29. катхинаттха̄равиниччхайакатха̄

226. евам̣ чатупаччайабха̄джанавиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни катхинавиниччхайам̣ катхетума̄ха ‘‘катхинанти еттха пана̄’’тиа̄ди. таттха катхинанти катамам̣ катхинам̣? самӯхапан̃н̃атти. на хи параматтхато катхинам̣ на̄ма еко дхаммо аттхи, пуримавассам̣вуттха̄ бхиккхӯ, анӯнапан̃чаваггасан̇гхо, чӣварама̄со, дхаммена самена уппанначӣварантиа̄дӣсу йесу на̄марӯпесу самуппаджджама̄несу тесам̣ на̄марӯпадхамма̄нам̣ самӯхасамава̄йасан̇кха̄там̣ самӯхапан̃н̃аттиматтамева катхинам̣. айаматтхо катхам̣ джа̄нитабботи? ‘‘тесан̃н̃ева дхамма̄нам̣ сан̇гахо самава̄йо на̄мам̣ на̄макаммам̣ на̄мадхеййам̣ нирутти бйан̃джанам̣ абхила̄по, йадидам̣ катхина’’нти парива̄рапа̄л̣ийам̣ (пари. 412) а̄гататта̄ ча, ‘‘тесан̃н̃ева дхамма̄нанти йесу рӯпа̄дидхаммесу сати катхинам̣ на̄ма хоти, тесам̣ самодха̄нам̣ миссӣбха̄во. на̄мам̣ на̄макаммантиа̄дина̄ пана ‘катхина’нти идам̣ бахӯсу дхаммесу на̄маматтам̣, на параматтхато еко дхаммо аттхӣти дассетӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (пари. ат̣т̣ха. 412) а̄гататта̄ ча, ‘‘йесу рӯпа̄дидхаммесӯти пуримавассам̣вуттха̄ бхиккхӯ, пан̃чахи анӯно сан̇гхо, чӣварама̄со, дхаммена самена самуппаннам̣ чӣваранти евама̄дӣсу йесу рӯпа̄рӯпадхаммесу. сатӣти сантесу. миссӣбха̄воти сам̣саггата̄ самӯхапан̃н̃аттиматтам̣. тена̄ха на параматтхато еко дхаммо аттхӣти дассетӣ’’ти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. парива̄ра 2.412) а̄гататта̄ ча джа̄нитабботи.

кенат̣т̣хена катхинанти? тхират̣т̣хена. касма̄ тхиранти? ана̄мантача̄раасама̄да̄нача̄раган̣абходжанайа̄вадаттхачӣварайочататтхачӣваруппа̄дасан̇кха̄те пан̃ча̄нисам̣се антокаран̣асаматтхата̄йа. вуттан̃хи са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.306) ‘‘пан̃ча̄нисам̣се антокаран̣асаматтхата̄йа тхиранти аттхо’’ти, татха̄ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.306) ваджирабуддхит̣ӣка̄йан̃ча (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306). атха ва̄ кенат̣т̣хена катхинанти? сан̇ган̣ханат̣т̣хена. катхам̣ сан̇ган̣ха̄тӣти? пан̃ча̄нисам̣се ан̃н̃аттха гантум̣ адатва̄ сан̇ган̣ха̄ти сан̇кхипитва̄ ган̣ха̄ти. вуттан̃хи винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘пан̃ча̄нисам̣се ан̃н̃аттха гантум̣ адатва̄ сан̇ган̣ханат̣т̣хена катхина’’нти.

катхина-саддо ка̄йа дха̄туйа̄ кена паччайена сиджджхатӣти? т̣ӣка̄чарийа̄ дха̄тупаччайе ачинтетва̄ аниппханнапа̄т̣ипадикавасенева ван̣н̣енти, тасма̄ айам̣ саддо рул̣хӣсуддхана̄мабхӯто аниппханнапа̄т̣ипадикасаддоти вуччати. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? тӣсупи винайат̣ӣка̄су (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.306; ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.306; ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306; кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘тхиранти аттхо’’ иччева ван̣н̣итатта̄. пан̃ча̄нисам̣се антокаран̣асаматтхата̄йа̄ти пана тхирата̄ часса хетупадамева. атха ва̄ катхина-саддо катхадха̄туйа̄ инапаччайена сиджджхати. катхам̣? катха сан̇гахан̣етимасса ладдхадха̄тусан̃н̃а̄дисса пан̃ча̄нисам̣се ан̃н̃аттха гантум̣ адатва̄ сан̇ган̣ха̄тӣти аттхе ‘‘ина саббаттха̄’’ти йогавибха̄гена ва̄ ‘‘супато ча̄’’ти еттха ча-саддена ва̄ инапаччайам̣ катва̄ параккхарам̣ нетва̄ катхинасаддато сйуппатта̄димхи кате рӯпам̣. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘сан̇ган̣ханат̣т̣хена̄’’ти вуттам̣ кан̇кха̄витаран̣ӣт̣ӣка̄па̄т̣хам̣ нисса̄йа вин̃н̃а̄йати. атха ва̄ кат̣ха киччхаджӣванети дха̄туто инапаччайам̣ катва̄ сиджджхати. айаматтхо ‘‘кат̣ха киччхаджӣване, муддхаджадутийанто дха̄ту, ино’’ти абхидха̄наппадӣпика̄т̣ӣка̄йам̣ вуттатта̄ вин̃н̃а̄йати.

бахӯ пана пан̣д̣ита̄ имам̣ па̄т̣хам̣йева гахетва̄ ‘‘катхина-саддо муддхаджадутийантойева хоти, на дантаджо’’ти ваданти чева ликханти ча, на паневам̣ екантато ваттаббам̣. касма̄? абхидха̄наппадӣпика̄т̣ӣка̄йам̣ каккхал̣апарийа̄йам̣ гун̣асаддабхӯтам̣ кат̣хинасаддам̣ сандха̄йа вуттам̣, на са̄санавоха̄рато на̄масаддабхӯтам̣. тенева̄ха ‘‘пан̃чакам̣ каккхал̣е’’ти. анекесу пана па̄л̣иат̣т̣хакатха̄дипоттхакесу джинаса̄санавоха̄рато на̄масаддабхӯто катхина-саддо дантаджойева йебхуййена пан̃н̃а̄йати, тенева ча ка̄ран̣ена абхидха̄наппадӣпика̄т̣ӣка̄йампи ван̣н̣авипарийа̄йе катхинантипи вуттам̣. атха ва̄ каттха сила̄гха̄йанти дха̄туто инапаччайам̣ катва̄ сасам̣йогаттхака̄рам̣ нисам̣йогам̣ катва̄ сиджджхати. айаматтхо сила̄гха̄дисуттасса вуттийам̣ ‘‘сила̄гха каттхане’’ти вачанато, садданӣтийан̃ча ‘‘каттханам̣ пасам̣сана’’нти ван̣н̣итатта̄ ча вин̃н̃а̄йати. идан̃ча вачанам̣ ‘‘идан̃хи катхинаваттам̣ на̄ма буддхаппасаттха’’нти ат̣т̣хакатха̄вачанена (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) самети. а̄чарийа̄ пана ‘‘кат̣хадха̄ту инапаччайо’’ти викаппетва̄ ‘‘кат̣ха саматтхане’’ти аттхам̣ ваданти, там̣ т̣ӣка̄су (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.306; ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.306; ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306; кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘тхиранти аттхо’’ти вачанам̣ анапеккхитва̄ ‘‘пан̃ча̄нисам̣се антокаран̣асаматтхата̄йа̄’’ти хетумева аттхабха̄вена гахетва̄ вуттам̣ сийа̄, там̣ пана тхирабха̄васса хетуйева.

катхам̣ виггахо ка̄табботи? айам̣ катхина-саддо чатӯсу падесу на̄мападам̣, пан̃часу на̄месу суддхана̄мам̣, чатӯсу суддхана̄месу рул̣хӣсуддхана̄мам̣, двӣсу па̄т̣ипадикасаддесу аниппханнапа̄т̣ипадикасаддо, тасма̄ виггахо на ка̄таббо. вуттан̃хи –

‘‘рул̣хӣкхйа̄там̣ нипа̄тан̃чу-пасагга̄лапанам̣ татха̄;

саббана̄микаметесу, на като виггахо чхасӯ’’ти.

айаматтхо ‘‘катхинанти…пе… тхиранти аттхо’’ти т̣ӣка̄су (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.306; ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.306; ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306; кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вачанато вин̃н̃а̄йати. атха ва̄ пан̃ча̄нисам̣се ан̃н̃аттха гантум̣ адатва̄ катхати сан̇ган̣ха̄тӣти катхинам̣, айам̣ вачанаттхо йатха̄вуттавинайаттхаман̃джӯса̄па̄т̣хавасена (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вин̃н̃а̄йати. атха ва̄ кат̣хати киччхена джӣватӣти катхино, руккхо, тасса есоти катхино, тхирабха̄во, со етасса аттхӣти катхинам̣, пан̃н̃аттиджа̄там̣ т̣ха-ка̄расса тха-ка̄рам̣ катва̄ катхинанти вуттам̣. айам̣ найо ‘‘кат̣ха киччхаджӣване’’ти дха̄тваттхасам̣ван̣н̣ана̄йа ча ‘‘пан̃ча̄нисам̣се антокаран̣асаматтхата̄йа тхиранти аттхо’’ти т̣ӣка̄вачанена (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.306; ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.306; ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306; кан̇кха̄. абхи. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ча саметӣти дат̣т̣хаббо. атха ва̄ катхӣйате сила̄гхате пасам̣сӣйате буддха̄дӣхӣти катхинам̣, айам̣ найо ‘‘каттха сила̄гха̄йа’’нти дха̄тваттхасам̣ван̣н̣ана̄йа ча ‘‘идан̃хи катхинаваттам̣ на̄ма буддхаппасаттха’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) ат̣т̣хакатха̄вачанена ча саметӣти дат̣т̣хаббо.

еттха пана сан̇кхепаручитта̄ а̄чарийасса саддалаккхан̣ам̣ авича̄ретва̄ аттхамева пуччхам̣ катва̄ виссаджджетум̣ ‘‘катхинам̣ аттхаритум̣ ке лабханти, ке на лабхантӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха ке лабхантӣти ке са̄дхентӣти аттхо. пан̃ча джана̄ лабхантӣти пан̃ча джана̄ са̄дхенти. катхинадуссасса хи да̄йака̄ паччхимакот̣ийа̄ чатта̄ро хонти, еко пат̣игга̄хакоти. ‘‘татра, бхиккхаве, йва̄йам̣ чатувагго бхиккхусан̇гхо т̣хапетва̄ тӣн̣и камма̄ни упасампадам̣ пава̄ран̣ам̣ аббха̄на’’нти чампеййаккхандхаке (маха̄ва. 388) вуттатта̄ на пан̃чаваггакаран̣ӣйанти гахетаббам̣. пат̣хамаппава̄ран̣а̄йа пава̄рита̄ти идам̣ вассаччхедам̣ акатва̄ вассам̣вуттхабха̄васандассанаттхам̣ вуттам̣ антара̄йена апава̄рита̄нампи вуттхавасса̄нам̣ катхинаттха̄расамбхавато. тенева ‘‘аппава̄рита̄ ва̄’’ти аватва̄ ‘‘чхиннавасса̄ ва̄ паччхимика̄йа упагата̄ ва̄ на лабхантӣ’’ти еттакамева вуттам̣. ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавасса̄пи налабхантӣти на̄на̄сӣма̄йа ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавасса̄ имасмим̣ виха̄ре катхинаттха̄рам̣ на лабхантӣти аттхо. саббети чхиннавасса̄дайо, анупагата̄пи таттхева сан̇гахита̄. а̄нисам̣санти катхина̄нисам̣сачӣварам̣. екам̣ аттхатачӣварам̣йева хи катхиначӣварам̣ на̄ма хоти, авасеса̄ни чӣвара̄ни ва̄ са̄т̣ака̄ ва̄ катхина̄нисам̣са̄йева на̄ма. ваккхати хи ‘‘авасесакатхина̄нисам̣се балававаттха̄ни васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа да̄табба̄нӣ’’ти. (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 226) итаресанти пуримика̄йа упагата̄нам̣.

со че паччхимика̄йа упасампаджджати, ган̣апӯрако чева хоти, а̄нисам̣сан̃ча лабхатӣти имина̄ са̄ман̣ера̄нам̣ вассӯпагаманам̣ анун̃н̃а̄там̣ хоти. со хи пуримика̄йа вассӯпагататта̄ а̄нисам̣сам̣ лабхати, паччхимика̄йа пана упасампаджджитатта̄ ган̣апӯрако хотӣти. саче пуримика̄йа упагата̄ катхинаттха̄ракусала̄ на хонтӣтиа̄дина̄ ‘‘ат̣т̣хадхаммаковидо бхиккху, катхинаттха̄рамарахатӣ’’ти винайавиниччхайе (ви. ви. 2704) а̄гататта̄ сайам̣ че ат̣т̣хадхаммакусало, сайамева аттхаритаббам̣. но че, ан̃н̃е ат̣т̣хадхаммакусале парийеситва̄ нетабба̄, евам̣ акатва̄ катхинам̣ аттхаритум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. катхинам̣ аттхара̄петва̄ти сака̄ритавачанена техи ба̄хирато а̄гататтхерехи сайам̣ катхинам̣ на аттхаритаббам̣, саббапуббакичча̄дикам̣ сам̣видахитва̄ те пуримика̄йа вассӯпагата̄ антосӣмат̣т̣хабхиккхӯйева аттхара̄петабба̄ти дассети, ан̃н̃атха̄ ан̃н̃о катхинам̣ аттхарати, ан̃н̃о а̄нисам̣сам̣ лабхатӣти а̄паджджати, на паневам̣ йуджджати. ваккхати хи ‘‘а̄нисам̣со пана итаресам̣йева хотӣ’’ти. да̄нан̃ча бхун̃джитва̄ти кха̄данӣйабходжанӣйабхӯтам̣ аннапа̄на̄дида̄нам̣ бхун̃джитва̄. на хи те ваттхуда̄нам̣ лабханти.

катхиначӣварам̣ дема̄ти да̄тум̣ ват̣т̣атӣти еттха ‘‘сан̇гхасса катхиначӣварам̣ дема̄’’ти ваттаббам̣. еван̃хи сати ‘‘идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппанна’’нти (маха̄ва. 307) каммава̄ча̄йа самети. атха ча пана пуббе катапаричайатта̄ ‘‘сан̇гхасса̄’’ти авуттепи сампада̄нам̣ па̄кат̣анти катва̄ авуттам̣ сийа̄ти. еттхеке а̄чарийа̄ ваданти ‘‘сан̇гхасса̄ти авуттепи ка̄ле диннам̣ сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти, татревам̣ ваттаббам̣ ‘‘на ка̄ле диннам̣ саббам̣ сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘йан̃ча ка̄лепи сан̇гхасса ва̄ идам̣ ака̄лачӣваранти, пуггаласса ва̄ идам̣ туйхам̣ даммӣтиа̄дина̄ найена диннам̣, етам̣ ака̄лачӣварам̣ на̄ма̄’’ти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ака̄лачиварасиккха̄падаван̣н̣ана̄) а̄гататта̄ пуггаликампи хотӣти вин̃н̃а̄йати, тасма̄ параммукха̄пи на̄мам̣ ватва̄ саммукха̄пи па̄дамӯле т̣хапетва̄ диннам̣ пуггаликамева хоти, на сан̇гхикам̣. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) ‘‘пуггаласса детӣти ‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’ти евам̣ параммукха̄ ва̄, па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘имам̣, бханте, тумха̄кам̣ даммӣ’ти евам̣ саммукха̄ ва̄ детӣ’’ти. евам̣ пуггалике сати там̣ чӣварам̣ сан̇гхасса бха̄джетаббам̣ хоти ва̄ на хоти ва̄ти? со пуггало аттано саддхивиха̄рикаантева̄сикабхӯтасса сан̇гхасса ва̄ ан̃н̃асса сахадхаммикасан̇гхасса ва̄ бха̄джетука̄мо бха̄джеййа, абха̄джетука̄мо ‘‘бха̄джетӯ’’ти на кеначи вачанӣйо. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘на хи пуггаласса а̄дисса диннам̣ кеначи бха̄джанӣйам̣ хотӣ’’ти т̣ӣка̄су а̄гаманато вин̃н̃а̄йати. атхеке а̄чарийа̄ евам̣ ваданти ‘‘катхинасса екам̣ мӯлам̣ сан̇гхоти (пари. 408) вуттатта̄ пуггалам̣ уддисса диннепи сан̇гха̄йаттам̣ сан̇гхикам̣ хоти. йатха̄ ким̣ ‘сӣма̄йа дамми, сена̄санасса даммӣ’ти вуттепи там̣ да̄нам̣ сан̇гхикам̣ хоти, йатха̄ ча ‘катхиначӣварам̣ даммӣ’ти вутте сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти.

татревам̣ вича̄ретаббам̣ – ‘‘катхинасса екам̣ мӯлам̣ сан̇гхо’’ти вачанам̣ (пари. 408) катхинасса мӯлам̣ катхинасса ка̄ран̣ам̣ дассети. йатха̄ хи мӯле виджджама̄не руккхо тит̣т̣хати, авиджджама̄не на тит̣т̣хати, тасма̄ мӯлам̣ руккхасса ка̄ран̣ам̣ хоти, патит̣т̣хам̣ хоти, евам̣ сан̇гхе виджджама̄не катхинам̣ хоти, но авиджджама̄не, тасма̄ сан̇гхо катхинасса мӯлам̣ катхинасса ка̄ран̣ам̣ на̄ма хоти. катхам̣ сан̇гхе виджджама̄не катхинам̣ хоти? саббантимена париччхедена чатуваггабхӯтена сан̇гхена аттха̄ра̄рахасса бхиккхуно н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа катхиначӣваре диннейева тена чӣварена аттхатам̣ катхинам̣ на̄ма хоти, но адинне, тасма̄ чатуваггасан̇гхе алаббхама̄не сахассаккхаттум̣ ‘‘катхинам̣ даммӣ’’ти вуттепи катхинам̣ на̄ма на хоти, тасма̄ упача̄расӣма̄йа париччхинне виха̄ре еко ва̄ две ва̄ тайо ва̄ чатта̄ро ва̄ бхиккхӯ вихаранти, таттха катхиначӣваре уппанне ан̃н̃ато парийеситва̄ чатуваггасан̇гхо еко пат̣игга̄хакоти пан̃чаннам̣ бхиккхӯнам̣ пӯран̣е сати катхинам̣ аттхаритум̣ лабхати, на̄сати, евам̣ сан̇гхе виджджама̄нейева катхинам̣ на̄ма хоти, но авиджджама̄не, тасма̄ сан̇гхасса катхинасса мӯлабхӯтатам̣ ка̄ран̣абхӯтатам̣ сандха̄йа ‘‘катхинасса екам̣ мӯлам̣ сан̇гхо’’ти вуттам̣. ‘‘катхина’’нти вутте сан̇гхикам̣йева хоти, но пуггаликанти адхиппа̄йо етасмим̣ па̄т̣хе на лаббхати. йатха̄ ким̣ ‘‘кичча̄дхикаран̣асса екам̣ мӯлам̣ сан̇гхо’’ти (чӯл̣ава. 219) еттха апалоканакамман̃аттикамман̃аттидутийакамман̃аттичатуттхакаммасан̇кха̄там̣ кичча̄дхикаран̣ам̣ чатувагга̄дике сан̇гхе виджджама̄нейева хоти, но авиджджама̄не, тасма̄ сан̇гхасса кичча̄дхикаран̣асса мӯлабхӯтатам̣ ка̄ран̣абхӯтатам̣ сандха̄йа ‘‘кичча̄дхикаран̣асса екам̣ мӯлам̣ сан̇гхо’’ти вуччати, евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣.

