нимиттам̣, идам̣ са̄хаттхапан̃чака’’нти.

таттха а̄н̣аттивасена пуббапайого ведитаббо. т̣ха̄на̄ча̄ванавасена, кхила̄дӣни сан̇ка̄метва̄ кхетта̄диггахан̣авасена ча сахапайого ведитаббо. сам̣вида̄ваха̄ро на̄ма ‘‘асукам̣ на̄ма бхан̣д̣ам̣ авахарисса̄ма̄’’ти сам̣видахитва̄ саммантайитва̄ авахаран̣ам̣. евам̣ сам̣видахитва̄ гатесу хи екенапи тасмим̣ бхан̣д̣е т̣ха̄на̄ ча̄вите саббесам̣ аваха̄ро хоти. сан̇кетакаммам̣ на̄ма сан̃джа̄нанакаммам̣. саче хи пуребхатта̄дӣсу йам̣ кин̃чи ка̄лам̣ париччхиндитва̄ ‘‘асукасмим̣ ка̄ле иттханна̄мам̣ бхан̣д̣ам̣ авахара̄’’ти вутто сан̇кетато апаччха̄ апуре там̣ авахарати, сан̇кетака̄ракасса сан̇кетакаран̣аккхан̣ейева аваха̄ро. нимиттакаммам̣ на̄ма сан̃н̃уппа̄данаттхам̣ аккхиникхан̣ана̄динимиттакаран̣ам̣. саче хи евам̣ катанимиттато апаччха̄ апуре ‘‘йам̣ авахара̄’’ти вутто, там̣ авахарати, нимиттака̄ракасса нимиттаккхан̣ейева аваха̄роти идам̣ пуббапайогапан̃чакам̣.

катамам̣ тхеййа̄ваха̄рапан̃чакам̣? тхеййа̄ваха̄ро пасайха̄ваха̄ро парикаппа̄ваха̄ро пат̣иччханна̄ваха̄ро куса̄ваха̄роти. тена вуттам̣ –

‘‘тхеййа̄ пасайха̄ парикаппа̄, пат̣иччханна̄ куса̄ татха̄;

аваха̄ра̄ име пан̃ча, тхеййа̄ваха̄рапан̃чака’’нти.

таттха йо сандхиччхеда̄дӣни катва̄ адиссама̄но авахарати, кӯт̣атула̄кӯт̣ама̄накӯт̣акаха̄пан̣а̄дӣхи ва̄ ван̃четва̄ ган̣ха̄ти, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро тхеййа̄ваха̄роти ведитаббо. йо пана пасайха балакка̄рена паресам̣ сантакам̣ ган̣ха̄ти га̄магха̄така̄дайо вийа, аттано паттабалито ва̄ вуттанайенева адхикам̣ ган̣ха̄ти ра̄джабхат̣а̄дайо вийа, тассевам̣ ган̣хато аваха̄ро пасайха̄ваха̄роти ведитаббо. парикаппетва̄ гахан̣ам̣ пана парикаппа̄ваха̄ро на̄ма.

со бхан̣д̣ока̄сасса васена дувидхо. татра̄йам̣ бхан̣д̣апарикаппо – са̄т̣акаттхико антогаббхам̣ пависитва̄ ‘‘саче са̄т̣ако бхависсати, ган̣хисса̄ми. саче суттам̣, на ган̣хисса̄мӣ’’ти парикаппетва̄ андхака̄ре пасиббакам̣ ган̣ха̄ти. татра че са̄т̣ако хоти, уддха̄рейева па̄ра̄джикам̣. суттан̃че хоти, раккхати. бахи нӣхаритва̄ мун̃читва̄ ‘‘сутта’’нти н̃атва̄ пуна а̄харитва̄ т̣хапети, раккхатийева. ‘‘сутта’’нти н̃атва̄пи йам̣ ладдхам̣, там̣ гахетаббанти гаччхати, падава̄рена ка̄ретаббо. бхӯмийам̣ т̣хапетва̄ ган̣ха̄ти, уддха̄ре па̄ра̄джикам̣. ‘‘чоро чоро’’ти анубандхо чхад̣д̣етва̄ пала̄йати, раккхати. са̄мика̄ дисва̄ ган̣ханти, раккхатийева. ан̃н̃о че ган̣ха̄ти, бхан̣д̣адеййам̣. са̄микесу ниваттантесу сайам̣ дисва̄ пам̣сукӯласан̃н̃а̄йа ‘‘пагеветам̣ майа̄ гахитам̣, мама да̄ни сантака’’нти ган̣хантассапи бхан̣д̣адеййамева. таттха йва̄йам̣ ‘‘саче са̄т̣ако бхависсати, ган̣хисса̄мӣ’’тиа̄дина̄ найена паватто парикаппо, айам̣ бхан̣д̣апарикаппо на̄ма. ока̄сапарикаппо пана евам̣ ведитаббо – екаччо пана парапаривен̣а̄дӣни павит̣т̣хо кин̃чи лобханеййабхан̣д̣ам̣ дисва̄ габбхадва̄рапамукхахет̣т̣ха̄ па̄са̄дадва̄ракот̣т̣хакаруккхамӯла̄дивасена париччхедам̣ катва̄ ‘‘саче мам̣ еттхантаре пассиссанти, дат̣т̣хука̄мата̄йа гахетва̄ вичаранто вийа дасса̄ми. но че пассиссанти, харисса̄мӣ’’ти парикаппети, тасса там̣ а̄да̄йа парикаппитапариччхедам̣ атиккантаматте аваха̄ро хоти. ити йва̄йам̣ вуттанайенева паватто парикаппо, айам̣ ока̄сапарикаппо на̄ма. евамимесам̣ двиннам̣ парикаппа̄нам̣ васена парикаппетва̄ ган̣хато аваха̄ро парикаппа̄ваха̄роти ведитаббо.

пат̣иччха̄детва̄ пана авахаран̣ам̣ пат̣иччханна̄ваха̄ро. со евам̣ ведитаббо – йо бхиккху уййа̄на̄дӣсу паресам̣ омун̃читва̄ т̣хапитам̣ ан̇гулимуддика̄дим̣ дисва̄ ‘‘паччха̄ ган̣хисса̄мӣ’’ти пам̣суна̄ ва̄ пан̣н̣ена ва̄ пат̣иччха̄дети, тасса етта̄вата̄ уддха̄ро наттхӣти на та̄ва аваха̄ро хоти. йада̄ пана са̄мика̄ вичинанта̄ апасситва̄ ‘‘све джа̄нисса̄ма̄’’ти са̄лайа̄ва гата̄ хонти, атхасса там̣ уддхарато уддха̄ре аваха̄ро. ‘‘пат̣иччханнака̄лейева етам̣ мама сантака’’нти сакасан̃н̃а̄йа ва̄ ‘‘гата̄да̄ни те, чхад̣д̣итабхан̣д̣ам̣ ида’’нти пам̣сукӯласан̃н̃а̄йа ва̄ ган̣хантасса пана бхан̣д̣адеййам̣. тесу дутийататийадивасе а̄гантва̄ вичинитва̄ адисва̄ дхураниккхепам̣ катва̄ гатесупи гахитам̣ бхан̣д̣адеййамева. паччха̄ н̃атва̄ чодийама̄насса ададато са̄мика̄нам̣ дхураниккхепе аваха̄ро хоти. касма̄? йасма̄ тасса пайогена техи на дит̣т̣хам̣. йо пана татха̄рӯпам̣ бхан̣д̣ам̣ йатха̄т̣ха̄не т̣хитам̣йева аппат̣иччха̄детва̄ тхеййачитто па̄дена аккамитва̄ каддаме ва̄ ва̄лика̄йа ва̄ павесети, тасса павеситаматтейева аваха̄ро.

кусам̣ сан̇ка̄метва̄ пана авахаран̣ам̣ куса̄ваха̄ро на̄ма. сопи евам̣ ведитаббо – йо бхиккху вилӣвамайам̣ ва̄ та̄лапан̣н̣амайам̣ ва̄ катасан̃н̃а̄н̣ам̣ йам̣ кин̃чи кусам̣ па̄тетва̄ чӣваре бха̄джийама̄не аттано кот̣т̣ха̄сасса самӣпе т̣хитам̣ самаггхатарам̣ ва̄ махаггхатарам̣ ва̄ самасамам̣ ва̄ аггхена парасса кот̣т̣ха̄сам̣ харитука̄мо аттано кот̣т̣ха̄се патитам̣ кусам̣ парасса кот̣т̣ха̄се па̄тетука̄мата̄йа уддхарати, раккхати та̄ва. парасса кот̣т̣ха̄се па̄тите раккхатева. йада̄ пана тасмим̣ патите парасса кот̣т̣ха̄сато парасса кусам̣ уддхарати, уддхат̣аматте аваха̄ро. саче пат̣хаматарам̣ парасса кот̣т̣ха̄сато кусам̣ уддхарати, аттано кот̣т̣ха̄се па̄тетука̄мата̄йа уддха̄ре раккхати, па̄танепи раккхати. аттано кот̣т̣ха̄сато пана аттано кусам̣ уддхарато уддха̄рейева раккхати, там̣ уддхаритва̄ паракот̣т̣ха̄се па̄тентасса хаттхато муттаматте аваха̄ро хоти, айам̣ куса̄ваха̄ро. айаметтха сан̇кхепо, виттха̄ро пана самантапа̄са̄дикато (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.92) гахетаббо.

тулайитва̄ти упапариккхитва̄.

са̄мӣчӣти ваттам̣, а̄патти пана наттхӣти адхиппа̄йо.

маха̄джанасаммаддоти маха̄джанасан̇кхобхо. бхат̣т̣хе джанака̄йети апагате джанака̄йе. ‘‘идан̃ча ка̄са̄вам̣ аттано сантакам̣ катва̄ етассева бхиккхуно дехӣ’’ти ким̣ ка̄ран̣а̄ евама̄ха? чӣварасса̄микена дхураниккхепо като, тасма̄ тасса адиннам̣ гахетум̣ на ват̣т̣ати. аваха̄ракопи виппат̣иса̄расса уппаннака̄лато пат̣т̣ха̄йа чӣварасса̄микам̣ парийесанто вичарати ‘‘дасса̄мӣ’’ти, чӣварасса̄микена ча ‘‘мамета’’нти вутте етенапи аваха̄ракена а̄лайо париччатто, тасма̄ евама̄ха. йади евам̣ чӣварасса̄микойева ‘‘аттано сантакам̣ ган̣ха̄хӣ’’ти касма̄ на вуттоти? убхиннам̣ куккуччавиноданаттхам̣. катхам̣? аваха̄ракасса ‘‘майа̄ сахаттхена на диннам̣, бхан̣д̣адеййамета’’нти куккуччам̣ уппаджджеййа, итарасса ‘‘майа̄ пат̣хамам̣ дхураниккхепам̣ катва̄ паччха̄ адиннам̣ гахита’’нти куккуччам̣ уппаджджеййа̄ти.

самаггханти аппаггхам̣.

да̄руаттхам̣ пхаратӣти да̄рӯхи каттаббакиччам̣ са̄дхети. майи сантетиа̄ди саббам̣ ран̃н̃а̄ паса̄дена вуттам̣, тхерена пана ‘‘анануччхавикам̣ ката’’нти на ман̃н̃итаббам̣.

екадивасам̣ дантакат̣т̣хаччхедана̄дина̄ йа̄ айам̣ аггхаха̄ни вутта̄, са̄ бхан̣д̣асса̄мина̄ кин̣итва̄ гахитамева сандха̄йа вутта̄. саббам̣ панетам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийаппама̄н̣ена гахетаббам̣. па̄са̄н̣ан̃ча саккхаран̃ча па̄са̄н̣асаккхарам̣.

‘‘дха̄реййа аттхам̣ вичаккхан̣о’’ти имассева виваран̣ам̣ ‘‘а̄паттим̣ ва̄ ана̄паттим̣ ва̄’’тиа̄ди. ‘‘сиккха̄падам̣ самам̣ тена̄’’ти ито пуббе ека̄ га̄тха̄ –

‘‘дутийам̣ адутийена, йам̣ джинена пака̄ситам̣;

пара̄джитакилесена, па̄ра̄джикападам̣ идха̄’’ти.

та̄йа саддхим̣ гхат̣етва̄ адутийена пара̄джитакилесена джинена дутийам̣ йам̣ идам̣ па̄ра̄джикападам̣ пака̄ситам̣, идха тена самам̣ анеканайавокин̣н̣ам̣ гамбхӣраттхавиниччхайам̣ ан̃н̃ам̣ кин̃чи сиккха̄падам̣ на виджджатӣти йоджана̄. таттха пара̄джитакилесена̄ти санта̄не пуна ануппаттидхаммата̄па̄дане чатӯхи магган̃а̄н̣ехи саха ва̄сана̄йа самуччхиннасаббакилесена. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.159) пана ‘‘пара̄джитакилесена̄ти виджитакилесена, никилесена̄ти аттхо’’ти вуттам̣. идха̄ти имасмим̣ са̄сане.

