3. бхесаджджа̄дикаран̣авиниччхайакатха̄
15. евам̣ париккха̄равиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни бхесаджджакаран̣апариттапат̣исантха̄ра̄нам̣ виниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘бхесаджджа̄’’тиа̄дима̄ха. таттха бхисаккасса идам̣ каммам̣ бхесаджджам̣. ким̣ там̣? тикиччханам̣. карийате каран̣ам̣, бхесаджджасса каран̣ам̣ бхесаджджакаран̣ам̣, веджджакаммакаран̣анти вуттам̣ хоти. парисамантато та̄йати раккхатӣти париттам̣, а̄раккха̄ти аттхо. пат̣исантхаран̣ам̣ пат̣исантха̄ро, аттана̄ саддхим̣ ан̃н̃есам̣ самбандхакаран̣анти аттхо. таттха йо виниччхайо ма̄тика̄йам̣ ‘‘бхесаджджакаран̣ампи ча париттам̣, пат̣исантха̄ро’’ти (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. гантха̄рамбхакатха̄) майа̄ вутто, тасмим̣ самабхинивит̣т̣хе бхесаджджакаран̣авиниччхайе. сахадхаммо етесанти сахадхаммика̄, тесам̣, екасса саттхуно са̄сане сахасиккхама̄надхамма̄нанти аттхо. атха ва̄ сахадхамме нийутта̄ сахадхаммика̄, тесам̣, сахадхаммасан̇кха̄те сиккха̄паде сиккхама̄набха̄вена нийутта̄нанти аттхо. виват̣т̣анисситасӣла̄дийуттабха̄вена саматта̄ самасӣласаддха̄пан̃н̃а̄нам̣. етена дуссӣла̄нам̣ бхинналаддхика̄нан̃ча ака̄тумпи лаббхатӣти дассети.
н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато ва̄ти аттано ва̄ тесам̣ ва̄ н̃а̄такапава̄ритат̣т̣ха̄нато. на карийиттха̄ти аката̄, айуттавасена акатапубба̄ вин̃н̃атти акатавин̃н̃атти. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 186) пана ‘‘акатавин̃н̃аттийа̄ти на вин̃н̃аттийа̄. са̄ хи ананун̃н̃а̄татта̄ ката̄пи аката̄ вийа̄ти акатавин̃н̃атти, ‘вадеййа̄тха бханте йенаттхо’ти евам̣ акатат̣т̣ха̄не вин̃н̃атти акатавин̃н̃аттӣти ликхита’’нти вуттам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.185) ‘‘гила̄насса аттха̄йа аппава̄ритат̣т̣ха̄нато вин̃н̃аттийа̄ анун̃н̃а̄татта̄ ката̄пи аката̄ вийа̄ти акатавин̃н̃атти, ‘вада бханте паччайена̄’ти евам̣ акатапава̄ран̣ат̣т̣ха̄не ча вин̃н̃атти акатавин̃н̃аттӣ’’ти.
16. пат̣ийа̄дийатӣти сампа̄дети. ака̄тум̣ на ват̣т̣атӣти еттха дуккат̣анти ваданти, айуттата̄васена панеттха акаран̣аппат̣иккхепо вутто, на а̄паттивасена̄ти гахетаббам̣. саббам̣ парикаммам̣ ана̄масантена̄ти ма̄туга̄масарӣра̄дӣнам̣ ана̄ма̄сатта̄ вуттам̣. йа̄ва н̃а̄така̄ на пассантӣти йа̄ва тасса н̃а̄така̄ на пассанти. ‘‘титтхийабхӯта̄нам̣ ма̄та̄питӯнам̣ сахаттха̄ да̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 186) вуттам̣.