йадипи вуттам̣ ‘‘йатха̄ ‘сӣма̄йа дамми, сена̄санасса даммӣ’тиа̄дӣсу там̣ да̄нам̣ сан̇гха̄йаттамева хоти, татха̄ ‘катхина даммӣ’ти вутте пуггалам̣ уддисса диннепи сан̇гха̄йаттамева сан̇гхикамева хотӣ’’ти, татха̄пи евам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – ‘‘сӣма̄йа дамми, сена̄санасса даммӣ’’тиа̄дӣсу сӣма̄ ча сена̄санан̃ча да̄напат̣игга̄хака̄ на хонти, тасма̄ сӣмат̣т̣хасса ча сена̄санат̣т̣хасса ча сан̇гхасса а̄йаттам̣ хоти, пуггало пана да̄напат̣игга̄хакова, тасма̄ ‘‘имам̣ катхиначӣварам̣ иттханна̄масса бхиккхуно даммӣ’’ти параммукха̄ ва̄ тасса бхиккхуно па̄дамӯле т̣хапетва̄ саммукха̄ ва̄ диннам̣ катхам̣ сан̇гха̄йаттам̣ сан̇гхасантакам̣ бхавеййа, евам̣ сан̇гхасса апарин̣атам̣ пуггаликачӣварам̣ сан̇гхасса парин̣а̄меййа, навасу адхаммикада̄несу екам̣ бхавеййа, тасса чӣварасса пат̣иггахопи навасу адхаммикапат̣иггахесу еко бхавеййа, тасса чӣварасса парибхогопи навасу адхаммикапарибхогесу еко бхавеййа. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? нава адхаммика̄ни да̄на̄нӣти сан̇гхасса парин̣атам̣ ан̃н̃асан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ пуггаласса ва̄ парин̣а̄мети, четийасса парин̣атам̣ ан̃н̃ачетийасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ пуггаласса ва̄ парин̣а̄мети, пуггаласса парин̣атам̣ ан̃н̃апуггаласса ва̄ сан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ парин̣а̄мети, ‘‘нава адхаммика̄ парибхога̄’’ти а̄гатам̣ парива̄рапа̄л̣ин̃ча (пари. 329) ‘‘нава пат̣иггахапарибхога̄ти етесам̣йева да̄на̄нам̣ пат̣иггаха̄ ча парибхога̄ ча̄’’ти а̄гатам̣ ат̣т̣хакатхан̃ча (пари. ат̣т̣ха. 329) олокетва̄ вин̃н̃а̄йатӣти.

атха̄пи евам̣ ваданти – да̄йако сан̇гхаттхерасса ва̄ гантхадхутан̇гавасена абхин̃н̃а̄тасса ва̄ бхаттуддесакасса ва̄ пахин̣ати ‘‘амха̄кам̣ бхаттаггахан̣аттха̄йа ат̣т̣ха бхиккхӯ гахетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти, сачепи н̃а̄тиупат̣т̣ха̄кехи песитам̣ хоти, име тайо джана̄ пуччхитум̣ на лабханти. а̄рул̣ха̄йева ма̄тикам̣, сан̇гхато ат̣т̣ха бхиккхӯ уддиса̄петва̄ аттанавамехи гантаббам̣. касма̄? бхиккхусан̇гхасса хи ете бхиккхӯ нисса̄йа ла̄бхо уппаджджатӣти. гантхадхутан̇га̄дӣхи пана анабхин̃н̃а̄то а̄ва̄сикабхиккху пуччхитум̣ лабхати, тасма̄ тена ‘‘ким̣ сан̇гхато ган̣ха̄ми, уда̄ху йе джа̄на̄ми, техи саддхим̣ а̄гаччха̄мӣ’’ти ма̄тикам̣ а̄ропетва̄ йатха̄ да̄йака̄ ваданти, татха̄ пат̣ипаджджитаббанти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 325), ӣдисесу т̣ха̄несу ‘‘сан̇гхасса ла̄бхо пуггалам̣ упанисса̄йа уппаджджатӣ’’ти вачанам̣ упанидха̄йа ‘‘сан̇гхасса ла̄бхо пуггалам̣ нисса̄йа уппаджджати, пуггаласса паттала̄бхо сан̇гхам̣ а̄маситва̄ денто сан̇гха̄йатто хотӣ’’ти вин̃н̃а̄йатӣти.

имасмимпи вачане евам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – тасмим̣ ту нимантане на пуггалам̣йева нимантети, атха кхо сасан̇гхам̣ пуггалам̣ нимантети. таттха ту ‘‘сан̇гха’’нти аватва̄ ‘‘ат̣т̣ха бхиккхӯ’’ти вуттатта̄ ‘‘ким̣ сан̇гхато ган̣ха̄ми, уда̄ху йе джа̄на̄ми, техи саддхим̣ а̄гаччха̄мӣ’’ти анабхин̃н̃а̄то пуггало пуччхитум̣ лабхати. сан̇гхаттхерасса пана сан̇гхам̣ парихаритва̄ васитатта̄ ‘‘ат̣т̣ха бхиккхӯ’’ти вутте сан̇гхам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃есам̣ гахан̣ака̄ран̣ам̣ наттхи, гантхадхутан̇гавасена абхин̃н̃а̄тапуггалопи сан̇гхасса пун̃н̃анисситатта̄ ‘‘ат̣т̣ха бхиккхӯ’’ти вутте сан̇гхатойева ган̣ха̄ти, бхаттуддесакассапи девасикам̣ сан̇гхассева бхаттавича̄ран̣атта̄ ‘‘ат̣т̣ха бхиккхӯ’’ти вутте сан̇гхам̣ т̣хапетва̄ ан̃н̃есам̣ гахан̣ака̄ран̣ам̣ наттхи. евам̣ ‘‘ат̣т̣ха бхиккхӯ гахетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти саха сан̇гхена нимантитатта̄ ‘‘име тайо джана̄ пуччхитум̣ на лабхантӣ’’ти вуттам̣, на ‘‘твам̣ а̄гаччха̄хӣ’’ти пуггалассева нимантане сатипи сан̇гхам̣ гахетва̄ а̄гантаббатоти. евам̣ ‘‘ат̣т̣ха бхиккхӯ гахетва̄ а̄гаччхатха̄’’ти сасан̇гхассева пуггаласса нимантитатта̄ сан̇гхо гахетаббо хоти, на ‘‘тумхе а̄гаччхатха̄’’ти пуггалассева нимантитатта̄, тасма̄ ‘‘пуггаласса ла̄бхо сан̇гха̄йатто’’ти на сакка̄ ваттум̣, ат̣т̣хакатха̄дӣсу пакаран̣есупи ‘‘пуггалам̣ нисса̄йа сан̇гхасса ла̄бхо уппаджджати’’ иччева вутто, на ‘‘пуггаласса ла̄бхо сан̇гха̄йатто’’ти. чӣварала̄бхакхеттабхӯта̄су ат̣т̣хасу ма̄тика̄су ча ‘‘сан̇гхасса детӣ’’ти ча висум̣, ‘‘пуггаласса детӣ’’ти ча висум̣ а̄гатам̣. пуггаласса детӣти ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти евам̣ параммукха̄ ва̄, па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘‘имам̣ бханте тумха̄кам̣ даммӣ’’ти евам̣ саммукха̄ ва̄ детӣти.

ида̄ни пана чӣварам̣ да̄тука̄ма̄ упа̄сака̄ ва̄ упа̄сика̄йо ва̄ сайам̣ ана̄гантва̄ путтада̄са̄дайо а̄н̣а̄пента̄пи ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса тхерасса детха̄’’ти ватва̄ пуггалассева да̄пенти, са̄мам̣ гантва̄ даданта̄пи па̄дамӯле т̣хапетва̄ ва̄ хаттхе т̣хапетва̄ ва̄ хаттхена пхуса̄петва̄ ва̄ даданти ‘‘имам̣, бханте, чӣварам̣ тумхе уддисса еттакам̣ дханам̣ париччаджитва̄ катам̣, еван̃ча еван̃ча хаттхакаммам̣ катва̄ сампа̄дитам̣, тасма̄ тумхе нива̄сатха па̄рупатха парибхун̃джатха̄’’тиа̄дӣни ваданти, тасса пуггаласса парибхогакаран̣амева иччханти, на сан̇гхасса да̄нам̣. кечи атут̣т̣хакатхампи катхенти. евам̣ пуггаламева уддисса динначӣварасса сан̇гхена а̄йаттака̄ран̣ам̣ наттхи. ‘‘саче пана ‘идам̣ тумха̄кан̃ча тумха̄кам̣ антева̄сика̄нан̃ча даммӣ’ти евам̣ вадати, тхерасса ча антева̄сика̄нан̃ча па̄пун̣а̄тӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) а̄гаманато евам̣ ватва̄ денте пана а̄чарийантева̄сика̄нам̣ па̄пун̣а̄ти, анантева̄сикасса пана на па̄пун̣а̄ти. ‘‘уддесам̣ гахетум̣ а̄гато гахетва̄ гаччханто ча аттхи, тассапи па̄пун̣а̄тӣ’’ти а̄гаманато бахисӣмат̣т̣хасса дхаммантева̄сикассапи па̄пун̣а̄ти. ‘‘тумхехи саддхим̣ нибаддхача̄рикабхиккхӯнам̣ даммӣти вутте уддесантева̄сика̄нам̣ ваттам̣ катва̄ уддесапарипуччха̄дӣни гахетва̄ вичаранта̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) а̄гаманато евам̣ ватва̄ денте дхаммантева̄сика̄нам̣ ваттапат̣ипаттика̄рака̄нан̃ча антева̄сика̄нам̣ па̄пун̣а̄ти. евам̣ да̄йака̄нам̣ вачана̄нурӯпамева да̄насса паваттанато ‘‘йатха̄ да̄йака̄ ваданти, татха̄ пат̣ипаджджитабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 325) ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ ваданти.

евам̣ ида̄ни да̄йака̄ йебхуййена пуггалассева денти, сатесу сахассесу екойева пан̣д̣ито бахуссуто да̄йако сан̇гхасса дадеййа, пуггаликачӣваран̃ча сан̇гхикабхаванаттха̄йа акарийама̄нам̣ на н̃аттийа̄ каммава̄ча̄йа ча арахам̣ хоти. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? н̃аттикаммава̄ча̄виродхато. катхам̣ виродхоти че? н̃аттийа̄ каммава̄ча̄йа ча ‘‘идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппанна’’нти катхиначӣварасса сан̇гхикабха̄во вутто, ида̄ни пана там̣ чӣварам̣ ‘‘пуггаласса диннам̣ пуггалика’’нти вачанаттха̄нурӯпато пуггаликам̣ хоти, евампи виродхо. ‘‘сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййа катхинам̣ аттхариту’’нти еттха ча сан̇гхоти дха̄туйа̄ катта̄ хоти, бхиккхуноти сампада̄нам̣, идха пана сан̇гхасса тасмим̣ катхиначӣваре аниссарабха̄вато сан̇гхо катта̄ на хоти, бхиккху пат̣игга̄халаккхан̣а̄бха̄вато сампада̄нам̣ на хоти, евампи виродхо. да̄йакена пана сан̇гхасса париччаттатта̄ сан̇гхикабхӯтам̣ катхиначӣварам̣ йасмим̣ ка̄ле сан̇гхо катхинам̣ аттхаритум̣ ат̣т̣хан̇гасаманна̄гатасса бхиккхуно дети, тасмим̣ ка̄ле н̃аттидутийакаммава̄чам̣ ида̄ни манусса̄ ‘‘н̃аттӣ’’ти вохаранти, тан̃ча чӣварам̣ ‘‘н̃аттиладдхачӣвара’’нти, там̣ чӣварада̄йакан̃ча ‘‘н̃аттиладдхада̄йако’’ти, тасма̄ сан̇гхикачӣварамева н̃аттиладдхам̣ хоти, но пуггаликачӣварам̣. н̃аттиладдхака̄лато пана пат̣т̣ха̄йа там̣ чӣварам̣ пуггаликам̣ хоти. касма̄? аттха̄ракапуггаласса чӣварабха̄ватоти.

атха̄пи ваданти ‘‘диннанти па̄т̣хан̃ча ‘са̄дхентӣ’ти па̄т̣хан̃ча ‘а̄нисам̣сам̣ лабхантӣ’ти па̄т̣хан̃ча упанидха̄йа айаматтхо вин̃н̃а̄йатӣ’’ти, таттха̄йама̄чарийа̄намадхиппа̄йо – ‘‘диннам̣ идам̣ сан̇гхена̄’’ти еттха да̄-дха̄туйа̄ сан̇гхена̄ти катта̄, иданти каммам̣, имасса катхиначӣварасса сан̇гхикатта̄ сан̇гхена диннам̣ хоти, тена вин̃н̃а̄йати ‘‘катхина’’нти вутте сан̇гхикам̣ хотӣти. ‘‘катхинаттха̄рам̣ ке лабхантӣти еттха ке лабхантӣти ке са̄дхентӣти аттхо. пан̃ча джана̄ са̄дхентӣ’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306) вуттам̣. таттха пан̃ча джана̄ти сан̇гхо вутто, имина̄пи вин̃н̃а̄йати ‘‘катхинанти вутте сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти. а̄нисам̣сам̣ лабхантӣти еттха ча сан̇гхикатта̄ саббе сӣмат̣т̣хакабхиккхӯ а̄нисам̣сам̣ лабханти, имина̄пи вин̃н̃а̄йати ‘‘катхинанти вутте сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти.

татра̄пйевам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – пуббеда̄йака̄ чатта̄ропи паччайе йебхуййена сан̇гхассева денти, тасма̄ сан̇гхасса чатупаччайабха̄джанакатха̄ ативиттха̄ра̄ хоти. аппакато пана пуггаласса денти, тасма̄ сан̇гхасса диннам̣ катхиначӣварам̣ сан̇гхена аттха̄ракасса пуггаласса диннам̣ сандха̄йа вуттам̣. са̄дхентӣти ча катхинадуссасса да̄йака̄ чатта̄ро, пат̣игга̄хако екоти пан̃ча джана̄ катхинада̄накаммам̣ са̄дхентӣти вуттам̣. а̄нисам̣сам̣ лабхантӣти идан̃ча аттха̄ракасса ча анумодана̄нан̃ча бхиккхӯнам̣ а̄нисам̣сала̄бхамева вуттам̣, на етехи па̄т̣хехи ‘‘катхина’’нти вутте сан̇гхикам̣ хотӣти аттхо вин̃н̃а̄таббо хотӣти дат̣т̣хаббо. сан̇гхасса уппанначӣварам̣ сан̇гхена аттха̄ракасса диннабха̄во катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти? ‘‘идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппаннам̣, сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дети катхинам̣ аттхариту’’нти вуттам̣ па̄л̣ипа̄т̣хан̃ча (маха̄ва. 307) ‘‘сан̇гхо аджджа катхинадуссам̣ лабхитва̄ пунадивасе дети, айам̣ ничайасаннидхӣ’’ти вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄па̄т̣хан̃ча дисва̄ вин̃н̃а̄йатӣти. сан̇гхасантакабхӯтам̣ чӣварамева да̄накирийа̄йа каммам̣, сан̇гхо катта̄, пуггало сампада̄нам̣ бхавитум̣ арахабха̄во ча йатха̄вуттапа̄л̣ипа̄т̣хамева упанидха̄йа вин̃н̃а̄йатӣти.

евам̣ санте пуггаласса диннам̣ пуггаликачӣварам̣ сан̇гхикам̣ ка̄тум̣ катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? саче со пат̣игга̄хакапуггало да̄йака̄нам̣ евам̣ вадати ‘‘упа̄сака да̄нам̣ на̄ма пуггаласса диннато сан̇гхасса диннам̣ махаппхалатарам̣ хоти, тасма̄ сан̇гхасса дехи, сан̇гхасса датва̄ пуна сан̇гхена аттха̄ра̄рахасса бхиккхуно каммава̄ча̄йа датва̄ тена пуггалена йатха̄винайам̣ аттхатейева катхинам̣ на̄ма хоти, на пуггаласса датва̄ пуггалена са̄мам̣йева аттхате, тасма̄ сан̇гхасса дехӣ’’ти уййоджетва̄ сан̇гхасса да̄питепи там̣ чӣварам̣ сан̇гхикам̣ хоти катхинаттха̄ра̄рахам̣. йади пана да̄йако аппассутата̄йа ‘‘на̄хам̣, бханте, кин̃чи джа̄на̄ми, имам̣ чӣварам̣ тумха̄камева даммӣ’’ти ваккхати, евам̣ сати пуггаликавасенева сампат̣иччхитва̄ тена пуггалена там̣ чӣварам̣ сан̇гхасса диннампи сан̇гхикам̣ хоти.

йади евам̣ саман̣енева саман̣асса диннам̣ чӣварам̣ катхам̣ катхинаттха̄ра̄рахам̣ бхавеййа̄ти? но на бхавеййа. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) ‘‘катхинам̣ кена диннам̣ ват̣т̣ати? йена кеначи девена ва̄ мануссена ва̄ пан̃чаннам̣ ва̄ сахадхаммика̄нам̣ ан̃н̃атарена диннам̣ ват̣т̣атӣ’’ти. атха касма̄ парампарабхӯтехи а̄чарийехи н̃аттиладдхачӣварато авасеса̄ни чӣвара̄ни сан̇гхасса бха̄джетва̄ ева парибхун̃джита̄нӣти? вуччате – екачче бхиккхӯ а̄чарийапарампара̄гатаанауса̄ренева пат̣ипаджджанти, кечи бахӯнам̣ кирийам̣ дисва̄ дит̣т̣ха̄нугативасена пат̣ипаджджанти, бахуссута̄пи кечи тхера̄ аруччанта̄пи павен̣ибхедабхайена пат̣ипаджджанти, апаре ручивасена аттхан̃ча адхиппа̄йан̃ча парин̣а̄метва̄ ган̣ханти, пакаран̣амева̄нугатабхиккхӯ пана йатха̄пакаран̣а̄гатамева аттхам̣ гахетва̄ сан̇гхикан̃ча пуггаликан̃ча амиссам̣ катва̄, ка̄лачӣваран̃ча ака̄лачӣваран̃ча амиссам̣ катва̄ ган̣ханти. бхиккхунивибхан̇ге (па̄чи. 738) ‘‘тхӯлананда̄ бхиккхунӣ ака̄лачӣварам̣ ‘ка̄лачӣвара’нти адхит̣т̣хахитва̄ бха̄джа̄пессати, атха бхагава̄ ниссаггийапа̄читтийа̄паттим̣ пан̃н̃апесӣ’’ти а̄гатам̣, тасма̄ ладжджӣпесалабахуссутасиккха̄ка̄мабхӯтена бхиккхуна̄ анека-па̄л̣иат̣т̣хакатха̄дайо пакаран̣е олокетва̄ сам̣сандитва̄ пакаран̣амева̄нугантаббам̣, на ан̃н̃есам̣ кирийам̣ саддахитаббам̣, на ча анугантаббам̣. бхагавато хи дхарама̄нака̄ле ва̄ тато паччха̄ ва̄ пуббе да̄йака̄ йебхуййена чатта̄ро паччайе сан̇гхассева денти, тасма̄ сан̇гхикасена̄санасса сан̇гхикачӣварасса ча ба̄хуллато пубба̄чарийа̄ сан̇гхасса бха̄джетва̄ ева парибхун̃джим̣су.

ида̄ни пана да̄йака̄ йебхуййена чатта̄ро паччайе пуггалассева денти, тасма̄ сена̄санампи абхинавабхӯтам̣ пуггаликамева бахулам̣ хоти, чӣварампи пуггаликамева бахулам̣. далидда̄пи суттакантанака̄лато пат̣т̣ха̄йа ‘‘имам̣ чӣварам̣ катхинака̄ле иттханна̄масса бхиккхуно дасса̄мӣ’’ти чинтетва̄ ча татхева ватва̄ ча саббакичча̄ни каронти, махаддхана̄ ча са̄т̣акасса кӣн̣итака̄лато пат̣т̣ха̄йа татхева чинтетва̄ катхетва̄ каронти, да̄нака̄ле ча ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса дехӣ’’ти путтада̄са̄дайо ва̄ песенти, са̄мам̣ ва̄ гантва̄ чӣварам̣ тасса бхиккхусса па̄дамӯле ва̄ хаттхе ва̄ т̣хапетва̄ ‘‘имам̣ чӣварам̣ туйхам̣ даммӣ’’ти ватва̄ ва̄ чинтетва̄ ва̄ денти, сатесу ва̄ сахассесу ва̄ еко пан̣д̣итапурисо ‘‘пуггаласса диннада̄нато сан̇гхасса диннам̣ махаппхала’’нти н̃атва̄ ‘‘имам̣ катхиначӣварам̣ сан̇гхасса даммӣ’’ти ватва̄ ва̄ чинтетва̄ ва̄ дети, тасса са̄ даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ хоти. саче пана да̄йако пуггаласса да̄тука̄мо хоти, пуггало пана тасса махаппхалабха̄вамиччханто даккхин̣а̄-вибхан̇гасутта̄дидхаммадесана̄йа (ма. ни. 3.376 а̄дайо) пуггаликада̄нато сан̇гхикада̄насса махаппхалабха̄вам̣ джа̄на̄петва̄ ‘‘имам̣ тава чӣварам̣ сан̇гхасса дехӣ’’ти уййоджети, да̄йакопи тасса вачанам̣ сампат̣иччхитва̄ ‘‘имам̣ катхиначӣварам̣ сан̇гхасса даммӣ’’ти ватва̄ ва̄ чинтетва̄ ва̄ дети, евампи са̄ даккхин̣а̄ сан̇гхагата̄ хоти.