тена̄ти тена дутийапа̄ра̄джикасиккха̄падена. аттхо на̄ма па̄л̣иаттхо. виниччхайо на̄ма па̄л̣имуттавиниччхайо. аттхо ча виниччхайо ча аттхавиниччхайа̄, те гамбхӣра̄ йасминти гамбхӣраттхавиниччхайам̣ . ваттхумхи отин̣н̣ети чодана̄васена ва̄ аттана̄ва аттано вӣтиккама̄рочанавасена ва̄ сан̇гхамаджджхе адинна̄да̄наваттхусмим̣ отин̣н̣е. еттха̄ти отин̣н̣е ваттхусмим̣. виниччхайоти а̄патта̄на̄паттинийаманам̣. аватва̄ва̄ти ‘‘твам̣ па̄ра̄джикам̣ а̄панно’’ти аватва̄ва. каппийепи ча ваттхусминти аттана̄ гахетум̣ каппийе ма̄тупитуа̄дисантакепи ваттхусмим̣. лахуваттиноти тхеййачиттуппа̄дена лахупариваттино. а̄сӣвисанти сӣгхамева сакаласарӣре пхаран̣асаматтхависам̣.

233. пакатимануссехи уттаритара̄нам̣ буддха̄диуттамапуриса̄нам̣ адхигамадхаммоти уттаримануссадхаммо, тасса паресам̣ а̄рочанам̣ уттаримануссадхамма̄рочанам̣. там̣ виниччхинантена чха т̣ха̄на̄ни содхетабба̄нӣти йоджана̄. таттха ким̣ те адхигатанти адхигамапуччха̄. кинти те адхигатанти упа̄йапуччха̄. када̄ те адхигатанти ка̄лапуччха̄. каттха те адхигатанти ока̄сапуччха̄. катаме те килеса̄ пахӣна̄ти пахӣнакилесапуччха̄. катамесам̣ твам̣ дхамма̄нам̣ ла̄бхӣти пат̣иладдхадхаммапуччха̄. ида̄ни тамева чхат̣т̣ха̄нависодханам̣ виттха̄ретума̄ха ‘‘саче хӣ’’тиа̄ди. таттха етта̄вата̄ти еттакена бйа̄каран̣авачанаматтена на сакка̄ро ка̄таббо. бйа̄каран̣ан̃хи екасса айа̄тха̄ватопи хотӣти. имесу чхасу т̣ха̄несу содханаттхам̣ евам̣ ваттабботи йатха̄ на̄ма джа̄тарӯпапатирӯпакампи джа̄тарӯпам̣ вийа кха̄йатӣти джа̄тарӯпам̣ нигхам̣саната̄паначхеданехи содхетаббам̣, евамева ида̄нева вуттесу чхасу т̣ха̄несу паккхипитва̄ содханаттхам̣ ваттаббо. вимоккха̄дӣсӯти а̄ди-саддена сама̄паттин̃а̄н̣адассанамаггабха̄вана̄пхаласаччхикирийа̄дим̣ сан̇ган̣ха̄ти. па̄кат̣о хоти адхигатависесасса сатисаммоса̄бха̄вато. сесапуччха̄супи ‘‘па̄кат̣о хотӣ’’ти паде есева найо.

саббесан̃хи аттана̄ адхигатамаггена пахӣна̄ килеса̄ па̄кат̣а̄ хонтӣти идам̣ йебхуййавасена вуттам̣. кассачи хи аттана̄ адхигатамаггаваджджхакилесесу сандехо уппаджджатийева маха̄на̄масса саккасса вийа. со хи сакада̄га̄мӣ сама̄нопи ‘‘тасса майхам̣, бханте, евам̣ хоти – ко су на̄ма ме дхаммо аджджхаттам̣ аппахӣно, йена ме екада̄ лобхадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти, досадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣ханти, мохадхамма̄пи читтам̣ парийа̄да̄йа тит̣т̣хантӣ’’ти (ма. ни. 1.175) бхагавантам̣ пуччхи. айам̣ кира ра̄джа̄ сакада̄га̄мимаггена лобхадосамоха̄ ниравасеса̄ пахӣйантӣти сан̃н̃ӣ ахосӣти.

йа̄йа пат̣ипада̄йа йасса арийамагго а̄гаччхати, са̄ пуббабха̄гапат̣ипатти а̄гаманапат̣ипада̄. содхетабба̄ти суддха̄, уда̄ху на суддха̄ти вича̄ран̣авасена содхетабба̄. ‘‘на суджджхатӣти таттха таттха пама̄дапат̣ипаттисамбхавато. апанетабботи аттано пат̣ин̃н̃а̄йа апанетаббо’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.197-198). вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.197) пана ‘‘на суджджхатӣти пуччхийама̄но пат̣ипаттиккамам̣ уллан̇гхитва̄ катхеси. апанетабботи тайа̄ вуттаккамена̄йам̣ дхаммо на сакка̄ адхигантунти адхигатама̄нато апанетаббо’’ти вуттам̣. ‘‘суджджхатӣ’’ти ватва̄ суджджхана̄ка̄рам̣ дассетум̣ ‘‘дӣгхаратта’’нтиа̄ди вуттам̣. пан̃н̃а̄йатӣти еттха̄пи ‘‘йадӣ’’ти падам̣ а̄нетва̄ йади со бхиккху та̄йа пат̣ипада̄йа пан̃н̃а̄йатӣти самбандхо. чатӯсу паччайесу алаггатта̄ ‘‘а̄ка̄се па̄н̣исамена четаса̄’’ти вуттам̣. вуттасадисам̣ бйа̄каран̣ам̣ хотӣти йоджана̄. таттха вуттасадисанти тасса бхиккхуно бйа̄каран̣ам̣ имасмим̣ сутте вуттена садисам̣, саманти аттхо. кхӣн̣а̄савасса пат̣ипаттисадиса̄ пат̣ипатти хотӣти дӣгхараттам̣ сувиккхамбхитакилесатта̄, идан̃ча арахаттам̣ пат̣иджа̄нантасса васена вуттам̣. тена̄ха ‘‘кхӣн̣а̄савасса на̄ма̄’’тиа̄ди. кхӣн̣а̄савасса на̄ма…пе… на хотӣти пахӣнавипалла̄сатта̄, джӣвитаникантийа̄ ча абха̄вато на хоти, путхуджджанасса пана аппахӣнавипалла̄сатта̄ джӣвитаникантисаббха̄вато ча аппаматтакенапи хоти, евам̣ сувиккхамбхитакилесасса ваттанасеккхадхаммапат̣иджа̄нанам̣ имина̄ бхайуппа̄данена, амбила̄дидассане кхел̣уппа̄да̄дина̄ ча на сакка̄ вӣмам̣ситум̣, тасма̄ тасса вачаненева там̣ саддха̄таббам̣.

айам̣ бхиккху сампаннавеййа̄каран̣оти идам̣ на кевалам̣ абха̄йанакамева сандха̄йа вуттам̣ екаччасса сӯраджа̄тикасса путхуджджанассапи абха̄йанато, раджджанӣйа̄рамман̣а̄нам̣ бадараса̄л̣ава̄диамбиламаддана̄дӣнам̣ упайоджанепи кхел̣уппа̄да̄дитан̣хуппаттирахитам̣ саббатха̄ сувисодхитамева сандха̄йа вуттанти ведитаббам̣.

234. ‘‘нӣхаритва̄ти са̄санато нӣхаритва̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) вуттам̣, вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘нӣхаритва̄ти па̄л̣ито уддхаритва̄’’ти. татха̄ хи ‘‘пан̃чахупа̄ли, ан̇гехи саманна̄гатена бхиккхуна̄ на̄нуйун̃джитаббам̣. катамехи пан̃чахи? суттам̣ на джа̄на̄ти, сутта̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣ’’тиа̄дипа̄л̣ито (пари. 442) суттам̣ сутта̄нуломан̃ча нӣхарим̣су, ‘‘ана̄патти евам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ уггахо парипуччха̄ти бхан̣атӣ’’ти евама̄дито а̄чарийава̄дам̣, ‘‘а̄йасма̄ упа̄ли евама̄ха ‘ана̄патти а̄вусо супинантена̄’’ти (па̄ра̄. 78) евама̄дито аттаноматим̣ нӣхарим̣су. са̄ ча тхерасса аттаномати суттена сан̇гахитатта̄ суттам̣ джа̄там̣, еваман̃н̃а̄пи сутта̄дӣхи сан̇гахита̄ва гахетабба̄, нетара̄ти ведитаббам̣. атха ва̄ нӣхаритва̄ти вибхаджитва̄, са̄т̣т̣хакатхам̣ сакалам̣ винайапит̣акам̣ сутта̄дӣсу чатӯсу падесесу паккхипитва̄ чатудха̄ вибхаджитва̄ винайам̣ пака̄сесум̣ таббинимуттасса абха̄ва̄ти адхиппа̄йо. ваджирабуддхит̣ӣка̄йампи (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 45) ‘‘нӣхаритва̄ти еттха са̄санато нӣхаритва̄ти аттхо…пе… та̄йа хи аттаноматийа̄ тхеро етадаггат̣т̣хапанам̣ лабхати. апича вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘анупасампаннена пан̃н̃аттена ва̄ апан̃н̃аттена ва̄ вуччама̄но…пе… ана̄дарийам̣ кароти, а̄патти дуккат̣асса̄’ти. таттха хи пан̃н̃аттам̣ на̄ма суттам̣, сесаттайам̣ апан̃н̃аттам̣ на̄ма. тена̄йам̣ ‘чатуббидхан̃хи винайам̣, маха̄тхера̄’ти га̄тха̄ сувутта̄’’ти вуттам̣.

вуттанти милиндапан̃хе на̄гасенаттхерена вуттам̣. паджджате анена аттхоти падам̣, бхагавата̄ кан̣т̣ха̄диван̣н̣уппаттит̣т̣ха̄нам̣ а̄хачча висесетва̄ бха̄ситам̣ падам̣ а̄хаччападам̣, бхагаватойева вачанам̣. тена̄ха ‘‘а̄хаччападанти суттам̣ адхиппета’’нти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘кан̣т̣ха̄диван̣н̣уппаттит̣т̣ха̄накаран̣а̄дӣхи нӣхаритва̄ аттано вачӣвин̃н̃аттийа̄ва бха̄ситам̣ вачанам̣ а̄хаччапада’’нти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 45) пана ‘‘ат̣т̣ха ван̣н̣ат̣т̣ха̄на̄ни а̄хачча вуттена паданика̄йена̄ти аттхо, уда̄хат̣ена кан̣т̣хоккантена падасамӯхена̄ти адхиппа̄йо’’ти вуттам̣. ‘‘идам̣ каппати, идам̣ на каппатӣ’’ти евам̣ ависесетва̄ ‘‘йам̣ бхиккхаве майа̄ ‘идам̣ на каппатӣ’ти аппат̣иккхиттам̣, тан̃че акаппийам̣ ануломети, каппийам̣ пат̣иба̄хати, там̣ во на каппатӣ’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 305) вуттаса̄ман̃н̃алаккхан̣ам̣ идха расоти адхиппетанти а̄ха ‘‘расоти сутта̄нулома’’нти. расоти са̄ро ‘‘паттарасо’’тиа̄дӣсу (дха. са. 628-630) вийа, пат̣иккхитта̄нун̃н̃а̄тасуттаса̄роти аттхо. расоти ва̄ лаккхан̣ам̣ пат̣иваттхукам̣ ануддхаритва̄ лаккхан̣а̄нуломена вуттатта̄. расена̄ти тасса а̄хаччабха̄ситасса расена, тато уддхат̣ена виниччхайена̄ти аттхо. суттачха̄йа̄ вийа хи сутта̄нуломанти. дхаммасан̇га̄хакапабхутиа̄чарийапарампарато а̄нӣта̄ ат̣т̣хакатха̄танти идха ‘‘а̄чарийавам̣со’’ти адхиппета̄ти а̄ха ‘‘а̄чарийавам̣соти а̄чарийава̄до’’ти, а̄чарийава̄до ‘‘а̄чарийавам̣со’’ти вутто па̄л̣ийам̣ вутта̄нам̣ а̄чарийа̄нам̣ парампара̄йа а̄бхатова пама̄н̣анти дассанаттхам̣. адхиппа̄йоти ка̄ран̣опапаттисиддхо уха̄поханайапаватто паччаккха̄дипама̄н̣апатирӯпако. адхиппа̄йоти еттха ‘‘аттаноматӣ’’ти кечи аттхам̣ ваданти.

винайапит̣аке па̄л̣ӣти идха адхика̄равасена вуттам̣, сесапит̣акесупи сутта̄дичатунайа̄ йатха̄нурӯпам̣ лаббхантева.