17. питу бхагинӣ питуччха̄. ма̄ту бха̄та̄ ма̄туло. наппахонтӣти ка̄тум̣ на сакконтӣти т̣ӣка̄су вуттам̣. ‘‘тесам̣йева сантакам̣ бхесаджджам̣ гахетва̄ кевалам̣ йоджетва̄ да̄табба’’нти ватва̄ ‘‘саче пана наппахонти йа̄чанти ча, детха но бханте, тумха̄кам̣ пат̣идасса̄ма̄’’ти вуттатта̄ пана тесам̣ бхесаджджасса аппахонакатта̄ бхесаджджамева йа̄чантӣти ат̣т̣хакатха̄дхиппа̄йо диссати, вӣмам̣ситаббо. на йа̄чантӣти ладжджа̄йа на йа̄чанти, га̄равена ва̄. ‘‘а̄бхогам̣ катва̄’’ти вуттатта̄ ан̃н̃атха̄ дентасса а̄паттийева. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.18) пана ‘‘а̄бхогам̣ катва̄ти идам̣ каттаббакаран̣адассанавасена вуттам̣, а̄бхогам̣ пана акатва̄пи да̄тум̣ ват̣т̣атӣти тӣсу ган̣т̣хипадесу ликхита’’нти вуттам̣. пора̄н̣ат̣ӣка̄йампи тадева гахетва̄ ликхитам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.185) пана там̣ вачанам̣ пат̣иккхиттам̣. вуттан̃хи таттха кечи пана ‘‘а̄бхогам̣ акатва̄пи да̄тум̣ ват̣т̣атӣти ваданти, там̣ на йуттам̣ бхесаджджакаран̣асса, па̄л̣ийам̣ ‘ана̄патти бхиккху па̄ра̄джикасса, а̄патти дуккат̣асса̄’ти евам̣ антара̄паттидассанавасена са̄ман̃н̃ато пат̣иккхиттатта̄, ат̣т̣хакатха̄йам̣ авуттаппака̄рена каронтасса суттенева а̄паттисиддха̄ти дат̣т̣хабба̄. тенева ат̣т̣хакатха̄йампи ‘тесан̃н̃ева сантака’нтиа̄ди вутта’’нти.
ете даса н̃а̄таке т̣хапетва̄ти тесам̣ путтанатта̄дайопи таппат̣ибаддхатта̄ н̃а̄така̄ ева̄ти тепи еттхева сан̇гахита̄. тена ан̃н̃есанти имина̄ ан̃н̃а̄така̄нам̣ гахан̣ам̣ ведитаббам̣. тенева̄ха ‘‘етесам̣ путтапарампара̄йа̄’’тиа̄ди. кулапариват̣т̣а̄ти кула̄нам̣ пат̣ипа̄т̣и, кулапарампара̄ти вуттам̣ хоти. бхесаджджам̣ каронтасса̄ти йатха̄вуттавидхина̄ каронтасса, ‘‘та̄вака̄ликам̣ дасса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ акатва̄ дентассапи пана антара̄паттидуккат̣ам̣ вина̄ миччха̄джӣванам̣ ва̄ куладӯсанам̣ ва̄ на хотийева. тена̄ха ‘‘веджджакаммам̣ ва̄ куладӯсака̄патти ва̄ на хотӣ’’ти. н̃а̄така̄нан̃хи сантакам̣ йа̄читва̄пи гахетум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ таттха куладӯсана̄ди на сийа̄. са̄раттхадӣпанийампи (са̄раттха. т̣ӣ. 2.185) ‘‘майхам̣ дассанти кариссантӣти пачча̄са̄йа каронтассапи йа̄читва̄ гахетаббат̣т̣ха̄ната̄йа н̃а̄такесу веджджакаммам̣ ва̄ куладӯсака̄патти ва̄ на хотӣти вадантӣ’’ти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 186) пана ‘‘веджджакаммам̣ ва̄ куладӯсака̄патти ва̄ на хотӣти вачанато йа̄ва саттамо кулапариват̣т̣о, та̄ва бхесаджджам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти вадантӣ’’ти еттакамева вуттам̣. саббападесу виниччхайо ведитабботи ‘‘чӯл̣ама̄туйа̄’’тиа̄дӣсу саббападесу чӯл̣ама̄туйа̄ са̄микотиа̄дина̄ йоджетва̄ хет̣т̣ха̄ вуттанайенева виниччхайо ведитаббо.
