28. чатупаччайабха̄джанӣйавиниччхайакатха̄

чӣварабха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄

194. евам̣ упаджджха̄йа̄диваттасан̇кха̄та̄ни чуддаса кхандхакаватта̄ни катхетва̄ ида̄ни чатуннам̣ паччайа̄нам̣ бха̄джанам̣ катхенто ‘‘чатупаччайабха̄джана’’нтиа̄дима̄ха. таттха чатӯти сан̇кхйа̄саббана̄мападам̣. пат̣ичча ети сӣтапат̣игха̄та̄дикам̣ пхалам̣ етасма̄ти паччайо, чӣвара̄ди, паччайо ча паччайо ча паччайа̄, чатта̄ро паччайа̄ чатупаччайам̣, бха̄джӣйате вибха̄джӣйате бха̄джанам̣. чатупаччайасса бха̄джанам̣ чатупаччайабха̄джанам̣. тена̄ха ‘‘чӣвара̄дӣнам̣ чатуннам̣ паччайа̄нам̣ бха̄джана’’нти. таттха тасмим̣ чатупаччайабха̄джане самабхинивит̣т̣хе чӣварабха̄джане та̄ва пат̣хамам̣ чӣварапат̣игга̄хако…пе… ведитаббо. касма̄? сан̇гхикачӣварасса дуккарабха̄джанатта̄ти самбандхо. таттха а̄гата̄гатам̣ чӣварам̣ пат̣игган̣ха̄ти, пат̣иггахан̣аматтамевасса бха̄роти чӣварапат̣игга̄хако. чӣварапат̣игга̄хакена пат̣иггахитам̣ чӣварам̣ нидахати, нидаханаматтамевасса бха̄роти чӣваранидахако. бхан̣д̣а̄га̄ре нийутто бхан̣д̣а̄га̄рико. чӣвара̄дикасса бхан̣д̣асса т̣хапанат̣т̣ха̄набхӯтам̣ ага̄рам̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣. чӣварам̣ бха̄джети бха̄гам̣ каротӣти чӣварабха̄джако. чӣварасса бха̄джанам̣ вибха̄гакаран̣ам̣ чӣварабха̄джанам̣, вибхаджанакирийа̄.

таттха ‘‘чӣварапат̣игга̄хако ведитаббо’’ти вутто, со куто лаббхатети а̄ха ‘‘пан̃чахан̇гехи…пе… самманнитаббо’’ти. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘ануджа̄на̄ми…пе… вачанато’’ти. чханданам̣ чхандо, иччханам̣ пихананти аттхо. гаманам̣ каран̣ам̣ гати, кирийа̄. га̄рейха̄ гати агати, чхандена агати чханда̄гати. сесесупи есева найо. катхам̣ чханда̄гатим̣ гаччхатӣти а̄ха ‘‘таттха паччха̄ а̄гата̄нампӣ’’тиа̄ди. евамитаресупи. пан̃чаман̇гам̣ пана сатисампаджан̃н̃айутта̄бха̄вам̣ дассети. суккапаккхепи ито пат̣ипаккхавасена ведитаббо. тена̄ха ‘‘тасма̄’’тиа̄ди.

има̄йа каммава̄ча̄йа ва̄ апалоканена ва̄ти идам̣ имасса саммутикаммасса лахукакамматта̄ вуттам̣. татха̄ хи вуттам̣ парива̄рат̣т̣хакатха̄йам̣ (пари. ат̣т̣ха. 482) ‘‘авасеса̄ тераса саммутийо сена̄санагга̄хаматакачӣварада̄на̄дисаммутийо ча̄ти ета̄ни лахукакамма̄ни апалокетва̄пи ка̄тум̣ ват̣т̣антӣ’’ти. антовиха̄ре саббасан̇гхамаджджхепи кхан̣д̣асӣма̄йампи самманнитум̣ ват̣т̣атӣти еттха антовиха̄рети баддхасӣмавиха̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣. на хи абаддхасӣмавиха̄ре апалокана̄дичатуббидхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати дуббисодханатта̄. дхуравиха̄рат̣т̣ха̄нети виха̄радва̄расса саммукхат̣т̣ха̄не.

197. бхан̣д̣а̄га̄расаммутийам̣ виха̄рамаджджхейева̄ти авиппава̄сасӣма̄сан̇кха̄тамаха̄сӣма̄ виха̄расса маджджхейева самманнитабба̄. имасмим̣ пана т̣ха̄не имам̣ пана бхан̣д̣а̄га̄рам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ гантва̄ кхан̣д̣асӣма̄йам̣ нисиннехи самманнитум̣ на ват̣т̣ати, виха̄рамаджджхейева ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ виха̄рам̣ бхан̣д̣а̄га̄рам̣ самманнеййа̄’’тиа̄дина̄ найена ‘‘каммава̄ча̄йа ва̄ апалоканена ва̄ самманнитабба’’нти вачанам̣ нисса̄йа н̃аттидутийакаммам̣ упача̄расӣма̄йам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти гахетва̄ катхинада̄накаммампи абаддхасӣма̄бхӯте виха̄ре упача̄расӣма̄йам̣ каронти, екачче н̃аттикаммампи татхева гахетва̄ абаддхасӣмавиха̄ре упача̄расӣма̄маттейева упосатхапава̄ран̣ам̣ каронти, тадайуттам̣, ка̄ран̣ам̣ панеттха катхинавиниччхайакатха̄йам̣ (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 226) а̄ви бхависсати.

198. тула̄бхӯтоти тула̄садисо. иданти са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсада̄нам̣. имам̣ кира па̄т̣хам̣ аманасикаронта̄ ида̄ни ка̄лачӣварампи са̄ман̣ера̄нам̣ упад̣д̣хапат̣ивӣсам̣ денти. пха̄тикамманти пахонакакаммам̣, йаттакена винайа̄гатена саммун̃джанӣбандхана̄дихаттхакаммена виха̄расса ӯната̄ на хоти, таттакам̣ катва̄ти аттхо. саббесанти татруппа̄давасса̄ва̄сикам̣ ган̣ханта̄нам̣ саббесам̣ бхиккхӯнам̣ са̄ман̣ера̄нан̃ча. бхан̣д̣а̄га̄рачӣварепӣти ака̄лачӣварам̣ сандха̄йа вуттам̣. уккут̣т̣хим̣ каронтӣти маха̄саддам̣ каронти. етанти уккут̣т̣хийа̄ ката̄йа самабха̄гада̄нам̣. вираджджхитва̄ каронтӣти каттаббака̄лесу акатва̄ йатха̄ручитаккхан̣е каронти. самапат̣ивӣсо да̄табботи карисса̄ма̄ти йа̄чанта̄нам̣ пат̣ин̃н̃а̄маттенапи самако кот̣т̣ха̄со да̄таббо.

атирекабха̄гена̄ти даса бхиккхӯ хонти, са̄т̣ака̄пи дасева, тесу еко два̄даса аггхати, сеса̄ дасаггханака̄. саббесу дасаггханакавасена кусе па̄тите йасса бхиккхуно два̄дасаггханако кусо па̄тито, со ‘‘еттакена мама чӣварам̣ пахотӣ’’ти тена атирекабха̄гена гантука̄мо хоти. еттха ча еттакена мама чӣварам̣ пахотӣти два̄дасаггханакена мама чӣварам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, на тато ӯнена̄ти саббам̣ гахетука̄моти аттхо. бхиккхӯ ‘‘атирекам̣ а̄вусо сан̇гхасса сантака’’нти ваданти, там̣ сутва̄ бхагава̄ ‘‘сан̇гхике ча ган̣асантаке ча аппакам̣ на̄ма наттхи, саббаттха сам̣йамо ка̄таббо, ган̣хантенапи куккучча̄йитабба’’нти дассетум̣ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ануккхепе динне’’ти а̄ха. таттха ануккхепо на̄ма йам̣ кин̃чи ануккхипитаббам̣ ануппада̄таббам̣ каппийабхан̣д̣ам̣, йаттакам̣ тасса пат̣ивӣсе адхикам̣, таттаке аггханаке йасмим̣ кисмин̃чи каппийабхан̣д̣е диннети аттхоти имаматтхам̣ сан̇кхепена дассетум̣ ‘‘саче даса бхиккхӯ хонти’’тйа̄ди вуттам̣.

викалаке тосетва̄ти еттха чӣваравикалакам̣ пуггалавикалаканти две викалака̄. таттха чӣваравикалакам̣ на̄ма саббесам̣ пан̃ча пан̃ча ваттха̄ни патта̄ни, сеса̄нипи аттхи, екекам̣ пана на па̄пун̣а̄ти, чхиндитва̄ да̄табба̄ни. чхиндантехи ча ад̣д̣хаман̣д̣ала̄дӣнам̣ ва̄ упа̄ханатхавика̄дӣнам̣ ва̄ пахонака̄ни кхан̣д̣а̄ни катва̄ да̄табба̄ни, хет̣т̣химапариччхедена чатуран̇гулавиттха̄рампи анува̄таппахонака̄йа̄мам̣ кхан̣д̣ам̣ катва̄ да̄тум̣ ват̣т̣ати. апарибхогам̣ пана на ка̄таббанти еваметтха чӣварасса аппахонакабха̄во чӣваравикалакам̣. чхиндитва̄ динне панетам̣ тоситам̣ хоти. атха кусапа̄то ка̄таббо, сачепи екасса бхиккхуно кот̣т̣ха̄се екам̣ ва̄ две ва̄ ваттха̄ни наппахонти, таттха ан̃н̃ам̣ са̄ман̣акам̣ париккха̄рам̣ т̣хапетва̄ йо тена туссати, тасса там̣ бха̄гам̣ датва̄ паччха̄ кусапа̄то ка̄таббо. идампи чӣваравикалаканти андхат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣.

пуггалавикалакам̣ на̄ма даса даса бхиккхӯ ган̣етва̄ ваггам̣ каронта̄нам̣ еко вагго на пӯрати, ат̣т̣ха ва̄ нава ва̄ хонти, тесам̣ ат̣т̣ха ва̄ нава ва̄ кот̣т̣ха̄са̄ ‘‘тумхе име гахетва̄ висум̣ бха̄джетха̄’’ти да̄табба̄. евамайам̣ пуггала̄нам̣ аппахонакабха̄во пуггалавикалакам̣ на̄ма. висум̣ динне пана там̣ тоситам̣ хоти, евам̣ тосетва̄ кусапа̄то ка̄табботи. атха ва̄ викалаке тосетва̄ти йо чӣваравибха̄го ӯнако, там̣ ан̃н̃ена париккха̄рена самам̣ катва̄ кусапа̄то ка̄табботи имаматтхам̣ дассети ‘‘саче саббесам̣ пан̃ча пан̃ча ваттха̄нӣ’’тиа̄дина̄.

199. ито парам̣ тесу тесу ваттхӯсу а̄гатавасена ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттесу виниччхайесу сантесупи тесам̣ виниччхайа̄нам̣ ат̣т̣хама̄тика̄виниччхайато авимуттатта̄ ат̣т̣хама̄тика̄виниччхайесвева паккхипитва̄ дассетум̣ ‘‘ида̄ни ат̣т̣хима̄, бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. йа̄ та̄ ат̣т̣ха ма̄тика̄ бхагавата̄ вутта̄, та̄сам̣ ат̣т̣ханнам̣ ма̄тика̄нам̣ васена виниччхайо ида̄ни ведитабботи йоджана̄. париккхепа̄рахат̣т̣ха̄нена париччхинна̄ти имина̄ апариккхиттасса виха̄расса дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄на̄дито пат̣хамалед̣д̣упа̄тасса анто упача̄расӣма̄ти дассети. ида̄ни дутийалед̣д̣упа̄тасса антопи упача̄расӣма̄йева̄ти дассетум̣ ‘‘апича̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. дхувасаннипа̄тат̣т̣ха̄нампи парийантагатамева гахетаббам̣. ‘‘евам̣ санте тийоджане т̣хита̄ ла̄бхам̣ ган̣хиссантӣ’’тиа̄дина̄ име ла̄бхаггахан̣а̄дайо упача̄расӣма̄васенева хоти, на авиппава̄сасӣма̄васена̄ти дассети, тена ча има̄ни ла̄бхаггахан̣а̄дӣнийева упача̄расӣма̄йам̣ каттабба̄ни, на апалоканакамма̄дӣни чатта̄ри камма̄ни, та̄ни пана авиппава̄сасӣма̄дӣсуйева каттабба̄нӣти пака̄сети. татха̄ хи вуттам̣ са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.379) ‘‘бхиккхунӣнам̣ а̄ра̄маппавесанасена̄санапуччхана̄ди парива̄сама̄натта̄рочанавассаччхеданиссайасена̄санагга̄ха̄ди видха̄нанти идам̣ саббам̣ имисса̄йева упача̄расӣма̄йа васена ведитабба’’нти.

ла̄бхаттха̄йа т̣хапита̄ сӣма̄ ла̄бхасӣма̄. локе га̄масӣма̄дайо вийа ла̄бхасӣма̄ на̄ма висум̣ пасиддха̄ наттхи, кена̄йам̣ анун̃н̃а̄та̄ти а̄ха ‘‘нева самма̄самбуддхена̄’’тиа̄ди. етена на̄йам̣ са̄санавоха̄расиддха̄, локавоха̄расиддха̄ ева̄ти дассети. джанападапариччхедоти идам̣ локапасиддхасӣма̄саддаттхавасена вуттам̣, париччхедаббхантарампи саббам̣ джанападасӣма̄ти гахетаббам̣. джанападо ева джанападасӣма̄, евам̣ рат̣т̣хасӣма̄дӣсупи. тена̄ха ‘‘а̄н̣а̄паваттит̣т̣ха̄на’’нтиа̄ди. патхавӣвемаджджхагатасса̄ти йа̄ва удакапарийанта̄ кхан̣д̣асӣматта̄ вуттам̣. упача̄расӣма̄дӣсу пана абаддхасӣма̄су хет̣т̣ха̄патхавийам̣ саббаттха т̣хита̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти, кӯпа̄дипавеса̄рахат̣т̣ха̄не т̣хита̄нан̃н̃ева па̄пун̣а̄тӣти хет̣т̣ха̄ сӣмакатха̄йам̣ вуттанайенева там̣там̣сӣмат̣т̣хабха̄во ведитаббо. чаккава̄л̣асӣма̄йа диннам̣ патхавӣсандха̄ракаудакат̣т̣ха̄непи т̣хита̄нам̣ па̄пун̣а̄ти саббаттха чаккава̄л̣авоха̄ратта̄ти. сама̄насам̣ва̄саавиппава̄сасӣма̄су диннасса идам̣ на̄наттам̣ – ‘‘авиппава̄сасӣма̄йа даммӣ’’ти диннам̣ га̄мат̣т̣ха̄нам̣ на па̄пун̣а̄ти. касма̄? ‘‘т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча̄’’ти (маха̄ва. 144) вуттатта̄. ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йадаммӣ’’ти диннам̣ пана га̄ме т̣хита̄нампи па̄пун̣а̄тӣти.

200-1. буддха̄дхивуттхоти буддхена бхагавата̄ адхивуттхо. екасминти екасмим̣ виха̄ре. па̄каваттанти нибаддхада̄нам̣. ваттатӣти паваттати. техи ваттаббанти йесам̣ саммукхе еса дети, техи бхиккхӯхи ваттаббам̣.