‘‘маха̄падеса̄ти маха̄ока̄са̄. маханта̄ни винайасса патит̣т̣ха̄панат̣т̣ха̄на̄ни, йесу патит̣т̣ха̄пито винайо виниччхинӣйати асандехато, маханта̄ни ва̄ ка̄ран̣а̄ни маха̄падеса̄, маханта̄ни винайавиниччхайака̄ран̣а̄нӣти вуттам̣ хоти. аттхато пана ‘йам̣ бхиккхаве’тиа̄дина̄ вутта̄са̄дхиппа̄йа̄ па̄л̣ийева маха̄падеса̄ти ваданти. тенева̄ха ‘йе бхагавата̄ евам̣ вутта̄’тиа̄ди. име ча маха̄падеса̄ кхандхаке а̄гата̄, тасма̄ тесам̣ виниччхайакатха̄ таттхева а̄ви бхависсатӣти идха на вуччатӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘маха̄падеса̄ти маха̄ока̄са̄ маха̄висайа̄, те аттхато ‘йам̣ бхиккхаветиа̄дипа̄л̣ивасена акаппийа̄нуломато каппийа̄нуломато ча пуггалехи найато татха̄ татха̄ гайхама̄на̄ аттханайа̄ ева. те хи бхагавата̄ сарӯпато авуттесупи пат̣иккхитта̄нуломесу анун̃н̃а̄та̄нуломесу ча сесесу киччесу ниваттипаваттихетута̄йа маха̄гочара̄ти ‘маха̄падеса̄’ти вутта̄, на пана ‘йам̣ бхиккхаве майа̄ идам̣ на каппатӣ’тиа̄дина̄ вутта̄ са̄дхиппа̄йа̄ па̄л̣ийева тасса̄ сутте павит̣т̣хатта̄. ‘сутта̄нуломампи сутте ота̄ретаббам̣…пе… суттамева балаватара’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.45) хи вуттам̣. на хеса̄ са̄дхиппа̄йа̄ па̄л̣и сутте ота̄ретабба̄, на гахетабба̄ ва̄ хоти. йена̄йам̣ сутта̄нуломам̣ сийа̄, тасма̄ имам̣ па̄л̣иадхиппа̄йам̣ нисса̄йа пуггалехи гахита̄ йатха̄вуттааттха̄ва сутта̄нуломам̣, там̣пака̄сакатта̄ пана айам̣ па̄л̣ипи сутта̄нуломанти гахетаббам̣. тена̄ха ‘йе бхагавата̄ евам̣ вутта̄’тиа̄ди. ‘йам̣ бхиккхаве’тиа̄дипа̄л̣инайена хи пуггалехи гахитабба̄ йе акаппийа̄нулома̄дайо аттха̄ вутта̄, те маха̄падеса̄ти аттхо’’ти вуттам̣.

ваджирабуддхит̣ӣка̄йампи (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 45) ‘‘парива̄рат̣т̣хакатха̄йам̣ идха ча кин̃ча̄пи ‘сутта̄нуломам̣ на̄ма чатта̄ро маха̄падеса̄’ти вуттам̣, атха кхо маха̄падесанайасиддхам̣ пат̣иккхитта̄пат̣иккхиттам̣ анун̃н̃а̄та̄нанун̃н̃а̄там̣ каппийа̄каппийанти аттхато вуттам̣ хоти. таттха йасма̄ ‘т̣ха̄нам̣ ока̄со падесоти ка̄ран̣авевачана̄ни ‘ат̣т̣ха̄наметам̣, а̄нанда, анавака̄со’тиа̄ди са̄санато, ‘ниггахат̣т̣ха̄на’нти ча ‘асандит̣т̣хит̣т̣ха̄на’нти ча ‘асандит̣т̣хи ча пана падесо’ти ча локато, тасма̄ маха̄падеса̄ти маха̄ка̄ран̣а̄нӣти аттхо. ка̄ран̣ам̣ на̄ма н̃а̄пако хету идха̄дхиппетам̣, махантабха̄во пана тесам̣ маха̄висайатта̄ маха̄бхӯта̄нам̣ вийа. те дувидха̄ винайамаха̄падеса̄ суттантикамаха̄падеса̄ ча̄ти. таттха винайамаха̄падеса̄ винайе йогам̣ гаччханти, итаре убхайаттха̄пи, тенева парива̄ре (пари. 442) ануйогаватте ‘дхаммам̣ на джа̄на̄ти, дхамма̄нуломам̣ на джа̄на̄тӣ’ти’’ вуттам̣. таттха дхамманти т̣хапетва̄ винайапит̣акам̣ авасесам̣ пит̣акадвайам̣, дхамма̄нуломанти суттантике чатта̄ро маха̄падесетиа̄ди.

йади са̄пи таттха таттха бхагавата̄ паваттита̄ пакин̣н̣акадесана̄ва ат̣т̣хакатха̄, са̄ пана дхаммасан̇га̄хакехи пат̣хамам̣ тӣн̣и пит̣ака̄ни сан̇га̄йитва̄ тасса аттхаван̣н̣ана̄нурӯпенева ва̄чана̄маггам̣ а̄ропитатта̄ ‘‘а̄чарийава̄до’’ти вуччати ‘‘а̄чарийа̄ ваданти сам̣ван̣н̣енти па̄л̣им̣ етена̄’’ти катва̄. тена̄ха ‘‘а̄чарийава̄до на̄ма…пе… ат̣т̣хакатха̄тантӣ’’ти. тиссо хи сан̇гӣтийо а̄рул̣хойева буддхавачанасса аттхасам̣ван̣н̣ана̄бхӯто катха̄магго маха̄махиндаттхерена тамбапан̣н̣идӣпам̣ а̄бхато, паччха̄ тамбапан̣н̣ийехи маха̄тхерехи сӣхал̣абха̄са̄йа т̣хапито ника̄йантараладдхисан̇карапарихаран̣аттхам̣. бхагавато пакин̣н̣акадесана̄бхӯта̄ ча сутта̄нуломабхӯта̄ ча ат̣т̣хакатха̄ йасма̄ дхаммасан̇га̄хакаттхерехи па̄л̣иван̣н̣ана̄ккамена сан̇гахетва̄ вутта̄, тасма̄ а̄чарийава̄доти вутта̄. етена ча ат̣т̣хакатха̄ суттасутта̄нуломесу аттхато сан̇гайхатӣти ведитаббам̣. йатха̄ ча еса̄, евам̣ аттаноматипи пама̄н̣абхӯта̄. на хи бхагавато вачанам̣ вачана̄нуломан̃ча анисса̄йа аггаса̄вака̄дайопи аттано н̃а̄н̣абалена сутта̄бхидхаммавинайесу кин̃чи саммутипараматтхабхӯтам̣ аттхам̣ ваттум̣ сакконти, тасма̄ саббампи вачанам̣ сутте сутта̄нуломе ча сан̇гайхати. висум̣ пана ат̣т̣хакатха̄дӣнам̣ сан̇гахитатта̄ тадавасесам̣ суттасутта̄нуломато гахетва̄ чатудха̄ винайо ниддит̣т̣хо.

кин̃ча̄пи аттаномати сутта̄дӣхи сам̣сандитва̄ва парикаппӣйати, татха̄пи са̄ на сутта̄дӣсу висесато ниддит̣т̣ха̄ти а̄ха ‘‘суттасутта̄нуломаа̄чарийава̄де мун̃читва̄’’ти. анубуддхийа̄ти сутта̄дӣнийева анугатабуддхийа̄. найагга̄хена̄ти сутта̄дито лаббхама̄нанайаггахан̣ена. аттаноматим̣ са̄ман̃н̃ато пат̣хамам̣ дассетва̄ ида̄ни тамева висесетва̄ дассенто ‘‘апича̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘суттанта̄бхидхаммавинайат̣т̣хакатха̄сӯ’’ти вачанато пит̣акаттайассапи са̄дха̄ран̣а̄ еса̄ катха̄ти ведитабба̄. тхерава̄доти маха̄суматтхера̄дӣнам̣ га̄хо. ида̄ни таттха пат̣ипаджджитабба̄ка̄рам̣ дассенто а̄ха ‘‘там̣ пана̄’’тиа̄ди. таттха аттхена̄ти аттана̄ найато гахитена аттхена. па̄л̣инти аттано га̄хасса ниссайабхӯтам̣ са̄т̣т̣хакатхам̣ па̄л̣им̣. па̄л̣ийа̄ти таппат̣иккхепаттхам̣ парена̄бхата̄йа са̄т̣т̣хакатха̄йа па̄л̣ийа̄, аттана̄ гахитам̣ аттхам̣ нисса̄йа, па̄л̣ин̃ча сам̣сандитва̄ти аттхо. а̄чарийава̄дети аттана̄ парена ча самуддхат̣аат̣т̣хакатха̄йа. ота̄ретабба̄ти н̃а̄н̣ена ануппавесетабба̄. отарати чева самети ча̄ти аттана̄ уддхат̣ехи сам̣санданавасена отарати, парена уддхат̣ена самети. саббадуббала̄ти асаббан̃н̃упуггаласса досава̄сана̄йа йа̄тха̄вато аттхасампат̣ипаттиабха̄вато вуттам̣.

пама̄дапа̄т̣хавасена а̄чарийава̄дасса сутта̄нуломена асам̣сандана̄пи сийа̄ти а̄ха ‘‘итаро на гахетаббо’’ти. саментамева гахетаббанти йе суттена сам̣санданти, еварӯпа̄ва аттха̄ маха̄падесато уддхаритабба̄ти дассети татха̄ татха̄ уддхат̣ааттха̄нам̣йева сутта̄нуломатта̄. тена̄ха ‘‘сутта̄нуломато хи суттамева балаватара’’нти. атха ва̄ сутта̄нуломасса суттекадесаттепи сутте вийа ‘‘идам̣ каппати, идам̣ на каппатӣ’’ти париччхиндитва̄ а̄хаччабха̄ситам̣ кин̃чи наттхӣти а̄ха ‘‘сутта̄…пе… балаватара’’нти. аппат̣иваттийанти аппат̣иба̄хийам̣. ка̄ракасан̇гхасадисанти пама̄н̣атта̄ сан̇гӣтика̄ракасан̇гхасадисам̣. ‘‘буддха̄нам̣ т̣хитака̄ласадиса’’нти имина̄ буддха̄нам̣йева катхитадхаммабха̄вам̣ дассети, дхарама̄набуддхасадисанти вуттам̣ хоти. сутте хи пат̣иба̄хите буддхова пат̣иба̄хито хоти. ‘‘сакава̄дӣ суттам̣ гахетва̄ катхетӣти сакава̄дӣ аттано суттам̣ гахетва̄ вохарати. парава̄дӣ сутта̄нуломанти ан̃н̃аника̄йава̄дӣ аттано ника̄йе сутта̄нуломам̣ гахетва̄ катхетӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) вуттам̣.

вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘сакава̄дӣ суттам̣ гахетва̄ катхетӣтиа̄дӣсу йо йатха̄бхӯтаматтхам̣ гахетва̄ катханасӣло, со сакава̄дӣ. суттанти сан̇гӣтиттайа̄рул̣хам̣ па̄л̣ивачанам̣. парава̄дӣти маха̄виха̄рава̄сӣ ва̄ хоту ан̃н̃аника̄йава̄сӣ ва̄, йо випарӣтато аттхам̣ гахетва̄ катханасӣло, сова идха ‘парава̄дӣ’ти вутто. сутта̄нуломанти сан̇гӣтиттайа̄рул̣хам̣ ва̄ ана̄рул̣хам̣ ва̄ йам̣ кин̃чи випалла̄сато ва̄ ван̃чана̄йа ва̄ ‘сан̇гӣтиттайа̄гатамида’нти дассийама̄нам̣ сутта̄нуломам̣. кечи ‘ан̃н̃аника̄йе сутта̄нулома’нти ваданти, там̣ на йуттам̣ сакава̄дӣпарава̄дӣнам̣ убхиннампи сан̇гӣтиттайа̄рул̣хасутта̄дӣнамева гахетаббато. татха̄ хи ваккхати ‘тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хам̣ па̄л̣иа̄гатам̣ пан̃н̃а̄йати, гахетабба’нтиа̄ди (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.45). на хи сакава̄дӣ ан̃н̃аника̄йасутта̄дим̣ пама̄н̣ато ган̣ха̄ти. йена тесу сутта̄дӣсу дасситесу таттха т̣ха̄таббам̣ бхавеййа, ваккхати ча ‘паро тасса акаппийабха̄васа̄дхакам̣ суттато бахум̣ ка̄ран̣ан̃ча виниччхайан̃ча дассети…пе… са̄дхӯти сампат̣иччхитва̄ акаппийейева т̣ха̄табба’нти (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.45), тасма̄ парава̄дина̄пи сан̇гӣтиттайе ана̄рул̣хампи ана̄рул̣хамиччева дассӣйати, кевалам̣ тасса тасса сутта̄дино сан̇гӣтиттайе ана̄гатасса кӯт̣ата̄, а̄гатасса ча бйан̃джаначчха̄йа̄йа ан̃н̃атха̄ адхиппа̄йайоджана̄ ча висеса̄, таттха ча йам̣ кӯт̣ам̣, там̣ апанӣйати. йам̣ ан̃н̃атха̄ йоджитам̣, там̣ тасса випарӣтата̄дассанаттхам̣ тадан̃н̃ена сутта̄дина̄ сам̣сандана̄ карӣйати. йо пана парава̄дина̄ гахито адхиппа̄йо суттанта̄дина̄ сам̣сандати, со сакава̄дина̄пи аттано га̄хам̣ виссаджджетва̄ гахетабботи убхиннампи сан̇гӣтиттайа̄гатамева суттам̣ пама̄н̣анти ведитаббам̣. тенева катха̄ваттхупакаран̣е ‘сакава̄де пан̃ча суттасата̄ни парава̄де пан̃ча̄’ти, суттасахассампи адхиппа̄йаггахан̣ана̄наттена сан̇гӣтиттайа̄гатамева гахитам̣, на ника̄йантаре’’ти вуттам̣.

ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 45) пана ‘‘парава̄дӣти амха̄кам̣ самайавиджа̄нанако ан̃н̃аника̄йикоти вуттам̣. парава̄дӣ сутта̄нуломанти катхам̣? ‘ан̃н̃атра удакадантапона̄’ти суттам̣ сакава̄дисса, тадануломато на̄л̣икерапхаласса удакампи удакамева хотӣти парава̄дӣ ча.

‘на̄л̣икерасса йам̣ тойам̣, пура̄н̣ам̣ питтавад̣д̣ханам̣;

тамева тарун̣ам̣ тойам̣, питтагхам̣ балавад̣д̣хана’нти. –

евам̣ парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ дхан̃н̃апхаласса гатикатта̄, а̄ха̄раттхасса ча пхаран̣ато ‘йа̄вака̄ликамева та’нти ваданто пат̣иккхипатӣ’’ти. кхепам̣ ва̄ гарахам̣ ва̄ акатва̄ти ‘‘ким̣ имина̄’’ти кхепам̣ пат̣иккхепам̣ чхад̣д̣анам̣ ва̄ ‘‘кимеса ба̄ло вадати, кимеса ба̄ло джа̄на̄тӣ’’ти гарахам̣ ниндам̣ ва̄ акатва̄. сутта̄нуломанти аттана̄ авуттам̣ ан̃н̃аника̄йе сутта̄нуломам̣. ‘‘сутте ота̄ретаббанти сакава̄дина̄ сутте ота̄ретабба’’нти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45). вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘сутте ота̄ретаббанти йасса суттасса ануломанато идам̣ сутта̄нуломам̣ ака̄си, тасмим̣, таданурӯпе ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ сутте аттана̄ гахитам̣ сутта̄нуломам̣ аттхато сам̣санданавасена ота̄ретаббам̣. ‘имина̄ ча имина̄ ча ка̄ран̣ена имасмим̣ сутте сам̣сандатӣ’ти сам̣сандетва̄ дассетаббанти аттхо’’ти вуттам̣. суттасмим̣йева т̣ха̄таббанти аттано суттейева т̣ха̄таббам̣. айанти сакава̄дӣ. пароти парава̄дӣ. а̄чарийава̄до сутте ота̄ретабботи йасса суттасса сам̣ван̣н̣ана̄васена айам̣ а̄чарийава̄до паватто, тасмим̣, та̄дисе ча ан̃н̃асмим̣ сутте пубба̄парааттхасам̣санданавасена ота̄ретаббам̣. га̄райха̄чарийава̄доти пама̄даликхито, бхинналаддхикехи ча т̣хапито, еса найо саббаттха.

ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 45) пана – паро а̄чарийава̄данти ‘‘сун̇кам̣ парихаратӣти еттха упача̄рам̣ оккамитва̄ кин̃ча̄пи парихарати, аваха̄ро ева̄’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанато ‘‘татха̄ каронто па̄ра̄джикама̄паджджатӣ’’ти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ ‘‘сун̇кам̣ парихарати, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти суттам̣ таттхева а̄гатамаха̄ат̣т̣хакатха̄вачанена саддхим̣ дассетва̄ пат̣иседхети. татха̄ каронтасса дуккат̣амева̄ти. паро аттаноматинти еттха ‘‘пуребхаттам̣ парасантакам̣ авахара̄ти пуребхаттамева харисса̄мӣти ва̄йамантасса паччха̄бхаттам̣ хоти, пуребхаттапайогова со, тасма̄ мӯлат̣т̣хо на муччатӣти тумха̄кам̣ тхерава̄датта̄ мӯлат̣т̣хасса па̄ра̄джикамева̄’’ти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ ‘‘там̣ сан̇кетам̣ пуре ва̄ паччха̄ ва̄ там̣ бхан̣д̣ам̣ авахарати, мӯлат̣т̣хасса ана̄паттӣ’’ти суттам̣ дассетва̄ пат̣иккхипати.

паро суттанти ‘‘анийатахетудхаммо самматтанийатахетудхаммасса а̄рамман̣апаччайена паччайо’’ти суттам̣ пат̣т̣ха̄не ликхитам̣ дассетва̄ ‘‘арийамаггасса на нибба̄намева̄рамман̣а’’нти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ а̄рамман̣аттика̄дисутта̄нуломена отаратӣти пат̣иккхипати. сутта̄нуломе отарантам̣йева хи суттам̣ на̄ма, нетарам̣. тена вуттам̣ ‘‘па̄л̣иа̄гатам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти еттакенапи сиддхе ‘‘тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хам̣ па̄л̣иа̄гатам̣ пан̃н̃а̄йатӣ’’тиа̄ди. та̄дисан̃хи пама̄далекханти а̄чарийо. ‘‘аппама̄до аматападам̣, пама̄до маччуно пада’’нти (дха. па. 21) вачанато диннабходжане бхун̃джитва̄ париссайа̄ни париваджджитва̄ сатим̣ паччупат̣т̣хапетва̄ вихаранто ниччо хотӣти. еварӯпасса аттхасса а̄рул̣хампи суттам̣ на гахетаббам̣. тена вуттам̣ ‘‘но че татха̄ пан̃н̃а̄йатӣ’’ти сиддхепи ‘‘но че татха̄ пан̃н̃а̄йати, на отарати на саметӣти. ба̄хиракасуттам̣ ва̄’’ти вуттатта̄ аттано суттампи аттхена асаментам̣ на гахетаббам̣. паро а̄чарийава̄дантиа̄дӣсу двӣсу найесу пама̄далекхавасена таттха таттха а̄гатат̣т̣хакатха̄вачанам̣ тхерава̄дехи саддхим̣ йоджетва̄ ведитаббам̣.

атха̄йам̣ а̄чарийава̄дам̣ гахетва̄ катхети, паро суттанти парава̄дина̄ ‘‘мӯлабӣджам̣ на̄ма халидди син̇гиверам̣ вача̄…пе… бӣдже бӣджасан̃н̃ӣ чхиндати ва̄ чхеда̄пети ва̄ бхиндати ва̄…пе… а̄патти па̄читтийасса̄’’ти (па̄чи. 91) тумха̄кам̣ па̄т̣хатта̄ ‘‘халиддиган̣т̣хим̣ чхиндантасса па̄читтийа’’нти вутте сакава̄дӣ ‘‘йа̄ни ва̄ панан̃н̃а̄ни аттхи мӯле джа̄йанти, мӯле сан̃джа̄йантӣ’’тиа̄дим̣ дассетва̄ тасса ат̣т̣хакатха̄сан̇кха̄тена а̄чарийава̄дена пат̣иккхипати. на хи ган̣т̣химхи ган̣т̣хи джа̄йатӣти. паро сутта̄нуломанти парава̄дина̄ ‘‘ана̄патти евам̣ амха̄кам̣ а̄чарийа̄нам̣ уггахо’’ти вачанасса̄нуломато ‘‘амха̄кам̣ пора̄н̣абхиккхӯ екапа̄са̄де габбхам̣ тхакетва̄ анупасампаннена сайитум̣ ват̣т̣атӣти татха̄ катва̄ а̄гата̄, тасма̄ амха̄кам̣ ват̣т̣атӣти тумхесу ева екаччесу вадантесу ‘‘тумха̄кам̣ на кин̃чи ваттум̣ сакка̄’’ти вутте сакава̄дӣ ‘‘суттам̣ сутта̄нуломан̃ча уггахитака̄нам̣йева а̄чарийа̄нам̣ уггахо пама̄н̣а’’нтиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанам̣ дассетва̄ пат̣иседхети. паро аттаноматинти ‘‘два̄рам̣ виваритва̄ ана̄пуччха̄ сайитесу ке муччантӣ’’ти еттха пана двепи джана̄ муччанти – йо ча йаккхагахитако, йо ча бандхитва̄ нипаджджа̄питоти тумха̄кам̣ тхерава̄датта̄ ан̃н̃е саббепи йатха̄ татха̄ ва̄ нипанна̄дайопи муччантӣти пат̣иседхети.

атха пана̄йам̣ аттаноматим̣ гахетва̄ катхети, паро суттанти ‘‘а̄паттим̣ а̄паджджантӣ’’ти парава̄дина̄ вутте сакава̄дӣ ‘‘дива̄ килантарӯпо ман̃че нисинно па̄де бхӯмито амочетва̄ва нидда̄васена нипаджджати, тасса ана̄паттӣ’’тиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанам̣ дассетва̄ екабхан̇гена нипанна̄дайопи муччантӣти пат̣иседхети.

атха̄йам̣ аттаноматим̣ гахетва̄ катхети, паро сутта̄нуломанти ‘‘доманассампа̄хам̣ дева̄наминда дувидхена вада̄ми севитаббампи асевитаббампӣтиа̄дивачанехи (дӣ. ни. 2.360) сам̣санданато сада̄рапосе досо тумха̄кам̣ наттхи, тена вуттам̣ ‘путтада̄расса сан̇гахо’’ти (кху. па̄. 5.6; су. ни. 265) парава̄дина̄ вутте ‘‘кин̃ча̄пи сакава̄дӣ бахуссуто на хоти, атха кхо ра̄гасахитенева акусалена бхавитабба’’нти пат̣иккхипати. сесесупи имина̄ найена ан̃н̃атха̄пи анурӯпато йоджетаббам̣, идам̣ саббам̣ упатиссаттхера̄дайо а̄ху. дхаммасириттхеро пана ‘‘еттха пароти вутто ан̃н̃аника̄йико, со пана аттано сутта̄дӣнийева а̄харати, та̄ни сакава̄дӣ аттано сутта̄димхи ота̄ретва̄ саче самети, ган̣ха̄ти. но че, пат̣иккхипатӣ’’ти вадатӣти а̄гатам̣.

нану ча ‘‘сутта̄нуломато суттамева балаватара’’нти хет̣т̣ха̄ вуттам̣, идха пана ‘‘суттам̣ сутта̄нуломе ота̄ретабба’’нтиа̄ди касма̄ вуттанти? на̄йам̣ виродхо, ‘‘сутта̄нуломато суттамева балаватара’’нти идан̃хи сакаматейева суттам̣ сандха̄йа вуттам̣. таттха хи сакаматипарийа̄паннамева сутта̄дим̣ сандха̄йа ‘‘аттаномати саббадуббала̄, аттаноматито а̄чарийава̄до балаватаро, а̄чарийава̄дато сутта̄нуломам̣ балаватарам̣, сутта̄нуломато суттамева балаватара’’нти ча вуттам̣. идха пана парава̄дина̄ а̄нӣтам̣ ан̃н̃аника̄йе суттам̣ сандха̄йа ‘‘сутта̄нуломе суттам̣ ота̄ретабба’’нтиа̄ди вуттам̣, тасма̄ парава̄дина̄ а̄нӣтам̣ сутта̄ди аттано сутта̄нуломаа̄чарийава̄дааттаноматӣсу ота̄ретва̄ саментам̣йева гахетаббам̣, итарам̣ на гахетаббанти айам̣ найо идха вуччатӣти на кочи пубба̄паравиродхоти айам̣ са̄раттхадӣпанийа̄гато (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) найо. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘йам̣ кин̃чи кӯт̣асуттам̣ ба̄хиракасутта̄дивачанам̣ на гахетаббанти дассетум̣ суттам̣ сутта̄нуломе ота̄ретаббантиа̄ди вутта’’нти вуттам̣.