упаджджха̄йасса а̄хара̄ма̄ти идам̣ упаджджха̄йена мама н̃а̄така̄нам̣ бхесаджджам̣ а̄харатха̄ти а̄н̣аттехи каттаббавидхидассанаттхам̣ вуттам̣. имина̄ ча са̄ман̣ера̄дӣнам̣ апачча̄са̄йапи параджанасса бхесаджджакаран̣ам̣ на ват̣т̣атӣти дассети. вуттанайенева парийеситва̄ти имина̄ ‘‘бхиккха̄ча̄раваттена ва̄’’тиа̄дина̄, ‘‘н̃а̄тиса̄ман̣ерехи ва̄’’тиа̄дина̄ ча вуттаматтхам̣ атидисати. апачча̄сӣсантена̄ти (ви. ви. т̣ӣ. 1.185) а̄гантукачора̄дӣнам̣ каронтенапи манусса̄ на̄ма упака̄рака̄ хонтӣти аттано техи ла̄бхам̣ апаттхайантена, пачча̄са̄йа каронтасса пана веджджакаммакуладӯсана̄дина̄ досо хотӣти адхиппа̄йо. еван̃хи упака̄ре кате са̄санасса гун̣ам̣ н̃атва̄ пасӣданти, сан̇гхасса ва̄ упака̄рака̄ хонтӣти каран̣е пана досо наттхи. кечи пана ‘‘апачча̄сӣсантена а̄гантука̄дӣнам̣ пат̣иккхиттапуггала̄нампи да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ на йуттам̣ каттабба̄каттаббат̣т̣ха̄навибха̄гасса нираттхакаттаппасан̇гато апачча̄сӣсантена ‘‘саббесампи да̄тум̣ ка̄тун̃ча ват̣т̣атӣ’’ти еттакаматтассева ваттаббато. апачча̄сӣсанан̃ча миччха̄джӣвакуладӯсана̄дидосаниседханаттхамева вуттам̣ на бхесаджджакаран̣асан̇кха̄та̄йа имисса̄ антара̄паттийа̄ муччанаттхам̣ а̄гантукачора̄дӣнам̣ анун̃н̃а̄та̄нам̣ да̄ненева та̄йа а̄паттийа̄ муччанатоти гахетаббам̣.
18. тенева апачча̄сӣсантенапи ака̄таббат̣т̣ха̄нам̣ дассетум̣ ‘‘саддхам̣ кула’’нтиа̄ди вуттам̣. ‘‘бхесаджджам̣ а̄чиккхатха̄’’ти вуттепи ‘‘ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пана катха̄ ка̄табба̄’’ти идам̣ парийа̄йатта̄ ват̣т̣ати. евам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена идан̃чидан̃ча гахетва̄ каронтӣти имина̄ парийа̄йена катхентассапи неваттхи досоти а̄чарийа̄. пуччхантӣти имина̄ дит̣т̣хадит̣т̣харогӣнам̣ парийа̄йенапи ватва̄ вичаран̣ам̣ айуттанти дассети. пуччхитассапи пана пачча̄сӣсантасса парийа̄йакатха̄пи на ват̣т̣атӣти ваданти. самуллапесӣти апачча̄сӣсанто ева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ катхам̣ самут̣т̣ха̄песи. а̄чарийабха̄готи винайа̄ча̄рам̣ акопетва̄ бхесаджджа̄чиккхан̣ена веджджа̄чарийабха̄го айанти аттхоти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.185) вуттам̣.
са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.185) пана ‘‘винайалаккхан̣ам̣ аджа̄нантасса ана̄чарийасса таданурӯпавоха̄ра̄самбхавато ӣдисасса ла̄бхасса уппатти на̄ма наттхӣти ‘а̄чарийабха̄го на̄ма айа’нти вуттам̣. винайе пакатан̃н̃уна̄ а̄чарийена лабхитаббабха̄го айанти вуттам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. ‘‘пуппхапӯджанаттха̄йа диннепи акаппийавоха̄рена видха̄насса айуттатта̄ ‘каппийавасена̄’ти вуттам̣, ‘пуппхам̣ а̄харатха̄’тиа̄дина̄ каппийавоха̄равасена̄ти аттхо’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. 2.185) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.185) пана ‘‘пуппхапӯджанаттха̄йапи сампат̣иччхийама̄нам̣ рӯпийам̣ аттано сантакаттабхаджанена ниссаггийамева̄ти а̄ха ‘каппийавасена га̄ха̄петва̄’ти. ‘амха̄кам̣ рӯпийам̣ на ват̣т̣ати, пуппхапӯджанаттхам̣ пуппхам̣ ват̣т̣атӣ’тиа̄дина̄ пат̣иккхипитва̄ каппийена каммена га̄ха̄петва̄ти аттхо’’ти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄ра̄джика 186) пана ‘‘каппийавасена̄ти амха̄кам̣ пуппхам̣ а̄нетха̄тиа̄дина̄. ‘пӯджам̣ ака̄сӣ’ти вуттатта̄ сайам̣ гахетум̣ на ват̣т̣атӣти вадантӣ’’ти еттакамева вуттам̣. айаметтха бхесаджджакаран̣авиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро.