йади пана бхиккхуна̄ уййоджитопи дуппан̃н̃о да̄йако тасса вачанам̣ ана̄дийитва̄ пуггалассева дети, тасса са̄ даккхин̣а̄ пуггалагата̄ хоти. атха пана со пуггало сайам̣ сампат̣иччхитва̄ пуна сан̇гхасса париччаджати, евампи там̣ чӣварам̣ сан̇гхикам̣ хоти, там̣ сан̇гхикавасена бха̄джетаббам̣. йади пана да̄йакопи пуггалассева дети, пуггалопи сампат̣иччхитва̄ на париччаджати, евам̣ санте там̣ чӣварам̣ пуггаликам̣ хоти, на катхинака̄ламаттена ва̄ катхинавачанаматтена ва̄ сан̇гхикам̣ хоти. ида̄ни пана имина̄ найена пуггаликачӣварам̣йева бахулам̣ хоти. евам̣ сантепи а̄чарийапарампара̄ павен̣им̣ абхиндитука̄ма̄ сан̇гхикам̣ вийа катва̄ бха̄джетва̄ парибхун̃джим̣су. йади мукхйато сан̇гхикам̣ сийа̄, сан̇гхена диннато парам̣ екасӯчиматтампи пуггало адхикам̣ ган̣хитум̣ на лабхеййа.

екачче тхера̄ сан̇гхиканти пана ваданти, бха̄джанака̄ле пана иссаравата̄йа йатха̄ручи вича̄ренти, екачче бхиккхӯ мукхйасан̇гхиканти ман̃н̃ама̄на̄ абха̄джетука̄мампи пуггалам̣ абхибхавитва̄ бха̄джа̄пенти, тасса пуггаласса ма̄та̄ пита̄ н̃а̄така̄ упа̄сака̄дайо ‘‘амха̄кам̣ путтасса дема, амха̄кам̣ н̃а̄такабхиккхусса дема, амха̄кам̣ кулӯпакасса дема̄’’ти, ан̃н̃епи саддха̄ пасанна̄ да̄йака̄ ‘‘иттханна̄масса пуггаласса дема̄’’ти вича̄ретва̄ параммукха̄пи ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти ватва̄ саммукха̄пи па̄дамӯле ва̄ хаттхе ва̄ т̣хапетва̄ денти, еварӯпам̣ чӣварам̣ пуггаликам̣ хоти, сан̇гхам̣ а̄маситва̄ авуттатта̄ сан̇гха̄йаттам̣ на хоти, ‘‘катхинам̣ дасса̄мӣ’’ти ва̄ ‘‘катхинам̣ да̄тум̣ гато’’ти ва̄ ‘‘катхиначӣвара’’нти ва̄ пубба̄парака̄лесу вачанам̣ пана мукхйакатхинабхӯтасса сан̇гхикачӣварасса ка̄ле диннатта̄ тадупача̄рато воха̄раматтам̣ хоти. йатха̄ ким̣? ‘‘упосатхика’’нти вуттам̣ бхаттам̣ чуддасасу сан̇гхикабхаттесу антогадхам̣ мукхйасан̇гхикам̣ хоти, сама̄диннаупосатха̄ да̄йака̄ са̄йам̣ бхун̃джитаббабхаттабха̄гам̣ сан̇гхасса денти, там̣ сан̇гхо сала̄кабхаттам̣ вийа т̣хитикам̣ катва̄ бхун̃джати, ити сан̇гхасса диннатта̄ сан̇гхикам̣ хоти. ида̄ни пана да̄йака̄ аттано аттано кулӯпакасса ва̄ н̃а̄тибхиккхусса ва̄ упосатхадивасесу бхаттам̣ денти, там̣ сан̇гхасса адиннатта̄ сан̇гхикам̣ на хоти. евам̣ сантепи упосатхадивасе диннатта̄ мукхйавасена паваттаупосатхабхаттам̣ вийа тадупача̄рена ‘‘упосатхабхатта’’нти вохарӣйати, евам̣сампадамидам̣ дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ имасмим̣ ка̄ле йебхуййена пуггалассева диннатта̄ пуггаликабхӯтам̣ чӣварам̣ н̃аттикаммава̄ча̄рахам̣ на хоти, сан̇гхикамева н̃аттикаммава̄ча̄рахам̣ хоти, тадева ча пан̃ча̄нисам̣сака̄ран̣ам̣ хоти, тасма̄ пан̣д̣итена пуггалена ‘‘упа̄сака̄ сан̇гхе детха, сан̇гхе диннам̣ махаппхалам̣ хотӣ’’тиа̄дина̄ нийоджетва̄ да̄петаббам̣, сайам̣ ва̄ сампат̣иччхитва̄ сан̇гхасса париччаджитаббам̣. евам̣ париччаджитатта̄ сан̇гхикабхӯтам̣ чӣварам̣ н̃аттикаммава̄ча̄рахан̃ча хоти пан̃ча̄нисам̣саниппха̄дакан̃ча. евам̣ нийоджанан̃ча ‘‘сан̇гхе готами дехи, сан̇гхе те динне ахан̃чева пӯджито бхависса̄ми сан̇гхо ча̄’’ти (ма. ни. 3.376) бхагавата̄ вуттавачанам̣ анугатам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

парикаммам̣ каронта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ йа̄губхаттан̃ча да̄тум̣ ват̣т̣атӣти идам̣ пуччхитатта̄ досо наттхӣти катва̄ вуттам̣, апуччхите пана евам̣ катхетум̣ на ват̣т̣ати. кхалимаккхитаса̄т̣акоти ахатаваттхам̣ сандха̄йа вуттам̣. сут̣т̣ху дховитва̄тиа̄дина̄ сапуббакаран̣ам̣ аттха̄рам̣ дассети. дхованасиббанараджанакаппакаран̣ена хи вича̄ран̣ачхеданабандхана̄нипи дассита̄нийева хонти, аттха̄радассанена паччуддха̄раадхит̣т̣ха̄на̄нипи дассети. сӯчиа̄дӣни чӣваракаммупакаран̣а̄ни саджджетва̄ бахӯхи бхиккхӯхи саддхинти идам̣ пана сиббанасса упакаран̣анидассанам̣. тадахева̄ти идам̣ пана каран̣асаннидхимочанаттхам̣ вуттам̣. да̄йакасса хаттхато са̄т̣акам̣ ладдхадивасейева сан̇гхена аттха̄ракасса бхиккхуно да̄таббам̣, евам̣ аденте ничайасаннидхи хоти. аттха̄ракенапи сан̇гхато ладдхадивасейева катхинам̣ аттхаритаббам̣, евам̣ акаронте каран̣асаннидхи хоти.

ан̃н̃а̄ни ча бахӯни а̄нисам̣саваттха̄ни детӣти имина̄ аттхаритаббаса̄т̣акойева катхинаса̄т̣ако на̄ма, тато ан̃н̃е са̄т̣ака̄ бахавопи катхина̄нисам̣са̄йева на̄ма̄ти дассети. етена ча ‘‘катхина̄нисам̣со’’ти ваттха̄нийева вутта̄ни на аггхоти дӣпети. йади аггхо вутто сийа̄, евам̣ сати ‘‘бахва̄нисам̣са̄ни катхинаваттха̄ни детӣ’’ти ваттаббам̣, евам̣ пана аватва̄ ‘‘бахӯни катхина̄нисам̣саваттха̄ни детӣ’’ти вуттам̣, тена н̃а̄йати ‘‘на аггхо вутто’’ти, тасма̄ бахва̄нисам̣сабха̄во аггхавасена на гахетаббо, атха кхо ваттхавасенева гахетабботи. итароти ан̃н̃о да̄йако. татха̄ татха̄ овадитва̄ сан̃н̃а̄петабботи ‘‘упа̄сака да̄нам̣ на̄ма сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа махаппхалам̣ хоти маха̄нисам̣сам̣, аттха̄ро пана бхиккхӯнам̣ упака̄раттха̄йа бхагавата̄ анун̃н̃а̄то, тасма̄ н̃аттиладдхампи аладдхампи махаппхаламева̄’’ти ва̄ ‘‘упа̄сака айампи да̄йако сан̇гхассева дети, твампи сан̇гхассева деси, бхагавата̄ ча –

‘йо сӣлава̄ сӣлавантесу дада̄ти да̄нам̣;

дхаммена ладдхам̣ супасанначитто;

абхисаддахам̣ каммапхалам̣ ул̣а̄рам̣;

там̣ ве да̄нам̣ випулапхаланти брӯмӣ’ти. (ма. ни. 3.382) –

вуттам̣, тасма̄ сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа махаппхаламева̄’’ти ва̄ итиа̄дӣни ватва̄ сан̃н̃а̄петаббо.

йасса сан̇гхо катхиначӣварам̣ дети, тена бхиккхуна̄ катхинам̣ аттхаритаббанти йоджана̄. йо джин̣н̣ачӣваро хоти бхиккху, тасса да̄таббанти самбандхо. имасмим̣ т̣ха̄не ида̄ни бхиккхӯ –

‘‘пат̣иггахан̣ан̃ча саппа̄йам̣, н̃атти ча ануса̄ванам̣;

каппабинду паччуддха̄ро, адхит̣т̣ха̄наттхара̄ни ча;

нийоджана̄нумода̄ ча, иччайам̣ катхине видхӣ’’ти. –

имам̣ га̄тхам̣ а̄харитва̄ катхинада̄накаммава̄ча̄йа пат̣хамам̣ катхиначӣварасса пат̣иггахан̣ан̃ча саппа̄йапуччханан̃ча каронти, тадайуттам̣ вийа диссати. касма̄ти че? ‘‘ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато пуггало бхаббо катхинам̣ аттхаритум̣…пе… пуббакаран̣ам̣ джа̄на̄ти, паччуддха̄рам̣ джа̄на̄ти, адхит̣т̣ха̄нам̣ джа̄на̄ти, аттха̄рам̣ джа̄на̄ти, ма̄тикам̣ джа̄на̄ти, палибодхам̣ джа̄на̄ти, уддха̄рам̣ джа̄на̄ти, а̄нисам̣сам̣ джа̄на̄тӣ’’ти парива̄рапа̄л̣ийан̃ча (пари. 409),

‘‘ат̣т̣хадхаммавидо бхиккху, катхинаттха̄рамарахати;

пуббапаччуддха̄ра̄дхит̣т̣ха̄-наттха̄ро ма̄тика̄ти ча;

палибодхо ча уддха̄ро, а̄нисам̣са̄ панат̣т̣химе’’ти. (ви. ви. 2704, 2706) –

винайавиниччхайаппакаран̣е ча а̄гатесу ат̣т̣хасу ан̇гесу ана̄гататта̄ ча ‘‘пуббакаран̣ам̣ саттахи дхаммехи сан̇гахитам̣ дхованена вича̄ран̣ена чхеданена бандханена сиббанена раджанена каппакаран̣ена̄’’ти парива̄рапа̄л̣ийан̃ча (пари. 408),

‘‘дхованан̃ча вича̄ро ча, чхеданам̣ бандханампи ча;

сиббанам̣ раджанам̣ каппам̣, пуббакиччанти вуччатӣ’’ти. (ви. ви. 2707) –

винайавиниччхайаппакаран̣е ча вуттесу саттасу пуббакаран̣есу ана̄гататта̄ ча.

на кевалан̃ча пакаран̣есу ана̄гатамева, атха кхо йуттипи на диссати. катхам̣? пат̣иггахан̣ам̣ на̄ма ‘‘йо пана бхиккху адиннам̣ мукхадва̄рам̣ а̄ха̄рам̣ а̄ха̄реййа ан̃н̃атра удакадантапона̄, па̄читтийа’’нти (па̄чи. 265) йа̄вака̄лика̄дӣсу аджджхохаритаббесу чатӯсу ка̄ликаваттхӯсу бхагавата̄ вуттам̣, на чӣваре, там̣ пана па̄дамӯле т̣хапетва̄ диннампи параммукха̄ диннампи лаббхатева. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) ‘‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣти евам̣ параммукха̄ ва̄ па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘имам̣ тумха̄ка’нти евам̣ саммукха̄ ва̄ детӣ’’ти, тасма̄ пат̣иггахан̣акиччам̣ наттхи, да̄йакена чӣваре динне сан̇гхасса читтена сампат̣иччханаматтамева пама̄н̣ам̣ хоти.

саппа̄йапуччханан̃ча евам̣ каронти – екена бхиккхуна̄ ‘‘бхонто сан̇гха̄ сан̇гхасса катхине сампатте касса пуггаласса саппа̄йа̄рахам̣ хотӣ’’ти пуччхите еко бхиккху на̄мам̣ ватва̄ ‘‘иттханна̄масса тхерасса саппа̄йа̄рахам̣ хотӣ’’ти вадати, саппа̄йаити ча нива̄санапа̄рупанаттхам̣ гахетва̄ ваданти. етасмим̣ вачане саддато ча аттхато ча адхиппа̄йато ча йутти гавеситабба̄ хоти. катхам̣? саддато ваггабхеде сатийева бахувачанам̣ каттаббам̣, на абхеде, евам̣ саддато. саппа̄йаитивачанан̃ча анурӯпаттхейева ваттаббам̣, на нива̄санапа̄рупанаттхе, евам̣ аттхато. идан̃ча чӣварам̣ сан̇гхо катхинам̣ аттхаритум̣ пуггаласса дети, на нива̄санапа̄рупанаттхам̣. вуттан̃хи па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 307) ‘‘сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дети катхинам̣ аттхариту’’нти, тасма̄ йутти гавеситабба̄ хоти. ‘‘пат̣иггахан̣ан̃ча саппа̄йа’’нтиа̄дига̄тха̄пи каттхачи па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄дӣсу ча на диссати, тасма̄ идха вуттанайенева пат̣ипаджджитаббам̣.

саче бахӯ джин̣н̣ачӣвара̄, вуд̣д̣хасса да̄таббанти идам̣ катхиначӣварасса сан̇гхикатта̄ ‘‘на ча, бхиккхаве, сан̇гхикам̣ йатха̄вуд̣д̣хам̣ пат̣иба̄хитаббам̣, йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти имина̄ па̄л̣инайена (чӯл̣ава. 311) вуттам̣. етенева найена саббесу балавачӣваресу сантесупи вуд̣д̣хассева да̄таббанти сиддхам̣. вуд̣д̣хесу…пе… да̄таббанти каран̣асаннидхимочанаттхам̣ вуттам̣. тенева̄ха ‘‘саче вуд̣д̣хо’’тйа̄ди. навакатаренапи хи каран̣асаннидхим̣ мочетва̄ катхине аттхате анумоданам̣ каронтасса сан̇гхасса пан̃ча̄нисам̣сала̄бхо хотӣти. апича̄тиа̄дина̄ сан̇гхена каттаббаваттам̣ дассети. вачанаккамо пана евам̣ ка̄таббо – катхинадуссам̣ лабхитва̄ сан̇гхе сӣма̄йа саннипатите екена бхиккхуна̄ ‘‘бханте, сан̇гхасса идам̣ катхинадуссам̣ уппаннам̣, сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ катханна̄масса бхиккхуно дадеййа катхинам̣ аттхариту’’нти вутте ан̃н̃ена ‘‘йо джин̣н̣ачӣваро, тасса̄’’ти ваттаббам̣, тато пуримена ‘‘бахӯ джин̣н̣ачӣвара̄’’ти ва̄ ‘‘наттхи идха джин̣н̣ачӣвара̄’’ти ва̄ вутте апарена ‘‘тена хи вуд̣д̣хасса̄’’ти ваттаббам̣, пуна пуримена ‘‘ко еттха вуд̣д̣хо’’ти вутте итарена ‘‘иттханна̄мо бхиккхӯ’’ти ваттаббам̣, пуна пуримена ‘‘со бхиккху тадахева чӣварам̣ катва̄ аттхаритум̣ саккотӣ’’ти вутте итарена ‘‘со саккотӣ’’ти ва̄ ‘‘сан̇гхо маха̄тхерасса сан̇гахам̣ кариссатӣ’’ти ва̄ ваттаббам̣, пуна пуримена ‘‘со маха̄тхеро ат̣т̣хахи ан̇гехи саманна̄гато’’ти вутте итарена ‘‘а̄ма саманна̄гато’’ти ваттаббам̣, тато ‘‘са̄дху сут̣т̣ху тасса да̄табба’’нти вутте бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄таббо.

еттха ча ‘‘бханте, сан̇гхасса̄’’тиа̄дивачанам̣ ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппаннам̣, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо имам̣ катхинадуссам̣ иттханна̄масса бхиккхуно дадеййа катхинам̣ аттхариту’’нти има̄йа н̃аттипа̄л̣ийа̄ самети. ‘‘йо джин̣н̣ачӣваро, тасса̄’’тиа̄ди ‘‘сан̇гхена касса̄’’тиа̄ди ‘‘сан̇гхена касса да̄таббам̣, йо джин̣н̣ачӣваро хотӣ’’тиа̄дина̄ ат̣т̣хакатха̄вачанена (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) самети. ‘‘со маха̄тхеро ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато’’тиа̄ди ‘‘ат̣т̣хахан̇гехи саманна̄гато пуггало бхаббо катхинам̣ аттхариту’’нтиа̄дика̄йа парива̄рапа̄л̣ийа̄ (пари. 409) саметӣти дат̣т̣хаббам̣. йасса пана дӣйати, тасса н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа да̄таббанти самбандхо. имина̄ имасса катхинада̄накаммасса гарукатта̄ на апалоканаматтена да̄таббанти имаматтхам̣ пака̄сети. гарукалахука̄нам̣ бхедо камма̄каммавиниччхайакатха̄йам̣ а̄ви бхависсати.

евам̣ динне пана катхине паччуддхаритабба̄ адхит̣т̣ха̄табба̄ ва̄ча̄ бхиндитабба̄ти самбандхо. саче там̣ катхинадуссам̣ нит̣т̣хитапарикаммамева хотӣти имина̄ катхинадуссам̣ на̄ма на кевалам̣ пакатиса̄т̣акамева хоти, атха кхо паринит̣т̣хитасаттавидхапуббакиччачӣварампи хотӣти дассети, тасма̄ нит̣т̣хитачӣварасмим̣ динне саттавидхапуббакиччакаран̣ена аттхо наттхи, кевалам̣ паччуддхаран̣а̄дӣнийева ка̄табба̄ни. саче пана кин̃чи апаринит̣т̣хитам̣ хоти, антамасо каппабиндуматтампи, там̣ нит̣т̣ха̄петва̄йева паччуддхаран̣а̄дӣни ка̄табба̄ни. ган̣т̣хикапат̣т̣апа̄сакапат̣т̣а̄ни пана сиббанантогадха̄ни, та̄нипи нит̣т̣ха̄петва̄йева ка̄табба̄ни. анит̣т̣ха̄пенто анит̣т̣хитасиббанакиччамева хоти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.462-463) ‘‘таттха катанти сӯчикаммапарийоса̄нена катам̣, сӯчикаммапарийоса̄нам̣ на̄ма йам̣ кин̃чи сӯчийа̄ каттаббам̣. па̄сакапат̣т̣аган̣т̣хикапат̣т̣апарийоса̄нам̣ катва̄ сӯчийа̄ пат̣иса̄мана’’нти. идан̃хи катхинаваттам̣ на̄ма буддхаппасаттханти ‘‘аттхатакатхина̄нам̣ во бхиккхаве пан̃ча капписсантӣ’’тиа̄дина̄ пасаттхам̣.

катапарийоситам̣ пана катхинам̣ гахетва̄ти –

‘‘дхованан̃ча вича̄ро ча, чхеданам̣ бандханампи ча;

сиббанам̣ раджанам̣ каппам̣, пуббакиччанти вуччатӣ’’ти. (ви. ви. 2707) –

вутта̄ни саттавидхапуббакаран̣а̄ни катва̄ парийоса̄питам̣ катхиначӣварам̣ гахетва̄. аттха̄ракена бхиккхуна̄ паччуддхаритабба̄ адхит̣т̣ха̄табба̄ ва̄ча̄ бхиндитабба̄ти самбандхо. сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхаритука̄мо бхиккху пуббе тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитам̣ пора̄н̣икам̣ сан̇гха̄т̣им̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти ватва̄ паччуддхаритабба̄, тато анадхит̣т̣хитам̣ навам̣ сан̇гха̄т̣им̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти ватва̄ адхит̣т̣ха̄табба̄, тато аттхаран̣ака̄ле тамева адхит̣т̣хитасан̇гха̄т̣им̣ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄ти аттхо. еса найо итаресу. етена катхинаттха̄ран̣ам̣ на̄ма вачӣбхедакаран̣амева хоти, на кин̃чи ка̄йавика̄ракаран̣анти имаматтхам̣ дӣпети. татха̄ хи вуттам̣ винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘аттхаритаббанти аттхаран̣ам̣ ка̄таббам̣, тан̃ча кхо татха̄вачӣбхедакаран̣амева̄ти дат̣т̣хабба’’нти.