202. дутийабха̄ге пана тхера̄санам̣ а̄рул̣хети йа̄ва сан̇гханавакам̣ екава̄рам̣ саббесам̣ бха̄гам̣ датва̄ чӣваре апариккхӣн̣е пуна саббесам̣ да̄тум̣ дутийабха̄ге тхерасса диннети аттхо. пуббе вуттанайена̄ти ‘‘туйхева бхиккху та̄ни чӣвара̄нӣ’’ти (маха̄ва. 363) бхагавата̄ вуттанайена. пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣атӣти ‘‘туйхам̣ дема̄’’ти аватва̄, ‘бхиккхӯнам̣ дема, тхера̄нам̣ дема̄’’ти вуттатта̄ ‘‘пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣атӣ’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.379) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.379) пана пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣атӣти еттха ‘‘туйхам̣ дема̄’’ти авуттатта̄ти ка̄ран̣ам̣ ваданти. йади евам̣ ‘‘сан̇гхасса дема̄’’ти вуттепи ват̣т̣еййа, ‘‘бхиккхӯнам̣ дема, тхера̄нам̣ дема, сан̇гхасса дема̄’’ти вачанато бхедо на диссати, вӣмам̣ситаббаметтха ка̄ран̣анти. па̄рупитум̣ ват̣т̣атӣти пам̣сукӯлика̄нам̣ ват̣т̣ати. са̄микехи вича̄ритамева̄ти упа̄ханаттхавика̄дӣнаматтха̄йа вича̄ритамева.

203. упад̣д̣хам̣ да̄таббанти йам̣ убхатосан̇гхасса диннам̣, тато упад̣д̣хам̣ бхиккхӯнам̣ упад̣д̣хам̣ бхиккхунӣнам̣ да̄таббам̣. сачепи еко бхиккху хоти, ека̄ ва̄ бхиккхунӣ, антамасо анупасампаннассапи упад̣д̣хамева да̄таббам̣. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча даммӣ’’ти вутте пана на маджджхе бхиндитва̄ да̄таббанти еттха йасма̄ бхиккхунипаккхе сан̇гхасса паччекам̣ апара̄мат̣т̣хатта̄ бхиккхунӣнам̣ ган̣ана̄йа бха̄го да̄табботи да̄йакасса адхиппа̄йоти сиджджхати, татха̄ да̄нан̃ча бхиккхӯпи ган̣етва̄ динне ева йуджджати. итаратха̄ хи ‘‘киттакам̣ бхиккхӯнам̣ да̄таббам̣, киттакам̣ бхиккхунӣна’’нти на вин̃н̃а̄йати, тасма̄ ‘‘бхиккхусан̇гхасса̄’’ти вуттавачанампи ‘‘бхиккхӯна’’нти вуттавачанасадисамева̄ти а̄ха ‘‘бхиккхӯ ча бхиккхунийо ча ган̣етва̄ да̄табба’’нти. тена̄ха ‘‘пуггало…пе… бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄’’ти. ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вутте пана пуггало висум̣ на лабхатӣти идам̣ ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣енева гахетаббам̣, на хеттха висесака̄ран̣ам̣ упалаббхати. татха̄ хи ‘‘убхатосан̇гхасса ча туйхан̃ча даммӣ’’ти вутте са̄ман̃н̃ависесавачанехи сан̇гахитатта̄ йатха̄ пуггало висум̣ лабхати, евамидха̄пи ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’ти са̄ман̃н̃ависесавачанасаббха̄вато бхавитаббамева висум̣ пуггалапат̣ивӣсена̄ти вин̃н̃а̄йати, тасма̄ ат̣т̣хакатха̄вачанамеветтха пама̄н̣ам̣. па̄пун̣анат̣т̣ха̄нато екамева лабхатӣти аттано вассаггена паттат̣т̣ха̄нато екамева кот̣т̣ха̄сам̣ лабхати. таттха ка̄ран̣ама̄ха ‘‘касма̄? бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄’’ти, бхиккхусан̇гхаггахан̣енева пуггалассапи гахитатта̄ти адхиппа̄йоти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.379) вуттам̣.

вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.379) пана бхиккхусан̇гхасаддена бхиккхӯнан̃н̃ева гахитатта̄, пуггаласса пана ‘‘туйхан̃ча̄’’ти висум̣ гахитатта̄ ча таттхасса аггахитатта̄ дат̣т̣хабба̄, ‘‘бхиккхӯнан̃ча бхиккхунӣнан̃ча туйхан̃ча̄’’ти вуттат̣т̣ха̄насадисатта̄ти адхиппа̄йо. пуггалаппадха̄но хеттха сан̇гха-саддо дат̣т̣хаббо. кечи пана ‘‘бхиккхусан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄’’ти па̄т̣хам̣ ликханти, там̣ на сундарам̣ тасса висум̣ ла̄бхаггахан̣е ка̄ран̣авачанатта̄. татха̄ хи ‘‘висум̣ сан̇гхаггахан̣ена гахитатта̄’’ти висум̣ пуггалассапи бха̄гаггахан̣е ка̄ран̣ам̣ вуттам̣. йатха̄ четтха пуггаласса аггахан̣ам̣, евам̣ упари ‘‘бхиккхусан̇гхасса ча туйхан̃ча̄’’тиа̄дӣсупи висум̣ сан̇гха̄дисаддехи пуггаласса аггахан̣ам̣ дат̣т̣хаббам̣. йади хи гахан̣ам̣ сийа̄, сан̇гхатопи висумпӣти бха̄гадвайам̣ лабхеййа убхайаттха гахитатта̄ти вуттам̣. пӯджетаббантиа̄ди гихикаммам̣ на хотӣти дассанаттхам̣ вуттам̣. бхиккхусан̇гхасса хара̄ти идам̣ пин̣д̣апа̄тахаран̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘бхиккхусан̇гхасса хара̄’’ти вуттепи харитаббанти ӣдисам̣ гихивеййа̄ваччам̣ на хотӣти катва̄ вуттам̣.

204. антохемантети имина̄ анаттхате катхине васса̄нам̣ паччхиме ма̄се диннам̣ пуримавассам̣вуттха̄нан̃н̃ева па̄пун̣а̄ти, тато парам̣ хеманте диннам̣ паччхимавассам̣вуттха̄нампи вуттхавассатта̄ па̄пун̣а̄ти, хемантато пана парам̣ пит̣т̣хисамайе ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти евам̣ париччхиндитва̄ диннам̣ анантаре вассе ва̄ тато паресу ва̄ йаттха каттхачи тасмим̣ бхиккхубха̄ве вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄ти. йе пана саббатха̄ авуттхавасса̄, тесам̣ на па̄пун̣а̄тӣти дассети. лаккхан̣ан̃н̃ӯ вадантӣти винайалаккхан̣ан̃н̃уно а̄чарийа̄ ваданти. лаккхан̣ан̃н̃ӯ вадантӣти идам̣ саннит̣т̣ха̄навачанам̣, ат̣т̣хакатха̄су ана̄гататта̄ пана евам̣ вуттам̣. бахиупача̄расӣма̄йам̣…пе… саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣти йаттха каттхачи вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣти адхиппа̄йо. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йампи (кан̇кха. ат̣т̣ха. ака̄лачӣварасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘саче пана бахиупача̄расӣма̄йам̣ т̣хито ‘вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣ’ти вадати, йаттха каттхачи вуттхавасса̄нам̣ саббесам̣ сампатта̄нам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣. ган̣т̣хипадесу пана ‘‘васса̄ва̄сасса ананурӯпе падесе т̣хатва̄ вуттатта̄ вассам̣вуттха̄нан̃ча авуттха̄нан̃ча саббесам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣, там̣ на гахетаббам̣. на хи ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣ’’ти вутте авуттхавасса̄нам̣ па̄пун̣а̄ти. саббесампӣти тасмим̣ бхиккхубха̄ве вуттхавасса̄нам̣ саббесампӣти аттхо дат̣т̣хаббо ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса̄’’ти вуттатта̄. саммукхӣбхӯта̄нам̣ саббесампӣти еттха̄пи есева найо. евам̣ вадатӣти вассам̣вуттхасан̇гхасса даммӣти вадати. атӣтавассанти анантара̄тӣтавассам̣.

205. ида̄ни ‘‘а̄дисса детӣ’’ти падам̣ вибхаджанто ‘‘а̄дисса детӣти еттха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха йа̄гуйа̄ ва̄…пе… бхесадждже ва̄ а̄диситва̄ париччхиндитва̄ денто да̄йако а̄дисса дети на̄ма̄ти йоджана̄. сесам̣ па̄кат̣амева.

206. ида̄ни ‘‘пуггаласса детӣ’’ти падам̣ вибхаджанто а̄ха ‘‘пуггаласса дети еттха̄’’тиа̄ди. сан̇гхато ча ган̣ато ча винимуттасса аттано кулӯпака̄дипуггаласса денто да̄йако пуггаласса дети на̄ма. там̣ пана пуггаликада̄нам̣ параммукха̄ ва̄ хоти саммукха̄ ва̄. таттха параммукха̄ денто ‘‘идам̣ чӣварам̣ иттханна̄масса даммӣ’’ти на̄мам̣ уддхаритва̄ дети, саммукха̄ денто ча бхиккхуно па̄дамӯле чӣварам̣ т̣хапетва̄ ‘‘идам̣, бханте, тумха̄кам̣ даммӣ’’ти ватва̄ дети, тадубхайатха̄пи денто пуггаласса дети на̄ма̄ти аттхо. на кевалам̣ екассева денто пуггаласса дети на̄ма, атха кхо антева̄сика̄дӣхи саддхим̣ дентопи пуггаласса дети на̄ма̄ти дассетум̣ ‘‘саче пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха уддесам̣ гахетум̣ а̄гатоти тасса сантике уддесам̣ аггахитапуббассапи уддесам̣ ган̣хисса̄мӣти а̄гатака̄лато пат̣т̣ха̄йа антева̄сикабха̄вӯпагаманато вуттам̣. гахетва̄ гаччхантоти паринит̣т̣хитауддесо хутва̄ гаччханто. ваттам̣ катва̄ уддесапарипуччха̄дӣни гахетва̄ вичаранта̄нанти идам̣ ‘‘уддесантева̄сика̄на’’нти имассева висесанам̣. тена уддесака̄ле а̄гантва̄ уддесам̣ гахетва̄ гантва̄ ан̃н̃аттха нивасанте анибаддхача̄рике ниваттети.

евам̣ чӣвараккхандхаке (маха̄ва. 379) а̄гатаат̣т̣хама̄тика̄васена чӣваравибхаджанам̣ дассетва̄ ида̄ни тасмим̣йева чӣвараккхандхаке маджджхе а̄гатесу ваттхӯсу а̄гатанайам̣ ниваттетва̄ дассенто ‘‘саче кочи бхиккхӯ’’тиа̄дима̄ха. таттха ким̣ ка̄таббанти пуччха̄йа тассева та̄ни чӣвара̄нӣти виссаджджана̄, сеса̄ни н̃а̄пака̄дивасена вутта̄ни. пан̃ча ма̄сети аччантасам̣йоге упайогавачанам̣. вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепатоти васса̄ва̄сикаттха̄йа веййа̄ваччакарехи вад̣д̣хим̣ пайоджетва̄ т̣хапитаупаниккхепато. татруппа̄датоти на̄л̣икера̄ра̄ма̄дитатруппа̄дато. ат̣т̣хакатха̄йам̣ пана ‘‘идам̣ идха вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄ти ва̄ васса̄ва̄сикам̣ дема̄ти ва̄ ватва̄ диннам̣ там̣ анаттхатакатхинассапи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣ’’ти вуттам̣, там̣ васса̄ва̄сикала̄бхавасена уппанне лаббхама̄нависесам̣ дассетум̣ вуттам̣. таттха идха̄ти абхила̄паматтамеветам̣, идха-саддам̣ вина̄ ‘‘вассам̣вуттхасан̇гхасса дема̄’’ти вуттепи со ева найо. анаттхатакатхинассапи пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄тӣти васса̄ва̄сикала̄бхавасена уппаннатта̄ анаттхатакатхинассапи вуттхавассасса пан̃ча ма̄се па̄пун̣а̄ти, тато парам̣ пана уппаннавасса̄ва̄сикам̣ пуччхитаббам̣ ‘‘ким̣ атӣтавассе идам̣ васса̄ва̄сикам̣, уда̄ху ана̄гатавассе’’ти. таттха тато паранти пан̃чама̄сато парам̣, гимха̄насса пат̣хамадивасато пат̣т̣ха̄йа̄ти аттхо.

т̣хитика̄ пана на тит̣т̣хатӣти еттха ат̣т̣хита̄йа т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче еко бхиккху а̄гаччхати, маджджхе чхиндитва̄ двӣхипи гахетаббам̣. т̣хита̄йа пана т̣хитика̄йа пуна ан̃н̃асмим̣ чӣваре уппанне саче навакатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ хет̣т̣ха̄ гаччхати. саче вуд̣д̣хатаро а̄гаччхати, т̣хитика̄ уддхам̣ а̄рохати. атха ан̃н̃о наттхи, пуна аттано па̄петва̄ гахетаббам̣. дуггахита̄нӣти аггахита̄ни, сан̇гхика̄нева хонтӣти аттхо. ‘‘па̄тите кусе’’ти екакот̣т̣ха̄се кусадан̣д̣аке па̄титаматте сачепи бхиккхусахассам̣ хоти, гахитамева на̄ма чӣварам̣. ‘‘на̄ка̄ма̄ бха̄го да̄таббо’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 363), таттха гахитамева на̄ма̄ти ‘‘имасса идам̣ патта’’нти кин̃ча̄пи на видитам̣, те пана бха̄га̄ аттхато тесам̣ патта̄йева̄ти адхиппа̄йо.

сатта̄хава̄рена арун̣амева ут̣т̣ха̄петӣти идам̣ на̄на̄сӣмавиха̄ресу каттаббанайена екасмимпи виха̄ре двӣсу сена̄санесу нивуттхабха̄вадассанаттхам̣ вуттам̣, арун̣ут̣т̣ха̄паненева таттха вуттхо хоти, на пана вассаччхедапариха̄ра̄йа. антоупача̄расӣма̄йа хи йаттха каттхачи арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пенто аттана̄ гахитасена̄санам̣ аппавит̣т̣хопи вуттхавассо ева хоти. гахитасена̄сане пана нивуттхо на̄ма на хоти, таттха арун̣ут̣т̣ха̄пане сати хоти. тена̄ха ‘‘пуримасмим̣ бахутарам̣ нивасати на̄ма̄’’ти. етена ча итарасмим̣ сатта̄хава̄ренапи арун̣ут̣т̣ха̄пане сати ева аппатарам̣ нивасати на̄ма хоти, на̄сатӣти дӣпитам̣ хоти. иданти ека̄дхиппа̄йада̄нам̣. на̄на̄ла̄бхехӣтиа̄дӣсу на̄на̄ висум̣ висум̣ ла̄бхо етесӯти на̄на̄ла̄бха̄, две виха̄ра̄, техи на̄на̄ла̄бхехи. на̄на̄ висум̣ висум̣ па̄ка̄ра̄дӣхи париччхинно упача̄ро етесанти на̄нӯпача̄ра̄, техи на̄нӯпача̄рехи. екасӣмавиха̄рехӣти екасӣма̄йам̣ двӣхи виха̄рехӣти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.364) вуттам̣. на̄на̄ла̄бхехӣти висум̣ висум̣ нибаддхавасса̄ва̄сикала̄бхехи. на̄нӯпача̄рехӣти на̄на̄париккхепана̄на̄два̄рехи. екасӣмавиха̄рехӣти двиннам̣ виха̄ра̄нам̣ екена па̄ка̄рена париккхиттатта̄ ека̄йа упача̄расӣма̄йа антогатехи двӣхи виха̄рехӣти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.364). сена̄санагга̄хо пат̣иппассамбхатӣти пат̣хамам̣ гахито пат̣иппассамбхати. таттха̄ти йаттха сена̄санагга̄хо пат̣иппассамбхати, таттха.