19. евам̣ бхесаджджакаран̣авиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни париттакаран̣авиниччхайам̣ катхетума̄ха ‘‘паритте пана̄’’тиа̄ди. таттха йади ‘‘париттам̣ каротха̄’’ти вутте каронти, бхесаджджакаран̣ам̣ вийа гихикаммам̣ вийа ча хотӣти ‘‘на ка̄табба’’нти вуттам̣. ‘‘париттам̣ бхан̣атха̄’’ти вутте пана дхаммаджджхесанатта̄ анаджджхит̣т̣хенапи бхан̣итаббо дхаммо, пагева аджджхит̣т̣хена̄ти ‘‘ка̄табба’’нти вуттам̣, ча̄летва̄ суттам̣ паримаджджитва̄ти париттам̣ каронтена ка̄таббавидхим̣ дассети. ча̄летва̄ суттам̣ паримаджджитва̄ти идам̣ ва̄ ‘‘паритта̄н̣ам̣ еттха павесемӣ’’ти читтена евам̣ кате паритта̄н̣а̄ еттха павесита̄ на̄ма хотӣти вуттам̣. виха̄рато…пе… дуккат̣анти идам̣ ан̃н̃а̄таке гахат̣т̣хе сандха̄йа вуттанти ваданти. па̄десу удакам̣ а̄киритва̄ти идам̣ тасмим̣ десе ча̄риттавасена вуттам̣. таттха хи па̄л̣ийа̄ нисинна̄нам̣ бхиккхӯнам̣ па̄десу рогавӯпасамана̄диаттха̄йа удакам̣ син̃читва̄ париттам̣ ка̄тум̣ суттан̃ча т̣хапетва̄ ‘‘париттам̣ бхан̣атха̄’’ти ватва̄ гаччханти. еван̃хи карийама̄не йади па̄де апаненти, манусса̄ там̣ ‘‘аваман̇гала’’нти ман̃н̃анти ‘‘рого на вӯпасамессатӣ’’ти. тена̄ха ‘‘на па̄да̄ апанетабба̄’’ти.
матасарӣрадассане вийа кевале суса̄надассанепи идам̣ джа̄та̄нам̣ сатта̄нам̣ вайагаманат̣т̣ха̄нанти маран̣асан̃н̃а̄ уппаджджатӣти а̄ха ‘‘сӣватхикадассане…пе… маран̣ассатим̣ пат̣илабхисса̄ма̄ти гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. лесакаппам̣ акатва̄ самуппаннасуддхачиттена ‘‘парива̄раттха̄йа а̄гаччхантӯ’’ти вуттепи гантум̣ ват̣т̣атӣти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. 1.185) вуттам̣. етена асубхадассананти вачанаматтена лесакаппам̣ катва̄ евам̣ гате матасса н̃а̄така̄ пасӣдиссанти, да̄нам̣ дассанти, майам̣ ла̄бхам̣ лабхисса̄ма, упат̣т̣ха̄кам̣ лабхисса̄ма̄ти асуддхачиттена гантум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. каммат̣т̣ха̄насӣсена пана ‘‘маран̣ассатим̣ лабхисса̄ма̄’’тиа̄дина̄ суддхачиттена паккоситепи апаккоситепи гантум̣ ват̣т̣атӣти дӣпети. та̄лапан̣н̣асса паритталекханат̣т̣ха̄натта̄ париттасуттасса париттакаран̣асан̃н̃а̄н̣атта̄ та̄ни дисва̄ аманусса̄ париттасан̃н̃а̄йа апаккамантӣти а̄ха ‘‘та̄лапан̣н̣ам̣ пана париттасуттам̣ ва̄ хаттхе ва̄ па̄де ва̄ бандхитабба’’нти.