таттха паччуддха̄ро тивидхо ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти сан̇гха̄т̣ийа̄ паччуддха̄ро, ‘‘имам̣ уттара̄сан̇гам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти уттара̄сан̇гасса паччуддха̄ро, ‘‘имам̣ антарава̄сакам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти антарава̄сакасса паччуддха̄роти. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 408) ‘‘паччуддха̄ро тӣхи дхаммехи сан̇гахито сан̇гха̄т̣ийа̄ уттара̄сан̇гена антарава̄сакена̄’’ти. адхит̣т̣ха̄нам̣ тивидхам̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти сан̇гха̄т̣ийа̄ адхит̣т̣ха̄нам̣, ‘‘имам̣ уттара̄сан̇гам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти уттара̄сан̇гасса адхит̣т̣ха̄нам̣, ‘‘имам̣ антарава̄сакам̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти антарава̄сакасса адхит̣т̣ха̄нанти. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 408) ‘‘адхит̣т̣ха̄нам̣ тӣхи дхаммехи сан̇гахитам̣ сан̇гха̄т̣ийа̄ уттара̄сан̇гена антарава̄сакена̄’’ти.

атха ва̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ дувидхам̣ ка̄йена адхит̣т̣ха̄нам̣, ва̄ча̄йа адхит̣т̣ха̄нанти. таттха пора̄н̣икам̣ сан̇гха̄т̣им̣ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти паччуддхаритва̄ навам̣ сан̇гха̄т̣им̣ хаттхена гахетва̄ ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти читтена а̄бхогам̣ катва̄ ка̄йавика̄ракаран̣ена ка̄йена ва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣, вачӣбхедам̣ катва̄ ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘таттха йасма̄ две чӣварасса адхит̣т̣ха̄на̄ни ка̄йена ва̄ адхит̣т̣хети, ва̄ча̄йа ва̄ адхит̣т̣хетӣти вуттам̣, тасма̄…пе… адхит̣т̣ха̄табба̄’’ти. атха ва̄ адхит̣т̣ха̄нам̣ дувидхам̣ саммукха̄дхит̣т̣ха̄напараммукха̄дхит̣т̣ха̄навасена. таттха йади чӣварам̣ хаттхапа̄се т̣хитам̣ хоти, ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти вачӣбхедам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣, атха антогаббхе ва̄ са̄мантавиха̄ре ва̄ хоти, т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ ‘‘етам̣ сан̇гха̄т̣им̣ адхит̣т̣ха̄мӣ’’ти вачӣбхедам̣ катва̄ адхит̣т̣ха̄таббам̣. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.469; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘татра дувидхам̣ адхит̣т̣ха̄нам̣ саче хаттхапа̄се хотӣ’’тиа̄ди, винайаттхаман̃джӯса̄йан̃ча (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘дувидханти саммукха̄параммукха̄бхедена дувидха’’нти.

аттха̄ро кативидхо? аттха̄ро екавидхо. вачӣбхедакаран̣енева хи аттха̄ро сампаджджати, на ка̄йавика̄ракаран̣ена. айаматтхо йатха̄вутта-парива̄рапа̄л̣ийа̄ ча ‘‘аттхаритаббанти аттхаран̣ам̣ ка̄таббам̣, тан̃ча кхо татха̄вачӣбхедакаран̣амева̄ти дат̣т̣хабба’’нти винайаттхаман̃джӯса̄вачанена ча вин̃н̃а̄йати. атха ва̄ аттха̄ро тивидхо ваттхуппабхедена. таттха йади сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхаритука̄мо хоти, пора̄н̣ика̄ сан̇гха̄т̣и паччуддхаритабба̄, нава̄ сан̇гха̄т̣и адхит̣т̣ха̄табба̄, ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. атха уттара̄сан̇гена катхинам̣ аттхаритука̄мо хоти, пора̄н̣ако уттара̄сан̇го паччуддхаритаббо, наво уттара̄сан̇го адхит̣т̣ха̄таббо, ‘‘имина̄ уттара̄сан̇гена катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. атха антарава̄сакена катхинам̣ аттхаритука̄мо хоти, пора̄н̣ако антарава̄сако паччуддхаритаббо, наво антарава̄сако адхит̣т̣ха̄таббо, ‘‘имина̄ антарава̄сакена катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 413) ‘‘саче сан̇гха̄т̣ийа̄’’тиа̄ди.

еттха сийа̄ – ким̣ пана ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти висесам̣ катва̄ва паччуддхаритабба̄, уда̄ху ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти са̄ман̃н̃атопи паччуддхаритабба̄ти? париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитам̣ чӣварам̣ ‘‘имам̣ паччуддхара̄мӣ’’ти са̄ман̃н̃ато паччуддхаритаббам̣, на ‘‘имам̣ сан̇гха̄т̣им̣ паччуддхара̄мӣ’’ти висесато паччуддхаритаббам̣. касма̄? пуббе аладдхана̄матта̄. тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитам̣ пана чӣварам̣ висесатойева паччуддхаритаббам̣, на са̄ман̃н̃ато. касма̄? пат̣иладдхависесана̄матта̄. идха пана катхина̄дхика̄ре пуббева тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитатта̄ висесатойева паччуддхаритаббанти дат̣т̣хаббам̣. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 408) катхина̄дхика̄ре ‘‘паччуддха̄ро тӣхи дхаммехи сан̇гахито сан̇гха̄т̣ийа̄ уттара̄сан̇гена антарава̄сакена̄’’ти. ким̣ пана ниччатечӣварикойева катхинам̣ аттхаритум̣ лабхати, уда̄ху аваттха̄течӣварикопӣти? течӣварико дувидхо дхутан̇гатечӣварикавинайатечӣварикавасена. таттха дхутан̇гатечӣварико ‘‘атирекачӣварам̣ пат̣иккхипа̄ми, течӣварикан̇гам̣ сама̄дийа̄мӣ’’ти адхит̣т̣хахитва̄ дха̄ран̣ато саббака̄ламева дха̄рети. винайатечӣварико пана йада̄ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хахитва̄ дха̄ретука̄мо хоти, тада̄ татха̄ адхит̣т̣хахитва̄ дха̄рети. йада̄ пана париккха̄рачол̣а̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хахитва̄ дха̄ретука̄мо хоти, тада̄ татха̄ адхит̣т̣хахитва̄ дха̄рети, тасма̄ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄насса дуппариха̄ратта̄ саббада̄ дха̄ретум̣ асакконто хутва̄ париккха̄рачол̣авасена дха̄рентопи там̣ паччуддхаритва̄ а̄санне ка̄ле тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хахантопи катхинам̣ аттхаритум̣ лабхатийева̄ти дат̣т̣хаббам̣.

каччи ну бхо катхинада̄накаммава̄ча̄бхан̣анасӣма̄йамева катхинам̣ аттхаритаббам̣, уда̄ху ан̃н̃асӣма̄йа̄ти? йади катхинада̄накаммава̄ча̄бхан̣анабаддхасӣма̄ вассӯпана̄йикакхеттабхӯтаупача̄расӣма̄йа анто т̣хита̄, евам̣ сати тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але аттхаран̣ам̣ ка̄таббам̣. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘паринит̣т̣хитапуббакаран̣амева че да̄йако сан̇гхасса дети, сампат̣иччхитва̄ каммава̄ча̄йа да̄таббам̣. тена ча тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але адхит̣т̣хахитва̄ аттхаритва̄ сан̇гхо анумода̄петаббо’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 308) а̄гататта̄ вин̃н̃а̄йатӣти. йади евам̣ ‘‘тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але’’иччева т̣ӣка̄йам̣ вуттатта̄ ‘‘йасмим̣ кисмин̃чи сӣмаман̣д̣але каммава̄чам̣ бхан̣итва̄ тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але аттхаритабба’’нти ваттаббам̣, на ‘‘катхинада̄накаммава̄ча̄бхан̣анабаддхасӣма̄ вассӯпана̄йикакхеттабхӯтаупача̄расӣма̄йа анто т̣хита̄’’ти висесам̣ катва̄ ваттаббанти? на на ваттаббам̣. каммава̄ча̄бхан̣анасӣма̄ хи баддхасӣма̄бхӯта̄, катхинаттха̄расӣма̄ пана упача̄расӣма̄бхӯта̄, упача̄расӣма̄ ча на̄ма баддхасӣмам̣ аваттхаритва̄пи гаччхати, тасма̄ са̄ сӣма̄ баддхасӣма̄ ча хоти упача̄расӣма̄ ча̄ти тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але катхинада̄накаммава̄чам̣ бхан̣итва̄ таттхева аттхаран̣ам̣ ка̄таббам̣, на йасмим̣ кисмин̃чи сӣмаман̣д̣але каммава̄чам̣ бхан̣итва̄ таттхева аттхаран̣ам̣ каттаббанти дат̣т̣хаббам̣. евампи ‘‘упача̄расӣма̄йа’’иччева ваттаббам̣, на ‘‘вассӯпана̄йикакхеттабхӯтаупача̄расӣма̄йа̄’’ти, тампи ваттаббамева. тесам̣ бхиккхӯнам̣ вассӯпана̄йикакхеттабхӯта̄йа ева упача̄расӣма̄йа катхинаттха̄рам̣ ка̄тум̣ лабхати, на ан̃н̃аупача̄расӣма̄йа. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) ‘‘ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавасса̄пи на лабхантӣти маха̄паччарийам̣ вутта’’нти.

йатхиччхаси, татха̄ бхавату, апи ту кхалу ‘‘каммава̄ча̄бхан̣анасӣма̄ баддхасӣма̄бхӯта̄, катхинаттха̄расӣма̄ упача̄расӣма̄бхӯта̄’’ти тумхехи вуттам̣, татха̄бхӯтабха̄во катхам̣ джа̄нитабботи? вуччате – катхинаттха̄расӣма̄йам̣ та̄ва упача̄расӣма̄бхӯтабха̄во ‘‘саче пана екасӣма̄йа бахӯ виха̄ра̄ хонти, саббе бхиккхӯ саннипа̄тетва̄ екаттха катхинам̣ аттхаритабба’’нти имисса̄ ат̣т̣хакатха̄йа (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) аттхам̣ сам̣ван̣н̣етум̣ ‘‘екасӣма̄йа̄ти екаупача̄расӣма̄йа̄ти аттхо йуджджатӣ’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306) а̄гататта̄ вин̃н̃а̄йати. каммава̄ча̄бхан̣анасӣма̄йа баддхасӣма̄бхӯтабха̄во пана ‘‘те ча кхо хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ екасӣма̄йам̣ т̣хита̄. сӣма̄ ча на̄меса̄ баддхасӣма̄ абаддхасӣма̄ти дувидха̄ хотӣ’’ти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) а̄гататта̄ ча ‘‘сӣма̄ ча на̄меса̄ катама̄, йаттха хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ т̣хита̄ каммаппатта̄ на̄ма хонтӣти ануйогам̣ сандха̄йа сӣмам̣ дассенто вибха̄гаванта̄нам̣ сабха̄вавибха̄ванам̣ вибха̄гадассанамукхенева хотӣти ‘сӣма̄ ча на̄меса̄’тиа̄дима̄ха̄’’ти винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. нида̄наван̣н̣ана̄) а̄гататта̄ ча вин̃н̃а̄йати.

таттха кативидха̄ баддхасӣма̄, кативидха̄ абаддхасӣма̄ти? тивидха̄ баддхасӣма̄ кхан̣д̣асӣма̄сама̄насам̣ва̄сасӣма̄авиппава̄сасӣма̄васена. тивидха̄ абаддхасӣма̄ га̄масӣма̄удакуккхепасӣма̄саттаббхантарасӣма̄васена̄ти дат̣т̣хабба̄. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘евам̣ ека̄даса випаттисӣма̄йо атиккамитва̄ тивидхасампаттийутта̄ нимиттена нимиттам̣ самбандхитва̄ саммата̄ сӣма̄ баддхасӣма̄ти ведитабба̄. кхан̣д̣асӣма̄ сама̄насам̣ва̄сасӣма̄ авиппава̄сасӣма̄ти тасса̄йева бхедо. абаддхасӣма̄ пана га̄масӣма̄ саттаббхантарасӣма̄ удакуккхепасӣма̄ти тивидха̄’’ти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) а̄гататта̄ вин̃н̃а̄йати. евам̣ тӣсу баддхасӣма̄су, тӣсу абаддхасӣма̄сӯти чхасуйева сӣма̄су каммаппаттасан̇гхасса чатуваггакаран̣ӣйа̄дикаммасса каттаббабха̄вавачанато суддха̄йа упача̄расӣма̄йа каммава̄ча̄йа абхан̣итаббабха̄во вин̃н̃а̄йати. антоупача̄расӣма̄йа баддхасӣма̄йа сати там̣ баддхасӣмам̣ аваттхаритва̄пи упача̄расӣма̄йа гаманато са̄ баддхасӣма̄ каммава̄ча̄бхан̣ана̄раха̄ ча хоти катхинаттха̄ра̄раха̄ ча̄ти ведитаббам̣.

нану ча паннарасавидха̄ сӣма̄ ат̣т̣хакатха̄су (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ака̄лачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄) а̄гата̄, атха касма̄ чхал̣ева вутта̄ти? саччам̣, та̄су пана паннарасасу сӣма̄су упача̄расӣма̄ сан̇гхала̄бхавибхаджана̄дит̣т̣ха̄намева хоти, ла̄бхасӣма̄ татруппа̄дагахан̣ат̣т̣ха̄намева хотӣти има̄ две сӣма̄йо сан̇гхакаммакаран̣ат̣т̣ха̄нам̣ на хонти, нигамасӣма̄ нагарасӣма̄ джанападасӣма̄ рат̣т̣хасӣма̄ раджджасӣма̄ дӣпасӣма̄ чаккава̄л̣асӣма̄ти има̄ пана сӣма̄йо га̄масӣма̄йа сама̄нагатика̄ га̄масӣма̄йамева антогадха̄ти на висум̣ вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. еттха ча упача̄расӣма̄йа баддхасӣмам̣ аваттхаритва̄ гатабха̄во катхам̣ джа̄нитабботи? ‘‘упача̄расӣма̄ париккхиттасса виха̄расса париккхепена, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вуттатта̄ париккхепапариккхепа̄рахат̣т̣ха̄на̄нам̣ анто баддхасӣма̄йа виджджама̄на̄йа там̣ аваттхаритва̄ упача̄расӣма̄ гата̄. татха̄ хи ‘‘имисса̄ упача̄расӣма̄йа ‘сан̇гхасса даммӣ’ти диннам̣ пана кхан̣д̣асӣмасӣмантарика̄су т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄тӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вуттам̣. тена н̃а̄йати ‘‘упача̄расӣма̄йа анто т̣хита̄ баддхасӣма̄ упача̄расӣма̄пи на̄ма хотӣ’’ти. хоту, евам̣ сати антоупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣма̄йа сати таттхева катхинада̄накаммава̄чам̣ ва̄ча̄петва̄ таттхева катхинам̣ аттхаритаббам̣ бхавеййа, антоупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣма̄йа авиджджама̄на̄йа катхам̣ кариссантӣти? антоупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣма̄йа авиджджама̄на̄йа бахиупача̄расӣма̄йам̣ виджджама̄набаддхасӣмам̣ ва̄ удакуккхепалабханат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ гантва̄ каммава̄чам̣ ва̄ча̄петва̄ пуна виха̄рам̣ а̄гантва̄ вассӯпана̄йикакхеттабхӯта̄йа упача̄расӣма̄йам̣ т̣хатва̄ катхинам̣ аттхаритаббанти дат̣т̣хаббам̣.

нану ча бхо евам̣ санте ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа н̃атти, ан̃н̃исса̄ аттха̄ро хоти, евам̣ санте ‘‘паринит̣т̣хитапуббакаран̣амева че да̄йако сан̇гхасса дети, сампат̣иччхитва̄ каммава̄ча̄йа да̄таббам̣. тена ча тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але адхит̣т̣хахитва̄ аттхаритва̄ сан̇гхо анумода̄петаббо’’ти вуттена ваджирабуддхит̣ӣка̄вачанена (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 308) вируджджхатӣти? нану авочумха ‘‘каммава̄ча̄бхан̣анасӣма̄ баддхасӣма̄бхӯта̄, катхинаттха̄расӣма̄ упача̄расӣма̄бхӯта̄’’ти. тасма̄ ваджирабуддхит̣ӣка̄вачанена на вируджджхати. таттха пуббе йебхуййена баддхасӣмавиха̄ратта̄ самаггам̣ сан̇гхам̣ саннипа̄тетва̄ каммава̄чам̣ ва̄ча̄петва̄ упача̄расӣмабаддхасӣмабхӯте тасмим̣йева виха̄ре аттхаран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. баддхасӣмавиха̄ре ахонтепи антоупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣма̄йа виджджама̄на̄йа таттхева сӣмаман̣д̣але каммава̄чам̣ ва̄ча̄петва̄ таттхева аттхаритаббабха̄во амхехипи вуттойева. йади пана на чева баддхасӣмавиха̄ро хоти, на ча антоупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣма̄ аттхи, еварӯпе виха̄ре каммава̄чам̣ ва̄ча̄петум̣ на лабхати, ан̃н̃ам̣ баддхасӣмам̣ ва̄ удакуккхепам̣ ва̄ гантва̄ каммава̄чам̣ ва̄ча̄петва̄ аттано виха̄рам̣ а̄гантва̄ вассӯпана̄йикакхеттабхӯта̄йа упача̄расӣма̄йа т̣хатва̄ катхинам̣ аттхаритаббам̣. евамева парампарабхӯта̄ бахаво а̄чарийавара̄ каронтӣти дат̣т̣хаббам̣.

апаре пана а̄чарийа̄ ‘‘баддхасӣмавираха̄йа суддхаупача̄расӣма̄йа сати тассам̣йева упача̄расӣма̄йам̣ н̃аттикаммава̄ча̄пи ва̄четабба̄, катхинам̣ аттхаритаббам̣, на ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа н̃атти, ан̃н̃исса̄ аттхаран̣ам̣ ка̄табба’’нти ваданти. айам̣ пана несамадхиппа̄йо – ‘‘катхинаттхатасӣма̄йанти упача̄расӣмам̣ сандха̄йа вутта’’нти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306) катхинаттха̄рат̣т̣ха̄набхӯта̄йа сӣма̄йа упача̄расӣма̄бха̄во вутто, тассам̣йева т̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 308) пуббе ниддит̣т̣хапа̄т̣хе ‘‘тасмим̣йева сӣмаман̣д̣але адхит̣т̣хахитва̄ аттхаритва̄ сан̇гхо анумода̄петаббо’’ти каммава̄ча̄бхан̣анасӣма̄йамева аттхаритаббабха̄во ча вутто, тасма̄ ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа н̃атти, ан̃н̃исса̄ аттхаран̣ам̣ на ка̄таббам̣, тассам̣йева упача̄расӣма̄йам̣ каммава̄чам̣ са̄ветва̄ тасмим̣йева аттха̄ро ка̄таббо, упача̄расӣмато бахи т̣хитам̣ баддхасӣмам̣ гантва̄ аттхаран̣акиччам̣ наттхӣти.

татревам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – идам̣ бха̄сантаресу ‘‘н̃аттӣ’’ти катхитам̣ катхинада̄накаммам̣ чатӯсу сан̇гхакаммесу н̃аттидутийакаммам̣ хоти, н̃аттидутийакаммасса навасу т̣ха̄несу катхинада̄нам̣, гарукалахукесу гарукам̣, йади ‘‘упача̄расӣма̄йам̣ чатта̄ри сан̇гхакамма̄ни ка̄табба̄нӣ’’ти пакаран̣есу а̄гатам̣ абхависса̄, евам̣ санте тесам̣ а̄чарийа̄нам̣ вачана̄нурӯпато упача̄расӣма̄йам̣ катхинада̄нан̃аттикаммава̄чам̣ ва̄четаббам̣ абхависса̄, на пана пакаран̣есу ‘‘упача̄расӣма̄йам̣ чатта̄ри сан̇гхакамма̄ни ка̄табба̄нӣ’’ти а̄гатам̣, атха кхо ‘‘сан̇гхала̄бхавибхаджанам̣, а̄гантукаваттам̣ катва̄ а̄ра̄маппависанам̣, гамикасса бхиккхуно сена̄санаа̄пуччханам̣, ниссайапааппассамбханам̣, па̄рива̄сикама̄наттача̄рикабхиккхӯнам̣ арун̣ут̣т̣ха̄панам̣, бхиккхунӣнам̣ а̄ра̄маппависанаа̄пуччханам̣ иччевама̄дӣни ева упача̄расӣма̄йа каттабба̄нӣ’’ти а̄гатам̣, тасма̄ катхинада̄нан̃аттидутийакаммава̄ча̄ кевала̄йам̣ упача̄расӣма̄йам̣ на ва̄четабба̄ти сиддха̄. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘авиппава̄сасӣма̄ на̄ма тийоджана̄пи хоти, евам̣ санте тийоджане т̣хита̄ ла̄бхам̣ ган̣хиссанти, тийоджане т̣хатва̄ а̄гантукаваттам̣ пӯретва̄ а̄ра̄мам̣ пависитаббам̣ бхависсати, гамико тийоджанам̣ гантва̄ сена̄санам̣ а̄пуччхиссати, ниссайапат̣ипаннасса бхиккхуно тийоджана̄тиккаме ниссайо пат̣иппассамбхиссати, па̄рива̄сикена тийоджанам̣ атиккамитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣хапетаббам̣ бхависсати, бхиккхунийа̄ тийоджане т̣хатва̄ а̄ра̄маппависанам̣ а̄пуччхитаббам̣ бхависсати, саббампетам̣ упача̄расӣма̄йа париччхедавасенева ка̄тум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ упача̄расӣма̄йамева бха̄джетабба’’нти евама̄диат̣т̣хакатха̄па̄т̣хато (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вин̃н̃а̄йатӣти.