207. бхиккхусса ка̄лакатети еттха ка̄лаката-саддо бха̄васа̄дханоти а̄ха ‘‘ка̄лакирийа̄йа̄’’ти. па̄л̣ийам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ чӣварада̄не са̄ман̣ера̄нам̣ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄на̄бха̄ва̄ ‘‘чӣваран̃ча паттан̃ча̄’’тиа̄ди саббаттха вуттам̣.

208. сачепи сахассам̣ аггхати, гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нан̃н̃ева да̄таббанти самбандхо. ан̃н̃анти тичӣварапаттато ан̃н̃ам̣. аппаггханти атиджин̣н̣а̄дибха̄вена нихӣнам̣. татоти авасесапариккха̄рато. саббанти паттам̣ чӣваран̃ча. таттха таттха сан̇гхассева̄ти тасмим̣ тасмим̣ виха̄ре сан̇гхассева. бхиккхуно ка̄лакатат̣т̣ха̄нам̣ сандха̄йа ‘‘идха̄’’ти ваттаббе ‘‘таттха̄’’ти вуттатта̄ виччха̄вачанатта̄ ча париккха̄расса т̣хапитат̣т̣ха̄нам̣ вуттанти вин̃н̃а̄йати. па̄л̣ийам̣ ависсаджджикам̣ авебхан̇гиканти а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхассева сантакам̣ хутва̄ кассачи ависсаджджикам̣ авебхан̇гикан̃ча бхавитум̣ ануджа̄на̄мӣти аттхо. ‘‘санте патирӯпе га̄хаке’’ти вуттатта̄ га̄хаке асати адатва̄ бха̄джитепи субха̄джитамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. даккхин̣одакам̣ пама̄н̣анти еттха са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.376) та̄ва ‘‘йаттха пана даккхин̣одакам̣ пама̄н̣анти бхиккхӯ йасмим̣ рат̣т̣хе даккхин̣одакапат̣иггахан̣аматтенапи деййадхаммасса са̄мино хонтӣти адхиппа̄йо’’ти вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.376) пана ‘‘даккхин̣одакам̣ пама̄н̣анти еттака̄ни чӣвара̄ни дасса̄мӣти пат̣хамам̣ удакам̣ па̄тетва̄ паччха̄ денти, там̣ йехи гахитам̣, те бха̄гинова хонтӣти адхиппа̄йо’’ти вуттам̣. парасамуддети джамбудӣпе. тамбапан̣н̣идӣпан̃хи упа̄да̄йеса евам̣ вутто.

‘‘матакачӣварам̣ адхит̣т̣ха̄тӣ’’ти еттха маггам̣ гаччханто тасса ка̄лакирийам̣ сутва̄ авиха̄рат̣т̣ха̄не че два̄дасахаттхаббхантаре ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ абха̄вам̣ н̃атва̄ ‘‘идам̣ чӣварам̣ майхам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти адхит̣т̣ха̄ти, сва̄дхит̣т̣хитам̣. тена кхо пана самайена ан̃н̃атаро бхиккху бахубхан̣д̣о бахупариккха̄ро ка̄лакато хоти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣, ‘‘бхиккхусса, бхиккхаве, ка̄лакате сан̇гхо са̄мӣ паттачӣваре. апича гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄ бахупака̄ра̄, ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тичӣваран̃ча паттан̃ча гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ да̄тум̣. йам̣ таттха лахубхан̣д̣ам̣ лахупариккха̄рам̣, там̣ саммукхӣбхӯтена сан̇гхена бха̄джетум̣. йам̣ таттха гарубхан̣д̣ам̣ гарупариккха̄рам̣, там̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса ависсаджджикам̣ авебхан̇гика’’нти (маха̄ва. 369) имина̄ па̄т̣хена бхагава̄ саббан̃н̃ӯ бхиккхӯнам̣ а̄мисада̄йаджджам̣ вича̄реси.

таттха тичӣварапаттаавасесалахубхан̣д̣агарубхан̣д̣авасена а̄мисада̄йаджджам̣ тивидхам̣ хоти. тесу тичӣварапаттам̣ гила̄нупат̣т̣ха̄касса бха̄го хоти, авасесалахубхан̣д̣ам̣ саммукхӣбхӯтасан̇гхасса, пан̃чавӣсативидха гарубхан̣д̣ам̣ ча̄туддисасан̇гхасса. имина̄ ито тивидхабхан̣д̣ато ан̃н̃ам̣ бхиккхубхан̣д̣ам̣ на̄ма наттхи, имехи тивидхехи пуггалехи ан̃н̃о да̄йа̄до на̄ма наттхӣти дассети. ида̄ни пана винайадхара̄ ‘‘бхиккхӯнам̣ акаппийабхан̣д̣ам̣ гихибхӯта̄ н̃а̄така̄ лабхантӣ’’ти ваданти, там̣ касма̄ти че? ‘‘йе тасса дхане иссара̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄, тесам̣ да̄табба’’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гататта̄ти. саччам̣ а̄гато, со пана па̄т̣хо висса̄сагга̄хависайе а̄гато, на да̄йаджджагахан̣ат̣т̣ха̄не. ‘‘гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄’’иччева а̄гато, на ‘‘н̃а̄така̄ ан̃н̃а̄така̄ ва̄’’ти, тасма̄ н̃а̄така̄ ва̄ хонту ан̃н̃а̄така̄ ва̄, йе там̣ гила̄нам̣ упат̣т̣хаханти, те гила̄нупат̣т̣ха̄кабха̄габхӯтасса дханасса иссара̄ гахат̣т̣хапаббаджита̄, антамасо ма̄туга̄ма̄пи. те сандха̄йа ‘‘тесам̣ да̄табба’’нти вуттам̣, на пана йе гила̄нам̣ нупат̣т̣хаханти, те сандха̄йа. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 369) ‘‘гила̄нупат̣т̣ха̄ко на̄ма гихӣ ва̄ хоту паббаджито ва̄, антамасо ма̄туга̄мопи, саббе бха̄гам̣ лабхантӣ’’ти.

атха ва̄ йо бхиккху аттано джӣвама̄нака̄лейева саббам̣ аттано париккха̄рам̣ ниссаджджитва̄ кассачи н̃а̄такасса ва̄ ан̃н̃а̄такасса ва̄ гахат̣т̣хасса ва̄ паббаджитасса ва̄ ада̄си, кочи ча н̃а̄тако ва̄ ан̃н̃а̄тако ва̄ гахат̣т̣хо ва̄ паббаджито ва̄ висса̄сам̣ аггахеси, та̄дисе сандха̄йа ‘‘йе тасса дханасса иссара̄ гахат̣т̣ха̄ ва̄ паббаджита̄ ва̄, тесам̣ да̄табба’’нти вуттам̣, на пана ата̄дисе н̃а̄таке. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 369) ‘‘саче пана со джӣвама̄нойева саббам̣ аттано париккха̄рам̣ ниссаджджитва̄ кассачи ада̄си, кочи ва̄ висса̄сам̣ аггахеси, йасса диннам̣, йена ча гахитам̣, тассева хоти, тасса ручийа̄ ева гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄ лабхантӣ’’ти. евам̣ хоту, каппийабхан̣д̣е пана катханти? тампи ‘‘гихин̃а̄така̄нам̣ да̄табба’’нти па̄л̣ийам̣ ва̄ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ва̄ т̣ӣка̄су ва̄ наттхи, тасма̄ вича̄ретаббаметам̣.

чӣварабха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пин̣д̣апа̄табха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄

209. ида̄ни пин̣д̣апа̄табха̄джанавиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘пин̣д̣апа̄табха̄джане пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха сена̄санаккхандхаке сена̄санабха̄джанейева пат̣хамам̣ а̄гатепи чатупаччайабха̄джанавиниччхайатта̄ паччайа̄нуккамена пин̣д̣апа̄табха̄джанам̣ пат̣хамам̣ дассети. пин̣д̣апа̄табха̄джане пана сан̇гхабхатта̄дӣсу айам̣ виниччхайоти самбандхо. катхам̣ ета̄ни сан̇гхабхатта̄дӣни бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄нӣти а̄ха ‘‘ануджа̄на̄ми…пе… анун̃н̃а̄тесӯ’’ти. сан̇гхасса аттха̄йа а̄бхатам̣ бхаттам̣ сан̇гхабхаттам̣ йатха̄ ‘‘а̄гантукасса а̄бхатам̣ бхаттам̣ а̄гантукабхатта’’нти. сан̇гхато уддисса уддиситва̄ да̄таббам̣ бхаттам̣ уддесабхаттам̣. нимантетва̄ да̄таббам̣ бхаттам̣ нимантанабхаттам̣. сала̄кам̣ па̄тетва̄ га̄хетаббам̣ бхаттам̣ сала̄кабхаттам̣. паккхе паккхадивасе да̄таббам̣ бхаттам̣ паккхабхаттам̣. упосатхе упосатхадивасе да̄таббам̣ бхаттам̣ упосатхабхаттам̣. па̄т̣ипаде упосатхадивасато дутийадивасе да̄таббам̣ бхаттам̣ па̄т̣ипадабхаттанти виггахо. т̣хитика̄ на̄ма наттхӣти сан̇гхаттхерато пат̣т̣ха̄йа вассаггена га̄хан̣ам̣ т̣хитика̄ на̄ма.

аттано виха̄радва̄рети виха̄расса два̄ракот̣т̣хакасамӣпам̣ сандха̄йа вуттам̣. бходжанаса̄ла̄йа̄ти бхаттуддесат̣т̣ха̄набхӯта̄йа бходжанаса̄ла̄йам̣. вассаггена̄ти вассакот̣т̣ха̄сена. диннам̣ пана̄ти ватва̄ йатха̄ со да̄йако вадати, там̣ видхим̣ дассетум̣ ‘‘сан̇гхато бханте’’тиа̄дима̄ха. антарагхарети антогехе. антоупача̄рагата̄нанти еттха га̄мадва̄равӣтхичатуккесу два̄дасахаттхаббхантарам̣ упача̄ро на̄ма.

антарагхарасса упача̄ре пана лаббхама̄нависесам̣ дассетум̣ ‘‘гхарӯпача̄ро четтха̄’’тиа̄дима̄ха. екавал̣ан̃джанти екена два̄рена вал̣ан̃джитаббам̣. на̄на̄нивесанесӯти на̄на̄куласса на̄нӯпача̄ресу нивесанесу. ладжджӣ песало агатигаманам̣ ваджджетва̄ медха̄вӣ ча упапариккхитва̄ уддисатӣти а̄ха ‘‘песало ладжджӣ медха̄вӣ иччхитаббо’’ти. нисиннассапи нидда̄йантассапӣти ана̄даре са̄мивачанам̣, вуд̣д̣хатаре нидда̄йанте навакасса га̄хитам̣ сугга̄хитанти аттхо. тичӣварапарива̄рам̣ ва̄ти еттха ‘‘удакаматтала̄бхӣ вийа ан̃н̃опи уддесабхаттам̣ алабхитва̄ ваттха̄дианекаппака̄ракам̣ лабхати че, тассева та’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. аттано ручивасена йам̣ кин̃чи ватва̄ а̄харитум̣ виссаджджитатта̄ виссат̣т̣хадӯто на̄ма. йам̣ иччхатӣти ‘‘уддесабхаттам̣ детха̄’’тиа̄дӣни ваданто йам̣ иччхати. пуччха̄сабха̄гена̄ти пуччха̄садисена.

‘‘ека̄ кӯт̣ат̣т̣хитика̄ на̄ма хотӣ’’ти ватва̄ тамева т̣хитикам̣ вибха̄венто ‘‘ран̃н̃о ва̄ хӣ’’тиа̄дима̄ха. ан̃н̃ехи уддесабхатта̄дӣхи амиссетва̄ висум̣йева т̣хитика̄йа гахетаббатта̄ ‘‘екача̄рикабхатта̄нӣ’’ти вуттам̣. тхеййа̄йа харантӣти паттаха̄рака̄ харанти. гӣва̄ хотӣти а̄н̣а̄пакасса гӣва̄ хоти. саббам̣ паттасса̄микасса хотӣти чӣвара̄дикампи саббам̣ паттасса̄микассева хоти, ‘‘майа̄ бхаттамева сандха̄йа вуттам̣, на чӣвара̄ди’’нти ватва̄ гахетум̣ ват̣т̣атӣти аттхо. манусса̄нам̣ вачанам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти вутта̄ гаччхантӣти манусса̄нам̣ вачанам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти тена бхиккхуна̄ вутта̄ гаччханти. акатабха̄го на̄ма̄ти а̄гантукабха̄го на̄ма, адиннапуббабха̄готи аттхо. саббо сан̇гхо парибхӯн̃джатӯти вуттети еттха ‘‘пат̣хамамева ‘саббасан̇гхикабхаттам̣ детха̄’ти ватва̄ паччха̄ ‘саббо сан̇гхо парибхун̃джатӯ’ти авуттепи бха̄джетва̄ парибхун̃джитабба’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. ким̣ а̄харӣйатӣти аватва̄ти ‘‘катарабхаттам̣ тайа̄ а̄харӣйатӣ’’ти да̄йакам̣ апуччхитва̄. пакатит̣хитика̄йа̄ти уддесабхаттат̣хитика̄йа.

пин̣д̣апа̄табха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

нимантанабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄

210. ‘‘еттаке бхиккхӯ сан̇гхато уддиситва̄ детха̄’’тиа̄дӣни аватва̄ ‘‘еттака̄нам̣ бхиккхӯнам̣ бхаттам̣ детха̄’’ти ватва̄ диннам̣ сан̇гхикам̣ нимантанам̣ на̄ма. пин̣д̣апа̄тика̄нампи ват̣т̣атӣти бхиккха̄парийа̄йена вуттатта̄ ват̣т̣ати. пат̣ипа̄т̣ийа̄ти ладдхапат̣ипа̄т̣ийа̄. виччхиндитва̄ти ‘‘бхаттам̣ ган̣хатха̄’’ти падам̣ аватва̄. тенева̄ха ‘‘бхаттанти авадантена̄’’ти. а̄лопасан̇кхепена̄ти екекапин̣д̣авасена. айан̃ча найо нимантанейева, на уддесабхатте. тасса хи екасса пахонакаппама̄н̣ам̣йева бха̄джетаббам̣, тасма̄ уддесабхатте а̄лопат̣т̣хитика̄ на̄ма наттхи.

а̄рул̣ха̄йева ма̄тикам̣. сан̇гхато ат̣т̣ха бхиккхӯти еттха йе ма̄тикам̣ а̄рул̣ха̄, те ат̣т̣ха бхиккхӯти йоджетаббам̣. уддесабхаттанимантанабхатта̄дисан̇гхикабхаттама̄тика̄су нимантанабхаттама̄тика̄йа т̣хитика̄васена а̄рул̣хе бхаттуддесакена ва̄ сайам̣ ва̄ сан̇гхато уддиса̄петва̄ гахетва̄ гантаббам̣, на аттана̄ ручите гахетва̄ти адхиппа̄йо. ма̄тикам̣ а̄ропетва̄ти ‘‘сан̇гхато ган̣ха̄мӣ’’тиа̄дина̄ вуттама̄тика̄бхедам̣ да̄йакасса вин̃н̃а̄петва̄ти аттхо. ‘‘екава̄ранти йа̄ва тасмим̣ а̄ва̄се васанти бхиккхӯ, саббе лабхантӣ’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. айам̣ панеттха адхиппа̄йо – екава̄ранти на екадивасам̣ сандха̄йа вуттам̣, йаттака̄ пана бхиккхӯ тасмим̣ а̄ва̄се васанти, те саббе. екасмим̣ дивасе гахитабхиккхӯ ан̃н̃ада̄ аггахетва̄ йа̄ва екава̄рам̣ саббе бхиккхӯ бходжита̄ хонтӣти джа̄на̄ти че, йе джа̄нанти, те гахетва̄ гантаббанти. пат̣ибаддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа̄ти таттхева ва̄сасса нибаддхака̄лато пат̣т̣ха̄йа.

нимантанабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сала̄кабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄

211. упанибандхитва̄ти ликхитва̄. га̄мавасенапӣти йебхуййена самала̄бхага̄мавасенапи. бахӯни сала̄кабхатта̄нӣти тим̣сам̣ ва̄ чатта̄рӣсам̣ ва̄ бхатта̄ни. саче хонтӣти аджджха̄харитва̄ йоджетаббам̣. саллаккхетва̄ти та̄ни бхатта̄ни пама̄н̣авасена саллаккхетва̄. ниггахена датва̄ти дӯрам̣ гантум̣ аниччхантасса ниггахена сампат̣иччха̄петва̄. пуна виха̄рам̣ а̄гантва̄ти еттха виха̄рам̣ ана̄гантва̄ бхаттам̣ гахетва̄ паччха̄ виха̄ре аттано па̄петва̄ бхун̃джитумпи ват̣т̣ати. екагехавасена̄ти вӣтхийампи екапассе гхарапа̄л̣ийа̄ васена. уддиситва̄пӣти ‘‘асукакуле сала̄кабхатта̄ни туйхам̣ па̄пун̣антӣ’’ти ватва̄.

212. ва̄рага̄мети атидӯратта̄ ва̄рена гантаббага̄ме. сат̣т̣хито ва̄ пан̣н̣а̄сато ва̄ти дан̣д̣акамматтха̄йа удакагхат̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. виха̄рава̄роти саббабхиккхӯсу бхиккха̄йа гатесу виха̄рараккхан̣ава̄ро. несанти виха̄рава̄рика̄нам̣. пха̄тикаммамева̄ти виха̄рараккхан̣акиччасса пахонакапат̣ипа̄данамева. дӯратта̄ ниггахетва̄пи ва̄рена гахетаббо га̄мо ва̄рага̄мо. виха̄рава̄ре нийутта̄ виха̄рава̄рика̄, ва̄рена виха̄рараккхан̣ака̄. ан̃н̃атхаттанти паса̄дан̃н̃атхаттам̣. пха̄тикаммамева бхавантӣти виха̄рараккхан̣аттха̄йа сан̇гхена да̄табба̄ атирекала̄бха̄ хонти. екассева па̄пун̣антӣти дивасе дивасе екекассева па̄пита̄нӣти аттхо. сан̇гханавакена ладдхака̄лети дивасе дивасе екекасса па̄пита̄ни две тӣн̣и екача̄рикабхатта̄ни тенева нийа̄мена аттано па̄пун̣анат̣т̣ха̄не сан̇гханавакена ладдхака̄ле.

йасса кассачи саммукхӣбхӯтасса па̄петва̄ти еттха ‘‘йебхуййена че бхиккхӯ бахисӣмагата̄ хонти, саммукхӣбхӯтасса йасса кассачи па̄петаббам̣ сабха̄гатта̄ екена ладдхам̣ саббесам̣ хоти, тасмимпи асати аттано па̄петва̄ да̄табба’’нти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. расасала̄канти уччхурасасала̄кам̣. сала̄кавасена пана га̄хитатта̄ на са̄дитабба̄ти идам̣ аса̄руппавасена вуттам̣, на дхутан̇габхедавасена. ‘‘сан̇гхато нира̄мисасала̄ка̄…пе… ват̣т̣атийева̄’’ти хи висуддхимагге (висуддхи. 1.26) вуттам̣. са̄раттхадӣпанийампи (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.325) – сан̇гхато нира̄мисасала̄ка̄пи виха̄ре паккабхаттампи ват̣т̣атийева̄ти са̄дха̄ран̣ам̣ катва̄ висуддхимагге (висуддхи. 1.26) вуттатта̄, ‘‘евам̣ га̄хите са̄дитаббам̣, евам̣ на са̄дитабба’’нти висесетва̄ авуттатта̄ ча ‘‘бхесаджджа̄дисала̄ка̄йо четтха кин̃ча̄пи пин̣д̣апа̄тика̄нампи ват̣т̣анти, сала̄кавасена пана га̄хитатта̄ на са̄дитабба̄’’ти еттха адхиппа̄йо вӣмам̣ситаббо. йади хи бхесаджджа̄дисала̄ка̄ сала̄кавасена га̄хита̄ на са̄дитабба̄ сийа̄, ‘‘сан̇гхато нира̄мисасала̄ка̄ ват̣т̣атийева̄’’ти на вадеййа, ‘‘атирекала̄бхо сан̇гхабхаттам̣ уддесабхатта’’нтиа̄дивачанато (маха̄ва. 128) ча ‘‘атирекала̄бхам̣ пат̣иккхипа̄мӣ’’ти сала̄кавасена га̄хетаббам̣ бхаттамева пат̣иккхиттам̣, на бхесаджджам̣. сан̇гхабхатта̄дӣни хи чуддаса бхатта̄нийева тена на са̄дитабба̄нӣти вутта̄ни. кхандхакабха̄н̣ака̄нам̣ ва̄ матена идха евам̣ вуттанти гахетаббанти вуттам̣. аггато да̄табба̄ бхиккха̄ аггабхиккха̄. аггабхиккха̄маттанти екакат̣аччхубхиккха̄маттам̣. ладдха̄ ва̄ аладдха̄ ва̄ свепи ган̣хеййа̄сӣти ладдхепи аппаматтата̄йа вуттам̣. тена̄ха ‘‘йа̄вадаттхам̣ лабхати…пе… алабхитва̄ све ган̣хеййа̄сӣти ваттаббо’’ти. аггабхиккхаматтанти хи еттха матта-саддо бахубха̄вам̣ ниваттети.

сала̄кабхаттам̣ на̄ма виха̄рейева уддисӣйати виха̄рамева сандха̄йа дӣйама̄натта̄ти а̄ха ‘‘виха̄ре апа̄питам̣ пана̄’’тиа̄ди. татра а̄санаса̄ла̄йа̄ти тасмим̣ га̄ме а̄санаса̄ла̄йа. виха̄рам̣ а̄нетва̄ га̄хетаббанти татха̄ ватва̄ тасмим̣ дивасе диннабхаттам̣ виха̄рамева а̄нетва̄ т̣хитика̄йа га̄хетаббам̣. таттха̄ти тасмим̣ диса̄бха̄ге. там̣ гахетва̄ти там̣ ва̄рага̄масала̄кам̣ аттана̄ гахетва̄. тена̄ти йо аттано паттава̄рага̄ме сала̄кам̣ диса̄гамикасса ада̄си, тена. анатиккамантейева тасмим̣ тасса сала̄ка̄ га̄хетабба̄ти йасма̄ упача̄расӣмат̣т̣хассева сала̄ка̄ па̄пун̣а̄ти, тасма̄ тасмим̣ дисам̣гамике упача̄расӣмам̣ анатиккантейева тасса дисам̣гамикасса паттасала̄ка̄ аттано па̄петва̄ га̄хетабба̄.

девасикам̣ па̄петабба̄ти упача̄расӣма̄йам̣ т̣хитасса йасса кассачи вассаггена па̄петабба̄. евам̣ етесу ана̄гатесу а̄саннавиха̄ре бхиккхӯнам̣ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати, итаратха̄ сан̇гхикам̣ хоти. ана̄гатадивасети еттха катхам̣ тесам̣ бхиккхӯнам̣ а̄гата̄на̄гатабха̄во вин̃н̃а̄йатӣти че? йасма̄ тато тато а̄гата̄ бхиккхӯ тасмим̣ га̄ме а̄санаса̄ла̄йа саннипатанти, тасма̄ тесам̣ а̄гата̄на̄гатабха̄во сакка̄ вин̃н̃а̄тум̣. амха̄кам̣ гочарага̄мети сала̄кабхаттада̄йака̄нам̣ га̄ме. бхун̃джитум̣ а̄гаччхантӣти ‘‘маха̄тхеро екакова виха̄ре охӣно авассам̣ саббасала̄ка̄ аттано па̄петва̄ т̣хито’’ти ман̃н̃ама̄на̄ а̄гаччханти.

сала̄кабхаттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

паккхикабхатта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

213. абхилаккхитесу чатӯсу паккхадивасесу да̄таббам̣ бхаттам̣ паккхикам̣. абхилаккхитесӯти еттха абхӣти упаса̄раматтам̣, лаккхан̣ийесуиччеваттхо, упосатхасама̄да̄надхаммассаванапӯджа̄сакка̄ра̄дикаран̣аттхам̣ лаккхитаббесу саллаккхетаббесу упалаккхетаббесӯти вуттам̣ хоти. све паккхоти аджджапаккхикам̣ на га̄хетаббанти ат̣т̣хамийа̄ бхун̃джитаббам̣, саттамийа̄ бхун̃джанаттха̄йа на га̄хетаббам̣, да̄йакехи нийамитадивасенева га̄хетаббанти аттхо. тена̄ха ‘‘саче пана̄’’тиа̄ди. све лӯкханти аджджа а̄ва̄хаман̇гала̄дикаран̣ато атипан̣ӣтам̣ бходжанам̣ карӣйати, све татха̄ на бхависсати, аджджева бхиккхӯ бходжесса̄ма̄ти адхиппа̄йо. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.325) пана ан̃н̃атха̄ вуттам̣. паккхикабхаттато упосатхикабхаттасса бхедам̣ дассенто а̄ха ‘‘упосатхан̇га̄ни сама̄дийитва̄’’тиа̄ди. упосатхе да̄таббам̣ бхаттам̣ упосатхикам̣.

паккхикабхатта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄гантукабхатта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

214. нибандха̄питанти ‘‘асукавиха̄ре а̄гантука̄ бхун̃джантӯ’’ти нийамитам̣. гамико а̄гантукабхаттампӣти га̄мантарато а̄гантва̄ авӯпасантена гамикачиттена васитва̄ пуна ан̃н̃аттха гаччхантам̣ сандха̄йа вуттам̣, а̄ва̄сикасса пана гантука̄масса гамикабхаттамева лаббхати. ‘‘лесам̣ од̣д̣етва̄’’ти вуттатта̄ леса̄бха̄вена йа̄ва гаманапарибандхо вигаччхати, та̄ва бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣти н̃а̄питанти дат̣т̣хаббам̣.

дхурабхатта̄дикатха̄ван̣н̣ана̄

215. тан̣д̣ула̄дӣни песенти…пе… ват̣т̣атӣти абхихат̣абхиккхатта̄ ват̣т̣ати.

216. татха̄ пат̣иггахитатта̄ти бхиккха̄на̄мена пат̣иггахитатта̄. паттам̣ пӯретва̄ тхакетва̄ диннанти ‘‘гул̣акабхаттам̣ дема̄’’ти диннам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

пин̣д̣апа̄табха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

гила̄напаччайабха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄

217. ито парам̣ паччайа̄нуккамена сена̄санабха̄джанакатха̄йа ваттабба̄йапи тасса̄ маха̄висайатта̄, гила̄напаччайабха̄джанӣйакатха̄йа пана аппависайатта̄, пин̣д̣апа̄табха̄джанӣйакатха̄йа ануломатта̄ ча таданантарам̣ там̣ дассетума̄ха ‘‘гила̄напаччайабха̄джанӣйам̣ пана̄’’тиа̄ди. таттха ра̄джара̄джамаха̄матта̄ти упалаккхан̣аматтамеветам̣. бра̄хман̣амаха̄са̄лагахапатимаха̄са̄ла̄дайопи евам̣ каронтийева. гхан̣т̣им̣ пахаритва̄тиа̄ди хет̣т̣ха̄ вуттанайатта̄ ча па̄кат̣атта̄ ча сувин̃н̃еййамева. упача̄расӣмам̣…пе… бха̄джетаббанти идам̣ сан̇гхам̣ уддисса диннатта̄ вуттам̣. кумбхам̣ пана а̄ваджджетва̄ти кумбхам̣ диса̄мукхам̣ катва̄. саче тхинам̣ саппи хотӣти каккхал̣ам̣ саппи хоти. тхокам̣ тхокампи па̄петум̣ ват̣т̣атӣти евам̣ кате т̣хитика̄пи тит̣т̣хати. син̇гиверамарича̄дибхесаджджампи авасесапаттатха̄лака̄дисаман̣апариккха̄ропӣти имина̄ на кевалам̣ бхесаджджамева гила̄напаччайо хоти, атха кхо авасесапариккха̄ропи гила̄напаччайе антогадхойева̄ти дассети.

гила̄напаччайабха̄джанакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сена̄санагга̄хакатха̄ван̣н̣ана̄

218. сена̄санабха̄джанакатха̄йам̣ сена̄санагга̄хе виниччхайоти сена̄санабха̄джанамева̄ха. таттха утука̄ле сена̄санагга̄хо ча васса̄ва̄се сена̄санагга̄хо ча̄ти ка̄лавасена сена̄санагга̄хо на̄ма дувидхо хотӣти йоджана̄. таттха утука̄лети хемантагимха̄наутука̄ле. васса̄ва̄сети васса̄нака̄ле. бхиккхум̣ ут̣т̣ха̄петва̄ сена̄санам̣ да̄таббам̣, ака̄ло на̄ма наттхи да̄йакехи ‘‘а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса даммӣ’’ти диннасан̇гхикасена̄санатта̄. екекам̣ паривен̣анти екекасса бхиккхусса екекам̣ паривен̣ам̣. таттха̄ти тасмим̣ ладдхапаривен̣е. дӣгхаса̄ла̄ти чан̇каманаса̄ла̄. ман̣д̣алама̄л̣оти упат̣т̣ха̄наса̄ла̄. анудахатӣти пӣл̣ети. ада̄тум̣ на лабхатӣти имина̄ сан̃чичча адентасса пат̣иба̄хане пависанато дуккат̣анти дӣпети. джамбудӣпе пана̄ти арийадесе бхиккхӯ сандха̄йа вуттам̣. те кира татха̄ пан̃н̃а̄пенти.

219. на гочарага̄мо гхат̣т̣етабботи вуттамеваттхам̣ вибха̄вети ‘‘на таттха манусса̄ ваттабба̄’’тиа̄дина̄. витаккам̣ чхиндитва̄ти ‘‘имина̄ нӣха̄рена гаччхантам̣ дисва̄ нива̄ретва̄ паччайе дассантӣ’’ти еварӯпам̣ витаккам̣ ануппа̄детва̄. тесу че екоти тесу мануссесу еко пан̣д̣итапурисо. бхан̣д̣апат̣иччха̄дананти пат̣иччха̄данабхан̣д̣ам̣, сарӣрапат̣иччха̄данам̣ чӣваранти аттхо. суддхачиттатта̄ва анаваджджанти идам̣ пуччхитаккхан̣е ка̄ран̣а̄чиккхан̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣ на хоти асуддхачиттассапи пуччхитапан̃хависсаджджане доса̄бха̄ва̄. евам̣ пана гате мам̣ пуччхиссантӣти сан̃н̃а̄йа агаманам̣ сандха̄йа вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

пат̣иджаггитабба̄нӣти кхан̣д̣апхулла̄бхисан̇кхаран̣асаммаджджана̄дӣхи пат̣иджаггитабба̄ни. мун̣д̣аведика̄йа̄ти четийасса хаммийаведика̄йа гхат̣а̄ка̄расса упари чатурассаведика̄йа. каттха пуччхитаббанти пуччха̄йа йато пакатийа̄ лаббхати, таттха пуччхитаббанти виссаджджана̄. касма̄ пуччхитаббантиа̄ди йато пакатийа̄ лаббхати, таттха̄пи пуччханасса ка̄ран̣асандассанаттхам̣ вуттам̣. пат̣иккамма̄ти виха̄рато апасаккитва̄. таматтхам̣ дассенто ‘‘йоджанадвийоджанантаре хотӣ’’ти а̄ха. упаниккхепанти кхеттам̣ ва̄ на̄л̣икера̄диа̄ра̄мам̣ ва̄ каха̄пан̣а̄дӣни ва̄ а̄ра̄мика̄нам̣ ниййа̄тетва̄ ‘‘ито уппанна̄ вад̣д̣хи васса̄ва̄сикаттха̄йа хотӯ’’ти диннам̣. ваттам̣ катва̄ти тасмим̣ сена̄сане каттаббаваттам̣ катва̄. ити саддха̄деййети евам̣ хет̣т̣ха̄ вуттанайена саддха̄йа да̄таббе васса̄ва̄сикала̄бхависайети аттхо.