еттха ча а̄дито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва ‘‘а̄т̣а̄на̄т̣ийапариттам̣ (дӣ. ни. 3.275 а̄дайо) ва̄ бхан̣итабба’’нти еттакойева винайат̣т̣хакатха̄бхато па̄л̣имуттапариттакаран̣авиниччхайо, на пана тато парам̣ вутто, тасма̄ ‘‘идха пана̄’’тиа̄дико катха̄магго самантапа̄са̄дика̄йам̣ наттхи, тӣсу т̣ӣка̄супи там̣сам̣ван̣н̣ана̄найо наттхи, татха̄пи со суттат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатова̄ти там̣ дассетум̣ ‘‘идха пана а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттасса парикаммам̣ ведитабба’’нтиа̄дима̄ха. таттха идха̄ти ‘‘а̄т̣а̄на̄т̣ийапариттам̣ ва̄ бхан̣итабба’’нти вачане. пана̄ти висесаттхе нипа̄то. дӣгханика̄йе па̄тхикавагге а̄гатасса а̄т̣а̄на̄т̣ийапариттасса парикаммам̣ евам̣ ведитаббанти йоджана̄. йади пат̣хамамева на ваттаббам̣, атха ким̣ ка̄таббанти а̄ха ‘‘меттасутта’’нтиа̄ди. еван̃хи ладдха̄севанам̣ хутва̄ атиоджавантам̣ хоти.
пит̣т̣хам̣ ва̄ мам̣сам̣ ва̄ти ва̄-саддо анийаматтхо, тена маччхакхан̣д̣апӯвакхаджджака̄дайо сан̇ган̣ха̄ти. ота̄рам̣ лабхантӣти аттана̄ пийа̄йитакха̄данӣйанибаддхавасанат̣т̣ха̄нала̄бхата̄йа авата̄ран̣ам̣ лабханти. харитӯпалиттанти аллагомайалиттам̣. идан̃хи пора̄н̣акача̄риттам̣ бхӯмивисуддхакаран̣ам̣. парисуддхам̣…пе… нисӣдитаббанти имина̄ париттака̄ракасса бхиккхуно метта̄карун̣а̄васена читтависуддхипи иччхитабба̄ти дассети. еван̃хи сати упари ваккхама̄наубхайато раккха̄сам̣видха̄нена самети. т̣ӣка̄йам̣ (дӣ. ни. т̣ӣ. 3.282) пана ‘‘сарӣрасуддхипи иччхитабба̄ти дассетӣ’’ти вуттам̣. тадетам̣ вича̄ретаббам̣. на хи ‘‘ка̄йасуддхиматтена аманусса̄нам̣ пийо хотӣ’’ти вуттам̣, метта̄васенева пана вуттам̣. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘метта̄йа, бхиккхаве, четовимуттийа̄…пе… ека̄даса̄нисам̣са̄ па̄т̣икан̇кха̄. катаме ека̄даса? сукхам̣ супати, сукхам̣ пат̣ибуджджхати, на па̄пакам̣ супинам̣ пассати, манусса̄нам̣ пийо хоти, аманусса̄нам̣ пийо хотӣ’’тиа̄ди (а. ни. 11.15; пари. 331; ми. па. 4.4.6).
париттака̄рако…пе… сампарива̄ритена̄ти идам̣ париттакаран̣о ба̄хирато а̄раккха̄сам̣видха̄нам̣, ‘‘метта…пе… ваттабба’’нти аббхантарато а̄раккха̄сам̣видха̄нам̣, евам̣ убхайато раккха̄сам̣видха̄нам̣ хоти. еван̃хи аманусса̄ париттака̄ракасса антара̄йам̣ ка̄тум̣ на висаханти. ман̇галакатха̄ ваттабба̄ти аманусса̄нам̣ тосанаттха̄йа пан̣н̣а̄ка̄рам̣ катва̄ маха̄ман̇галакатха̄ катхетабба̄. евам̣ упари ваккхама̄нена ‘‘туйхам̣ пан̣н̣а̄ка̄раттха̄йа маха̄ман̇галакатха̄ вутта̄’’ти вачанена самети. т̣ӣка̄йам̣ пана ‘‘пуббупача̄равасена ваттабба̄’’ти вуттам̣. саббасаннипа̄тоти тасмим̣ виха̄ре тасмим̣ га̄маккхетте саббесам̣ бхиккхӯнам̣ саннипа̄то гхосетаббо ‘‘четийан̇ган̣е саббехи саннипатитабба’’нти. ана̄гантум̣на̄ма на лабхатӣти амануссо буддха̄н̣а̄бхайена ра̄джа̄н̣а̄бхайена ана̄гантум̣ на лабхати чатуннам̣ маха̄ра̄джӯнам̣ а̄н̣а̄т̣т̣ха̄нийатта̄. гахитака̄падесена амануссова пуччхито хотӣти ‘‘амануссагахитако ‘твам̣ ко на̄мо’ти пуччхитаббо’’ти вуттам̣. ма̄ла̄гандха̄дӣсӯти ма̄ла̄гандха̄дипӯджа̄су. а̄санапӯджа̄йа̄ти четийе буддха̄санапӯджа̄йа. пин̣д̣апа̄тети бхиккхусан̇гхасса пин̣д̣апа̄тада̄не. евам̣ ваттхуппадесена четана̄ вутта̄, тасма̄ паттида̄нам̣ самбхавати.