ба̄хиракасуттанти тиссо сан̇гӣтийо ана̄рул̣хагул̣хавессантара̄дӣни ча маха̄сан̇гхиканика̄йава̄сӣнам̣ сутта̄ни. ведалла̄дӣнанти а̄ди-саддена гул̣хауммагга̄диггахан̣ам̣ ведитаббам̣. итарам̣ га̄райхасуттам̣ на гахетаббам̣. ‘‘аттаноматийамева т̣ха̄табба’’нти имина̄ ан̃н̃аника̄йато а̄нӣтасуттатопи саканика̄йе аттаноматийева балаватара̄ти дассети. ‘‘сакава̄дӣ суттам̣ гахетва̄ катхети, парава̄дӣ суттамева̄’’ти евама̄дина̄ сама̄наджа̄тика̄нам̣ васена ва̄ро на вутто. суттасса суттейева ота̄ран̣ам̣ бхиннам̣ вийа хутва̄ на пан̃н̃а̄йати, вуттанайенева ча сакка̄ йоджетунти.

ида̄ни сакава̄дӣпарава̄дӣнам̣ каппийа̄каппийа̄дибха̄вам̣ сандха̄йа вива̄де уппанне таттха пат̣ипаджджитаббавидхим̣ дассенто а̄ха ‘‘атха пана̄йам̣ каппийанти гахетва̄ катхетӣ’’тиа̄ди. атха ва̄ евам̣ суттасутта̄нулома̄димукхена са̄ман̃н̃ато вива̄дам̣ дассетва̄ ида̄ни висесато вива̄даваттхум̣ таббиниччхайамукхена сутта̄дин̃ча дассетум̣ ‘‘атха пана̄йам̣ каппийа’’нтиа̄ди вуттам̣. таттха сутте ча сутта̄нуломе ча ота̄ретаббанти сакава̄дина̄ аттанойева сутте ча сутта̄нуломе ча ота̄ретаббам̣. паро ка̄ран̣ам̣ на виндатӣти парава̄дӣ ка̄ран̣ам̣ на лабхати. суттато бахум̣ ка̄ран̣ан̃ча виниччхайан̃ча дассетӣти парава̄дӣ аттано суттато бахум̣ ка̄ран̣ан̃ча виниччхайан̃ча а̄харитва̄ дассети, ‘‘са̄дхӯти сампат̣иччхитва̄ акаппийейева т̣ха̄табба’’нти имина̄ аттано ника̄йе сутта̄дӣни алабхантена сакава̄дина̄ парава̄дӣвачанейева т̣ха̄таббанти вадати. сутте ча сутта̄нуломе ча̄ти еттха ча-ка̄ро викаппанаттхо, тена а̄чарийава̄да̄дӣнампи сан̇гахо. тена̄ха ‘‘ка̄ран̣ан̃ча виниччхайан̃ча дассетӣ’’ти. таттха ка̄ран̣анти сутта̄динайам̣ нисса̄йа аттаноматийа̄ уддхат̣ам̣ хетум̣. виниччхайанти ат̣т̣хакатха̄виниччхайам̣.

двиннампи ка̄ран̣аччха̄йа̄ диссатӣти сакава̄дӣпарава̄дӣнам̣ убхиннампи каппийа̄каппийабха̄васа̄дхакам̣ ка̄ран̣апатирӯпакаччха̄йа̄ диссати. таттха ка̄ран̣аччха̄йа̄ти сутта̄дӣсу ‘‘каппийа’’нти га̄хасса, ‘‘акаппийа’’нти га̄хасса ча нимиттабхӯтена киччхена пат̣ипа̄данӣйам̣ авибхӯтака̄ран̣ам̣ ка̄ран̣аччха̄йа̄, ка̄ран̣апатирӯпаканти аттхо. йади двиннампи ка̄ран̣аччха̄йа̄ диссати, касма̄ акаппийейева т̣ха̄таббанти а̄ха ‘‘винайан̃хи патва̄’’тиа̄ди. ‘‘винайам̣ патва̄’’ти вуттамеваттхам̣ па̄кат̣атарам̣ катва̄ дассенто а̄ха ‘‘каппийа̄каппийавича̄ран̣ам̣ а̄гамма̄’’ти. рундхитаббантиа̄дӣсу дуббин̃н̃еййавиниччхайе каппийа̄каппийабха̄ве сати ‘‘каппийа’’нти гахан̣ам̣ рундхитаббам̣, ‘‘акаппийа’’нти гахан̣ам̣ га̄л̣хам̣ ка̄таббам̣, апара̄параппаваттам̣ каппийаггахан̣ам̣ сотам̣ паччхиндитаббам̣, гарукабха̄васан̇кхате акаппийейева т̣ха̄таббанти аттхо. атха ва̄ рундхитаббанти каппийасан̃н̃а̄йа вӣтиккамака̄ран̣ам̣ рундхитаббам̣, там̣нива̄ран̣ачиттам̣ дал̣хатарам̣ ка̄таббам̣. сотам̣ паччхиндитаббанти таттха вӣтиккамаппаватти паччхиндитабба̄. гарукабха̄вети акаппийабха̄вети аттхо.

бахӯхи суттавиниччхайака̄ран̣ехӣти бахӯхи суттехи чева тато а̄нӣтавиниччхайака̄ран̣ехи ча. атха ва̄ суттена ат̣т̣хакатха̄виниччхайена ча ладдхака̄ран̣ехи. аттано гахан̣ам̣ на виссаджджетаббанти сакава̄дина̄ аттано ‘‘акаппийа’’нти гахан̣ам̣ на виссаджджетаббанти аттхо.

ида̄ни вуттамеваттхам̣ нигаменто ‘‘ева’’нтиа̄дима̄ха. таттха йоти сакава̄дӣпарава̄дӣсу йо кочи. кечи пана ‘‘сакава̄дӣсуйева йо кочи идха̄дхиппето’’ти ваданти, евам̣ санте ‘‘атха пана̄йам̣ каппийанти гахетва̄ катхетӣ’’тиа̄дӣсу саббаттха убхопи сакава̄динойева сийум̣ хет̣т̣ха̄ вуттассева нигаманавасена ‘‘ева’’нтиа̄дина̄ вуттатта̄, тасма̄ там̣ на гахетаббам̣. атирекака̄ран̣ам̣ лабхатӣти еттха сутта̄дӣсу пуримам̣ пуримам̣ атирекака̄ран̣ам̣ на̄ма, йо ва̄ сутта̄дӣсу чатӯсу бахутарам̣ ка̄ран̣ам̣ лабхати, со атирекака̄ран̣ам̣ лабхати на̄ма.

сут̣т̣ху паватти етасса̄ти, сут̣т̣ху паваттати сӣлена̄ти ва̄ суппаватти. тена̄ха ‘‘суппаваттӣти сут̣т̣ху паватта’’нти. ва̄ча̄йа уггатам̣ ва̄чуггатам̣, вачаса̄ суггахитанти вуттам̣ хоти. атха ва̄ ва̄чуггатанти ва̄ча̄йа уггатам̣, таттха нирантарам̣ т̣хитанти аттхо. суттатоти имасса виваран̣ам̣ ‘‘па̄л̣ито’’ти. еттха ча ‘‘суттам̣ на̄ма сакалам̣ винайапит̣ака’’нти вуттатта̄ пуна суттатоти тадаттхапат̣ипа̄дакам̣ сутта̄бхидхаммапа̄л̣ивачанам̣ адхиппетам̣. анубйан̃джанасоти имасса виваран̣ам̣ ‘‘парипуччхато ча ат̣т̣хакатха̄то ча̄’’ти. па̄л̣им̣ анугантва̄ аттхасса бйан̃джанато пака̄санато ‘‘анубйан̃джана’’нти хи парипуччха̄ ат̣т̣хакатха̄ ча вуччати. еттха ча ат̣т̣хакатха̄йа висум̣ гахитатта̄ ‘‘парипуччха̄’’ти тхерава̄до вутто. атха ва̄ парипуччха̄ти а̄чарийасса сантика̄ па̄л̣ийа̄ аттхасаванам̣. ат̣т̣хакатха̄ти па̄л̣имуттакавиниччхайо. тадубхайампи па̄л̣им̣ анугантва̄ аттхасса бйан̃джанато ‘‘анубйан̃джана’’нти вуттам̣.

винайети винайа̄ча̄ре. тенева ваккхати ‘‘винайам̣ аджаханто авоккаманто’’тиа̄ди. таттха патит̣т̣ха̄нам̣ на̄ма сан̃чичча а̄паттийа̄ ана̄паджджана̄дина̄ хотӣти а̄ха ‘‘ладжджибха̄вена патит̣т̣хито’’ти, тена ладжджӣ хотӣти вуттам̣ хоти. винайадхарасса лаккхан̣е ваттаббе ким̣ имина̄ ладжджибха̄вена̄ти а̄ха ‘‘аладжджӣ хӣ’’тиа̄ди. таттха бахуссутопӣти имина̄ пат̣хамалаккхан̣асаманна̄гамам̣ дассети. ла̄бхагаруката̄йа̄ти имина̄ винайе т̣хитата̄йа абха̄ве пат̣хамалаккхан̣айога̄ киччакаро на хоти, атха кхо акиччакаро анаттхакаро ева̄ти дассети. сан̇гхабхедасса пуббабха̄ге паваттакалахассетам̣ адхивачанам̣ сан̇гхара̄джӣти. куккуччакоти ан̣уматтесупи ваджджесу бхайадассанавасена куккуччам̣ уппа̄денто. тантим̣ ависам̣ва̄детва̄ти па̄л̣им̣ ан̃н̃атха̄ акатва̄. авоккамантоти анатиккаманто.

виттхунатӣти аттхам̣ адисва̄ ниттхунати, виттхамбхати ва̄. виппхандатӣти кампати. сантит̣т̣хитум̣ на саккотӣти екасмим̣йева аттхе патит̣т̣ха̄тум̣ на саккоти. тена̄ха ‘‘йам̣ йам̣ парена вуччати, там̣ там̣ ануджа̄на̄тӣ’’ти. сакава̄дам̣ чхад̣д̣етва̄ парава̄дам̣ ган̣ха̄тӣти ‘‘уччхумхи касат̣ам̣ йа̄ваджӣвикам̣, расо сатта̄хака̄лико, тадубхайавинимутто ча уччху на̄ма висум̣ наттхи, тасма̄ уччхупи вика̄ле ват̣т̣атӣ’’ти парава̄дина̄ вутте тампи ган̣ха̄ти. екекаломанти палитам̣ сандха̄йа вуттам̣. йамхӣти йасмим̣ пуггале. париккхайам̣ парийа̄да̄нанти аттхато екам̣.

а̄чарийапарампара̄ти а̄чарийа̄нам̣ виниччхайапарампара̄. тенева ваккхати ‘‘аттаноматим̣ паха̄йа…пе… йатха̄ а̄чарийо ча а̄чарийа̄чарийо ча па̄л̣ин̃ча парипуччхан̃ча ваданти, татха̄ н̃а̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. на хи а̄чарийа̄нам̣ на̄маматтато парампараджа̄нане пайоджанам̣ аттхи. пубба̄пара̄нусандхитоти пуббавачанасса апаравачанена саха аттхасамбандхаджа̄нанато. аттхатоти саддаттхапин̣д̣аттхаадхиппетаттха̄дито. ка̄ран̣атоти тадаттхупапаттито. а̄чарийапарампаранти имассева вевачанам̣ ‘‘тхерава̄дан̇га’’нти, тхерапат̣ипа̄т̣инти аттхо. две тайо париват̣т̣а̄ти две тайо парампара̄.

имехи ча пана тӣхи лаккхан̣ехӣти еттха пат̣хамена лаккхан̣ена винайасса сут̣т̣ху уггахитабха̄во вутто, дутийена таттха ладжджибха̄вена чева ачалата̄йа ча суппатит̣т̣хитата̄, татийена па̄л̣иат̣т̣хакатха̄су сарӯпена ана̄гата̄нампи тадануломато а̄чарийехи диннанайато виниччхинитум̣ саматтхата̄. отин̣н̣е ваттхусминти чодана̄васена вӣтиккамаваттхусмим̣ сан̇гхамаджджхе отин̣н̣е. чодакена ча чудитакена ча вутте ваттаббети евам̣ отин̣н̣аваттхум̣ нисса̄йа чодакена ‘‘дит̣т̣хам̣ сута’’нтиа̄дина̄, чудитакена ‘‘аттхӣ’’тиа̄дина̄ ча йам̣ ваттаббам̣, тасмим̣ ваттаббе вуттети аттхо. ваттху олокетаббанти тасса тасса сиккха̄падасса ваттху олокетаббам̣. ‘‘тин̣ена ва̄ пан̣н̣ена ва̄…пе… йо а̄гаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти хидам̣ ниссаггийе ан̃н̃а̄такавин̃н̃аттисиккха̄падасса (па̄ра̄. 517) ваттхусмим̣ пан̃н̃аттам̣.

тхуллаччайадуббха̄сита̄паттӣнам̣ ма̄тика̄йа ана̄гататта̄ ‘‘пан̃чаннам̣ а̄паттӣнам̣ ан̃н̃атара’’нти вуттам̣. тикадуккат̣анти ‘‘анупасампанне упасампаннасан̃н̃ӣ уджджха̄йати кхӣйати, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дина̄ (па̄чи. 106) а̄гатам̣ тикадуккат̣ам̣. ан̃н̃атарам̣ ва̄ а̄паттинти ‘‘ка̄ле вика̄ласан̃н̃ӣ, а̄патти дуккат̣асса, ка̄ле вематико, а̄патти дуккат̣асса̄’’тиа̄дикам̣ (па̄чи. 250) дукадуккат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣.