ваттху пана̄ти татруппа̄де уппаннарӯпийам̣, тан̃ча ‘‘тато чатупаччайам̣ парибхун̃джатха̄’’ти диннакхетта̄дито уппаннатта̄ каппийака̄рака̄нам̣ хаттхе ‘‘каппийабхан̣д̣ам̣ парибхун̃джатха̄’’ти да̄йакехи диннаваттхусадисам̣ хотӣти а̄ха ‘‘каппийака̄рака̄нан̃хӣ’’тиа̄ди. сан̇гхасут̣т̣хута̄йа̄ти сан̇гхасса хита̄йа. пуггалавасенева ка̄таббанти парато ваккхама̄нанайена бхиккхӯ чӣварена киламанти, еттакам̣ на̄ма тан̣д̣улабха̄гам̣ бхиккхӯнам̣ чӣварам̣ ка̄тум̣ руччатӣтиа̄дина̄ пуггалапара̄ма̄савасенева ка̄таббам̣, ‘‘сан̇гхо чӣварена киламатӣ’’тиа̄дина̄ пана сан̇гхапара̄ма̄савасена на ка̄таббам̣. каппийабхан̣д̣авасена̄ти са̄ман̃н̃ато вуттамеваттхам̣ вибха̄ветум̣ ‘‘чӣваратан̣д̣ула̄дивасенева ча̄’’ти вуттам̣. ча-ка̄ро четтха панасаддаттхе ваттати, на самуччайаттхети дат̣т̣хаббам̣. пуггалавасенева каппийабхан̣д̣авасена ча апалоканаппака̄рам̣ дассетум̣ ‘‘там̣ пана евам̣ каттабба’’нтиа̄ди вуттам̣.

чӣварапаччайам̣ саллаккхетва̄ти саддха̄деййататруппа̄давасена тасмим̣ васса̄ва̄се лаббхама̄начӣварасан̇кха̄там̣ паччайам̣ ‘‘еттака’’нти париччхиндитва̄. сена̄санасса̄ти сена̄санагга̄ха̄пан̣асса. вуттанти маха̄ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣. касма̄ евам̣ вуттанти а̄ха ‘‘еван̃хӣ’’тиа̄ди, сена̄санагга̄ха̄пакасса аттана̄ва аттано гахан̣ам̣ аса̄руппам̣, тасма̄ убхо ан̃н̃аман̃н̃ам̣ га̄хессантӣти адхиппа̄йо. самматасена̄санагга̄ха̄пакасса а̄н̣аттийа̄ ан̃н̃ена гахитопи га̄хо рухатийева̄ти ведитаббам̣. ат̣т̣хапи сол̣асапи джане самманнитум̣ ват̣т̣атӣти висум̣ висум̣ самманнитум̣ ват̣т̣ати, уда̄ху екатоти? екатопи ват̣т̣ати. екакаммава̄ча̄йа саббепи екато самманнитум̣ ват̣т̣ати. ниггахакаммамева хи сан̇гхо сан̇гхасса на кароти. саммутида̄нам̣ пана бахӯнампи екато ка̄тум̣ ват̣т̣ати. тенева саттасатикаккхандхаке убба̄хикасаммутийам̣ ат̣т̣хапи джана̄ екато саммата̄ти. а̄санагхаранти пат̣има̄гхарам̣. магготи упача̄расӣмаббхантарагате га̄ма̄бхимукхамагге катаса̄ла̄ вуччати, евам̣ поккхаран̣ируккхамӯла̄дӣсупи. руккхамӯла̄дайо чханна̄ кава̄т̣абаддха̄ва сена̄санам̣. ито пара̄ни сувин̃н̃еййа̄ни.

220. маха̄ла̄бхапаривен̣акатха̄йам̣ лабхантӣти татра ва̄сино бхиккхӯ лабханти. виджат̣етва̄ти екекасса пахонакаппама̄н̣ена вийоджетва̄. а̄ва̄сесӯти сена̄санесу. паккхипитва̄ти еттха паккхипанам̣ на̄ма тесу васанта̄нам̣ ито уппаннавасса̄ва̄сикада̄нам̣. пависитаббанти ан̃н̃ехи бхиккхӯхи тасмим̣ маха̄ла̄бхе паривен̣е васитва̄ четийе ваттам̣ катва̄ва ла̄бхо гахетабботи адхиппа̄йо.

221. паччайам̣ виссаджджетӣти чӣварапаччайам̣ на̄дхива̄сети. айампӣти тена виссаджджитапаччайопи. па̄дамӯле т̣хапетва̄ са̄т̣акам̣ дентӣти паччайада̄йака̄ денти. етена гахат̣т̣хехи па̄дамӯле т̣хапетва̄ диннампи пам̣сукӯлика̄нампи ват̣т̣атӣти дассети. атха васса̄ва̄сикам̣ дема̄ти вадантӣти еттха ‘‘пам̣сукӯлика̄нам̣ на ват̣т̣атӣ’’ти аджджха̄харитва̄ йоджетаббам̣. вассам̣ вуттхабхиккхӯнанти пам̣сукӯликато ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣. упанибандхитва̄ га̄хетаббанти ‘‘имасмим̣ руккхе ва̄ ман̣д̣апе ва̄ васитва̄ четийе ваттам̣ катва̄ ган̣хатха̄’’ти евам̣ упанибандхитва̄ га̄хетаббам̣.

па̄т̣ипадаарун̣атотиа̄ди вассӯпана̄йикадивасам̣ сандха̄йа вуттам̣. антара̄муттакам̣ пана па̄т̣ипадам̣ атиккамитва̄пи га̄хетум̣ ват̣т̣ати. ‘‘каттха ну кхо васисса̄ми, каттха васантасса пха̄су бхависсати, каттха ва̄ паччайе лабхисса̄мӣ’’ти евам̣ уппаннена витаккена чаратӣти витаккача̄рико. ида̄ни йам̣ да̄йака̄ паччхимавассам̣вуттха̄нам̣ васса̄ва̄сикам̣ дети, таттха пат̣ипаджджанавидхим̣ дассетум̣ ‘‘паччхимавассӯпана̄йикадивасе пана̄’’тиа̄ди а̄раддхам̣. а̄гантуко че бхиккхӯти чӣваре га̄хите паччха̄ а̄гато а̄гантуко бхиккху. паттат̣т̣ха̄нети вассаггена а̄гантукабхиккхуно паттат̣т̣ха̄не. пат̣хамавассӯпагата̄ти а̄гантукасса а̄гаманато пуретарамева паччхимика̄йа вассӯпана̄йика̄йа вассӯпагата̄. ладдхам̣ ладдханти пунаппунам̣ да̄йака̄нам̣ сантика̄ а̄гата̄гатаса̄т̣акам̣.

са̄дийанта̄пи хи тенева васса̄ва̄сикасса са̄миноти чхиннавассатта̄ вуттам̣. пат̣хамамева катика̄йа кататта̄ ‘‘нева ада̄тум̣ лабхантӣ’’ти вуттам̣, да̄таббам̣ ва̄рента̄нам̣ гӣва̄ хотӣти адхиппа̄йо. тесамева да̄таббанти вассӯпагатесу аладдхавасса̄ва̄сика̄нам̣ екачча̄намева да̄таббам̣. бхатинивит̣т̣ханти бхатим̣ катва̄ вийа нивит̣т̣хам̣ парийит̣т̣хам̣. бхатинивит̣т̣ханти ва̄ па̄нӣйупат̣т̣ха̄на̄дибхатим̣ катва̄ ладдхам̣. сан̇гхикам̣ пана̄тиа̄ди кесан̃чи ва̄дадассанам̣. таттха сан̇гхикам̣ пана апалоканакаммам̣ катва̄ га̄хитанти татруппа̄дам̣ сандха̄йа вуттам̣. таттха апалоканакаммам̣ катва̄ га̄хитанти ‘‘чхиннавасса̄ва̄сикан̃ча ида̄ни уппаджджанакавасса̄ва̄сикан̃ча имесам̣ да̄тум̣ руччатӣ’’ти анантаре вуттанайена апалоканам̣ катва̄ га̄хитам̣ сан̇гхена диннатта̄ виббхантопи лабхатева, пагева чхиннавассо. паччайавасена га̄хитам̣ пана тема̄сам̣ васитва̄ гахетум̣ аттана̄ да̄йакехи ча анумататта̄ бхатинивит̣т̣хампи чхиннавассопи виббхантопи на лабхатӣти кечи а̄чарийа̄ ваданти. идан̃ча паччха̄ вуттатта̄ пама̄н̣ам̣, тенева вассӯпана̄йикадивасе евам̣ да̄йакехи диннам̣ васса̄ва̄сикам̣ гахитабхиккхуно вассаччхедам̣ акатва̄ ва̄сова хет̣т̣ха̄ вихито, на па̄нӣйупат̣т̣ха̄на̄дибхатикаран̣аматтам̣. йади хи там̣ бхатинивит̣т̣хамева сийа̄, бхатикаран̣амева видха̄таббам̣, тасма̄ вассаггена га̄хитам̣ чхиннавасса̄дайо на лабхантӣти ведитаббам̣.

‘‘идха, бхиккхаве, вассам̣вуттхо бхиккху виббхамати, сан̇гхассева та’’нти (маха̄ва. 374-375) вачанато ‘‘ватат̣т̣ха̄не…пе… сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. сан̇гхикам̣ хотӣти етена вуттхавасса̄нампи васса̄ва̄сикабха̄го сан̇гхикато амочито тесам̣ виббхамена сан̇гхико хотӣти дассети. мануссети да̄йакамануссе. лабхатӣти ‘‘мама паттабха̄вам̣ етасса детха̄’’ти да̄йаке сампат̣иччха̄пентенева сан̇гхикато вийоджитам̣ хотӣти вуттам̣. варабха̄гам̣ са̄ман̣ерасса̄ти тасса пат̣хамага̄хатта̄, тхерена пуббе пат̣хамабха̄гасса гахитатта̄, ида̄ни гайхама̄насса дутийабха̄гатта̄ ча вуттам̣.

222. ида̄ни антара̄муттасена̄санагга̄хам̣ дассетум̣ ‘‘айамапаропӣ’’тйа̄дима̄ха. таттха апаропӣти пуббе вуттасена̄санагга̄хадвайато ан̃н̃опӣти аттхо. нану ча ‘‘айам̣ сена̄санагга̄хо на̄ма дувидхо хоти утука̄ле ча васса̄ва̄се ча̄’’ти вутто, атха касма̄ ‘‘айамапаропӣ’’тйа̄ди вуттоти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘дивасавасена хӣ’’тиа̄ди. апараджджугата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ти пат̣хамавассӯпана̄йикадивасабхӯтам̣ а̄са̄л̣хипун̣н̣амийа̄ па̄т̣ипадам̣ сандха̄йа вуттам̣, ма̄сагата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ти дутийавассӯпана̄йикадивасабхӯтаса̄ван̣апун̣н̣амийа̄ па̄т̣ипадам̣. апараджджугата̄йа пава̄ран̣а̄ти ассайуджапун̣н̣амийа̄ па̄т̣ипадам̣.

223. утука̄ле пат̣иба̄хитум̣ на лабхатӣти хемантагимхесу ан̃н̃е сампаттабхиккхӯ пат̣иба̄хитум̣ на лабхати. навакамманти навакаммасаммути. акатанти апарисан̇кхатам̣. виппакатанти анит̣т̣хитам̣. екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ датва̄ти екам̣ ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ пуггаликам̣ датва̄. тибха̄ганти татийабха̄гам̣. евам̣ виссаджджанампи тха̄варена тха̄варам̣ париваттанат̣т̣ха̄нейева пависати, на итаратха̄ саббасена̄санависсаджджанато. саче саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ да̄тука̄мо хотӣти саче со сан̇гхасса бхан̣д̣ат̣хапанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ да̄тум̣ на иччхати, аттано саддхивиха̄рика̄дӣнан̃н̃ева да̄тука̄мо хоти, та̄дисасса ‘‘туйхам̣ пуггаликамева катва̄ джагга̄хӣ’’ти на саббам̣ да̄таббанти адхиппа̄йо. таттхасса каттаббавидхим̣ дассенто а̄ха ‘‘камма’’нтиа̄ди. еван̃хӣтиа̄димхи чайа̄нурӯпам̣ татийабха̄ге ва̄ упад̣д̣хабха̄ге ва̄ гахите там̣ бха̄гам̣ да̄тум̣ лабхатӣти аттхо. йена̄ти тесу двӣсу тӣсу бхиккхӯсу йена. со са̄мӣти тасса̄ бхӯмийа̄ виха̄ракаран̣е сова са̄мӣ, там̣ пат̣иба̄хитва̄ итарена на ка̄таббанти адхиппа̄йо.

224. акатат̣т̣ха̄нети сена̄санато бахи чайа̄дӣнам̣ акатат̣т̣ха̄не. чайам̣ ва̄ памукхам̣ ва̄ти сан̇гхикасена̄санам̣ нисса̄йа тато бахи бандхитва̄ екам̣ сена̄санам̣ ва̄. бахикут̣т̣ети кут̣т̣ато бахи, аттано катат̣т̣ха̄нети аттхо. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

сена̄санагга̄хакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

чатупаччайаса̄дха̄ран̣акатха̄ван̣н̣ана̄

225. чатупаччайаса̄дха̄ран̣акатха̄йам̣ самматена аппаматтакависсаджджакена̄ти н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа ва̄ апалоканакаммена ва̄ самматена аппаматтакависсаджджакасаммутиладдхена. авибхаттам̣ сан̇гхикабхан̣д̣анти пуччхитаббакиччам̣ наттхӣти еттха авибхаттам̣ сан̇гхикабхан̣д̣анти куккуччуппаттиа̄ка̄радассанам̣, евам̣ куккуччам̣ катва̄ пуччхитаббакиччам̣ наттхи, апуччхитва̄ва да̄таббанти адхиппа̄йо. касма̄ти че? еттакасса сан̇гхикабхан̣д̣асса виссаджджанаттха̄йева самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ катасаммутикамматта̄. гул̣апин̣д̣е…пе… да̄табботи еттха гул̣апин̣д̣ам̣ та̄лапаккаппама̄н̣анти ведитаббам̣. пин̣д̣а̄йа павит̣т̣хассапӣти идам̣ упалаккхан̣аматтам̣. ан̃н̃ена ка̄ран̣ена бахисӣмагатассапи есева найо. оданапат̣ивӣсоти сан̇гхабхатта̄дисан̇гхикаоданапат̣ивӣсо. антоупача̄расӣма̄йам̣ т̣хитасса̄ти ана̄даре са̄мивачанам̣, антоупача̄расӣма̄йам̣ т̣хитассева га̄хетум̣ ват̣т̣ати, на бахиупача̄расӣмам̣ паттасса̄ти аттхо. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 325) ‘‘бахиупача̄расӣма̄йа т̣хита̄нам̣ га̄хетха̄ти ваданти, на га̄хетабба’’нти. антога̄мат̣т̣ха̄нампӣти еттха пи-саддо авуттасампин̣д̣анаттхо, антога̄мат̣т̣ха̄нампи бахига̄мат̣т̣ха̄нампи га̄хетум̣ ват̣т̣атӣти аттхо. самбха̄ванаттхо ва̄, тена антога̄мат̣т̣ха̄нампи га̄хетум̣ ват̣т̣ати, пагева бахига̄мат̣т̣ха̄нанти.