атхевам̣ вадеййум̣ – ‘‘упача̄расӣма̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа т̣ха̄нам̣ на хотӣ’’ти тумхехи вуттам̣, атха ча пана катапуббам̣ аттхи. татха̄ хи чӣварапат̣игга̄хакасаммутичӣваранидахакасаммутичӣварабха̄джакасаммутӣнам̣ ‘‘сун̣а̄ту ме…пе… дха̄райа̄мӣти има̄йа каммава̄ча̄йа ва̄ апалоканена ва̄ антовиха̄ре саббасан̇гхамаджджхепи кхан̣д̣асӣма̄йапи самманнитум̣ ват̣т̣атийева̄’’ти упача̄расӣма̄йам̣ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа ниппха̄детаббабха̄во ат̣т̣хакатха̄йам̣ (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 194) а̄гато. бхан̣д̣а̄га̄расса пана ‘‘имам̣ пана бхан̣д̣а̄га̄рам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ гантва̄ кхан̣д̣асӣма̄йа нисиннехи самманнитум̣ на ват̣т̣ати, виха̄рамаджджхейева ‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ виха̄рам̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣ самманнеййа̄’тиа̄дина̄ найена каммава̄ча̄йа ва̄ апалоканена ва̄ самманнитабба’’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 197) упача̄расӣма̄йамева н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа самманнитаббабха̄во а̄гатоти.

те евам̣ ваттабба̄ – сачепи ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатам̣ ‘‘антовиха̄ре’’ти па̄т̣хо ‘‘виха̄рамаджджхе’’ти па̄т̣хо ча упача̄расӣмам̣ сандха̄йа вуттоти ман̃н̃ама̄на̄ тумхе а̄йасманто евам̣ авачуттха, те пана па̄т̣ха̄ упача̄расӣмам̣ сандха̄йа ат̣т̣хакатха̄чарийехи на вутта̄, атха кхо авиппава̄сасӣма̄сан̇кха̄там̣ маха̄сӣмам̣ сандха̄йа вутта̄. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? кхан̣д̣асӣма̄йа ваккхама̄натта̄. кхан̣д̣асӣма̄йа хи маха̄сӣма̄ ева пат̣ийогӣ хоти. упача̄расӣма̄ти айаматтхо катхам̣ джа̄нитабботи че? ‘‘имам̣ пана сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ самманнантехи паббаджджӯпасампада̄дӣнам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ сукхакаран̣аттхам̣ пат̣хамам̣ кхан̣д̣асӣма̄ самманнитабба̄…пе… евам̣ баддха̄су пана сӣма̄су кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хита̄ бхиккхӯ маха̄сӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣ на копенти, маха̄сӣма̄йа ва̄ т̣хита̄ кхан̣д̣асӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣. сӣмантарика̄йа пана т̣хита̄ убхиннампи на копентӣ’’ти вуттаат̣т̣хакатха̄па̄т̣хавасена (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) джа̄нитабботи. атха ва̄ техи а̄йасмантехи а̄бхатабхан̣д̣а̄га̄расаммутипа̄т̣хавасенапи айаматтхо вин̃н̃а̄йати. катхам̣? чӣварапат̣игга̄хака̄дипуггаласаммутийо пана антовиха̄ре саббасан̇гхамаджджхепи кхан̣д̣асӣма̄йампи самманнитум̣ ват̣т̣ати, бхан̣д̣а̄га̄расан̇кха̄тавиха̄расаммути пана виха̄рамаджджхейева̄ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, таттха висесака̄ран̣ам̣ парийеситаббам̣.

татревам̣ висесака̄ран̣ам̣ пан̃н̃а̄йати – ‘‘ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа ваттху ан̃н̃исса̄ каммава̄ча̄’’ти ваттаббадосапариха̄раттхам̣ вуттам̣. пуггаласаммутийо хи пуггаласса ваттхутта̄ йади маха̄сӣмабхӯте антовиха̄ре каттука̄ма̄ хонти, саббасан̇гхамаджджхе там̣ ваттхубхӯтам̣ пуггалам̣ хаттхапа̄се катва̄ кареййум̣. йади кхан̣д̣асӣма̄йа каттука̄ма̄, там̣ ваттхубхӯтам̣ пуггалам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ а̄нетва̄ таттха саннипатитакаммаппаттасан̇гхасса хаттхапа̄се катва̄ кареййум̣. убхайатха̄пи йатха̄вуттадосо наттхи, бхан̣д̣а̄га̄расаммути пана бхан̣д̣а̄га̄расса виха̄ратта̄ кхан̣д̣асӣмам̣ а̄нетум̣ на сакка̄, тасма̄ йади там̣ саммутим̣ кхан̣д̣асӣма̄йам̣ т̣хатва̄ кареййум̣, ваттху маха̄сӣма̄йам̣ хоти, каммава̄ча̄ кхан̣д̣асӣма̄йанти йатха̄вуттадосо хоти, тасмин̃ча досе сати ваттхувипаннатта̄ каммам̣ випаджджати, тасма̄ маха̄сӣмабхӯтавиха̄рамаджджхейева са̄ саммути ка̄табба̄ти ат̣т̣хакатха̄чарийа̄нам̣ мати, на упача̄расӣма̄йа н̃аттидутийакаммам̣ ка̄таббанти.

атха̄пи евам̣ вадеййум̣ ‘‘виха̄расаддена авиппава̄сасӣмабхӯта̄ маха̄сӣма̄ва вутта̄, на упача̄расӣма̄’’ти идам̣ вачанам̣ катхам̣ паччетаббанти? имина̄йева ат̣т̣хакатха̄вачанена. йади хи упача̄расӣма̄ вутта̄ бхавеййа, упача̄расӣма̄ на̄ма баддхасӣмам̣ аваттхаритва̄пи паватта̄ а̄ва̄сесу ва̄ бхиккхӯсу ва̄ вад̣д̣хантесу анийамавасена вад̣д̣хати, тасма̄ кхан̣д̣асӣмам̣ аваттхаритва̄ паваттанато виха̄рена саха кхан̣д̣асӣма̄ екасӣма̄йева хоти, евам̣ сати виха̄ре т̣хитам̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣ кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хатва̄ самманнитум̣ сакка̄ бхавеййа, на пана сакка̄ ‘‘кхан̣д̣асӣма̄йа нисиннехи самманнитум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) пат̣исиддхатта̄. тена н̃а̄йати ‘‘имасмим̣ т̣ха̄не виха̄расаддена авиппава̄сасӣмабхӯта̄ маха̄сӣма̄ вутта̄, на упача̄расӣма̄’’ти. упача̄расӣма̄йа анийамавасена вад̣д̣ханабха̄во катхам̣ джа̄нитабботи? ‘‘упача̄расӣма̄ париккхиттасса виха̄расса париккхепена, апариккхиттасса париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄ хоти. апича бхиккхӯнам̣ дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нато ва̄ парийанте т̣хитабходжанаса̄лато ва̄ нибаддхавасанакаа̄ва̄сато ва̄ тха̄мамаджджхимасса пурисасса двиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ анто упача̄расӣма̄ ведитабба̄, са̄ пана а̄ва̄сесу вад̣д̣хантесу вад̣д̣хати, париха̄йантесу париха̄йати. маха̄паччарийам̣ пана ‘бхиккхӯсупи вад̣д̣хантесу вад̣д̣хатӣ’ти вуттам̣, тасма̄ саче виха̄ре саннипатитабхиккхӯхи саддхим̣ ека̄баддха̄ хутва̄ йоджанасатампи пӯретва̄ нисӣданти, йоджанасатампи упача̄расӣма̄ва хоти, саббесам̣ ла̄бхо па̄пун̣а̄тӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) вачанатоти.

йади евам̣ упача̄расӣма̄йа катхинаттхатабха̄во касма̄ вуттоти? катхинаттхаран̣ам̣ на̄ма на сан̇гхакаммам̣, пуггалакаммамева хоти, тасма̄ вассӯпана̄йикакхеттабхӯта̄йа упача̄расӣма̄йа ка̄табба̄ хоти. н̃аттикаммава̄ча̄ пана сан̇гхакаммабхӯта̄, тасма̄ упача̄расӣма̄йа ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, сувисодхитапариса̄йа баддха̄баддхасӣма̄йамева ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. нану ча бхо ‘‘катхинам̣ аттхаритум̣ ке лабханти, ке на лабханти? ган̣анавасена та̄ва паччхимакот̣ийа̄ пан̃ча джана̄ лабханти, уддхам̣ сатасахассампи, пан̃чаннам̣ хет̣т̣ха̄ на лабхантӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, атха касма̄ ‘‘катхинаттхаран̣ам̣ на̄ма на сан̇гхакаммам̣, пуггалакаммамева хотӣ’’ти вуттанти? ‘‘на сан̇гхо катхинам̣ аттхарати, на ган̣о катхинам̣ аттхарати, пуггало катхинам̣ аттхаратӣ’’ти парива̄ре (пари. 414) вуттатта̄ ча апалоканакамма̄дӣнам̣ чатуннам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ т̣ха̄несу апавит̣т̣хатта̄ ча. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана катхинаттха̄расса упача̄рабхӯтам̣ катхинада̄накаммава̄ча̄бхан̣анака̄лам̣ сандха̄йа вуттам̣. тасмин̃хи ка̄ле катхинада̄йака̄ чатта̄ро, пат̣игга̄хако екоти паччхимакот̣ийа̄ пан̃ча хонти, тато хет̣т̣ха̄ на лабхатӣти. н̃аттикаммава̄ча̄йа сан̇гхакаммабха̄во катхам̣ джа̄нитабботи? ‘‘чатуннам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ н̃аттидутийакаммасса навасу т̣ха̄несу катхинада̄на’’нти а̄гататта̄, ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, идам̣ сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппанна’’нтиа̄дина̄ вуттатта̄ ча̄ти.

апаре пана а̄чарийа̄ ‘‘бха̄сантаресу н̃аттӣти вутта̄ катхинада̄накаммава̄ча̄ аттха̄ракирийа̄йа пависати, аттха̄ракирийа̄ ча упача̄расӣма̄йам̣ ка̄табба̄, тасма̄ катхинада̄накаммава̄ча̄пи упача̄расӣма̄йам̣ ка̄табба̄йева̄’’ти ваданти, тесам̣ айамадхиппа̄йо – маха̄ваггапа̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 306) ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, катхинам̣ аттхаритабба’’нти а̄рабхитва̄ ‘‘бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо…пе… евам̣ кхо, бхиккхаве, аттхатам̣ хоти катхина’’нти катхинада̄нан̃аттикаммава̄ча̄то пат̣т̣ха̄йа йа̄ва анумодана̄ па̄т̣хо а̄гато, парива̄рапа̄л̣ийан̃ча (пари. 412) ‘‘катхинаттха̄ро джа̄нитаббо’’ти уддесасса ниддесе ‘‘саче сан̇гхасса катхинадуссам̣ уппаннам̣ хоти, сан̇гхена катхам̣ пат̣ипаджджитаббам̣, аттха̄ракена катхам̣ пат̣ипаджджитаббам̣, анумодакена катхам̣ пат̣ипаджджитабба’’нти пуччхам̣ нӣхаритва̄ ‘‘сан̇гхена н̃аттидутийена каммена катхинаттха̄ракасса бхиккхуно да̄таббам̣…пе… анумода̄ма̄’’ти н̃аттито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва анумодана̄ па̄т̣хо а̄гато, тасма̄ н̃аттито пат̣т̣ха̄йа йа̄ва анумодана̄ саббо видхи катхинаттха̄ракирийа̄йам̣ пависати, тато катхинаттха̄ракирийа̄йа упача̄расӣма̄йам̣ каттабба̄йа сати н̃аттисан̇кха̄такатхинада̄накаммава̄ча̄пи упача̄расӣма̄йам̣ каттабба̄йева̄ти.

татревам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – аттха̄ракирийа̄йа висум̣ ана̄гата̄йа сати ‘‘саббо видхи аттха̄ракирийа̄йам̣ пависатӣ’’ти ваттаббам̣ бхавеййа, атха ча пана маха̄ваггапа̄л̣ийан̃ча парива̄рапа̄л̣ийан̃ча аттха̄ракирийа̄ висум̣ а̄гата̄йева, тасма̄ н̃аттисан̇кха̄та̄ катхинада̄накаммава̄ча̄ аттха̄ракирийа̄йам̣ на пависати, кевалам̣ аттха̄ракирийа̄йа упача̄рабхӯтатта̄ пана тато пат̣т̣ха̄йа ануккамена вуттам̣. йатха̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сӣмам̣ самманниту’’нти сӣма̄саммутим̣ ануджа̄нитва̄ ‘‘еван̃ча пана, бхиккхаве, самманнитабба̄’’ти сӣма̄саммутивидхим̣ дассенто ‘‘пат̣хамам̣ нимитта̄ киттетабба̄…пе… еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти нимиттакиттанена саха сӣма̄саммутикаммава̄ча̄ десита̄, таттха нимиттакиттанам̣ сӣма̄саммутикаммам̣ на хоти, каммава̄ча̄йева сӣма̄саммутикаммам̣ хоти, татха̄пи сӣма̄саммутикаммава̄ча̄йа упача̄рабха̄вато саха нимиттакиттанена сӣма̄саммутикаммава̄ча̄ десита̄. йатха̄ ча упасампада̄каммавидхим̣ десенто ‘‘пат̣хамам̣ упаджджхам̣ га̄ха̄петаббо…пе… еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти упаджджха̄йага̄ха̄пана̄дина̄ саха упасампада̄каммам̣ деситам̣, таттха упаджджха̄йага̄ха̄пана̄ди упасампада̄каммам̣ на хоти, н̃аттичатуттхакаммава̄ча̄йева упасампада̄каммам̣ хоти, татха̄пи упасампада̄каммасса самӣпе бхӯтатта̄ упаджджха̄йага̄ха̄пана̄дина̄ саха н̃аттичатуттхакаммава̄ча̄ десита̄, еваметтха катхинада̄накаммава̄ча̄ аттха̄ракирийа̄ на хоти, татха̄пи аттха̄ракирийа̄йа упача̄рабхӯтатта̄ катхинада̄нан̃аттидутийакаммава̄ча̄йа саха катхинаттха̄ракирийа̄ десита̄, тасма̄ катхинада̄накаммава̄ча̄ аттха̄ракирийа̄йам̣ на пависатӣти дат̣т̣хаббам̣.

атха ва̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄ ча аттха̄ро ча̄ти име две дхамма̄ атулйакирийа̄ атулйакатта̄ро атулйакамма̄ атулйака̄ла̄ ча хонти, тена вин̃н̃а̄йати ‘‘бха̄сантаресу н̃аттӣти вутта̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄ аттха̄ракирийа̄йам̣ на пависатӣ’’ти. таттха катхам̣ атулйакирийа̄ хонти? каммава̄ча̄ да̄накирийа̄ хоти, аттха̄ро паннарасадхамма̄нам̣ ка̄ран̣абхӯта̄ аттха̄ракирийа̄, евам̣ атулйакирийа̄. катхам̣ атулйакатта̄роти? каммава̄ча̄йа катта̄ сан̇гхо хоти, аттха̄расса катта̄ пуггало, евам̣ атулйакатта̄ро хонти. катхам̣ атулйакамма̄ хонти? каммава̄ча̄йа каммам̣ катхинадуссам̣ хоти, аттха̄расса каммам̣ катхинасан̇кха̄та̄ самӯхапан̃н̃атти, евам̣ атулйакамма̄ хонти. катхам̣ атулйака̄ла̄ хонти? катхинада̄накаммава̄ча̄ пуббакаран̣апаччуддха̄раадхит̣т̣ха̄на̄нам̣ пуббе хоти, аттха̄ро тесам̣ паччха̄, евам̣ атулйака̄ла̄ хонтӣти. атха ва̄ аттха̄ро ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄дина̄ вачӣбхедасан̇кха̄тена екена дхаммена сан̇гахито, на н̃аттианусса̄вана̄дина̄ анекехи дхаммехи сан̇гахито. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 408) ‘‘аттха̄ро екена дхаммена сан̇гахито вачӣбхедена̄’’ти. имина̄пи ка̄ран̣ена джа̄нитаббам̣ ‘‘на н̃атти аттха̄ре павит̣т̣ха̄’’ти.

ан̃н̃е пана а̄чарийа̄ евам̣ ваданти – ‘‘катхинаттха̄рам̣ ке лабханти, ке на лабхантӣти? ган̣анавасена та̄ва паччхимакот̣ийа̄ пан̃ча джана̄ лабханти, уддхам̣ сатасахассампи, пан̃чаннам̣ хет̣т̣ха̄ на лабхантӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) а̄гататта̄ ‘‘хет̣т̣химантато пан̃ча бхиккхӯ катхинаттха̄рам̣ лабханти, тато аппакатара̄ на лабхантӣ’’ти вин̃н̃а̄йати. ‘‘пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣти паччхимакот̣ийа̄ чатта̄ро катхинадуссасса да̄йака̄, еко пат̣игга̄хакоти пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти кан̇кха̄витаран̣ӣт̣ӣка̄йам̣ (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) а̄гататта̄ тасмим̣ ва̄кйе ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти кирийа̄йа катта̄ ‘‘со катхинаттха̄ро’’ти вуччати, тасма̄ аттха̄роти имина̄ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти вуттааттхаран̣акирийа̄ на адхиппета̄, чатӯхи бхиккхӯхи аттха̄ракасса бхиккхуно н̃аттийа̄ да̄нам̣ адхиппетанти вин̃н̃а̄йати. ‘‘катхинаттха̄рам̣ ке лабханти…пе… уддхам̣ сатасахассанти идам̣ аттха̄ракасса бхиккхуно сан̇гхасса катхинадуссада̄накаммам̣ сандха̄йа вутта’’нти винайавиниччхайат̣ӣка̄йам̣ вуттам̣. тасмимпи па̄т̣хе н̃аттийа̄ диннам̣йева сандха̄йа ‘‘пан̃ча джана̄ аттха̄рам̣ лабхантӣ’’ти идам̣ вачанам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийехи вуттам̣, ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄ди пуггаласса аттхаран̣ам̣ сандха̄йа на вуттанти т̣ӣка̄чарийасса адхиппа̄йо. евам̣ кан̇кха̄витаран̣ӣт̣ӣка̄-винайавиниччхайат̣ӣка̄ка̄ракехи а̄чарийехи ‘‘н̃аттидутийакаммам̣ аттха̄ро на̄ма̄’’ти виниччхитатта̄ упача̄расӣма̄йам̣ катхинада̄нан̃аттикаммава̄ча̄каран̣ам̣ йуттанти вин̃н̃а̄йатӣти ваданти.

татревам̣ вича̄ран̣а̄ ка̄табба̄ – ‘‘н̃аттидутийакаммам̣йева аттха̄ро на̄ма̄’’ти т̣ӣка̄чарийа̄ на вадеййум̣. вадеййум̣ че, ат̣т̣хакатха̄йа вируддхо сийа̄. катхам̣ вируддхоти че? ‘‘чхиннавасса̄ ва̄ паччхимика̄йа упагата̄ ва̄ на лабханти, ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавасса̄пи на лабхантӣти маха̄паччарийам̣ вутта’’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) а̄гататта̄ ‘‘те чхиннавасса̄дайо катхинаттха̄рам̣ на лабхантӣ’’ти вин̃н̃а̄йати. йади н̃аттидутийакаммам̣ аттха̄ро на̄ма сийа̄, евам̣ сати те бхиккхӯ н̃аттидутийакаммепи ган̣апӯракабха̄вена аппавит̣т̣ха̄ сийум̣. атха ча пана ‘‘пуримика̄йа упагата̄нам̣ пана саббе ган̣апӯрака̄ хонтӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йа (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) вуттатта̄ те н̃аттидутийакамме павит̣т̣ха̄ва хонти, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄чарийо пан̃ча̄нисам̣сахетубхӯтам̣ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄дикам̣ вачӣбхедам̣йева ‘‘аттха̄ро’’ти вадати, на н̃аттидутийакаммам̣, тасма̄ те чхиннавасса̄дайо пан̃ча̄нисам̣сахетубхӯтам̣ катхинаттха̄рам̣ на лабханти, н̃аттидутийакамме пана чатуваггасан̇гхапӯракабха̄вам̣ лабхантӣти вин̃н̃а̄йати. пунапи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘саче пуримика̄йа упагата̄ чатта̄ро ва̄ хонти тайо ва̄ две ва̄ еко ва̄, итаре ган̣апӯраке катва̄ катхинам̣ аттхаритабба’’нти. евам̣ алаббхама̄накатхинаттха̄рейева чхиннавасса̄дайо ган̣апӯраке катва̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа катхинадуссам̣ да̄петва̄ пуримика̄йа упагатехи катхинасса аттхаритаббабха̄вато ‘‘н̃аттидутийакаммам̣йева аттха̄ро на̄ма̄ти т̣ӣка̄чарийа̄ на вадеййу’’нти авачимха̄ти.