антара̄паттинти еттха тасмим̣ тасмим̣ сиккха̄паде а̄гатаваттхувӣтиккамам̣ вина̄ ан̃н̃асмим̣ ваттхувӣтиккаме нида̄нато пабхути винӣтаваттхупарийоса̄на̄ антарантара̄ вутта̄ а̄патти. идха пана ‘‘ваттхум̣ олокетӣ’’ти висум̣ гахитатта̄ тадавасеса̄ антара̄паттӣти гахита̄. пат̣ила̄там̣ уккхипатӣти идампи висиббанасиккха̄паде (па̄чи. 350) а̄гатам̣, таттха д̣айхама̄нам̣ ала̄там̣ аггикапа̄ла̄дито бахи патитам̣ авиджджха̄тамева пат̣иуккхипати, пуна йатха̄т̣ха̄не т̣хапетӣти аттхо. виджджха̄там̣ пана пат̣иккхипантасса па̄читтийамева.

ана̄паттинти еттха антарантара̄ вутта̄ ана̄паттипи аттхи, ‘‘ана̄патти, бхиккхаве, иддхимасса иддхивисайе’’тиа̄ди вийа са̄пи сан̇гайхати. сиккха̄падантаресӯти винӣтаваттхум̣ антокатва̄ екекасмим̣ сиккха̄падантаре.

па̄ра̄джика̄паттӣти на ваттаббанти идам̣ а̄паннапуггалена ладжджидхамме т̣хатва̄ йатха̄бхӯтам̣ а̄викаран̣епи дуббиниччхайам̣ адинна̄да̄на̄дим̣ сандха̄йа вуттам̣. йам̣ пана метхуна̄дӣсу виджа̄нанам̣, там̣ ваттаббамева. тена̄ха ‘‘метхунадхаммавӣтиккамо хӣ’’тиа̄ди. йо пана аладжджита̄йа пат̣ин̃н̃ам̣ адатва̄ виккхепам̣ кароти, тасса а̄патти на сакка̄ ол̣а̄рика̄пи виниччхинитум̣. йа̄ва со йатха̄бхӯтам̣ на̄викароти, сан̇гхасса ча а̄паттисандехо на вигаччхати, та̄ва на̄ситакова бхависсати. сукхума̄ти аттанопи дувин̃н̃еййасабха̄васса лахупариваттино читтасса сӣгхапариваттита̄йа вуттам̣. сукхума̄ти ва̄ читтапариваттийа̄ сукхумата̄йа сукхума̄. тена̄ха ‘‘читталахука̄’’ти, читтам̣ вийа лахука̄ти аттхо. атха ва̄ читтам̣ лаху сӣгхапариватти етесанти читталахука̄. тети те вӣтиккаме. там̣ваттхуканти те адинна̄да̄наманауссавиггахавӣтиккама̄ ваттху адхит̣т̣ха̄нам̣ ка̄ран̣аметасса̄ти там̣ваттхукам̣.

йам̣ а̄чарийо бхан̣ати, там̣ карохӣтиа̄ди саббам̣ ладжджӣпесалам̣ куккуччакамева сандха̄йа вуттам̣. йо йа̄тха̄вато пака̄сетва̄ суддхимева гавесати, тенапи. па̄ра̄джикосӣти на ваттабботи ана̄паттикот̣ийа̄пи сан̇кийама̄натта̄ вуттам̣. тенева ‘‘па̄ра̄джикаччха̄йа̄’’ти вуттам̣. ‘‘сӣла̄ни содхетва̄ти йам̣ваттхукам̣ куккуччам̣ уппаннам̣, там̣ аманасикаритва̄ авасесасӣла̄ни содхетва̄’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) вуттам̣, вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) пана ‘‘сӣла̄ни содхетва̄ти йасмим̣ вӣтиккаме па̄ра̄джика̄сан̇ка̄ ваттати, таттха па̄ра̄джика̄бха̄вапаккхам̣ гахетва̄ десана̄вут̣т̣ха̄нага̄минӣнам̣ а̄паттӣнам̣ содханавасена сӣла̄ни содхетва̄’’ти. па̄кат̣абха̄вато сукхавалан̃джата̄йа ча ‘‘дваттим̣са̄ка̄рам̣ та̄ва манаси карохӣ’’ти вуттам̣, упалаккхан̣авасена ва̄. ан̃н̃асмим̣ каммат̣т̣ха̄не катапаричайена тамева манаси ка̄таббам̣. йам̣ кин̃чи ва̄ абхиручитам̣ манаси ка̄тум̣ ват̣т̣атева. каммат̣т̣ха̄нам̣ гхат̣айатӣти антарантара̄ кхан̣д̣ам̣ адассетва̄ читтена саддхим̣ а̄рамман̣абха̄вена чирака̄лам̣ гхат̣айати. сан̇кха̄ра̄ па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хахантӣти випассана̄каммат̣т̣ха̄нико че, тасса сан̇кха̄ра̄ па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти.

саче катапа̄ра̄джикавӣтиккамо бхавеййа, тасса сатипи асаритука̄мата̄йа виппат̣иса̄раваттхувасена пунаппунам̣ там̣ упат̣т̣хахатӣти читтекаггатам̣ на виндати. тена вуттам̣ ‘‘каммат̣т̣ха̄нам̣ на гхат̣айатӣ’’тиа̄ди. каммат̣т̣ха̄нам̣ на гхат̣айатӣти читтаккхобха̄дибахуласса суддхасӣлассапи читтам̣ на сама̄дхийати, там̣ идха па̄ра̄джикамӯланти на гахетаббам̣. катапа̄памӯлакена виппат̣иса̄реневеттха читтасса асама̄дхийанам̣ сандха̄йа ‘‘каммат̣т̣ха̄нам̣ на гхат̣айатӣ’’тиа̄ди вуттам̣. тена̄ха ‘‘виппат̣иса̄раггина̄’’тиа̄ди. аттана̄ти читтена каран̣абхӯтена пуггало катта̄ джа̄на̄ти, паччатте ва̄ каран̣авачанам̣, атта̄ сайам̣ джа̄на̄тӣти аттхо. ан̃н̃а̄ ча девата̄ джа̄нантӣти а̄раккхадевата̄хи ан̃н̃а̄ парачиттавидунийо девата̄ джа̄нанти.

имасмим̣ т̣ха̄не пан̣д̣итехи вича̄ретаббам̣ ка̄ран̣ам̣ аттхи. катхам̣? ида̄ни екачче винайадхара̄ пат̣хамапа̄ра̄джикависайе ваттхумхи отин̣н̣е иттхийа̄ ва̄ пурисена ва̄ гахат̣т̣хена ва̄ паббаджитена ва̄ чодийама̄не чудитакам̣ бхиккхум̣ пуччхитва̄ пат̣ин̃н̃а̄йа адӣйама̄на̄йа там̣ бхиккхум̣ суса̄не екакамева сайа̄пенти, евам̣ сайа̄пийама̄но со бхиккху саче бхайасанта̄савирахито саббараттим̣ тасмим̣ суса̄не сайитум̣ ва̄ нисӣдитум̣ ва̄ саккоти, там̣ ‘‘парисуддхо есо’’ти виниччхинанти. саче пана бхайасанта̄саппатто саббараттим̣ сайитум̣ ва̄ нисӣдитум̣ ва̄ на саккоти, там̣ ‘‘асуддхо’’ти виниччхинанти, там̣ айуттам̣ вийа диссати. касма̄ти че? ат̣т̣хакатха̄йа вируддхоти, ат̣т̣хакатха̄йам̣ дутийататийапа̄ра̄джикависайе ева татха̄рӯпо вича̄ро вутто, на пат̣хамачатауттхапа̄ра̄джикависайе. вуттан̃хи таттха ‘‘метхунадхаммавӣтиккамо хи уттаримануссадхаммавӣтиккамо ча ол̣а̄рико, адинна̄да̄намануссавиггахавӣтиккама̄ пана сукхума̄ читталахука̄, те сукхуменева а̄паджджати, сукхумена раккхати, тасма̄ висесена там̣ваттхукам̣ куккуччам̣ пуччхийама̄но’’ти. т̣ӣка̄йан̃ча (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) вуттам̣ ‘‘там̣ваттхуканти те адинна̄да̄намануссавиггахавӣтиккама̄ ваттху адхит̣т̣ха̄нам̣ ка̄ран̣аметасса̄ти там̣ваттхука’’нти, идампи екам̣ ка̄ран̣ам̣.

таттха̄пи ан̃н̃е пан̣д̣итепи виниччхина̄петва̄ тесампи па̄ра̄джикаччха̄йа̄диссанейева татха̄ виниччхайо ка̄таббо, на суддхабха̄вадиссане. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘а̄паттӣти аватва̄ ‘сачасса а̄чарийо дхарати…пе… атха дахарассапи па̄ра̄джикаччха̄йа̄ва упат̣т̣ха̄ти, тенапи ‘па̄ра̄джикосӣ’ти на ваттаббо. дуллабхо хи буддхуппа̄до, тато дуллабхатара̄ паббаджджа̄ ча упасампада̄ ча, евам̣ пана ваттабба’’нти, идамекам̣. нисӣда̄пийама̄нопи вивиттока̄сейева нисӣда̄петаббо, на суса̄не. вуттан̃хи таттха ‘‘вивиттам̣ ока̄сам̣ саммаджджитва̄ дива̄виха̄рам̣ нисӣдитва̄’’тиа̄ди, идамекам̣. вивиттока̄се нисӣда̄пийама̄нопи дива̄йева нисӣда̄петаббо, на раттим̣. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘дивасам̣ атиккантампи на джа̄на̄ти, со диваса̄тиккаме упат̣т̣ха̄нам̣ а̄гато евам̣ ваттаббо’’ти, идамекам̣.

ӣдисам̣ видха̄нам̣ сайам̣ а̄рочите ева видха̄таббам̣, на парехи чодийама̄не. татха̄ хи вуттам̣ ‘‘евам̣ катавӣтиккамена бхиккхуна̄ сайамева а̄гантва̄ а̄рочите пат̣ипаджджитабба’’нти. атха касма̄ ида̄ни евам̣ каронтӣти? гихӣнам̣ асаккхикаат̣т̣акаран̣е удаке нимуджджа̄панам̣ вийа ман̃н̃ама̄на̄ евам̣ каронти. тампи ма̄йа̄кусала̄ манусса̄ вивидхехи упа̄йехи витатхам̣ каронти, тасма̄ саччампи хоти, асаччампи хоти. тенева ча ка̄ран̣ена махосадхапан̣д̣ита̄дайо бодхисатта̄ асаккхикампи ат̣т̣ам̣ удаканимуджджа̄пана̄дина̄ на виниччхинанти, убхиннам̣ вачанам̣ парисам̣ га̄ха̄петва̄ тесам̣ вачанан̃ча кирийан̃ча париггахетва̄ саччан̃ча витатхан̃ча н̃атва̄ва виниччхинанти. са̄сане пана бхиккхӯ сӯраджа̄тика̄пи санти, бхӣрукаджа̄тика̄пи санти. суса̄нан̃ча на̄ма пакатиманусса̄нампи бхайасанта̄сакарам̣ хоти, раттика̄ле пана ативийа бхайа̄накам̣ хутва̄ упат̣т̣ха̄ти, евам̣бхӯте суса̄не раттийам̣ еко асаха̄йо хутва̄ нипаджджа̄пийама̄но бхӣрукаджа̄тико бхиккху парисуддхасӣлопи сама̄но ким̣ на бха̄йеййа, катхам̣ саббараттим̣ сайитум̣ ва̄ нисӣдитум̣ ва̄ саккун̣еййа, татха̄рӯпам̣ бхиккхум̣ ‘‘апарисуддхо’’ти ваданто катхам̣ киччакаро бхависсати.

аладжджӣ пана сӯраджа̄тико аттано ваджджам̣ пат̣иччха̄детука̄мо бха̄йантопи абха̄йанто вийа хутва̄ ‘‘саче вика̄рам̣ дассесса̄ми, анаттхам̣ ме кариссантӣ’’ти анаттхабхайена адхива̄сетва̄ сайитум̣ ва̄ нисӣдитум̣ ва̄ саккун̣еййа, еварӯпам̣ пуггалам̣ ‘‘парисуддхо’’ти ваданто катхам̣ сувиниччхито бхависсатӣти. идампи екам̣ ка̄ран̣ам̣.