девата̄нанти йаккхасена̄патӣнам̣. вуттан̃хи а̄т̣а̄на̄т̣ийасутте (дӣ. ни. 3.283, 293) ‘‘имесам̣ йаккха̄нам̣ маха̄йаккха̄нам̣ сена̄патӣнам̣ маха̄сена̄патӣнам̣ уджджха̄петабба’’нтиа̄ди. а̄т̣а̄ти даббимукхасакун̣а̄. те а̄т̣а̄ наданти еттха̄ти а̄т̣а̄на̄дам̣, деванагарам̣, а̄т̣а̄на̄де катам̣ а̄т̣а̄на̄дийам̣, суттам̣. т̣ӣка̄йам̣ (дӣ. ни. т̣ӣ. 3.282) ‘‘париттам̣ бхан̣итаббанти еттха̄пи ‘меттачиттам̣ пуреча̄рикам̣ катва̄’ти ча ‘ман̇галакатха̄ ваттабба̄’ти ча ‘виха̄расса упаване’ти ча евама̄ди саббам̣ гихӣнам̣ париттакаран̣е вуттам̣ парикаммам̣ ка̄таббамева̄’’ти вуттам̣, евам̣ сати ат̣т̣хакатха̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 3.282) ‘‘етам̣ та̄ва гихӣнам̣ парикамма’’нти ватва̄ ‘‘саче пана бхиккхӯ’’тиа̄дина̄ висесаттхаджотакена пана-саддена саха вуччама̄нам̣ ‘‘идам̣ бхиккхӯнам̣ парикамма’’нти вачанам̣ нираттхакам̣ вийа хоти. ависесе хи сати бхедо ка̄таббо на сийа̄. бхиккхӯнан̃ча йатха̄вутта̄ва ба̄хира̄раккха̄ дуккара̄ хоти, тасма̄ гихӣнам̣ париттакаран̣е вуттапарикамме асампаджджама̄непи ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти но мати.
идам̣ пана идха а̄гатам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттапарикаммам̣ сутва̄ ‘‘идам̣ суттам̣ аманусса̄нам̣ амана̄пам̣, саджджха̄йантасса париттам̣ каронтасса аманусса̄ антара̄йам̣ кареййу’’нти ман̃н̃ама̄на̄ пора̄н̣а̄ чатӯхи маха̄ра̄джехи а̄рочитам̣ саббан̃н̃убуддхена деситам̣ мӯлабхӯтам̣ дӣгханика̄йе а̄гатам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийасуттам̣ (дӣ. ни. 3.275 а̄дайо) паха̄йа мӯласуттато га̄тха̄чхаккамева гахетва̄ авасесам̣ саббам̣ суттам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃ага̄тха̄йо паккхипитва̄ ‘‘а̄т̣а̄на̄т̣ийапаритта’’нти т̣хапесум̣, тампи париттам̣ амӯлабхӯтатта̄ екена̄ка̄рена дха̄ретум̣ асакконта̄ кечи сам̣кхиттена дха̄ренти, кечи виттха̄рена, кечи екачча̄ га̄тха̄йо паккхипанти, кечи никкхипанти, кечи бхиккхӯ там̣миссакапариттампи ман̇галакаран̣ака̄ла̄дӣсу ваттумависаханта̄ там̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃асутта̄нийева бхан̣анти, саббаметам̣ айуттам̣ вийа диссати. касма̄? чатта̄ропи маха̄ра̄джа̄но имам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣ сам̣видахама̄на̄ буддхаса̄сане аманусса̄нам̣ паса̄да̄йа, чатассаннам̣ париса̄нам̣ авихет̣хана̄йа ева сам̣видахим̣су, на ан̃н̃ена ка̄ран̣ена. вуттан̃хи таттха ‘‘таттха санти ул̣а̄ра̄ йаккха̄нива̄сино, йе имасмим̣ бхагавато па̄вачане аппасанна̄, тесам̣ паса̄да̄йа угган̣ха̄ту бханте бхагава̄ а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣ бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнам̣ упа̄сака̄нам̣ упа̄сика̄нам̣ гуттийа̄ раккха̄йа авихим̣са̄йа пха̄сувиха̄ра̄йа̄’’ти (дӣ. ни. 3.276).