чатупаччайаса̄дха̄ран̣акатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

чатупаччайабха̄джанӣйавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

ат̣т̣хавӣсатимо париччхедо.

виха̄равиниччхайакатха̄ван̣н̣ана̄

ида̄ни чатупаччайантогадхатта̄ виха̄расса чатупаччайабха̄джанакатха̄нантарам̣ виха̄равиниччхайакатха̄ а̄рабхӣйате. татридам̣ вуччати –

‘‘ко виха̄ро кенат̣т̣хена;

виха̄ро со кативидхо;

кена со касса да̄таббо;

катхам̣ ко тасса иссаро.

‘‘кена со га̄хито касса;

анут̣т̣ха̄панийа̄ кати;

катихан̇гехи йуттасса;

дхувава̄са̄йа дӣйате’’ти.

таттха ко виха̄роти чатӯсу паччайесу сена̄санасан̇кха̄то чатӯсу сена̄санесу виха̄расена̄санасан̇кха̄то бхиккхӯнам̣ нива̄сабхӯто патиссайависесо. кенат̣т̣хена виха̄роти вихаранти еттха̄ти виха̄ро, ирийа̄патхадиббабрахмаарийасан̇кха̄техи чатӯхи виха̄рехи арийа̄ еттха вихарантӣтйаттхо. со кативидхоти сан̇гхикавиха̄раган̣асантакавиха̄рапуггаликавиха̄равасена тиббидхо. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ ‘‘ча̄туддисам̣ сан̇гхам̣ уддисса бхиккхӯнам̣ диннам̣ виха̄рам̣ ва̄ паривен̣ам̣ ва̄ а̄ва̄сам̣ ва̄ махантампи кхуддакампи абхийун̃джато абхийого на рухати, аччхиндитва̄ ган̣хитумпи на саккоти. касма̄? саббесам̣ дхураниккхепа̄бха̄вато. на хеттха саббе ча̄туддиса̄ бхиккхӯ дхураниккхепам̣ каронтӣти. дӣгхабха̄н̣ака̄дибхедасса пана ган̣асса, екапуггаласса ва̄ сантакам̣ абхийун̃джитва̄ ган̣ханто саккоти те дхурам̣ никкхипа̄петум̣, тасма̄ таттха а̄ра̄ме вуттанайенева виниччхайо ведитаббо’’ти. имина̄ да̄йакасантако виха̄ро на̄ма наттхӣти дӣпети.

кена со да̄табботи кхаттийена ва̄ бра̄хман̣ена ва̄ йена кеначи со виха̄ро да̄таббо. касса да̄табботи сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ да̄таббо. катхам̣ да̄табботи йади сан̇гхасса дети, ‘‘имам̣ виха̄рам̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса даммӣ’’ти, йади ган̣асса, ‘‘имам̣ виха̄рам̣ а̄йасманта̄нам̣ даммӣ’’ти, йади пуггаласса, ‘‘имам̣ виха̄рам̣ а̄йасмато даммӣ’’ти да̄таббо. ко тасса иссароти йади сан̇гхасса дети, сан̇гхо тасса виха̄расса иссаро. йади ган̣асса дети, ган̣о тасса иссаро. йади пуггаласса дети, пуггало тасса иссароти. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘дӣгхабха̄н̣ака̄дикасса пана ган̣асса екапуггаласса ва̄ сантака’’нти.

кена со га̄хитоти сена̄санагга̄ха̄пакена со виха̄ро га̄хито. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнитум̣, йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, еван̃ча, бхиккхаве, самманнитаббо, пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнеййа, еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо, сан̇гхо иттханна̄мам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнати. йасса̄йасмато кхамати иттханна̄масса бхиккхуно сена̄санагга̄ха̄пакасса саммути, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа.

‘‘саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху сена̄санагга̄ха̄пако, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (чӯл̣ава. 317).

касса со га̄хитоти бхиккхӯнам̣ со виха̄ро га̄хито. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣хамам̣ бхиккхӯ ган̣етум̣, бхиккхӯ ган̣етва̄ сеййа̄ ган̣етум̣, сеййа̄ ган̣етва̄ сеййаггена га̄хету’’нти (чӯл̣ава. 318). анут̣т̣ха̄панийа̄ катӣти чатта̄ро анут̣т̣ха̄панӣйа̄ вуд̣д̣хатаро гила̄но бхан̣д̣а̄га̄рико сан̇гхато ладдхасена̄саноти. вуттан̃хетам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇акха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘вуд̣д̣хо хи аттано вуд̣д̣хата̄йа анут̣т̣ха̄панӣйо, гила̄но гила̄ната̄йа, сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхараган̣ава̄чака̄чарийа̄нам̣ ва̄ бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхетва̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ саллаккхетва̄ самманнитва̄ дети, тасма̄ йасса сан̇гхена динно, сопи анут̣т̣ха̄панӣйо’’ти.

катихан̇гехи йуттасса дхувава̄са̄йа дӣйатети уккат̣т̣хапариччхедена двӣхи ан̇гехи йуттасса дхувава̄саттха̄йа виха̄ро дӣйате. катамехи двӣхи? бахӯпака̄рата̄йа гун̣ависит̣т̣хата̄йа чети. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘бахӯпака̄ратанти бхан̣д̣а̄га̄риката̄дибахуупака̄рабха̄вам̣, на кевалам̣ идамева̄ти а̄ха ‘гун̣ависит̣т̣хатан̃ча̄’ти. тена бахӯпака̄раттепи гун̣ависит̣т̣хатта̄бха̄ве гун̣ависит̣т̣хаттепи бахӯпака̄ратта̄бха̄ве да̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассетӣ’’ти винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ (кан̇акха̄. абхи. т̣ӣ. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вачанато. омакапариччхедена екена ан̇гена йуттассапи. катамена екена ан̇гена? бахӯпака̄рата̄йа ва̄ гун̣ависит̣т̣хата̄йа ва̄. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхентоти бхан̣д̣а̄га̄рикасса бахӯпака̄ратам̣, дхаммакатхика̄дӣнам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхенто’’ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.119-121) вачанато.

сена̄санагга̄хо пана дувидхо утука̄ле ча васса̄ва̄се ча̄ти ка̄лавасена. атха ва̄ тайо сена̄санагга̄ха̄ пуримако паччхимако антара̄муттакоти. тесам̣ висесо хет̣т̣ха̄ вуттова. ‘‘утука̄ле сена̄санагга̄хо антара̄муттако ча тан̇кхан̣апат̣исалла̄но ча̄ти дуббидхо. васса̄ва̄се сена̄санагга̄хо пуримако ча паччхимако ча̄ти дуббидхоти чатта̄ро сена̄санагга̄ха̄’’ти а̄чарийа̄ ваданти, там̣ вачанам̣ па̄л̣ийампи ат̣т̣хакатха̄йампи на а̄гатам̣. па̄л̣ийам̣ (чӯл̣ава. 318) пана ‘‘тайоме, бхиккхаве, сена̄санагга̄ха̄ пуримако паччхимако антара̄муттако’’иччева а̄гато, ат̣т̣хакатха̄йампи (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘тӣсу сена̄санагга̄хесу пуримако ча паччхимако ча̄ти име две га̄ха̄ тха̄вара̄, антара̄муттаке айам̣ виниччхайо’’ти а̄гато.

ида̄ни пана екачче а̄чарийа̄ ‘‘имасмим̣ ка̄ле саббе виха̄ра̄ сан̇гхика̄ва, пуггаликавиха̄ро на̄ма наттхи. касма̄? виха̄рада̄йака̄нам̣ виха̄рада̄нака̄ле кулӯпака̄ ‘имам̣ виха̄рам̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса дема̄’ти вачӣбхедам̣ ка̄ра̄пенти, тасма̄ нававиха̄ра̄пи сан̇гхика̄ ева. екаччесу виха̄ресу евам̣ аватва̄ дентесупи ‘тасмим̣ джӣванте пуггалико хоти, мате сан̇гхикойева̄’ти вуттатта̄ пора̄н̣акавиха̄ра̄пи сан̇гхика̄ва хонтӣ’’ти ваданти. татревам̣ вича̄ретаббо – вачӣбхедам̣ ка̄ра̄петва̄ диннавиха̄ресупи да̄йака̄ сан̇гхам̣ уддисса каронта̄ на̄ма аппака̄, ‘‘имам̣ на̄ма бхиккхум̣ имам̣ на̄ма тхерам̣ васа̄песса̄мӣ’’ти чинтетва̄ путтада̄рамитта̄мачча̄дӣхи саммантетва̄ патит̣т̣ха̄пенти, патит̣т̣ха̄нака̄ле аваданта̄пи да̄нака̄ле йебхуййена ваданти. атха пана кулӯпака̄ да̄нака̄ле сиккха̄петва̄ вада̄пенти, евам̣ ваданта̄пи да̄йака̄ аппака̄ сан̇гхам̣ уддисса денти, бахутара̄ аттано кулӯпакамева уддисса денти. евам̣ санте кулӯпака̄нам̣ вачанам̣ навасу адхаммикада̄несу ‘‘пуггаласса парин̣атам̣ сан̇гхасса парин̣а̄метӣ’’ти (па̄ра̄. 660; па̄чи. 492) вуттам̣ екам̣ адхаммикада̄нам̣ а̄паджджати. ‘‘тасмим̣ джӣванте пуггалико, мате сан̇гхико’’ти айам̣ па̄т̣хо мӯлапуггаликависайе на а̄гато, мӯласан̇гхикавиха̄рам̣ джагга̄петум̣ пуггаликака̄ра̄панат̣т̣ха̄не а̄гато, тасма̄ нававиха̄ра̄пи пуггалам̣ уддисса динна̄ сантийева. пора̄н̣акавиха̄ра̄пи мӯле пуггаликавасена динна̄ саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ пуггаликавасенева дӣйама̄на̄пи тасмим̣ джӣвантейева висса̄савасена гайхама̄на̄пи пуггалика̄ хонтийева, тасма̄ саббасо пуггаликавиха̄расса абха̄вава̄до вича̄ретаббова.

ан̃н̃е пана а̄чарийа̄ ‘‘имасмим̣ ка̄ле сан̇гхикавиха̄ра̄ на̄ма на санти, саббе пуггалика̄ва. касма̄? нававиха̄ра̄пи патит̣т̣ха̄панака̄ле да̄нака̄ле ча кулӯпакабхиккхум̣йева уддисса кататта̄ пуггалика̄ва, пора̄н̣акавиха̄ра̄пи сисса̄нусиссехи ва̄ ан̃н̃ехи ва̄ пуггалехи ева париггахитатта̄, на када̄чи сан̇гхена париггахитатта̄ пуггалика̄ва хонти, на сан̇гхика̄’’ти ваданти. татра̄пйевам̣ вича̄ретаббам̣ – нававиха̄репи патит̣т̣ха̄нака̄лепи да̄нака̄лепи екачче сан̇гхам̣ уддисса каронти, екачче пуггалам̣. пуббева пуггалам̣ уддисса катепи аттхака̄ма̄нам̣ пан̣д̣ита̄нам̣ вачанам̣ сутва̄ пуггаликада̄нато сан̇гхикада̄намева махаппхалатаранти саддахитва̄ сан̇гхике каронта̄пи да̄йака̄ санти, пуггаликавасена пат̣иггахите пора̄н̣акавиха̄репи кечи бхиккхӯ маран̣ака̄ле сан̇гхасса ниййа̄тенти. кечи кассачи адатва̄ маранти, тада̄ со виха̄ро сан̇гхико хоти. саваттхукамаха̄виха̄ре пана каронта̄ ра̄джара̄джамаха̄матта̄дайо ‘‘пан̃чавассасахассапарима̄н̣ам̣ са̄санам̣ йа̄ва тит̣т̣хати, та̄ва мама виха̄ре васитва̄ сан̇гхо чатта̄ро паччайе парибхун̃джатӯ’’ти пан̣идха̄йа чирака̄лам̣ сан̇гхасса паччайуппа̄дакарам̣ га̄макхетта̄дикам̣ ‘‘амха̄кам̣ виха̄расса дема̄’’ти денти, виха̄расса̄ти ча виха̄ре васанакасан̇гхасса уддисса денти, на кулӯпакабхӯтасса екапуггаласса ева, тасма̄ йебхуййена сан̇гхика̄ диссанти, па̄са̄н̣есу аккхарам̣ ликхитва̄пи т̣хапенти, тасма̄ саббасо сан̇гхикавиха̄ра̄бха̄вава̄допи вича̄ретаббова.

апаре пана а̄чарийа̄ ‘‘имасмим̣ ка̄ле виха̄рада̄йакасантака̄ва, тасма̄ да̄йака̄йева вича̄ретум̣ иссара̄, на сан̇гхо, на пуггало. виха̄рада̄йаке асантепи тасса путтадхӣтунаттапанатта̄дайо йа̄ва кулапарампара̄ тасса виха̄расса иссара̄ва хонти. касма̄ти че? ‘йена виха̄ро ка̄рито, со виха̄раса̄мико’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) а̄гататта̄ ча ‘тасса ва̄ куле йо кочи а̄пуччхитаббо’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) ча вачанато виха̄расса̄мибхӯто да̄йако ва̄ тасса вам̣се уппанно ва̄ вича̄ретум̣ иссаро. ‘паччхинне кулавам̣се йо тасса джанападасса са̄мико, со аччхиндитва̄ пуна дети читталапаббате бхиккхуна̄ нӣхат̣ам̣ удакава̄хакам̣ ал̣ана̄гара̄джамахесӣ вийа, евампи ват̣т̣атӣ’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539) вачанато виха̄рада̄йакасса кулавам̣се паччхиннепи тасса джанападасса иссаро ра̄джа̄ ва̄ ра̄джамаха̄матто ва̄ йо кочи иссаро ва̄ виха̄рам̣ вича̄ретум̣ йатха̄джджха̄сайам̣ да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, тампи ан̃н̃е пан̣д̣ита̄ на̄нуджа̄нанти.

катхам̣? ‘‘йена виха̄ро ка̄рито, со виха̄раса̄мико’’ти вачанам̣ пуббавоха̄равасена вуттам̣, на ида̄ни иссаравасена йатха̄ джетаванам̣, паттасса̄микотйа̄ди. йатха̄ хи джетасса ра̄джакума̄расса ванам̣ уййа̄нам̣ джетавананти виггахе кате йадипи ана̄тхапин̣д̣икена кин̣итва̄ виха̄рапатит̣т̣ха̄панака̄лато пат̣т̣ха̄йа ра̄джакума̄ро тасса уййа̄насса иссаро на хоти, татха̄пи ана̄тхапин̣д̣икена кин̣итака̄лато пуббе иссарабхӯтапуббатта̄ пуббавоха̄равасена саббада̄пи джетаванантвева вохарӣйати. йатха̄ ча паттасса са̄мико паттасса̄микоти виггахе кате йадипи да̄йакехи кин̣итва̄ бхиккхусса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа камма̄ро паттасса иссаро на хоти, татха̄пи да̄йакена кин̣итака̄лато пуббе иссарабхӯтапуббатта̄ пуббавоха̄равасена паттасса̄микотвева вохарӣйати, евам̣ йадипи бхиккхусса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа да̄йако виха̄расса иссаро на хоти ваттхупаричча̄галаккхан̣атта̄ да̄насса, татха̄пи да̄нака̄лато пуббе иссарабхӯтапуббатта̄ пуббавоха̄равасена виха̄расса̄микотвева вохарӣйати, на мукхйато иссарабха̄ватоти вин̃н̃а̄йати, тасма̄ сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа сан̇гха̄дайо пат̣игга̄хака̄ ева вича̄ретум̣ иссара̄, на да̄йако.

катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? сантесупи ана̄тхапин̣д̣ика̄дӣсу виха̄рада̄йакесу ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманниту’’нтиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 317) сан̇гхена самматам̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ ануджа̄нитва̄, ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве…пе… сеййаггена га̄хету’’нтиа̄дина̄ (чӯл̣ава. 318) сена̄санагга̄ха̄пакассева вича̄ретум̣ иссарабха̄васса вачанато ча ‘‘две бхиккхӯ сан̇гхикам̣ бхӯмим̣ гахетва̄ содхетва̄ сан̇гхикам̣ сена̄санам̣ каронти, йена са̄ бхӯми пат̣хамам̣ гахита̄, со са̄мӣ’’ти ча ‘‘убхопи пуггаликам̣ каронти, сойева са̄мӣ’’ти ча ‘‘йо пана сан̇гхикам̣ валлиматтампи аггахетва̄ а̄харимена упакаран̣ена сан̇гхика̄йа бхӯмийа̄ пуггаликавиха̄рам̣ ка̄рети, упад̣д̣хам̣ сан̇гхикам̣ упад̣д̣хам̣ пуггалика’’нти ча сан̇гхапуггала̄нам̣йева са̄мибха̄васса ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ ча вин̃н̃а̄йати.

‘‘тасса ва̄ куле йо кочи а̄пуччхитаббо’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанампи тесам̣ виха̄расса иссарабха̄вадӣпакам̣ на хоти, атха кхо гамико бхиккху дисам̣ гантука̄мо виха̄ре а̄пуччхитаббабхиккхуса̄ман̣ераа̄ра̄микесу асантесу те а̄пуччхитва̄ гантаббабха̄вамева дӣпети. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘имам̣ пана дасавидхампи сеййам̣ сан̇гхике виха̄ре сантхаритва̄ ва̄ сантхара̄петва̄ ва̄ паккамантена а̄пуччхитва̄ паккамитаббам̣, а̄пуччхантена ча бхиккхумхи сати бхиккху а̄пуччхитаббо…пе… тасмим̣ асати а̄ра̄мико, тасмимпи асати йена виха̄ро ка̄рито, со виха̄расса̄мико, тасса ва̄ куле йо кочи а̄пуччхитаббо’’ти. евам̣ а̄ра̄микассапи а̄пуччхитаббато олоканаттха̄йа ваттасӣсенева а̄пуччхитаббо, на тесам̣ сан̇гхикасена̄санасса иссарабха̄ватоти дат̣т̣хаббам̣.

‘‘паччхинне кулавам̣се’’тйа̄дивачанан̃ча акаппийавасена ката̄нам̣ акаппийавоха̄рена пат̣иггахита̄нам̣ кхеттаваттхутал̣а̄ка̄дӣнам̣ акаппийатта̄ бхиккхӯхи париччатта̄нам̣ каппийакаран̣аттха̄йа ра̄джа̄дӣхи гахетва̄ пуна тесам̣йева бхиккхӯнам̣ да̄намева дӣпети, на тесам̣ ра̄джа̄дӣнам̣ техи бхиккхӯхи ан̃н̃есам̣ сан̇гхаган̣апуггалачетийа̄нам̣ да̄нам̣. йади дадеййум̣, адхаммикада̄наадхаммикапааггахаадхаммикапарибхога̄ сийум̣. вуттан̃хетам̣ парива̄ре (пари. ат̣т̣ха. 329) ‘‘нава адхаммика̄ни да̄на̄ни сан̇гхасса парин̣атам̣ ан̃н̃асан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ пуггаласса ва̄ парин̣а̄мети, четийасса парин̣атам̣ ан̃н̃ачетийасса ва̄ сан̇гхасса ва̄ пуггаласса ва̄ парин̣а̄мети, пуггаласса парин̣атам̣ ан̃н̃апуггаласса ва̄ сан̇гхасса ва̄ четийасса ва̄ парин̣а̄метӣ’’ти. ат̣т̣хакатха̄йан̃ча (пари. ат̣т̣ха. 329) ‘‘нава адхаммика̄ни да̄на̄нӣти…пе… евам̣ вутта̄ни. нава пат̣иггахапарибхога̄ти етесам̣йева да̄на̄нам̣ пат̣иггаха̄ ча парибхога̄ ча̄’’ти вуттам̣. тасма̄ йади ра̄джа̄дайо иссара̄ти гахетва̄ ан̃н̃асса деййум̣, тампи да̄нам̣ адхаммикада̄нам̣ хоти, там̣ да̄нам̣ пат̣иггаха̄ ча адхаммикапат̣иггаха̄ хонти, там̣ да̄нам̣ парибхун̃джанта̄ ча адхаммикапарибхога̄ хонтӣти дат̣т̣хаббам̣.

атха̄пи евам̣ вадеййум̣ ‘‘виха̄рада̄нам̣ сан̇гхасса, аггам̣ буддхена ван̣н̣итантиа̄дӣсу (чӯл̣ава. 295, 315) ‘сан̇гхасса̄’ти айам̣ саддо ‘да̄на’нти еттха са̄мисамбандхо на хоти, атха кхо сампада̄намева, ‘да̄йакасса̄’ти пана са̄мисамбандхо аджджха̄харитаббо, тасма̄ са̄мибхӯто да̄йакова иссаро, на сампада̄набхӯто сан̇гхо’’ти. те евам̣ ваттабба̄ – ‘‘виха̄рада̄нам̣ сан̇гхасса̄’’ти идам̣ да̄насамайе паваттавасена вуттам̣, на диннасамайе паваттавасена. да̄нака̄ле хи да̄йако аттано ваттхубхӯтам̣ виха̄рам̣ сан̇гхасса париччаджитва̄ дети, тасма̄ тасмим̣ самайе да̄йако са̄мӣ хоти, сан̇гхо сампада̄нам̣, диннака̄ле пана сан̇гхова са̄мӣ хоти виха̄расса пат̣иггахитатта̄, на да̄йако париччаттатта̄, тасма̄ сан̇гхо вича̄ретум̣ иссаро. тена̄ха бхагава̄ ‘‘париччаттам̣ там̣, бхиккхаве, да̄йакехӣ’’ти (чӯл̣ава. 273). идам̣ пана саддалаккхан̣агарука̄ саддахиссантӣти вуттам̣, аттхато пана чӣвара̄дӣнам̣ чатуннам̣ паччайа̄нам̣ да̄нака̄лейева да̄йакасантакабха̄во диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа пат̣игга̄хакасантакабха̄во саббесам̣ па̄кат̣о, тасма̄ идампи вачанам̣ да̄йакасантакабха̄васа̄дхакам̣ на хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ хоту, татха̄пи ‘‘саче бхиккхӯхи париччаттабха̄вам̣ н̃атва̄ са̄мико ва̄ тасса путтадхӣтаро ва̄ ан̃н̃о ва̄ кочи вам̣се уппанно пуна каппийавоха̄рена дети, ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.538-539) вуттатта̄ виха̄расса̄микабхӯтада̄йакасса ва̄ тасса путтадхӣта̄дӣнам̣ вам̣се уппанна̄нам̣ ва̄ да̄тум̣ иссарабха̄во сиддхойева̄ти. на сиддхо. касма̄ти че? нану вуттам̣ ‘‘бхиккхӯхи париччаттабха̄вам̣ н̃атва̄’’ти, тасма̄ акаппийатта̄ бхиккхӯхи париччаттамева каппийакаран̣аттха̄йа да̄йака̄дӣхи пуна каппийавоха̄рена дети, ват̣т̣ати. йатха̄ аппат̣иггахитатта̄ бхиккхӯхи апарибхуттамева кха̄данӣйабходжанӣйам̣ бхиккхусантакам̣йева а̄паттимочанаттхам̣ да̄йака̄дайо пат̣иггаха̄пети, на парибхуттам̣, йатха̄ ча бӣджага̄мапарийа̄паннам̣йева бхиккхусантакам̣ бӣджага̄мабхӯтага̄мабха̄вато паримочанаттхам̣ каппийака̄рака̄дайо каппийам̣ каронти, на апарийа̄паннам̣, евам̣ акаппийам̣ бхиккхӯхи париччаттам̣йева тал̣а̄ка̄дикам̣ каппийакаран̣аттхам̣ да̄йака̄дайо пуна денти, на апариччаттам̣, тасма̄ идампи вачанам̣ каппийакаран̣аттам̣йева са̄дхети, на иссараттанти вин̃н̃а̄йати.

татха̄пи евам̣ вадеййум̣ ‘‘джа̄тибхӯмийам̣ джа̄тибхӯмика̄ упа̄сака̄ а̄йасмантам̣ дхаммикаттхерам̣ саттахи джа̄тибхӯмикавиха̄рехи пабба̄джайим̣сӯти вачанато да̄йако виха̄расса иссароти вин̃н̃а̄йати. иссаратта̄йева хи те тхерам̣ пабба̄джетум̣ сакка̄, но аниссара̄’’ти, на кхо паневам̣ дат̣т̣хаббам̣. касма̄? ‘‘джа̄тибхӯмика̄ упа̄сака̄’’иччева хи вуттам̣, на ‘‘виха̄рада̄йака̄’’ти, тасма̄ тасмим̣ десе васанта̄ бахаво упа̄сака̄ а̄йасмантам̣ дхаммикаттхерам̣ айуттача̄ритта̄ сакаласаттавиха̄рато пабба̄джайим̣су, на аттано виха̄рада̄йакабха̄вена иссаратта̄, тасма̄ идампи уда̄харан̣ам̣ на иссарабха̄вадӣпакам̣, атха кхо апара̄дха̄нурӯпакаран̣абха̄вадӣпаканти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ йада̄ да̄йако виха̄рам̣ патит̣т̣ха̄петва̄ дети, тасса мун̃чачетанам̣ патва̄ диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа со ва̄ тасса вам̣се уппанно ва̄ джанападасса̄микара̄джа̄дайо ва̄ иссара̄ бхавитум̣ ва̄ вича̄ретум̣ ва̄ на лабханти, пат̣игга̄хакабхӯто сан̇гхо ва̄ ган̣о ва̄ пуггало ва̄ сойева иссаро бхавитум̣ ва̄ вича̄ретум̣ ва̄ лабхатӣти дат̣т̣хаббам̣.

таттха да̄йака̄дӣнам̣ иссаро бхавитум̣ алабханабха̄во катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘ваттхупаричча̄галаккхан̣атта̄ да̄насса, патхава̄диваттхупаричча̄гена ча пуна гахан̣асса айуттатта̄’’ти вимативиноданийам̣ вачанато ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, йам̣ дӣйама̄нам̣ патати, там̣ са̄мам̣ гахетва̄ парибхун̃джитум̣, париччаттам̣ там̣, бхиккхаве, да̄йакехӣ’’ти (чӯл̣ава. 273) бхагавата̄ вуттатта̄ ча ‘‘париччаттам̣ там̣, бхиккхаве, да̄йакехӣти вачанена панеттха парасантака̄бха̄во дӣпито’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ ча вин̃н̃а̄йати. сан̇гха̄дӣнам̣ иссаро бхавитум̣ лабханабха̄во катхам̣ н̃а̄табботи че? сан̇гхико на̄ма виха̄ро сан̇гхасса динно хоти париччатто, ‘‘пуггалике пуггаликасан̃н̃ӣ ан̃н̃асса пуггалике а̄патти дуккат̣асса, аттано пуггалике ана̄паттӣ’’ти па̄читтийапа̄л̣ийам̣ (па̄чи. 117, 127) а̄гаманато ча ‘‘антамасо чатуран̇гулапа̄дакам̣ га̄мада̄ракехи пам̣сва̄га̄ракесу кӣл̣антехи катампи сан̇гхасса диннато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣ хотӣ’’ти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) самантапа̄са̄дика̄йам̣ вачанато ча ‘‘абхийогепи четтха ча̄туддисам̣ сан̇гхам̣ уддисса бхиккхӯнам̣ диннам̣ виха̄рам̣ ва̄ паривен̣ам̣ ва̄ а̄ва̄сам̣ ва̄ махантампи кхуддакампи абхийун̃джато абхийого на рухати, аччхиндитва̄ ган̣хитумпи на саккоти. касма̄? саббесам̣ дхураниккхепа̄бха̄вато. на хеттха саббе ча̄туддиса̄ бхиккхӯ дхураниккхепам̣ каронтӣти. дӣгхабха̄н̣ака̄дибхедасса пана ган̣асса екапуггаласса ва̄ сантакам̣ абхийун̃джитва̄ ган̣ханто саккоти те дхурам̣ никкхипа̄пету’’нти дутийапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.102) вачанато ча вин̃н̃а̄йати.

катхам̣ да̄йака̄дӣнам̣ вича̄ретум̣ алабханабха̄во вин̃н̃а̄йатӣти че? сантесупи вел̣уванавиха̄ра̄дида̄йакесу тесам̣ вича̄ран̣ам̣ анануджа̄нитва̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманниту’’нти бхиккхуссева сена̄санагга̄ха̄пакасаммутиануджа̄нато ча бхан̣д̣анака̄ракесу косамбакабхиккхӯсу са̄ваттхим̣ а̄гатесу ана̄тхапин̣д̣икена ча виса̄кха̄йа маха̄упа̄сика̄йа ча ‘‘катха̄хам̣, бханте, тесу бхиккхӯсу пат̣ипаджджа̄мӣ’’ти (маха̄ва. 468) евам̣ джетаванавиха̄рада̄йакапубба̄ра̄мавиха̄рада̄йакабхӯтесу а̄рочитесупи тесам̣ сена̄санавича̄ран̣ам̣ аватва̄ а̄йасмата̄ са̄рипуттаттхерена ‘‘катхам̣ ну кхо, бханте, тесу бхиккхӯсу сена̄сане пат̣ипаджджитабба’’нти а̄рочите ‘‘тена хи, са̄рипутта, вивиттам̣ сена̄санам̣ да̄табба’’нти ватва̄ ‘‘саче пана, бханте, вивиттам̣ на хоти, катхам̣ пат̣ипаджджитабба’’нти вутте ‘‘тена хи вивиттам̣ катва̄пи да̄таббам̣, на твева̄хам̣, са̄рипутта, кеначи парийа̄йена вуд̣д̣хатарасса бхиккхуно сена̄санам̣ пат̣иба̄хитаббанти вада̄ми, йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 473) тхерассева сена̄санасса вича̄ран̣асса анун̃н̃а̄татта̄ ча вин̃н̃а̄йати.

катхам̣ пана сан̇гха̄дӣнам̣ сена̄санам̣ вича̄ретум̣ лабханабха̄во вин̃н̃а̄йатӣти? ‘‘еван̃ча, бхиккхаве, самманнитаббо – пат̣хамам̣ бхиккху йа̄читаббо, йа̄читва̄ бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена сан̇гхо н̃а̄петаббо –

сун̣а̄ту ме, бханте, сан̇гхо…пе… саммато сан̇гхена иттханна̄мо бхиккху сена̄санагга̄ха̄пако, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ, еваметам̣ дха̄райа̄мӣти (чӯл̣ава. 317).

евам̣ сан̇гхена сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманна̄петва̄ пуна тена сан̇гхасамматена сена̄санагга̄ха̄пакена сена̄санагга̄хакавидха̄нам̣ ануджа̄нитум̣ ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пат̣хамам̣ бхиккхӯ ган̣етум̣, бхиккхӯ ган̣етва̄ сеййа̄ ган̣етум̣, сеййа̄ ган̣етва̄ сеййаггена га̄хету’’нти вачанато сан̇гхикасена̄санасса сан̇гхена вича̄ретум̣ лабханабха̄во вин̃н̃а̄йати.