атха̄пи вадеййум̣ – йатха̄ удаке нимуджджа̄питаманусса̄нам̣ асаччава̄дӣнам̣ девата̄нубха̄вена кумбхӣла̄дайо а̄гантва̄ ган̣ханта̄ вийа упат̣т̣хаханти, тасма̄ асаччава̄дино сӣгхам̣ плаванти, саччава̄дӣнам̣ пана на упат̣т̣хаханти, тасма̄ те сукхена нисӣдитум̣ сакконти, евам̣ тесампи бхиккхӯнам̣ апарисуддхасӣла̄нам̣ девата̄нубха̄вена сӣхабйаггха̄дайо а̄гата̄ вийа пан̃н̃а̄йанти, тасма̄ те саббараттим̣ сайитум̣ ва̄ нисӣдитум̣ ва̄ на сакконти. парисуддхасӣла̄нам̣ пана татха̄ на пан̃н̃а̄йанти, тасма̄ те саббараттим̣ девата̄хи раккхита̄ хутва̄ бхайасанта̄сарахита̄ суса̄не сайитум̣ ва̄ нисӣдитум̣ ва̄ сакконти, евам̣ девата̄ саккхим̣ катва̄ виниччхитатта̄ сувиниччхитамева хотӣти, тампи татха̄ на сакка̄ ваттум̣. касма̄? ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄дӣсу татха̄ авуттатта̄. ат̣т̣хакатха̄йан̃хи ‘‘вивиттам̣ ока̄сам̣ саммаджджитва̄ дива̄виха̄рам̣ нисӣдитва̄ сӣла̄ни содхетва̄ ‘дваттим̣са̄ка̄рам̣ та̄ва манасикарохӣ’ти ваттаббо. саче тасса арогам̣ сӣлам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гхат̣айати, сан̇кха̄ра̄ па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти, упача̄раппана̄ппаттам̣ вийа читтам̣ екаггам̣ хоти, дивасам̣ атиккантампи на джа̄на̄ти…пе… йасса пана сӣлам̣ бхиннам̣ хоти, тасса каммат̣т̣ха̄нам̣ на гхат̣айати, патода̄бхитуннам̣ вийа читтам̣ кампати, виппат̣иса̄раггина̄ д̣айхати, таттапа̄са̄н̣е нисинно вийа тан̇кхан̣ан̃н̃ева вут̣т̣ха̄тӣ’’ти еттакамева вуттам̣.

т̣ӣка̄йампи (са̄раттха. т̣ӣ. 2.45) ‘‘каммат̣т̣ха̄нам̣ гхат̣айатӣти антарантара̄ кхан̣д̣ам̣ адассетва̄ читтена саддхим̣ а̄рамман̣абха̄вена чирака̄лам̣ гхат̣айати. сан̇кха̄ра̄ па̄кат̣а̄ упат̣т̣хахантӣти випассана̄каммат̣т̣ха̄нико че, тасса сан̇кха̄ра̄ па̄кат̣а̄ хутва̄ упат̣т̣хаханти. саче катапа̄ра̄джикавӣтиккамо бхавеййа, тасса сатипи асаритука̄мата̄йа виппат̣иса̄раваттхувасена пунаппунам̣ там̣ упат̣т̣хахатӣти читтекаггатам̣ на виндатӣ’’ти еттакамева вуттам̣.

вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. 1.45) ‘‘каммат̣т̣ха̄нам̣ гхат̣айатӣти виппат̣иса̄рамӯлакена виккхепена антарантара̄ кхан̣д̣ам̣ адассетва̄ пабандхавасена читтена сан̇гхат̣айати. сан̇кха̄ра̄ти випассана̄каммат̣т̣ха̄навасена вуттам̣. са̄паттикасса хи пагун̣ампи каммат̣т̣ха̄нам̣ на сут̣т̣ху упат̣т̣ха̄ти. пагева па̄ра̄джикасса. тасса хи виппат̣иса̄ранинната̄йа читтам̣ екаггам̣ на хоти. екасса пана витаккавиккхепа̄дибахуласса суддхасӣлассапи читтам̣ на сама̄дхийати, там̣ идха па̄ра̄джикамӯланти на гахетаббам̣. катапа̄памӯлакена виппат̣иса̄реневеттха читтасса асама̄дхийанам̣ сандха̄йа ‘каммат̣т̣ха̄нам̣ на гхат̣айатӣ’тиа̄ди вутта’’нти еттакамева вуттам̣, на вуттам̣ ‘‘девата̄нубха̄вена̄’’тиа̄ди, тасма̄ йади буддхаса̄сане сага̄раво сиккха̄ка̄мо бхиккху дутийататийапа̄ра̄джикависайе аттано кан̃чи вӣтиккамам̣ дисва̄ ‘‘па̄ра̄джикам̣ а̄панно ну кхо ахам̣, на ну кхо’’ти сам̣сайапаккхандо винайадхарам̣ упасан̇камитва̄ там̣ вӣтиккамам̣ йатха̄бхӯтам̣ а̄чиккхитва̄ пуччхеййа, тато винайадхарена ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева ‘‘саббам̣ пуббавидха̄нам̣ катва̄ вивиттам̣ ока̄сам̣ саммаджджитва̄ дива̄виха̄рам̣ нисӣдитва̄ сӣла̄ни содхетва̄ дваттим̣са̄ка̄ре та̄ва манасикарохӣ’’ти еттакамева ваттаббо, на ваттаббо ‘‘суса̄не сеййам̣ каппехӣ’’тиа̄ди. а̄гатака̄лепи ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатанайенева пуччхитва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатанайеневасса суддха̄суддхабха̄во ваттабботи дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ хоту, евам̣ санте ида̄ни пат̣хамапа̄ра̄джикависайе чодента̄нам̣ катхам̣ виниччхайо ка̄табботи? чодакена ваттхусмим̣ а̄рочите чудитако пуччхитаббо ‘‘сантаметам̣, но’’ти евам̣ ваттхум̣ упапариккхитва̄ бхӯтена ваттхуна̄ чодетва̄ са̄ретва̄ н̃аттисампада̄йа анусса̄ванасампада̄йа там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметаббам̣. евампи аладжджӣ на̄ма ‘‘етампи наттхи, етампи наттхӣ’’ти вадеййа, пат̣ин̃н̃ам̣ на дадеййа, атха ким̣ ка̄таббанти? евампи аладжджисса пат̣ин̃н̃а̄йа ева а̄паттийа̄ ка̄ретаббам̣ йатха̄ там̣ типит̣акачӯл̣а̄бхайаттхерена̄ти. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.385-386) ‘‘евам̣ ладжджина̄ чодийама̄но аладжджӣ бахӯсупи ваттхӯсу уппаннесу пат̣ин̃н̃ам̣ на дети, со ‘нева суддхо’ти ваттаббо, на ‘асуддхо’ти, джӣваматако на̄ма а̄макапӯтико на̄ма чеса. саче панасса ан̃н̃ампи та̄дисам̣ ваттху уппаджджати, на виниччхитаббам̣, татха̄ на̄ситакова бхависсатӣ’’тиа̄ди.

235. евам̣ винайадхаралаккхан̣ан̃ча чхат̣т̣ха̄наолоканан̃ча видитва̄ ида̄ни…пе… виниччхайо ведитабботи йоджана̄. киматтханти а̄ха ‘‘йа̄ са̄…пе… джа̄нанаттха’’нти. йа̄ са̄ пуббе вуттаппабхеда̄ чодана̄ аттхи, тасса̄йева сампаттивипаттиджа̄нанаттхам̣ а̄димаджджхапаайоса̄на̄дӣнам̣ васена виниччхайо ведитаббо, на авуттачодана̄пабхедаджа̄нанаттханти аттхо. сеййатхиданти пуччханаттхе нипа̄то, со виниччхайо катамоти аттхо.

чодана̄йа кати мӯла̄ни, кати ваттхӯни, кати бхӯмийоти еттха ‘‘катиха̄ка̄рехӣ’’типи ваттаббам̣. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 362) чодана̄кан̣д̣е ‘‘чодана̄йа кати мӯла̄ни, кати ваттхӯни, кати бхӯмийо, катиха̄ка̄рехи чодетӣ’’ти. меттачитто ваккха̄ми, но досантароти етассапи парато ‘‘чодана̄йа има̄ пан̃ча бхӯмийо. катамехи двӣха̄ка̄рехи чодети, ка̄йена ва̄ чодети, ва̄ча̄йа ва̄ чодети, имехи двӣха̄ка̄рехи чодетӣ’’ти ваттаббам̣. касма̄? чодана̄кан̣д̣е (пари. 362) татха̄ виджджама̄натоти. паннарасасу дхаммесу патит̣т̣ха̄таббанти парисуддхака̄йасама̄ча̄рата̄, парисуддхавачӣсама̄ча̄рата̄, меттачитте паччупат̣т̣хитата̄, бахуссутата̄, убхайапа̄тимоккхасва̄гатата̄, ка̄лена вачаната̄, бхӯтена вачаната̄, сан̣хена вачаната̄, аттхасан̃хитена вачаната̄, меттачитто хутва̄ вачаната̄, ка̄рун̃н̃ата̄, хитесита̄, анукампата̄, а̄паттивут̣т̣ха̄ната̄, винайапуреккха̄рата̄ти. вуттан̃хетам̣ упа̄липан̃чаке (пари. 436) ‘‘чодакенупа̄ли бхиккхуна̄ парам̣ чодетука̄мена евам̣ паччавеккхитаббам̣ – парисуддхака̄йасама̄ча̄ро ну кхомхи…пе… парисуддхавачӣсама̄ча̄ро ну кхомхи…пе… меттам̣ ну кхо ме читтам̣ паччупат̣т̣хитам̣ сабрахмача̄рӣсу…пе… бахуссуто ну кхомхи сутадхаро сутасанничайо…пе… убхайа̄ни кхо ме па̄тимоккха̄ни виттха̄рена сва̄гата̄ни…пе… ка̄лена ваккха̄ми, но ака̄лена, бхӯтена ваккха̄ми, но абхӯтена, сан̣хена ваккха̄ми, но пхарусена, аттхасан̃хитена ваккха̄ми, но анаттхасан̃хитена, меттачитто ваккха̄ми, но досантаро…пе… ка̄рун̃н̃ата̄, хитесита̄, анукампата̄, а̄паттивут̣т̣ха̄ната̄, винайапуреккха̄рата̄’’ти.

таттха ка̄рун̃н̃ата̄ти ка̄рун̣икабха̄во. имина̄ карун̣а̄ ча карун̣а̄пуббабха̄го ча дассито. хитесита̄ти хитагавесаната̄. анукампата̄ти тена хитена сам̣йоджаната̄. а̄паттивут̣т̣ха̄ната̄ти а̄паттито вут̣т̣ха̄петва̄ суддханте патит̣т̣ха̄паната̄. ваттхум̣ чодетва̄ са̄ретва̄ пат̣ин̃н̃ам̣ а̄ропетва̄ йатха̄пат̣ин̃н̃а̄йа каммакаран̣ам̣ винайапуреккха̄рата̄ на̄ма. амӯлакампи самӯлакампи ‘‘мӯла’’нти гахетва̄ вадантӣти а̄ха ‘‘две мӯла̄нӣ’’ти. ка̄лена ваккха̄мӣтиа̄дӣсу еко екам̣ ока̄сам̣ ка̄ретва̄ чоденто ка̄лена вадати на̄ма. сан̇гхамаджджхе ган̣амаджджхе сала̄каггайа̄гуаггавитаккама̄л̣акабхиккха̄ча̄рамаггаа̄санаса̄ла̄дӣсу, упат̣т̣ха̄кехи парива̄ритаккхан̣е ва̄ чоденто ака̄лена вадати на̄ма. таччхена ваттхуна̄ чоденто бхӯтена вадати на̄ма. туччхена чоденто абхӯтена вадати на̄ма. ‘‘амбхо махаллака париса̄вачара пам̣сукӯлика дхаммакатхика патирӯпам̣ тава ида’’нти ваданто пхарусена вадати на̄ма. ‘‘бханте, махаллака̄ париса̄вачара̄ пам̣сукӯлика̄ дхаммакатхика̄ патирӯпам̣ тумха̄кам̣ ида’’нти ваданто сан̣хена вадати на̄ма. ка̄ран̣анисситам̣ катва̄ ваданто аттхасан̃хитена вадати на̄ма. меттачитто ваккха̄ми, но досантароти меттачиттам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ ваккха̄ми, на дут̣т̣хачитто хутва̄. сачче ча акуппе ча̄ти вачӣсачче ча акуппата̄йа ча. чудитакена хи саччан̃ча ваттаббам̣, копо ча на ка̄таббо, аттана̄ ча на куччхитаббам̣, паро ча на гхат̣т̣етабботи аттхо.