самма̄самбуддхенапи имасса суттасса нигамане ‘‘угган̣ха̄тха бхиккхаве а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣, парийа̄пун̣а̄тха бхиккхаве а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣, дха̄ретха бхиккхаве а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣, аттхасам̣хита̄ бхиккхаве а̄т̣а̄на̄т̣ийа̄ раккха̄ бхиккхӯнам̣ бхиккхунӣнам̣ упа̄сака̄нам̣ упа̄сика̄нам̣ гуттийа̄ раккха̄йа авихим̣са̄йа пха̄сувиха̄ра̄йа̄’’ти (дӣ. ни. 3.295) бхиккхӯнам̣ дха̄ран̣ам̣ уййоджитам̣ а̄нисам̣сан̃ча пака̄ситам̣. ат̣т̣хакатха̄чарийехи ча ‘‘буддхабха̄сите екаккхарампи екападампи апанетаббам̣ на̄ма наттхӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ чатӯхи маха̄ра̄джехи сам̣видахитам̣ самма̄самбуддхена а̄хаччабха̄ситам̣ тиссо сан̇гӣтийо а̄рул̣хам̣ пакатиа̄т̣а̄на̄т̣ийасуттамева дха̄ретум̣ саджджха̄йитун̃ча йуттам̣, на бхагавата̄ абха̄ситам̣ тиссо сан̇гӣтийо ана̄рул̣хам̣ миссакасуттанти. дӣгханика̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 3.282) а̄гатам̣ идам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийапариттапарикаммам̣ пана пакатисаджджха̄йанава̄чана̄дим̣ сандха̄йа ат̣т̣хакатха̄чарийехи на вуттам̣, атха кхо гахат̣т̣хам̣ ва̄ паббаджитам̣ ва̄ амануссехи гахитака̄ле моча̄панаттха̄йа локийехи мантам̣ вийа бхан̣анам̣ сандха̄йа вуттам̣. вуттан̃хи таттха ‘‘амануссагахитако твам̣ ко на̄мосӣти пуччхитаббо’’тиа̄ди (дӣ. ни. ат̣т̣ха. 3.282).
а̄т̣а̄на̄т̣ийа̄ раккха̄ ча на̄ма на сакаласуттам̣, атха кхо ‘‘випассисса ча наматтхӯ’’ти падам̣ а̄дим̣ катва̄ чатуннам̣ маха̄ра̄джӯнам̣ васена чатуккхаттум̣ а̄гатам̣ ‘‘джинам̣ ванда̄ма готама’’нти падам̣ парийоса̄нам̣ катва̄ вуттасуттекадесойева. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘атха кхо вессаван̣о маха̄ра̄джа̄ бхагавато адхива̄санам̣ видитва̄ имам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийам̣ раккхам̣ абха̄сӣ’’ти а̄рабхитва̄ йатха̄вуттасуттекадесасса аваса̄не ‘‘айам̣ кхо ма̄риса̄ а̄т̣а̄на̄т̣ийа̄ раккха̄’’ти ниййа̄титатта̄. тасма̄ йатха̄ на̄ма бйаггха̄дайо аттано бхаккхам̣ вилумпанта̄нам̣ балавадут̣т̣хачитта̄ бхаванти, евам̣ аттана̄ гахитамануссам̣ моча̄пента̄нам̣ аманусса̄ падут̣т̣хачитта̄ хонти. ити татха̄ моча̄петум̣ а̄раддхака̄ле бхиккхӯнам̣ париссайавиноданаттхам̣ имам̣ а̄т̣а̄на̄т̣ийапариттапарикаммам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийехи вуттанти дат̣т̣хаббам̣. айам̣ париттакаран̣авиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро.