нану ча бхо имасмимпи ат̣т̣хакатха̄вачане ‘‘итаре ган̣апӯраке катва̄ катхинам̣ аттхаритабба’’нти вачанена чатуваггасан̇гхена каттаббам̣ н̃аттидутийакаммам̣йева ‘‘аттха̄ро’’ти вуттанти? на, пубба̄паравиродхато. пуббе хи чхиннавасса̄дӣнам̣ катхинам̣ аттхаритум̣ алаббхама̄набха̄во вутто, идха ‘‘н̃аттидутийакаммам̣ аттха̄ро’’ти вутте тесампи лаббхама̄набха̄во вутто бхавеййа, на ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ пубба̄паравируддхам̣ катхеййум̣, тасма̄ ‘‘катва̄’’ти падам̣ ‘‘аттхаритабба’’нти падена самбаджджхантена сама̄нака̄лависесанам̣ акатва̄ пуббака̄лависесанамева катва̄ самбандхитаббам̣, евам̣ сати пуббавачанена̄паравачанам̣ ган̇годакена йамунодакам̣ вийа сам̣сандати, паччха̄пи ча ‘‘каммава̄чам̣ са̄ветва̄ катхинам̣ аттхара̄петва̄ да̄нан̃ча бхун̃джитва̄ гамиссантӣ’’ти висум̣ каммава̄ча̄са̄ванам̣ висум̣ катхинаттхаран̣ам̣ пубба̄пара̄нуккамато вуттам̣, тасма̄ н̃аттидутийакаммам̣ аттха̄ро на̄ма на хоти, кевалам̣ аттха̄расса ка̄ран̣амева упача̄рамева хотӣти дат̣т̣хаббам̣. кин̃ча бхиййо – ‘‘на сан̇гхо катхинам̣ аттхарати, на ган̣о катхинам̣ аттхарати, пуггало катхинам̣ аттхаратӣ’’ти парива̄равачанена (пари. 414) айаматтхо джа̄нитабботи.

йади евам̣ кан̇кха̄витаран̣ӣт̣ӣка̄-винайавиниччхайат̣ӣка̄су а̄гатапа̄т̣ха̄нам̣ адхиппа̄йо катхам̣ бха̄ситаббо бхавеййа. нану кан̇кха̄витаран̣ӣт̣ӣка̄йам̣ ‘‘ват̣т̣атӣ’’ти имисса̄ кирийа̄йа катта̄ ‘‘со катхинаттха̄ро’’ти вутто, винайавиниччхайат̣ӣка̄йан̃ча ‘‘катхинадуссада̄накамма’’нти падам̣ ‘‘сандха̄йа̄’’ти кирийа̄йа каммам̣, катхинаттха̄ро…пе… идам̣ ‘‘вутта’’нти кирийа̄йа каммам̣ хоти. евам̣ т̣ӣка̄су нӣтаттхато а̄гатапа̄т̣хесу сантесу ‘‘н̃аттидутийакаммам̣йева аттха̄ро на̄ма̄ти т̣ӣка̄чарийа̄ на вадеййу’’нти на ваттаббанти? йена̄ка̄рена ат̣т̣хакатха̄вачанена т̣ӣка̄вачанан̃ча пубба̄параат̣т̣хакатха̄вачанан̃ча авируддхам̣ бхавеййа, тена̄ка̄рена т̣ӣка̄па̄т̣ха̄нам̣ адхиппа̄йо гахетаббо. катхам̣? кан̇кха̄витаран̣ӣат̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. катхинасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘со саббантимена париччхедена пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти а̄гато, тасмим̣ ат̣т̣хакатха̄вачане чодакена чодетаббасса аттхита̄йа там̣ парихаритум̣ ‘‘пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣти паччхимакот̣ийа̄ чатта̄ро катхинадуссасса да̄йака̄, еко пат̣игга̄хакоти пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти па̄т̣хо т̣ӣка̄чарийена вутто, катхам̣ чодетаббам̣ аттхӣти? бхо ат̣т̣хакатха̄чарийа ‘‘со саббантимена париччхедена пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти вутто, евам̣ сати пан̃чаннам̣ катхинаттха̄рака̄нам̣ ева со катхинаттха̄ро ват̣т̣ати, на екадвитичатупуггала̄нанти аттхо а̄паджджати, евам̣ сати ‘‘на сан̇гхо катхинам̣ аттхарати, на ган̣о катхинам̣ аттхарати, пуггало катхинам̣ аттхаратӣ’’ти а̄гатапа̄л̣ийа̄ вируджджханато а̄гамавиродхо а̄паджджати, там̣ чоданам̣ парихаранто ‘‘пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣти паччхимакот̣ийа̄ чатта̄ро катхинадуссасса да̄йака̄, еко пат̣игга̄хакоти пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти па̄т̣хо т̣ӣка̄чарийена вутто. таттха̄йамадхиппа̄йо – бхо чодака̄чарийа ат̣т̣хакатха̄чарийена катхинаттха̄рака̄ле пан̃чаннам̣ аттха̄рака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ васена ‘‘со саббантимена париччхедена пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти па̄т̣хо на вутто, атха кхо сан̇гхена аттха̄ракасса катхинадуссада̄нака̄ле паччхимакот̣ийа̄ чатта̄ро катхинадуссасса да̄йака̄, еко пат̣игга̄хакоти пан̃чаннам̣ да̄йакапат̣игга̄хакапуггала̄нам̣ аттхита̄йа со паччха̄ каттаббо аттха̄ро ват̣т̣ати, ка̄ран̣асампаттийа̄ пхаласампатти хоти, тасма̄ тасмим̣ ат̣т̣хакатха̄вачане а̄гамавиродхо на̄паджджатӣти.

винайавиниччхайат̣ӣка̄йампи ‘‘катхинаттха̄рам̣ ке лабханти, ке на лабхантӣти? ган̣анавасена та̄ва паччхимакот̣ийа̄ пан̃ча джана̄ лабханти, уддхам̣ сатасахассампи, пан̃чаннам̣ хет̣т̣ха̄ на лабхантӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачане парехи пуччхитаббасса аттхита̄йа там̣ пуччхам̣ виссаджджетум̣ ‘‘идам̣ аттха̄ракасса бхиккхуно сан̇гхасса катхинадуссада̄накаммам̣ сандха̄йа вутта’’нти па̄т̣хо т̣ӣка̄чарийена вутто. катхам̣ пуччхитаббанти че? бхо ат̣т̣хакатха̄чарийа ‘‘хет̣т̣химакот̣ийа̄ пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ вачанам̣ ким̣ пан̃ча̄нисам̣сасса ка̄ран̣абхӯтам̣ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄диаттха̄ракирийам̣ сандха̄йа вуттам̣, уда̄ху аттха̄расса ка̄ран̣абхӯтам̣ катхинадуссада̄накамманти. катхам̣ виссаджджана̄ти? бхо бхадрамукха ‘‘хет̣т̣химакот̣ийа̄ пан̃чаннам̣ джана̄нам̣ ват̣т̣атӣ’’ти идам̣ пан̃ча̄нисам̣сасса ка̄ран̣абхӯтам̣ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄дикам̣ аттха̄ракирийам̣ сандха̄йа ат̣т̣хакатха̄чарийена на вуттам̣, атха кхо аттха̄расса ка̄ран̣абхӯтам̣ катхинада̄накаммам̣ сандха̄йа вуттанти. татра̄йамадхиппа̄йо – сан̇гхена аттха̄ракасса диннадуссена ева катхинаттха̄ро самбхавати, на т̣хитика̄йа ладдхачӣварена ва̄ пуггаликачӣварена ва̄ самбхавати, тан̃ча катхинадуссада̄накаммам̣ чатта̄ро катхинадуссада̄йака̄, еко пат̣игга̄хакоти пан̃часу бхиккхӯсу виджджама̄несуйева сампаджджати, на тато ӯнесӯти паччхимакот̣ийа̄ пан̃чаннам̣ ват̣т̣ати, ка̄ран̣асиддхийа̄ пхаласиддхи хоти, тенева ча ка̄ран̣ена ‘‘катхинадуссада̄накаммам̣ вутта’’нти мукхйавасена аватва̄ ‘‘сандха̄йа вутта’’нти упача̄равасена̄ха. евам̣ вуттейева ат̣т̣хакатха̄вачанасса пубба̄паравиродхо наттхи, ат̣т̣хакатха̄вачанена ча т̣ӣка̄вачанам̣ вируддхам̣ на хотӣти дат̣т̣хаббам̣, ‘‘апалокана̄дисан̇гхакаммакаран̣аттхам̣ баддхасӣма̄ бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄’’ти имина̄ винайалаккхан̣ена ча самети.

‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄дика̄ пана аттха̄ракирийа̄ апалокана̄дӣсу чатӯсу сан̇гхакаммесу аппавит̣т̣ха̄, адхит̣т̣ха̄на̄дайо вийа пан̃ча̄нисам̣сала̄бхака̄ран̣абхӯта̄ пуггалакирийа̄ва хотӣти вассӯпана̄йикакхеттабхӯта̄йа антоупача̄расӣма̄йа ка̄табба̄, тасма̄ антоупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣма̄йа авиджджама̄на̄йа бахиупача̄расӣма̄йам̣ баддхасӣмам̣ ва̄ удакуккхепасаттаббхантаралабхама̄нат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ гантва̄ н̃аттидутийакаммена катхинадуссам̣ да̄петва̄ пуна виха̄рам̣ а̄гантва̄ антоупача̄расӣма̄йамева катхинаттхаран̣ам̣ пубба̄чарийехи катам̣, там̣ сукатамева хотӣти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ аггахетва̄ суддхаупача̄расӣма̄йамева н̃аттидутийакаммам̣ ка̄таббанти гайхама̄не сати тесам̣ а̄йасманта̄нам̣ дит̣т̣ха̄нугатим̣ а̄паджджама̄на̄ сисса̄нусисса̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄рада̄на̄диапалоканакаммам̣ ва̄ упосатхапава̄ран̣а̄дин̃аттикаммам̣ ва̄ сӣма̄самманнана̄дин̃аттидутийакаммам̣ ва̄ упасампада̄дин̃аттичатуттхакаммам̣ ва̄ упача̄расӣма̄йамева кареййум̣, евам̣ каронта̄ бхагавато са̄сане махантам̣ джат̣ам̣ махантам̣ гумбам̣ махантам̣ висамам̣ кареййум̣, тасма̄ тамакаран̣аттхам̣ йуттито ча а̄гамато ча анека̄ни ка̄ран̣а̄ни а̄харитва̄ катхайимха̄ти.

са̄сане га̄равам̣ катва̄, саддхаммасса̄нуломато;

майа̄ катам̣ виниччхайам̣, самма̄ чинтенту са̄дхаво.

пунаппунам̣ вичинтетва̄, йуттам̣ че хоти ган̣ханту;

но че йуттам̣ ма̄ ган̣ханту, самма̄самбуддхаса̄вака̄ти.

ито пара̄нипи ка̄ран̣аса̄дхака̄ни а̄харанти а̄чарийа̄, тесам̣ пат̣ивачанена ативиттха̄ро бхависсати, упача̄расӣма̄йа чатуннам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ катат̣т̣ха̄набха̄во пуббе вуттова, тасма̄ там̣ вачанам̣ манаси катва̄ сам̣сайам̣ акатва̄ дха̄ретабботи.

‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’ти ва̄ча̄ бхиндитабба̄ти ким̣ еттакена вачӣбхедена катхинам̣ аттхатам̣ хоти, уда̄ху ан̃н̃о кочи ка̄йавика̄ро ка̄таббо? на ка̄таббо. еттакенева хи вачӣбхедена аттхатам̣ хоти, катхинам̣. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 408) ‘‘аттха̄ро екена дхаммена сан̇гахито вачӣбхедена̄’’ти.

евам̣ катхинаттха̄рам̣ дассетва̄ анумода̄панаанумодане дассенто ‘‘тена катхинаттха̄ракена̄’’тиа̄дима̄ха. таттха йена бхиккхуна̄ ‘‘има̄йа сан̇гха̄т̣ийа̄ катхинам̣ аттхара̄мӣ’’тиа̄дина̄ вачӣбхедена катхинам̣ аттхатам̣, тена ‘‘катхинасса аттха̄ра̄ паннараса дхамма̄ джа̄йантӣ’’ти парива̄ре (пари. 403) а̄гататта̄ катхинаттха̄рена сахева пан̃ча а̄нисам̣са̄ а̄гата̄, атха касма̄ сан̇гхам̣ анумода̄петӣти? кин̃ча̄пи аттха̄ракасса бхиккхуно пан̃ча а̄нисам̣са̄ а̄гата̄, сан̇гхасса пана ана̄гата̄, тасма̄ сан̇гхасса ча а̄гаманаттхам̣ сан̇гхам̣ анумода̄пети, сан̇гхо ча анумоданам̣ кароти, евам̣ кате убхиннампи а̄нисам̣са̄ а̄гата̄ хонти. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 403) ‘‘двиннам̣ пуггала̄нам̣ аттхатам̣ хоти катхинам̣ аттха̄ракасса ча анумодакасса ча̄’’ти. еттха ча катхинаттха̄ракабхиккхуто вуд̣д̣хатаро бхиккху тасмим̣ сан̇гхе аттхи, идха вуттанайена аттха̄ракена ‘‘бханте’’ти ваттаббам̣, анумодакена ‘‘а̄вусо’’ти. йади пана катхинаттха̄рако бхиккху саббесам̣ вуд̣д̣хатаро хоти, тена ‘‘а̄вусо’’ти ваттаббам̣, итарехи ‘‘бханте’’ти, евам̣ сесанайадвайепи. евам̣ саббесам̣ аттхатам̣ хоти катхинанти. имесу пана сан̇гхапуггалесу йе тасмим̣ виха̄ре пуримика̄йа вассам̣ упагантва̄ пат̣хамапава̄ран̣а̄йа пава̄рита̄, тейева анумодитум̣ лабханти, чхиннавасса̄ ва̄ паччхимика̄йа упагата̄ ва̄ ан̃н̃асмим̣ виха̄ре вуттхавасса̄ ва̄ на лабханти, ананумоданта̄пи а̄нисам̣сам̣ на лабханти.

евам̣ катхинаттха̄рам̣ дассетва̄ ида̄ни чӣваравибха̄гам̣ дассетум̣ ‘‘евам̣ аттхате пана катхине’’тиа̄дима̄ха. таттха саче катхиначӣварена саддхим̣ а̄бхатам̣ а̄нисам̣санти имина̄ екам̣ аттхатачӣварамева катхиначӣварам̣ на̄ма, тато ан̃н̃ам̣ тена саддхим̣ а̄бхатам̣ саббам̣ чӣварам̣ катхина̄нисам̣сачӣварам̣ на̄ма̄ти дассети. ваккхати хи ‘‘авасесакатхина̄нисам̣се балававаттха̄нӣ’’тиа̄ди. тена н̃а̄йати ‘‘ваттхамева идха а̄нисам̣со на̄ма, на аггхо, катхинаса̄т̣акена саддхим̣ а̄бхата̄нам̣ ан̃н̃аса̄т̣ака̄нам̣ бахулавасена аттхаритаббам̣, на катхинаса̄т̣акасса махаггхавасена̄’’ти. бхиккхусан̇гхо аниссаро, аттхатакатхино бхиккхуйева иссаро. касма̄? да̄йакехи вича̄ритатта̄. бхиккхусан̇гхо иссаро, касма̄? да̄йакехи авича̄ритатта̄, мӯлакатхинасса ча сан̇гхе диннатта̄. авасесакатхина̄нисам̣сети тасса диннаваттхехи авасесакатхина̄нисам̣саваттхе. балававаттха̄нӣти аттхаритаббакатхинаса̄т̣акам̣йева ахатам̣ ва̄ ахатакаппам̣ ва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати, а̄нисам̣сачӣварам̣ пана йатха̄сатти йатха̄балам̣ пура̄н̣ам̣ ва̄ абхинавам̣ ва̄ дуббалам̣ ва̄ балавам̣ ва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати, тасма̄ тесу дуббалаваттхе т̣хитика̄йа динне ладдхабхиккхусса упака̄ракам̣ на хоти, тасма̄ упака̄ран̣айогга̄ни балававаттха̄ни да̄табба̄нӣти адхиппа̄йо. васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа да̄табба̄нӣти йаттака̄ бхиккхӯ васса̄ва̄сикачӣварам̣ лабхим̣су, те т̣хапетва̄ тесам̣ хет̣т̣хато пат̣т̣ха̄йа йатха̄ккамам̣ да̄табба̄ни. тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа̄ти йаттака̄ бхиккхӯ тиссам̣ катхинаттхатасӣма̄йам̣ санти, тесу джет̣т̣хакабхиккхуто пат̣т̣ха̄йа да̄табба̄ни. а̄санаггахан̣ам̣ пана йатха̄вуд̣д̣хам̣ нисинне сандха̄йа катам̣. етена васса̄ва̄сикакатхина̄нисам̣са̄нам̣ сама̄нагатикатам̣ дӣпети. гарубхан̣д̣ам̣ на бха̄джетаббанти катхинаса̄т̣акена саддхим̣ а̄бхатесу ман̃чапӣт̣ха̄дикам̣ гарубхан̣д̣ам̣ на бха̄джетаббам̣, сан̇гхикавасенева парибхун̃джитаббанти аттхо. таттха гарубхан̣д̣авиниччхайо анантаракатха̄йам̣ а̄ви бхависсати.

имасмим̣ пана т̣ха̄не ваттаббам̣ аттхи. катхам̣? ида̄ни бхиккхӯ катхина̄нисам̣сачӣварам̣ кусапа̄там̣ катва̄ вибхаджанти, там̣ йуттам̣ вийа на диссатӣти. касма̄ти че? ‘‘авасесакатхина̄нисам̣се балававаттха̄ни васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа да̄табба̄ни, т̣хитика̄йа абха̄ве тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа да̄табба̄нӣ’’ти вачанатоти. евам̣ санте каттха кусапа̄то ка̄табботи? бхан̣д̣а̄га̄ре т̣хапитачӣварети. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘уссаннам̣ хотӣти баху ра̄сикатам̣ хоти, бхан̣д̣а̄га̄рам̣ на ган̣ха̄ти. саммукхӣбхӯтена̄ти антоупача̄расӣма̄йам̣ т̣хитена. бха̄джетунти ка̄лам̣ гхоса̄петва̄ пат̣ипа̄т̣ийа̄ бха̄джетум̣…пе… евам̣ т̣хапитесу чӣварапат̣ивӣсесу кусо па̄тетаббо’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) вуттатта̄, тасма̄ имиссам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева бха̄джетаббанти амха̄кам̣ кханти.

екачче пана бхиккхӯ екекасса екекасмим̣ чӣваре аппахонте чӣварам̣ париваттетва̄ акаппийаваттхум̣ гахетва̄ бха̄дженти, там̣ атиол̣а̄рикамева. ан̃н̃епи екачча̄нам̣ чӣвара̄нам̣ махаггхата̄йа екачча̄нам̣ аппаггхата̄йа самаггхам̣ ка̄тум̣ на сакка̄ти татхева каронти, тампи ол̣а̄рикамева. таттха хи акаппийаваттхуна̄ париваттанепи тасса вича̄ран̣епи бха̄гаггахан̣епи а̄паттийева хоти. еке ‘‘катхинам̣ на̄ма дуббича̄ран̣ӣйа’’нти ватва̄ аттхаран̣ам̣ на каронти, пуггаликавасенева йатха̄джджха̄сайам̣ вича̄ренти, там̣ пана йади да̄йакехи пуггалассева диннам̣, пуггалена ча сан̇гхасса апариччаджитам̣, евам̣ сати аттано сантакатта̄ йуттам̣ вийа диссати. йади пана сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ диннам̣, пуггаласса диннепи сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ париччаджитам̣, евам̣ санте сан̇гхаган̣а̄нам̣ сантакатта̄ айуттам̣ бхавеййа. апаре пана катхинавасена пат̣иггахите вича̄ретум̣ дуккаранти ман̃н̃ама̄на̄ ‘‘на майам̣ катхинавасена пат̣игган̣ха̄ма, васса̄ва̄сикабха̄венева пат̣игган̣ха̄ма̄’’ти ватва̄ йатха̄ручи вича̄ренти, тампи айуттам̣. васса̄ва̄сикампи хи сан̇гхасса диннам̣ сан̇гхикам̣ хотийева, пуггаласса диннам̣ пуггаликам̣. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘саче пана тесам̣ сена̄сане пам̣сукӯлико васати, а̄гатан̃ча там̣ дисва̄ ‘тумха̄кам̣ васса̄ва̄сикам̣ дема̄’ти ваданти, тена сан̇гхасса а̄чиккхитаббам̣. саче та̄ни кула̄ни сан̇гхасса да̄тум̣ на иччханти, ‘тумха̄кам̣йева дема̄’ти ваданти, сабха̄го бхиккху ‘ваттам̣ катва̄ ган̣ха̄хӣ’ти ваттаббо, пам̣сукӯликасса панетам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 219) вуттатта̄.