имасмим̣ т̣ха̄не ‘‘сан̇гхена отин̣н̣а̄нотин̣н̣ам̣ джа̄нитаббам̣ – анувиджджакена йена дхаммена йена винайена йена саттхуса̄санена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, татха̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметабба’’нти ваттаббам̣. вуттан̃хетам̣ чодана̄кан̣д̣е (пари. 363) ‘‘чодакена катхам̣ пат̣ипаджджитаббам̣? чудитакена катхам̣ пат̣ипаджджитаббам̣? сан̇гхена катхам̣ пат̣ипаджджитаббам̣? анувиджджакена катхам̣ пат̣ипаджджитаббам̣? чодакена катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? чодакена пан̃часу дхаммесу патит̣т̣ха̄йа паро чодетаббо. ка̄лена ваккха̄ми но ака̄лена, бхӯтена ваккха̄ми но абхӯтена, сан̣хена ваккха̄ми но пхарусена, аттхасан̃хитена ваккха̄ми но анаттхасан̃хитена, меттачитто ваккха̄ми но досантароти. чодакена евам̣ пат̣ипаджджитаббам̣. чудитакена катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? чудитакена двӣсу дхаммесу патит̣т̣ха̄таббам̣ сачче ча акуппе ча. чудитакена евам̣ пат̣ипаджджитаббам̣. сан̇гхена катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? сан̇гхена отин̣н̣а̄нотин̣н̣ам̣ джа̄нитаббам̣. сан̇гхена евам̣ пат̣ипаджджитаббам̣. анувиджджакена катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? анувиджджакена йена дхаммена йена винайена йена саттхуса̄санена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, татха̄ там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметаббам̣. анувиджджакена евам̣ пат̣ипаджджитабба’’нти.

ат̣т̣хакатха̄йампи (пари. ат̣т̣ха. 362-363) ‘‘чодана̄йа ко а̄дӣтиа̄дипуччха̄нам̣ виссаджджане сачче акуппе ча̄ти еттха сачче патит̣т̣ха̄таббам̣ акуппе ча, йам̣ катам̣ ва̄ акатам̣ ва̄, тадева ваттаббам̣, на чодаке ва̄ анувиджджаке ва̄ сан̇гхе ва̄ копо уппа̄детаббо. отин̣н̣а̄нотин̣н̣ам̣ джа̄нитаббанти отин̣н̣ан̃ча анотин̣н̣ан̃ча вачанам̣ джа̄нитаббам̣. татра̄йам̣ джа̄нанавидхи – еттака̄ чодакасса пуббакатха̄, еттака̄ паччхимакатха̄, еттака̄ чудитакасса пуббакатха̄, еттака̄ паччхимакатха̄ти джа̄нитабба̄. чодакасса пама̄н̣ам̣ ган̣хитаббам̣, чудитакасса пама̄н̣ам̣ ган̣хитаббам̣, анувиджджакасса пама̄н̣ам̣ ган̣хитаббам̣. анувиджджако аппаматтакампи аха̄пенто ‘а̄вусо, саманна̄харитва̄ уджум̣ катва̄ а̄хара̄’ти ваттаббо, сан̇гхена евам̣ пат̣ипаджджитаббам̣. йена дхаммена йена винайена йена саттхуса̄санена там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасамматӣти еттха дхаммоти бхӯтам̣ ваттху. винайоти чодана̄ чева са̄ран̣а̄ ча. саттхуса̄сананти н̃аттисампада̄ чева анусса̄ванасампада̄ ча. етена хи дхаммена ча винайена ча саттхуса̄санена ча адхикаран̣ам̣ вӯпасаммати, тасма̄ анувиджджакена бхӯтена ваттхуна̄ чодетва̄ а̄паттим̣ са̄ретва̄ н̃аттисампада̄йа чева анусса̄ванасампада̄йа ча там̣ адхикаран̣ам̣ вӯпасаметаббам̣, анувиджджакена евам̣ пат̣ипаджджитабба’’нти а̄гатам̣, тасма̄ ваттаббаметтакам̣ двайанти.

евам̣ екадесена чодана̄кан̣д̣анайам̣ дассетва̄ ида̄ни екадесенева маха̄сан̇га̄манайам̣ дассенто ‘‘анувиджджакена чодако пуччхитаббо’’тиа̄дима̄ха. таттха йам̣ кхо твам̣, а̄вусо, имам̣ бхиккхум̣ чодеси, кимхи нам̣ чодесӣти чодана̄са̄ман̃н̃ато вуттам̣, па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 237) пана пава̄ран̣ат̣т̣хапанавасена чоданам̣ сандха̄йа ‘‘йам̣ кхо твам̣, а̄вусо, имасса бхиккхуно пава̄ран̣ам̣ т̣хапесӣ’’ти вуттам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

евам̣ екадесена маха̄сан̇га̄манайам̣ дассетва̄ ида̄ни екадесенева чӯл̣асан̇га̄манайам̣ дассетум̣ ‘‘сан̇га̄ма̄вачарена бхиккхуна̄’’тиа̄дима̄ха. таттха сан̇га̄ма̄вачарена бхиккхуна̄ти сан̇га̄мо вуччати адхикаран̣авиниччхайаттха̄йа сан̇гхасаннипа̄то. татра хи аттапаччаттхика̄ чева са̄санапаччаттхика̄ ча уддхаммам̣ уббинайам̣ саттхуса̄санам̣ дӣпента̄ самосаранти веса̄лика̄ ваджджипуттака̄ вийа. йо бхиккху тесам̣ паччаттхика̄нам̣ ладдхим̣ маддитва̄ сакава̄дадӣпанаттха̄йа таттха авачарати, аджджхога̄хетва̄ виниччхайам̣ паваттети, со сан̇га̄ма̄вачаро на̄ма йасаттхеро вийа, тена сан̇га̄ма̄вачарена бхиккхуна̄ сан̇гхам̣ упасан̇камантена нӣчачиттена сан̇гхо упасан̇камитаббо. нӣчачиттена̄ти ма̄наддхаджам̣ нипа̄тетва̄ нихатама̄начиттена. раджохаран̣асамена̄ти па̄дапун̃чханасамена, йатха̄ раджохаран̣асса сам̣килит̣т̣хе ва̄ асам̣килит̣т̣хе ва̄ па̄де пун̃чхийама̄не нева ра̄го на досо, евам̣ ит̣т̣ха̄нит̣т̣хесу араджджантена адуссантена̄ти аттхо. йатха̄патирӯпе а̄санети йатха̄патирӯпам̣ а̄санам̣ н̃атва̄ аттано па̄пун̣анат̣т̣ха̄не тхера̄нам̣ бхиккхӯнам̣ пит̣т̣хим̣ адассетва̄ нисӣдитаббам̣.

ана̄на̄катхикена̄ти на̄на̄видхам̣ там̣ там̣ анаттхакатхам̣ акатхентена. атираччха̄накатхикена̄ти дит̣т̣хасутамутампи ра̄джакатха̄дикам̣ тираччха̄накатхам̣ акатхентена. са̄мам̣ ва̄ дхаммо бха̄ситабботи сан̇гхасаннипа̄тат̣т̣ха̄не каппийа̄каппийасанниссита̄ ва̄ рӯпа̄рӯпапариччхедасаматхача̄равипассана̄ча̄рат̣т̣ха̄нанисаджджаватта̄диниссита̄ ва̄ катха̄ дхаммо на̄ма. еварӯпо дхаммо сайам̣ ва̄ бха̄ситаббо, паро ва̄ аджджхеситаббо. йо бхиккху татха̄рӯпим̣ катхам̣ катхетум̣ пахоти, со ваттаббо ‘‘а̄вусо, сан̇гхамаджджхамхи пан̃хе уппанне твам̣ катхеййа̄сӣ’’ти. арийо ва̄ тун̣хӣбха̄во на̄тиман̃н̃итабботи арийа̄ тун̣хӣ нисӣданта̄ на ба̄лапутхуджджана̄ вийа нисӣданти, ан̃н̃атарам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ва нисӣданти. ити каммат̣т̣ха̄наманасика̄равасена тун̣хӣбха̄во арийо тун̣хӣбха̄во на̄ма, со на̄тиман̃н̃итаббо, ‘‘ким̣ каммат̣т̣ха̄на̄нуйогена̄’’ти на̄ваджа̄нитаббо, аттано патирӯпам̣ каммат̣т̣ха̄нам̣ гахетва̄ва нисӣдитаббанти аттхо.

на упаджджха̄йо пуччхитабботи ‘‘ко на̄ма туйхам̣ упаджджха̄йо’’ти на пуччхитаббо. еса найо саббаттха. на джа̄тӣти ‘‘кхаттийаджа̄тийо твам̣ бра̄хман̣аджа̄тийо’’ти евам̣ джа̄ти на пуччхитабба̄. на а̄гамоти ‘‘дӣгхабха̄н̣ако твам̣ маджджхимабха̄н̣ако’’ти евам̣ а̄гамо на пуччхитаббо. кулападесопи кхаттийакула̄дивасенева ведитаббо. атрасса пемам̣ ва̄ досо ва̄ти татра пуггале етесам̣ ка̄ран̣а̄нам̣ ан̃н̃атаравасена пемам̣ ва̄ бхавеййа досо ва̄.

но парисакаппикена̄ти парисакаппакена париса̄нувидха̄йакена на бхавитаббам̣, йам̣ париса̄йа руччати, тадева чететва̄ каппетва̄ на катхетаббанти аттхо. на хаттхамудда̄ дассетабба̄ти катхетаббе ча акатхетаббе ча сан̃н̃а̄джананаттхам̣ хаттхавика̄ро на ка̄таббо.

аттхам̣ анувидхийантена̄ти виниччхайапат̣иведхамева саллаккхентена, ‘‘идам̣ суттам̣ упалаббхати, имасмим̣ виниччхайе идам̣ ваккха̄мӣ’’ти евам̣ паритулайантена нисӣдитаббанти аттхо. на ча а̄сана̄ вут̣т̣ха̄таббанти на а̄сана̄ вут̣т̣ха̄йа саннипа̄таман̣д̣але вичаритаббам̣. винайадхаре хи ут̣т̣хите сабба̄ париса̄ вут̣т̣хаханти, тасма̄ на вут̣т̣ха̄таббам̣. на вӣтиха̄таббанти на виниччхайо ха̄петаббо. на куммагго севитабботи на а̄патти дӣпетабба̄. аса̄хасикена бхавитаббанти на сахаса̄ ка̄рина̄ бхавитаббам̣, на сахаса̄ дуруттавачанам̣ катхетаббанти аттхо. вачанаккхамена̄ти дуруттава̄чам̣ кхаманасӣлена. хитапарисаккина̄ти хитесина̄ хитагавесина̄ карун̣а̄ ча карун̣а̄пуббабха̄го ча упат̣т̣ха̄петабботи айам̣ пададвайепи адхиппа̄йо. анасуруттена̄ти на асуруттена, асуруттам̣ вуччати вигга̄хикакатха̄сан̇кха̄там̣ асундаравачанам̣, там̣ на катхетаббанти аттхо. атта̄ париггахетабботи ‘‘виниччхинитум̣ вӯпасаметум̣ саккхисса̄ми ну кхо, но’’ти евам̣ атта̄ париггахетаббо, аттано пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббанти аттхо. паро париггахетабботи ‘‘ладжджийа̄ ну кхо айам̣ париса̄ сакка̄ сан̃н̃а̄петум̣, уда̄ху но’’ти евам̣ паро париггахетаббо. чодако париггахетабботи ‘‘дхаммачодако ну кхо, но’’ти евам̣ париггахетаббо. чудитако париггахетабботи ‘‘дхаммачудитако ну кхо, но’’ти евам̣ париггахетаббо. адхаммачодако париггахетабботи тасса пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббам̣. сесесупи есева найо.

вуттам̣ аха̄пентена̄ти чодакачудитакехи вуттавачанам̣ аха̄пентена. авуттам̣ апака̄сентена̄ти аносат̣ам̣ ваттхум̣ апака̄сентена. мандо ха̄сетабботи мандо момӯл̣хо пагган̣хитаббо, ‘‘нану твам̣ кулапутто’’ти уттеджетва̄ ануйогаваттам̣ катха̄петва̄ тасса ануйого ган̣хитаббо. бхӣру асса̄сетабботи йасса сан̇гхамаджджхам̣ ва̄ ган̣амаджджхам̣ ва̄ аносат̣апуббатта̄ са̄раджджам̣ уппаджджати, та̄дисо ‘‘ма̄ бха̄йи, виссаттхо катхайа̄хи, майам̣ те упаттхамбха̄ бхависса̄ма̄’’ти ватва̄пи ануйогаваттам̣ катха̄петаббо. чан̣д̣о ниседхетабботи апаса̄ретаббо таджджетаббо. асучи вибха̄ветабботи аладжджим̣ пака̄сетва̄ а̄паттим̣ деса̄петаббо. уджумаддавена̄ти йо бхиккху уджу сӣлава̄ ка̄йаван̇ка̄дирахито, со маддавенева упачаритаббо. дхаммесу ча пуггалесу ча̄ти еттха йо дхаммагаруко хоти, на пуггалагаруко, айамева дхаммесу ча пуггалесу ча маджджхаттоти ведитаббо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

чодана̄дивиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

екатим̣сатимо париччхедо.