20. ана̄мат̣т̣хапин̣д̣апа̄тоти (ви. ви. т̣ӣ. 1.185) еттха амасийиттха̄ти а̄мат̣т̣хо, на а̄мат̣т̣хо ана̄мат̣т̣хо. пин̣д̣ам̣ пин̣д̣ам̣ хутва̄ пататӣти пин̣д̣апа̄то. ана̄мат̣т̣хо ча со пин̣д̣апа̄то ча̄ти татха̄, аггахитаагго, апарибхутто пин̣д̣апа̄тоти аттхо. сачепи каха̄пан̣аггханако хотӣти имина̄ да̄йакехи бахубйан̃джанена сампа̄детва̄ саккаччам̣ диннабха̄вам̣ дӣпети. тена вуттам̣ ‘‘саддха̄деййавинипа̄танам̣ наттхӣ’’ти, евам̣ саккаччам̣ саддха̄йа диннам̣ махаггхабходжанампи ма̄та̄питӯнам̣ датва̄ саддха̄деййавинипа̄танам̣ на̄ма на хоти, пагева аппаггхабходжанети адхиппа̄йо. ма̄та̄дипан̃чакам̣йева ватва̄ бхесаджджакаран̣е вийа апаресампи дасаннам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣти авуттатта̄ ан̃н̃есам̣ н̃а̄така̄нампи песетва̄ да̄тум̣ на ват̣т̣атӣти сиддхам̣, ‘‘виха̄рам̣ сампаттасса пана йасса кассачи а̄гантукасса ва̄’’ичча̄диваккхама̄натта̄ виха̄рам̣ сампатта̄нам̣ н̃а̄така̄нампи а̄гантукаса̄ман̃н̃ена да̄тум̣ ват̣т̣атӣти ча. тха̄лакети сан̇гхике кам̣са̄димайе тха̄лаке. паттопи еттха сан̇гайхати. на ват̣т̣атӣти имина̄ дуккат̣анти дассети. да̄марикачорасса̄ти раджджам̣ паттхентасса па̄кат̣ачорасса. адӣйама̄непи ‘‘на дентӣ’’ти куджджхантӣти самбандхо.
а̄мисасса дхаммасса ча ала̄бхена аттано парасса ча антаре самбхавантасса чхиддасса виварасса пат̣исантхаран̣ам̣ пидаханам̣ пат̣исантха̄ро. со пана дхамма̄мисавасена дувидхо. таттха а̄мисапат̣исантха̄рам̣ сандха̄йа ‘‘касса ка̄таббо, касса на ка̄таббо’’ти вуттам̣. а̄гантукасса ва̄…пе… ка̄таббойева̄ти вуттаматтхам̣ па̄кат̣ам̣ ка̄тум̣ ‘‘а̄гантукам̣ та̄ва̄’’тиа̄дима̄ха. кхӣн̣апариббайанти имина̄ агатибха̄вам̣ карун̣а̄т̣т̣ха̄натан̃ча дассети. тена ча таббидхура̄нам̣ самиддха̄нам̣ а̄гантукаттепи да̄тум̣ на ват̣т̣атӣти сиддхам̣ хоти. ‘‘апачча̄сӣсантена̄’’ти ватва̄ пачча̄сӣсанаппака̄рам̣ дассетум̣ ‘‘манусса̄ на̄ма̄’’тиа̄ди вуттам̣. ананун̃н̃а̄та̄нам̣ пана апачча̄сӣсантенапи да̄тум̣ на ват̣т̣ати саддха̄деййавинипа̄татта̄, пачча̄са̄йа пана сати куладӯсанампи хоти. убба̄сетва̄ти самантато тийоджанам̣ вилумпанте мануссе пала̄петва̄. варапоттхакачиттаттхаран̣анти анекаппака̄рам̣ иттхипуриса̄диуттамарӯпавичиттам̣ аттхаран̣ам̣. айам̣ пат̣исантха̄равиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро.
ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре
бхесаджджа̄дивиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма
татийо париччхедо.