васса̄ва̄сикам̣ дувидхам̣ саддха̄деййататруппа̄давасена. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘ити саддха̄деййе да̄йакаманусса̄ пуччхитабба̄, татруппа̄де пана каппийака̄рака̄ пуччхитабба̄’’ти. саддха̄деййавасса̄ва̄сикампи савиха̄ра̄виха̄равасена дувидхам̣. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘маха̄падуматтхеро пана̄ха на евам̣ ка̄таббам̣. манусса̄ хи аттано а̄ва̄сапат̣иджагганаттха̄йа паччайам̣ денти, тасма̄ ан̃н̃ехи бхиккхӯхи таттха пависитабба’’нти, ‘‘йесам̣ пана сена̄санам̣ наттхи, кевалам̣ паччайамева денти, тесам̣ паччайам̣ авасса̄ва̄сике сена̄сане га̄хетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ча. татруппа̄давасса̄ва̄сикам̣ на̄ма каппийака̄рака̄нам̣ хаттхе каппийаваттхупаабхун̃джанаттха̄йа диннаваттхуто ниббаттам̣. вуттампи четам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘каппийака̄рака̄нан̃хи хаттхе ‘каппийабхан̣д̣ам̣ парибхун̃джатха̄’ти диннаваттхуто йам̣ йам̣ каппийам̣, там̣ саббам̣ парибхун̃джитум̣ анун̃н̃а̄та’’нти. евам̣ васса̄ва̄сикачӣварампи пуббе йебхуййена сан̇гхассева денти, тасма̄ ‘‘катхиначӣварам̣ дема̄’’ти вутте катхиначӣварабха̄вена пат̣иггахетаббам̣, ‘‘васса̄ва̄сикам̣ дема̄’’ти вутте васса̄ва̄сикачӣварабха̄венева пат̣иггахетаббам̣. касма̄? ‘‘йатха̄ да̄йака̄ ваданти, татха̄ пат̣ипаджджитабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 325) вачанато.

кин̃чи аватва̄ хаттхе ва̄ па̄дамӯле ва̄ т̣хапетва̄ гате ким̣ ка̄таббанти? таттха саче ‘‘идам̣ ваттху четийасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ парапуггаласса ва̄ аттха̄йа парин̣ата’’нти джа̄неййа, тесам̣ аттха̄йа пат̣иггахетаббам̣. атха ‘‘маматтха̄йа парин̣ата’’нти джа̄неййа, аттано аттха̄йа пат̣иггахетаббам̣. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. 329) ‘‘нава адхаммикада̄на̄нӣ’’тиа̄ди. атха на кин̃чи джа̄неййа, аттано хаттхе ва̄ па̄дамӯле ва̄ кин̃чи аватва̄ т̣хапитам̣ тассева пуггаликам̣ хоти. на хи четийа̄дӣнам̣ аттха̄йа парин̣атам̣ кин̃чи аватва̄ бхиккхусса хаттхе ва̄ па̄дамӯле ва̄ т̣хапетӣти. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 379) ‘‘пуггаласса детӣти ‘имам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’ти евам̣ параммукха̄ ва̄ па̄дамӯле т̣хапетва̄ ‘имам̣, бханте, тумха̄кам̣ даммӣ’ти евам̣ саммукха̄ ва̄ детӣ’’тиа̄ди.

‘‘имиссам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттанайенева бха̄джетабба’’нти вуттам̣, катхам̣ бха̄джетаббанти? ‘‘авасесакатхина̄нисам̣се балававаттха̄ни васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа да̄табба̄нӣ’’ти вуттатта̄ йе бхиккхӯ имасмим̣ вассе васса̄ва̄сикам̣ на лабхим̣су, тесам̣ хет̣т̣хато пат̣т̣ха̄йа екекам̣ чӣварам̣ ва̄ са̄т̣акам̣ ва̄ да̄таббам̣. атха чӣвара̄нам̣ ва̄ са̄т̣ака̄нам̣ ва̄ авасит̣т̣хесу сантесу пуна тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа дутийабха̄го да̄таббо. тато чӣваресу ва̄ са̄т̣акесу ва̄ кхӣн̣есу йе лабханти, тесу паччхимасса васса̄дӣни саллаккхетабба̄ни. на кевалам̣ тасмим̣ катхинаттхатадивасе диннадусса̄ни ева катхина̄нисам̣са̄ни на̄ма хонти, атха кхо йа̄ва катхинасса уббха̄ра̄ сан̇гхам̣ уддисса динначӣвара̄нипи сан̇гхикена татруппа̄дена а̄ра̄микехи а̄бхатачӣвара̄нипи катхина̄нисам̣са̄нийева хонти. тасма̄ та̄дисесу чӣваресу уппаджджама̄несу йатха̄вуттасаллаккхитавассасса бхиккхуно хет̣т̣хато пат̣т̣ха̄йа пунаппунам̣ га̄хетаббам̣. ‘‘т̣хитика̄йа абха̄ве тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа да̄табба̄нӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) вачанато тасмим̣ вассе васса̄ва̄сикачӣвара̄нам̣ ануппаджджанато ва̄ уппаджджама̄несупи т̣хитика̄йа ага̄ха̄панато ва̄ васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа абха̄ве сати ладдхаббакатхина̄нисам̣се тассам̣ упача̄расӣма̄йам̣ саббе бхиккхӯ пат̣ипа̄т̣ийа̄ нисӣда̄петва̄ тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа т̣хитикам̣ катва̄ екекасса бхиккхуно екекам̣ чӣварам̣ ва̄ са̄т̣акам̣ ва̄ да̄таббам̣. сан̇гханавакасса да̄нака̄лепи маха̄тхера̄ а̄гаччханти, ‘‘бханте, вӣсативасса̄нам̣ дӣйати, тумха̄кам̣ т̣хитика̄ атикканта̄’’ти на ваттабба̄, т̣хитикам̣ т̣хапетва̄ тесам̣ датва̄ паччха̄ т̣хитика̄йа да̄таббам̣. дутийабха̄ге пана тхера̄санам̣ а̄рул̣хе паччха̄ а̄гата̄нам̣ пат̣хамабха̄го на па̄пун̣а̄ти, дутийабха̄гато вассаггена да̄таббо. айам̣ т̣хитика̄вича̄ро чатупаччайабха̄джанакатха̄то (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 202) гахетабботи.

нану ча бхо екачча̄ни катхина̄нисам̣сачӣвара̄ни махаггха̄ни, екачча̄ни аппаггха̄ни хонти, катхам̣ екекасса екекасмим̣ динне аггхасаматтам̣ бхавеййа̄ти? вуччате – бхан̣д̣а̄га̄рачӣварабха̄джане аггхасаматтам̣ иччхитаббам̣. татха̄ хи вуттам̣ чӣвараккхандхаке (маха̄ва. 343) ‘‘тена кхо пана самайена сан̇гхасса бхан̣д̣а̄га̄ре чӣварам̣ уссаннам̣ хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ – ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саммукхӣбхӯтена сан̇гхена бха̄джетум̣…пе… атха кхо чӣварабха̄джака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ етадахоси ‘катхам̣ ну кхо чӣварам̣ бха̄джетабба’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ – ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣хамам̣ уччинитва̄ тулайитва̄ ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣ катва̄ бхиккхӯ ган̣етва̄ ваггам̣ бандхитва̄ чӣварапат̣ивӣсам̣ т̣хапету’’нти. ат̣т̣хакатха̄йан̃ча (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) ‘‘уччинитва̄ти ‘идам̣ тхӯлам̣, идам̣ сан̣хам̣, идам̣ гханам̣, идам̣ танукам̣, идам̣ парибхуттам̣, идам̣ апарибхуттам̣, идам̣ дӣгхато еттакам̣, путхулато еттака’нти евам̣ ваттха̄ни вичинитва̄. тулайитва̄ти ‘идам̣ еттакам̣ аггхати, идам̣ еттака’нти евам̣ аггхапариччхедам̣ катва̄. ван̣н̣а̄ван̣н̣ам̣ катва̄ти саче саббесам̣ екекамева дасадасааггханакам̣ па̄пун̣а̄ти, иччетам̣ кусалам̣. но че па̄пун̣а̄ти, йам̣ нава ва̄ ат̣т̣ха ва̄ аггхати, там̣ ан̃н̃ена екааггханакена ча двиаггханакена ча саддхим̣ бандхитва̄ етена упа̄йена саме пат̣ивӣсе т̣хапетва̄ти аттхо. бхиккхӯ ган̣етва̄ ваггам̣ бандхитва̄ти саче екекасса дӣйама̄не дивасо на пахоти, даса даса бхиккхӯ ган̣етва̄ даса даса чӣварапат̣ивӣсе екаваггам̣ бандхитва̄ екам̣ бхан̣д̣икам̣ катва̄ евам̣ чӣварапат̣ивӣсам̣ т̣хапетум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. евам̣ т̣хапитесу чӣварапат̣ивӣсесу кусо па̄тетаббо’’ти вуттам̣. тена н̃а̄йати ‘‘бхан̣д̣а̄га̄рачӣварабха̄джане аггхасаматтам̣ иччхитаббам̣, кусапа̄то ча ка̄таббо’’ти.

имасмим̣ пана катхина̄нисам̣сачӣварабха̄джане аггхасаматтам̣ на иччхитаббам̣, кусапа̄то ча на ка̄таббо. татха̄ хи вуттам̣ катхинаккхандхакат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) ‘‘евам̣ аттхате пана катхине саче катхиначӣварена саддхим̣ а̄бхатам̣ а̄нисам̣сам̣ да̄йака̄ ‘йена амха̄кам̣ катхинам̣ гахитам̣, тассева дема̄’ти денти, бхиккхусан̇гхо аниссаро. атха авича̄ретва̄ва датва̄ гаччханти, бхиккхусан̇гхо иссаро, тасма̄ саче катхинаттха̄ракасса сесачӣвара̄нипи дуббала̄ни хонти, сан̇гхена апалокетва̄ тесампи аттха̄йа ваттха̄ни да̄табба̄ни, каммава̄ча̄ пана ека̄йева ват̣т̣ати. авасесакатхина̄нисам̣се балававаттха̄ни васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа да̄табба̄ни. т̣хитика̄йа абха̄ве тхера̄санато пат̣т̣ха̄йа да̄табба̄ни’’иччева вуттам̣, на вуттам̣ ‘‘аггхапариччхедам̣ катва̄’’ти ва̄ ‘‘кусапа̄то ка̄таббо’’ти ва̄. тена н̃а̄йати ‘‘катхина̄нисам̣сачӣвара̄ни васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа ва̄ вуд̣д̣хатарато ва̄ пат̣т̣ха̄йева да̄табба̄ни, нева аггхасаматтам̣ ка̄таббам̣, на кусо па̄тетаббо’’ти.

ида̄ни пана васса̄ва̄сикабха̄вена адиннатта̄ васса̄ва̄сикат̣хитика̄йа акататта̄ ча катхинаттхатачӣварато ча катхинаттха̄ракасса авасесачӣвараттха̄йа диннаваттхато ча авасесакатхина̄нисам̣се балававаттха̄ни вуд̣д̣хатарато пат̣т̣ха̄йа екасса бхиккхусса екам̣ ваттхам̣ да̄таббам̣, тесу пана варам̣ варам̣ вуд̣д̣хасса да̄таббам̣. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘паччхимавассӯпана̄йикадивасе пана саче ка̄лам̣ гхосетва̄ саннипатите сан̇гхе кочи дасахаттхам̣ ваттхам̣ а̄харитва̄ васса̄ва̄сикам̣ дети, а̄гантуко саче бхиккхусан̇гхаттхеро хоти, тасса да̄таббам̣. навако че хоти, самматена бхиккхуна̄ сан̇гхаттхеро ваттаббо ‘саче, бханте, иччхатха, пат̣хамабха̄гам̣ мун̃читва̄ идам̣ ваттхам̣ ган̣хатха̄’ти. амун̃чантасса на да̄таббам̣. саче пана пуббе га̄хитам̣ мун̃читва̄ ган̣ха̄ти, да̄таббам̣. етенева упа̄йена дутийаттхерато пат̣т̣ха̄йа париваттетва̄ паттат̣т̣ха̄не а̄гантукасса да̄таббам̣. саче пат̣хамавассӯпагата̄ две тӣн̣и чатта̄ри пан̃ча ва̄ ваттха̄ни алаттхум̣, ладдхам̣ ладдхам̣ етенева упа̄йена виссаджджа̄петва̄ йа̄ва а̄гантукасса самакам̣ хоти, та̄ва да̄таббам̣. тена пана самаке ладдхе авасит̣т̣хо анубха̄го тхера̄сане да̄таббо’’ти сена̄санаккхандхакат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) вачанато там̣сам̣ван̣н̣ана̄бхӯта̄йам̣ вимативиноданийан̃ча (ви. ви. т̣ӣ. чӯл̣авагга 2.318) ‘‘а̄гантуко саче бхиккхӯти чӣваре га̄хите паччха̄ а̄гато а̄гантуко бхиккху. паттат̣т̣ха̄нети вассаггена паттат̣т̣ха̄не. пат̣хамавассӯпагата̄ти а̄гантукасса а̄гаманато пуретарамева паччхимика̄йа вассӯпана̄йика̄йа вассӯпагата̄. ладдхам̣ ладдханти да̄йака̄нам̣ сантика̄ а̄гата̄гатаса̄т̣ака’’нти вачанато, ваджирабуддхит̣ӣка̄йан̃ча (ваджира. т̣ӣ. чӯл̣авагга 318) ‘‘пат̣хамабха̄гам̣ мун̃читва̄ти идам̣ че пат̣хамага̄хитаваттхуто махаггхам̣ хотӣти ликхита’’нти вачанато ча вин̃н̃а̄йати. евам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ т̣ӣка̄су ча васса̄ва̄сикада̄не паччха̄ а̄бхатам̣ махаггхаваттхам̣ маха̄тхерато пат̣т̣ха̄йа париваттетва̄ техи аниччхитам̣йева вассаггена паттасса паччха̄ а̄гатасса бхиккхуно да̄таббабха̄васса вуттатта̄ варам̣ варам̣ вуд̣д̣хасса да̄таббанти вин̃н̃а̄йати.

‘‘саче пат̣хамавассӯпагата̄ две тӣн̣и чатта̄ри пан̃ча ва̄ ваттха̄ни алаттху’’нти ваттхаган̣ана̄йа ева вуттатта̄, аггхаган̣ана̄йа авуттатта̄ ча катхина̄нисам̣саваттхасса ча васса̄ва̄сикагатикабха̄васса вачанато катхина̄нисам̣саваттха̄ни ваттхаган̣ана̄васенева бха̄джетабба̄ни, на аггхасамабха̄вена̄ти ча дат̣т̣хабба̄ни, тенева ча ка̄ран̣ена ‘‘йо бахӯни катхина̄нисам̣саваттха̄ни дети, тасса сантакенева аттхаритабба’’нти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) вуттам̣. бахӯни хи катхина̄нисам̣саваттха̄ни вибхаджанака̄ле сан̇гхасса упака̄рака̄ни хонтӣти.

па̄л̣иат̣т̣хакатха̄дӣхи, нетва̄ вуттам̣ виниччхайам̣;

катхине чӣваре майхам̣, чинтайанту вичаккхан̣а̄.

чинтайитва̄ пунаппунам̣, йуттам̣ че дха̄райанту там̣;

айуттан̃че ито ан̃н̃ам̣, парийесанту ка̄ран̣анти.

‘‘йо ча таттха чӣваруппа̄до, со несам̣ бхависсатӣ’’ти чӣварассева аттхатакатхина̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сантакабха̄васса бхагавата̄ вуттатта̄ чӣварато ан̃н̃а̄ни сан̇гхам̣ уддисса динна̄ни пин̣д̣апа̄та̄дӣни ваттхӯни упача̄расӣмам̣ павит̣т̣хасса а̄гата̄гатасса сан̇гхасса сантакам̣ хонти. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) ‘‘катхинам̣ аттхара̄петва̄ да̄нан̃ча бхун̃джитва̄ гамиссанти, а̄нисам̣со пана итаресам̣йева хотӣ’’ти. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсам̣ да̄ту’’нти (маха̄ва. 343) па̄т̣хам̣ упанисса̄йа катхина̄нисам̣сачӣварампи са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсам̣йева денти, на паневам̣ ка̄таббам̣. бхан̣д̣а̄га̄ре т̣хапитан̃хи ака̄лачӣварамева са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсам̣ катва̄ да̄таббам̣. васса̄ва̄сикакатхина̄нисам̣са̄дика̄лачӣварам̣ пана самакамева да̄таббам̣. вуттан̃хетам̣ чӣвараккхандхакат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) ‘‘са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсанти еттха йе са̄ман̣ера̄ аттиссара̄ бхиккхусан̇гхасса каттаббакаммам̣ на каронти, уддесапарипуччха̄су йутта̄ а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣йева ваттапат̣ипаттим̣ каронти, ан̃н̃есам̣ на каронти, етесам̣йева упад̣д̣хабха̄го да̄таббо. йе пана пуребхаттан̃ча паччха̄бхаттан̃ча бхиккхусан̇гхассева каттаббакиччам̣ каронти, тесам̣ самако да̄таббо. идан̃ча пит̣т̣хисамайе уппаннена бхан̣д̣а̄га̄ре т̣хапитена ака̄лачӣваренева катхитам̣, ка̄лачӣварам̣ пана самакамева да̄табба’’нти.

каччи ну кхо са̄ман̣ера̄ вассам̣ упагата̄, йена а̄нисам̣сам̣ лабхеййунти? а̄ма упагата̄ти. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти? ‘‘атха чатта̄ро бхиккхӯ упагата̄, еко парипун̣н̣авассо са̄ман̣еро, со че паччхимика̄йа упасампаджджати, ган̣апӯрако чева хоти, а̄нисам̣сан̃ча лабхатӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 306) вачанато ваджирабуддхит̣ӣка̄йан̃ча (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306) ‘‘паччхимика̄йа упасампанно пат̣хамапава̄ран̣а̄йа пава̄ретумпи лабхати, вассико ча хоти, а̄нисам̣сан̃ча лабхатӣти са̄ман̣ера̄нам̣ вассӯпагаманам̣ анун̃н̃а̄там̣ хоти. са̄ман̣ера̄ катхина̄нисам̣сам̣ лабхантӣти вадантӣ’’ти вачанатоти.

татруппа̄десу катхина̄нисам̣сесу йади а̄ра̄мика̄ тан̣д̣ула̄дӣхи ваттха̄ни чета̄пенти, ваттхехипи тан̣д̣ула̄дӣни чета̄пенти, таттха катхам̣ пат̣ипаджджитаббанти? вибхаджанака̄ле виджджама̄наваттхувасена ка̄таббам̣. татха̄ хи вуттам̣ ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306) ‘‘татруппа̄дена тан̣д̣ула̄дина̄ ваттхӯсу чета̄питесу аттхатакатхина̄намева та̄ни ваттха̄ни па̄пун̣анти. ваттхехи пана тан̣д̣ула̄дӣсу чета̄питесу саббесам̣ та̄ни па̄пун̣антӣти вутта’’нти. ‘‘саче пана екасӣма̄йам̣ бахӯ виха̄ра̄ хонтӣ’’ти еттха катарасӣма̄ адхиппета̄ти? упача̄расӣма̄. упача̄расӣма̄йам̣йева хи сан̇гхала̄бхавибхаджана̄дикам̣ сиджджхати. вуттан̃хетам̣ ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 306) ‘‘катхинаттхатасӣма̄йанти упача̄расӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣, упача̄расӣмат̣т̣хасса матакачӣвара̄дибха̄гийата̄йа баддхасӣма̄йа татруппа̄да̄бха̄вато вин̃н̃еййаметам̣ ‘упача̄расӣма̄ва адхиппета̄’ти’’.

евам̣ катхинаттха̄рам̣ дассетва̄ сан̇гхе ручита̄йа ма̄тика̄палибодхауббха̄ре адассетва̄ва анте а̄нисам̣сам̣ дассетум̣ ‘‘аттхатакатхина̄нам̣ во бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. таттха ат̣т̣хавидха̄ ма̄тика̄ паккаманантика̄, нит̣т̣ха̄нантика̄, саннит̣т̣ха̄нантика̄, на̄санантика̄, саванантика̄, а̄са̄ваччхедика̄, сӣма̄тиккантика̄, сахуббха̄ра̄ти. таттха аттхатакатхино бхиккху катапарийоситам̣ чӣварам̣ а̄да̄йа ‘‘имам̣ виха̄рам̣ на паччесса̄мӣ’’ти паккамати, тасса бхиккхуно упача̄расӣма̄тиккаменева катхинуббха̄ро бхавати, пан̃ча̄нисам̣са̄ни алабханеййо хоти. айам̣ катхинуббха̄ро паккаманамевасса антабхӯтатта̄ паккаманантико на̄ма хоти.

аттхатакатхино бхиккху анит̣т̣хитамева аттано бха̄габхӯтам̣ чӣварам̣ а̄да̄йа ан̃н̃ам̣ виха̄рам̣ гато, тасса бахиупача̄расӣмагатасса евам̣ хоти ‘‘имасмим̣йева виха̄ре имам̣ чӣварам̣ ка̄ресса̄ми, на пура̄н̣авиха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти, со бахисӣма̄йамева там̣ чӣварам̣ ка̄рети, тасса бхиккхуно тасмим̣ чӣваре нит̣т̣хите катхинуббха̄ро хоти. айам̣ катхинуббха̄ро чӣваранит̣т̣ха̄намевасса антоти нит̣т̣ха̄нантико на̄ма.

бхиккху аттхатакатхино акатачӣварама̄да̄йа паккамати, тасса бахиупача̄расӣмагатасса евам̣ хоти ‘‘имам̣ чӣварам̣ нева ка̄ресса̄ми, пора̄н̣авиха̄ран̃ча на паччесса̄мӣ’’ти, тасса бхиккхуно тена саннит̣т̣ха̄нена катхинуббха̄ро хоти. айам̣ катхинуббха̄ро саннит̣т̣ха̄намевасса антоти саннит̣т̣ха̄нантико на̄ма.

аттхатакатхино бхиккху акатамева чӣварам̣ а̄да̄йа паккамати, бахисӣмагатасса тасса евам̣ хоти ‘‘идхевимам̣ чӣварам̣ ка̄ресса̄ми, на ча пора̄н̣авиха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти, тасса чӣварам̣ курума̄нам̣ чора̄дӣхи нассати, агйа̄дӣхи винассати, катхинуббха̄ро хоти. айам̣ катхинуббха̄ро на̄санамевасса антоти на̄санантико на̄ма.

аттхатакатхино бхиккху акатачӣварама̄да̄йа ‘‘имам̣ виха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ паккамати, тасса бахисӣмагатасса евам̣ хоти ‘‘идхевимам̣ чӣварам̣ ка̄ресса̄мӣ’’ти, со катачӣваро сун̣а̄ти ‘‘виха̄ре кира сан̇гхена катхинам̣ уббхата’’нти, тена саванаматтенасса катхинам̣ уббхатам̣ хоти. айам̣ катхинаббха̄ро саванамевасса антоти саванантико на̄ма.

аттхатакатхино бхиккху ан̃н̃аттха пачча̄са̄чӣварака̄ран̣а̄ паккамати, тасса бахисӣмагатасса евам̣ хоти ‘‘идха бахисӣма̄йамева чӣварапачча̄сам̣ пайирупа̄са̄ми, на виха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти, со таттхева там̣ чӣварапачча̄сам̣ пайирупа̄сати, со там̣ чӣварапачча̄сам̣ алабхама̄но чӣвара̄са̄ паччхиджджати, тенева тасса бхиккхуно катхинуббха̄ро бхавати. айам̣ катхинуббха̄ро а̄са̄ваччхедасахитатта̄ а̄са̄ваччхедико на̄ма.

аттхатакатхино бхиккху акатачӣварам̣ а̄да̄йа ‘‘имам̣ виха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ паккамати, со бахисӣмагато там̣ чӣварам̣ ка̄рети, со катачӣваро ‘‘виха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти чинтенто бахиупача̄расӣма̄йамева катхинуббха̄рака̄лам̣ вӣтина̄мети, тасса катхинуббха̄ро бхавати. айам̣ катхинуббха̄ро чӣварака̄ласса антимадивасасан̇кха̄та̄йа сӣма̄йа атиккантатта̄ сӣма̄тиккантико на̄ма.

аттхатакатхино бхиккху чӣварам̣ а̄да̄йа ‘‘имам̣ виха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти чинтетва̄ паккамати, со катачӣваро ‘‘виха̄рам̣ паччесса̄мӣ’’ти чинтенто пачча̄гантва̄ виха̄ре катхинуббха̄рам̣ паппоти, тасса бхиккхуно виха̄ре бхиккхӯхи саха катхинуббха̄ро бхавати. айам̣ катхинуббха̄ро виха̄ре бхиккхӯхи саха кататта̄ сахуббха̄ро на̄ма. айам̣ ат̣т̣хавидхо катхинуббха̄ро ат̣т̣ха ма̄тика̄ на̄ма. вуттан̃хетам̣ катхинаккхандхакапа̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 310) ‘‘ат̣т̣хима̄, бхиккхаве, ма̄тика̄ катхинасса уббха̄ра̄йа паккаманантика̄ нит̣т̣ха̄нантика̄ саннит̣т̣ха̄нантика̄ на̄санантика̄ саванантика̄ а̄са̄ваччхедика̄ сӣма̄тиккантика̄ сахуббха̄ра̄ти. бхиккху аттхатакатхино катачӣварама̄да̄йа паккамати ‘на паччесса’нти, тасса бхиккхуно паккаманантико катхинуббха̄ро’’тиа̄ди, винайавиниччхайаппакаран̣е ча –

‘‘паккаманан̃ча нит̣т̣ха̄нам̣, саннит̣т̣ха̄нан̃ча на̄санам̣;

саванама̄са̄ ча сӣма̄ ча, сахуббха̄роти ат̣т̣хима̄’’ти. (ви. ви. 2709);

палибодхо дувидхо а̄ва̄сапалибодхо, чӣварапалибодхоти. таттха ‘‘йасмим̣ виха̄ре катхинам̣ аттхатам̣ хоти, тасмим̣ васисса̄мӣ’’ти ан̃н̃аттха гаччхантопи ‘‘пуна там̣ виха̄рам̣ а̄гаччхисса̄мӣ’’ти са̄пеккхо хоти. айам̣ а̄ва̄сапалибодхо на̄ма. тасса бхиккхуно чӣварам̣ акатам̣ ва̄ хоти апарийоситам̣ ва̄, ‘‘ан̃н̃ато чӣварам̣ лаччха̄мӣ’’ти а̄са̄ ва̄ анупаччхинна̄ хоти. айам̣ чӣварапалибодхо на̄ма. вуттан̃хетам̣ катхинаккхандхаке (маха̄ва. 325) ‘‘катаме ча, бхиккхаве, две катхинасса палибодха̄? а̄ва̄сапалибодхо ча чӣварапалибодхо ча. катхан̃ча, бхиккхаве, а̄ва̄сапалибодхо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккху васати ва̄ тасмим̣ а̄ва̄се, са̄пеккхо ва̄ паккамати ‘паччесса’нти, евам̣ кхо, бхиккхаве, а̄ва̄сапалибодхо хоти. катхан̃ча, бхиккхаве, чӣварапалибодхо хоти? идха, бхиккхаве, бхиккхуно чӣварам̣ акатам̣ ва̄ хоти виппакатам̣ ва̄, чӣвара̄са̄ ва̄ анупаччхинна̄, евам̣ кхо, бхиккхаве, чӣварапалибодхо хотӣ’’ти.

уббха̄ро дувидхо ат̣т̣хама̄тика̄уббха̄раантаруббха̄равасена. таттха бахиупача̄расӣмагата̄нам̣ бхиккхӯнам̣ васена вутта̄ сатта катхинуббха̄ра̄ ча бахиупача̄расӣмам̣ гантва̄ ниваттетва̄ катхинаттхатавиха̄ре антаруббха̄рам̣ патва̄ бхиккхӯхи саха антаруббха̄расса кататта̄ сахуббха̄расан̇кха̄то еко катхинуббха̄ро ча̄ти име ат̣т̣ха катхинуббха̄ра̄ ат̣т̣хама̄тика̄йа павит̣т̣хатта̄ ат̣т̣хама̄тика̄уббха̄ро на̄ма. бахисӣмам̣ агантва̄ тасмим̣йева виха̄ре нисӣдитва̄ катхинуббха̄рам̣ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа катхинуббха̄ро ат̣т̣хама̄тика̄йа аппавит̣т̣хо хутва̄ ка̄лапариччхедам̣ аппатва̄ антара̄йева кататта̄ антаруббха̄ро на̄ма.

антаруббха̄расахуббха̄ра̄ н̃аттидутийакаммава̄ча̄йева ката̄, евам̣ санте ко тесам̣ висесоти? антаруббха̄ро бахисӣмам̣ агантва̄ антосӣма̄йамева т̣хитехи бхиккхӯхи като. сахуббха̄ро бахисӣмам̣ гатена бхиккхуна̄ пачча̄гантва̄ там̣ антаруббха̄рам̣ патва̄ техи антосӣмат̣т̣хехи бхиккхӯхи саха катоти айаметесам̣ висесо. паккаманантика̄дайо сатта катхинуббха̄ра̄ на каммава̄ча̄йа ката̄, кевалам̣ двиннам̣ палибодха̄нам̣ упаччхедена пан̃чахи а̄нисам̣сехи вигататта̄ катхинуббха̄ра̄ на̄ма хонти. вуттан̃хетам̣ а̄чарийабуддхадаттаттхерена винайавиниччхайе –

‘‘ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ ва̄, антаруббха̄ратопи ва̄;

уббха̄ра̄пи дуве вутта̄, катхинасса махесина̄’’ти.

тат̣т̣ӣка̄йампи ‘‘ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нанти бахисӣмагата̄нам̣ васена вутта̄. паккаманантика̄дайо сатта ма̄тика̄ бахисӣмам̣ гантва̄ антаруббха̄рам̣ сампаттасса васена вутта̄, сахуббха̄ро има̄сам̣ ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ васена ча. антаруббха̄ратопи ва̄ти бахисӣмам̣ агантва̄ таттхева васитва̄ катхинуббха̄ракаммена уббхатакатхина̄нам̣ васена лаббханато антаруббха̄роти махесина̄ катхинасса уббха̄ра̄ дуве вутта̄ти йоджана̄. бахисӣмам̣ гантва̄ а̄гатасса васена сауббха̄ро, бахисӣмам̣ агата̄нам̣ васена антаруббха̄роти екойева уббха̄ро двидха̄ вутто’’ти вуттам̣.

касма̄ пана антаруббха̄равасена каммава̄ча̄йа катхинам̣ уббхатанти? маха̄да̄нам̣ да̄тука̄мехи упа̄сакехи а̄гатасса сан̇гхасса ака̄лачӣварам̣ да̄тука̄мехи йа̄читатта̄. вуттан̃хи бхиккхунӣвибхан̇гапа̄л̣ийам̣ (па̄чи. 925) ‘‘тена кхо пана самайена ан̃н̃атарена упа̄сакена сан̇гхам̣ уддисса виха̄ро ка̄ра̄пито хоти, со тасса виха̄расса махе убхатосан̇гхасса ака̄лачӣварам̣ да̄тука̄мо хоти. тена кхо пана самайена убхатосан̇гхасса катхинам̣ аттхатам̣ хоти. атха кхо со упа̄сако сан̇гхам̣ упасан̇камитва̄ катхинуддха̄рам̣ йа̄чӣ’’тиа̄ди. катхам̣ пана каммава̄ча̄ ка̄табба̄ти? ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо катхинам̣ уддхареййа, еса̄ н̃атти. сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, сан̇гхо катхинам̣ уддхарати. йасса̄йасмато кхамати катхинасса уддха̄ро, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа. уббхатам̣ сан̇гхена катхинам̣, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти евам̣ ка̄табба̄ти. вуттан̃хи бхиккхунӣвибхан̇ге ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, катхинам̣ уддхаритум̣, еван̃ча пана, бхиккхаве, катхинам̣ уддхаритаббам̣. бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо – сун̣а̄ту ме…пе… дха̄райа̄мӣ’’ти.

етена ча катхинуббха̄рена пуббе катам̣ катхинадуссада̄нан̃аттидутийакаммава̄чам̣ уббхатанти ваданти, на пана катхинадуссада̄нан̃аттидутийакаммам̣ уббхатам̣, атха кхо аттха̄ракаммамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. йади хи катхинадуссада̄нан̃аттидутийакаммам̣ уббхатам̣ бхавеййа, та̄йа каммава̄ча̄йа катхинадуссада̄насса сиджджханато има̄йа катхинуббха̄ракаммава̄ча̄йа там̣ пуббе диннадуссам̣ пуна а̄хара̄петаббам̣ сийа̄, на пан̃ча̄нисам̣савигаманам̣. йасма̄ пана има̄йа катхинуббха̄ракаммава̄ча̄йа пан̃ча̄нисам̣савигаманамева хоти, на пуббе диннакатхинадуссасса пуна а̄хара̄панам̣. тена вин̃н̃а̄йати ‘‘пан̃ча̄нисам̣сала̄бхака̄ран̣ам̣ аттхаран̣акаммамева има̄йа катхинаббха̄ракаммава̄ча̄йа уддхарӣйати, на катхинадуссада̄нан̃аттидутийакаммава̄ча̄ти, тасма̄ катхинуббха̄ракаммава̄ча̄каран̣ато паччха̄ сан̇гхасса уппаннам̣ чӣварам̣ ака̄лачӣварам̣ хоти, сан̇гхо пан̃ча̄нисам̣се на лабхати, чӣварам̣ саббасан̇гхикам̣ хутва̄ а̄гата̄гатасса сан̇гхасса бха̄джанӣйам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣. айаматтхо катхинадуссада̄нан̃аттидутийакаммава̄ча̄йа ча катхинуббха̄ракаммава̄ча̄йа ча аттхан̃ча адхиппа̄йан̃ча сут̣т̣ху виниччхинитва̄ пубба̄парам̣ сам̣сандитва̄ паччетабботи.

еттха сийа̄ – катхинуббха̄рам̣ йа̄чанта̄нам̣ саббесам̣ катхинуббха̄ро да̄таббо, уда̄ху екачча̄нанти, кин̃четтха – йади та̄ва саббесам̣ да̄таббо, катхинуббха̄ракаммена пан̃ча̄нисам̣савигаманато сан̇гхасса ла̄бхантара̄йо бхавеййа, атха екачча̄нам̣ мукхолоканам̣ вийа сийа̄ти? йади катхинаттха̄рамӯлакала̄бхато катхинуббха̄рамӯлакала̄бхо маханто бхавеййа, тесам̣ йа̄чанта̄нам̣ катхинуббха̄ро да̄таббо. йади аппако, на да̄таббо. йади само, кулаппаса̄даттха̄йа да̄табботи. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 927) ‘‘кӣдисо катхинуддха̄ро да̄таббо, кӣдисо на да̄табботи? йасса аттха̄рамӯлако а̄нисам̣со маха̄, уббха̄рамӯлако аппо, еварӯпо на да̄таббо. йасса пана аттха̄рамӯлако а̄нисам̣со аппо, уббха̄рамӯлако маха̄, еварӯпо да̄таббо. сама̄нисам̣сопи саддха̄парипа̄ланаттхам̣ да̄таббова̄’’ти. имина̄пи вин̃н̃а̄йати ‘‘пан̃ча̄нисам̣са̄нам̣ ка̄ран̣абхӯтам̣ аттха̄ракаммамева уддхарӣйати, на катхинадуссада̄набхӯтам̣ н̃аттидутийакамма’’нти.

а̄нисам̣сакатха̄йам̣ пан̃ча̄ти ида̄ни вуччама̄на̄ ана̄мантача̄ра̄дайо пан̃ча кирийа̄. капписсантӣти каппа̄ бхависсанти, ана̄паттика̄ран̣а̄ бхависсантӣти аттхо. ана̄мантача̄роти ана̄мантетва̄ чаран̣ам̣. йо хи да̄йакехи бхаттена нимантито хутва̄ сабхатто сама̄но виха̄ре сантам̣ бхиккхум̣ ана̄мантетва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджати, тасса бхиккхуно ча̄риттасиккха̄падена па̄читтийа̄патти хоти, са̄ а̄патти аттхатакатхинасса на хотӣти аттхо. таттха ча̄риттасиккха̄падам̣ на̄ма ‘‘йо пана бхиккху нимантито сабхатто сама̄но сантам̣ бхиккхум̣ ана̄пуччха̄ пуребхаттам̣ ва̄ паччха̄бхаттам̣ ва̄ кулесу ча̄риттам̣ а̄паджджеййа ан̃н̃атра самайа̄, па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо чӣварада̄насамайо чӣварака̄расамайо, айам̣ таттха самайо’’ти ачелакавагге пан̃чамасиккха̄падам̣ (па̄чи. 299-300). чӣваравиппава̄соти тин̣н̣ам̣ чӣвара̄нам̣ ан̃н̃атарена ва̄ саббена ва̄ вина̄ хаттхапа̄се акатва̄ арун̣ут̣т̣ха̄панам̣, евам̣ каротопи дутийакатхинасиккха̄падена а̄патти на хотӣти адхиппа̄йо. таттха ча дутийакатхинасиккха̄падам̣ на̄ма ‘‘нит̣т̣хитачӣварасмим̣ пана бхиккхуна̄ уббхатасмим̣ катхине екараттампи че бхиккху тичӣварена виппавасеййа ан̃н̃атра бхиккхусаммутийа̄, ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти а̄гатам̣ ниссаггийесу дутийасиккха̄падам̣ (па̄ра̄. 472).

ган̣абходжананти етена ган̣абходжанасиккха̄падена ана̄патти вутта̄ти самбандхо. таттха ган̣абходжанам̣ на̄ма ‘‘амха̄кам̣ бхаттам̣ детха̄’’ти бхиккхӯнам̣ вин̃н̃аттийа̄ ва̄ ‘‘амха̄кам̣ бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти да̄йака̄нам̣ нимантанена ва̄ акаппийавоха̄рена чатта̄ро ва̄ атирека̄ ва̄ бхиккхӯ екато пат̣игган̣хитва̄ екато бхун̃джанам̣. ган̣абходжанасиккха̄падам̣ на̄ма ‘‘ган̣абходжане ан̃н̃атра самайа̄ па̄читтийам̣. таттха̄йам̣ самайо гила̄насамайо чӣварада̄насамайо чӣварака̄расамайо аддха̄нагаманасамайо на̄ва̄бхируханасамайо маха̄самайо саман̣абхаттасамайо, айам̣ таттха самайо’’ти а̄гатам̣ бходжанавагге дутийасиккха̄падам̣ (па̄чи. 215). анадхит̣т̣хитам̣ авикаппитам̣ ват̣т̣атӣти пат̣хамакатхинасиккха̄падена а̄патти на хотӣти адхиппа̄йо. таттха пат̣хамакатхинасиккха̄падам̣ на̄ма ‘‘нит̣т̣хитачӣварасмим̣ пана бхиккхуна̄ уббхатасмим̣ катхине даса̄хапарамам̣ атирекачӣварам̣ дха̄ретаббам̣, там̣ атикка̄майато ниссаггийам̣ па̄читтийа’’нти а̄гатам̣ ниссаггийесу пат̣хамасиккха̄падам̣ (па̄ра̄. 472). катхинаттхатасӣма̄йа̄ти упача̄расӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣. матакачӣваранти матасса чӣварам̣. татруппа̄дена̄ти сан̇гхасантакена а̄ра̄муййа̄накхеттаваттхуа̄дина̄. йам̣ сан̇гхикам̣ чӣварам̣ уппаджджати, там̣ тесам̣ бхависсатӣти имина̄ чӣварамева катхинаттха̄рака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ сантакам̣ хоти, тато ан̃н̃ам̣ пин̣д̣апа̄табхесаджджа̄дикам̣ а̄гата̄гатасса сан̇гхасса сантакам̣ хотӣти дассети.

евам̣ ат̣т̣хан̇гасампанно, ладжджӣ бхиккху супесало;

кареййа катхинаттха̄рам̣, уббха̄ран̃ча̄пи са̄дхуканти.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

катхинаттха̄равиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

екӯнатим̣сатимо париччхедо.