‘‘дӣгхабха̄н̣ака̄дибхедасса пана ган̣асса екапуггаласса ва̄ диннавиха̄ра̄дим̣ аччхиндитва̄ ган̣ханте дхураниккхепасамбхава̄ па̄ра̄джика’’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.102) а̄гаманато ча ‘‘аттано пуггалике ана̄паттӣ’’ти па̄л̣ийам̣ (па̄чи. 117) а̄гаманато ча ‘‘йасмим̣ пана висса̄со рухати, тасса сантакам̣ аттано пуггаликамива хотӣти маха̄паччариа̄дӣсу вутта’’нти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (па̄чи. ат̣т̣ха. 112) вачанато ча ган̣асса динно ган̣асантакавиха̄ро ган̣енева вича̄рӣйате, но да̄йака̄дӣхи. пуггаласса динно пуггаликавиха̄ропи пат̣игга̄хакапуггаленева вича̄рӣйате, но да̄йака̄дӣхӣти вин̃н̃а̄йати. евам̣ винайапа̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча виха̄расса сан̇гхикаган̣асантакапуггаликавасена тивидхассева вачанато ча тесам̣йева сан̇гхаган̣апуггала̄нам̣ виха̄равича̄ран̣асса анун̃н̃а̄татта̄ ча да̄йакасантакасса виха̄расса висум̣ авуттатта̄ ча да̄йака̄нам̣ виха̄равича̄ран̣асса ананун̃н̃а̄татта̄ ча сан̇гха̄дайо ева виха̄расса иссара̄ хонти, тейева ча вича̄ретум̣ лабхантӣти дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ хоту, тесу пат̣игга̄хакабхӯтесу сан̇гхаган̣апуггалесу со виха̄ро касса сантако хоти, кена ча вича̄ретабботи? вуччате – сан̇гхикавиха̄ре та̄ва ‘‘а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса даммӣ’’ти диннатта̄ пат̣игга̄хакесу ка̄лакатесупи тадан̃н̃о ча̄туддисасан̇гхо ча ана̄гатасан̇гхо ча иссаро, тасса сантако, тена вича̄ретаббо. ган̣асантаке пана тасмим̣ ган̣е йа̄ва екопи аттхи, та̄ва ган̣асантакова, тена авасит̣т̣хена бхиккхуна̄ вича̄ретаббо. саббесу ка̄лакатесу йади сакалаган̣о ва̄ там̣ган̣апарийа̄паннаавасит̣т̣хапуггало ва̄ джӣвама̄нака̄лейева йасса кассачи динно, йена ча висса̄сагга̄хавасена гахито, со иссаро. сачепи сакалаган̣о джӣвама̄нака̄лейева ан̃н̃аган̣асса ва̄ сан̇гхасса ва̄ пуггаласса ва̄ дети, те ан̃н̃аган̣асан̇гхапуггала̄ иссара̄ хонти. пуггаликавиха̄ре пана со виха̄расса̄мико аттано джӣвама̄нака̄лейева сан̇гхасса ва̄ ган̣асса ва̄ пуггаласса ва̄ дети, те иссара̄ хонти. йо ва̄ пана тасса джӣвама̄нассева висса̄сагга̄хавасена ган̣ха̄ти, сова иссаро хотӣти дат̣т̣хаббо.

катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? сан̇гхике виха̄расса гарубхан̣д̣атта̄ ависсаджджийам̣ авебхан̇гикам̣ хоти, на кассачи да̄таббам̣. ган̣асантакапуггаликесу пана тесам̣ са̄микатта̄ да̄нависса̄сагга̄ха̄ руханти, ‘‘тасма̄ со джӣвама̄нойева саббам̣ аттано париккха̄рам̣ ниссаджджитва̄ кассачи ада̄си, кочи ва̄ висса̄сам̣ аггахеси. йасса диннам̣, йена ча гахитам̣, тассева хотӣ’’ти ча ‘‘двиннам̣ сантакам̣ хоти авибхаттам̣, екасмим̣ ка̄лакате итаро са̄мӣ, бахӯнампи сантаке есева найо’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 369) ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ вин̃н̃а̄йати.

евам̣ пана виссаджджетва̄ адиннам̣ ‘‘мамаччайена асукасса хотӯ’’ти да̄нам̣ аччайада̄натта̄ на рухати. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 419) ‘‘саче хи пан̃часу сахадхаммикесу йо кочи ка̄лам̣ каронто ‘мамаччайена майхам̣ париккха̄ро упаджджха̄йасса хоту, а̄чарийасса хоту, саддхивиха̄рикасса хоту, антева̄сикасса хоту, ма̄ту хоту, питу хоту, ан̃н̃асса ва̄ кассачи хотӯ’ти вадати, тесам̣ на хоти, сан̇гхассева хоти. на хи пан̃чаннам̣ сахадхаммика̄нам̣ аччайада̄нам̣ рухати, гихӣнам̣ пана рухатӣ’’ти. еттха ча екачче пана винайадхара̄ ‘‘гихӣнанти падам̣ сампада̄нанти гахетва̄ бхиккхӯнам̣ сантакам̣ аччайада̄навасена гихӣнам̣ даданте рухати, пан̃чаннам̣ пана сахадхаммика̄нам̣ денто на рухатӣ’’ти ваданти. евам̣ санте ма̄та̄питӯнам̣ дадантопи рухеййа тесам̣ гихибхӯтатта̄. ‘‘атха ча пана ‘ма̄ту хоту, питу хоту, ан̃н̃асса ва̄ кассачи хотӯ’ти вадати, тесам̣ на хотӣ’’ти вачанато на рухатӣти вин̃н̃а̄йати, тасма̄ ‘‘гихӣнам̣ пана̄’’ти идам̣ на сампада̄навачанам̣, атха кхо са̄мивачанамева̄ти дат̣т̣хаббам̣. тена гихӣнам̣ пана сантакам̣ аччайада̄нам̣ рухатӣти самбандхо ка̄таббо.

кин̃ча бхиййо – ‘‘саче хи пан̃часу сахадхаммикесу йо кочи ка̄лам̣ каронто мамаччайена майхам̣ париккха̄ро’’ти а̄рабхитва̄ ‘‘на хи пан̃чаннам̣ сахадхаммика̄нам̣ аччайада̄нам̣ рухати, гихӣнам̣ пана рухатӣ’’ти вуттатта̄ са̄мйаттхе чхат̣т̣хӣбахувачанам̣ саматтхитам̣ бхавати. йади евам̣ ‘‘гихӣна’’нти падасса асампада̄натте сати катамам̣ сампада̄нам̣ хотӣти? ‘‘йасса кассачӣ’’ти падам̣. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 419) ‘‘ма̄ту хоту, питу хоту, ан̃н̃асса ва̄ кассачи хотӯ’’ти. айаматтхо аджджукаваттхуна̄ (па̄ра̄. 158) дӣпетаббо. евам̣ джӣвама̄нака̄лейева датва̄ матесу виниччхайо амхехи н̃а̄то, кассачи адатва̄ матесу виниччхайо катхам̣ н̃а̄табботи? таттха̄пи сан̇гхике та̄ва хет̣т̣ха̄ вуттанайена сан̇гхова иссаро, ган̣асантаке пана екаччесу авасеса̄ иссара̄, саббесу матесу сан̇гхова иссаро. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 369) ‘‘саббесу матесу сан̇гхикам̣ хотӣ’’ти. пуггалике пана виха̄расса гарубхан̣д̣атта̄ ависсаджджийам̣ авебхан̇гикам̣ сан̇гхикамева хоти.

катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘бхиккхусса, бхиккхаве, ка̄лакате сан̇гхо са̄мӣ паттачӣваре, апича гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄ бахӯпака̄ра̄, ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сан̇гхена тичӣваран̃ча паттан̃ча гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ да̄тум̣. йам̣ таттха лахубхан̣д̣ам̣ лахупариккха̄рам̣, там̣ саммукхӣбхӯтена сан̇гхена бха̄джетум̣. йам̣ таттха гарубхан̣д̣ам̣ гарупариккха̄рам̣, там̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса ависсаджджийам̣ авебхан̇гика’’нти (маха̄ва. 369) тена бхагавата̄ джа̄ната̄ пассата̄ арахата̄ самма̄самбуддхена вуттатта̄ вин̃н̃а̄йати. евампи ‘‘гарубхан̣д̣ам̣ гарупариккха̄рам̣’’иччева бхагавата̄ вуттам̣, на ‘‘виха̄ра’’нти, тасма̄ катхам̣ виха̄расса гарубхан̣д̣абха̄воти вин̃н̃а̄йатӣти? ‘‘виха̄ро виха̄раваттху, идам̣ дутийам̣ авебхан̇гика’’нти па̄л̣ийам̣,

‘‘двисан̇гаха̄ни две хонти, татийам̣ чатусан̇гахам̣;

чатуттхам̣ навакот̣т̣ха̄сам̣, пан̃чамам̣ ат̣т̣хабхеданам̣.

‘‘ити пан̃чахи ра̄сӣхи, пан̃чаниммалалочано;

пан̃чавӣсавидхам̣ на̄тхо, гарубхан̣д̣ам̣ пака̄сайӣ’’ти. (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) –

ат̣т̣хакатха̄йан̃ча вуттатта̄ вин̃н̃а̄йати.

ити да̄йако виха̄рам̣ катва̄ кулӯпакабхиккхусса дети, тасса мун̃чачетануппаттито пуббака̄ле да̄йако виха̄расса̄мико хоти, да̄тум̣ ва̄ вича̄ретум̣ ва̄ иссаро, мун̃чачетануппаттито пат̣т̣ха̄йа пат̣игга̄хакабхиккху са̄мико хоти, парибхун̃джитум̣ ва̄ ан̃н̃есам̣ да̄тум̣ ва̄ иссаро. со пуггало аттано джӣвама̄наккхан̣ейева саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ ниссаджджитва̄ дети, тада̄ те саддхивиха̄рика̄дайо са̄мика̄ хонти, парибхун̃джитум̣ ва̄ ан̃н̃асса ва̄ да̄тум̣ иссара̄. йади пана кассачи адатва̄ва ка̄лам̣ кароти, тада̄ сан̇гхова тасса виха̄расса са̄мико хоти, на да̄йако ва̄ пуггало ва̄, сан̇гха̄нуматийа̄ ева пуггало парибхун̃джитум̣ лабхати, на аттано иссаравата̄йа̄ти дат̣т̣хаббо.

евам̣ мӯлатойева сан̇гхасса диннатта̄ сан̇гхикабхӯтавиха̄ро ва̄ мӯле ган̣апуггала̄нам̣ диннатта̄ ган̣асантакапуггаликабхӯтопи тесам̣ ган̣апуггала̄нам̣ ан̃н̃асса ниссаджджанавасена адатва̄ ка̄лакататта̄ паччха̄ сан̇гхикабха̄вам̣ паттавиха̄ро ва̄ сан̇гхена вича̄ретаббо хоти. сан̇гхенапи бхагавато ануматийа̄ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнитва̄ га̄ха̄петаббо. вуттан̃хетам̣ сена̄санаккхандхаке (чӯл̣ава. 317) ‘‘атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси ‘кена ну кхо сена̄санам̣ га̄хетабба’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ – ‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманниту’нти’’а̄ди.

имасмим̣ т̣ха̄не ‘‘сена̄санагга̄хо на̄ма вассака̄лавасена сена̄санагга̄хо, утука̄лавасена сена̄санагга̄хо, дхувава̄савасена сена̄санагга̄хоти тивидхо хоти. тесу вассака̄лавасена сена̄санагга̄хо пуримавассавасена сена̄санагга̄хо, паччхимавассавасена сена̄санагга̄хоти дувидхо. утука̄лавасена сена̄санагга̄хопи антара̄муттакавасена сена̄санагга̄хо, тан̇кхан̣апат̣исалла̄навасена сена̄санагга̄хоти дувидхо’’ти а̄чарийа̄ ваданти, етам̣ па̄л̣ийа̄ ча ат̣т̣хакатха̄йа ча асаментам̣ вийа диссати. па̄л̣ийан̃хи (чӯл̣ава. 318) ‘‘атха кхо бхиккхӯнам̣ етадахоси ‘кати ну кхо сена̄санагга̄хо’ти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣ – тайоме, бхиккхаве, сена̄санагга̄ха̄ пуримако паччхимако антара̄муттако. апараджджугата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ пуримако га̄хетаббо, ма̄сагата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ паччхимако га̄хетаббо, апараджджугата̄йа пава̄ран̣а̄йа а̄йатим̣ васса̄ва̄саттха̄йа антара̄муттако га̄хетаббо. име кхо, бхиккхаве, тайо сена̄санагга̄ха̄’’ти евам̣ а̄гато, ат̣т̣хакатха̄йампи (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘тӣсу сена̄санагга̄хесу пуримако ча паччхимако ча̄ти име две га̄ха̄ тха̄вара̄. антара̄муттаке айам̣ виниччхайо…пе… айам̣ та̄ва антовассе вассӯпана̄йика̄дивасена па̄л̣ийам̣ а̄гатасена̄санагга̄хакатха̄, айам̣ пана сена̄санагга̄хо на̄ма дувидхо хоти утука̄ле ча васса̄ва̄се ча̄’’ти евам̣ а̄гато, тасма̄ сан̇гхена самматасена̄санагга̄ха̄пакена вича̄ретабба̄.

сена̄санагга̄хо на̄ма утука̄ле сена̄санагга̄хо, васса̄ва̄се сена̄санагга̄хоти дувидхо. таттха утука̄ло на̄ма хемантаутугимхаутувасена ат̣т̣ха ма̄са̄, тасмим̣ ка̄ле бхиккхӯ анийата̄ва̄са̄ хонти, тасма̄ йе йада̄ а̄гаччханти, тесам̣ тада̄ бхиккхӯ ут̣т̣ха̄петва̄ сена̄санам̣ да̄таббам̣, ака̄ло на̄ма наттхи. айам̣ утука̄ле сена̄санагга̄хо на̄ма. васса̄ва̄се сена̄санагга̄хо пана ‘‘пуримако паччхимако антара̄муттако’’ти па̄л̣ийам̣ а̄гатанайена тивидхо хоти. антара̄муттакопи хи а̄йатим̣ васса̄ва̄саттха̄йа га̄хитатта̄ васса̄ва̄се сена̄санагга̄хамева пависати, на утука̄ле сена̄санагга̄хо. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘апараджджугата̄йа пава̄ран̣а̄йа а̄йатим̣ васса̄ва̄саттха̄йа антара̄муттако га̄хетаббо’’ти. тан̇кхан̣апат̣исалла̄навасена сена̄санагга̄хоти ча нева па̄л̣ийам̣ на ат̣т̣хакатха̄йам̣ висум̣ а̄гато, утука̄ле сена̄санагга̄хойева тадан̇гасена̄санагга̄хотипи тан̇кхан̣апат̣исалла̄навасена сена̄санагга̄хотипи ваданти, тасма̄ утука̄лавасена сена̄санагга̄хопи ‘‘антара̄муттакавасена сена̄санагга̄хо тан̇кхан̣апат̣исалла̄навасена сена̄санагга̄хоти дуббидхо’’ти на ваттаббо.

атха̄пи ваданти ‘‘йатха̄вуттесу пан̃часу сена̄санагга̄хесу чатта̄ро сена̄санагга̄ха̄ пан̃чан̇гасаманна̄гатена сена̄санагга̄ха̄пакасаммутиладдхена бхиккхуна̄ антоупача̄расӣмат̣т̣хена хутва̄ антосӣмат̣т̣ха̄нам̣ бхиккхӯнам̣ йатха̄винайам̣ вича̄ретабба̄ хонти, те пана вича̄ран̣а̄ йа̄ваджджака̄ла̄ тха̄вара̄ хутва̄ на тит̣т̣ханти, дхувава̄савасена вича̄ран̣амева йа̄ваджджака̄ла̄ тха̄варам̣ хутва̄ тит̣т̣хатӣ’’ти, тампи татха̄ на сакка̄ ваттум̣. касма̄? сена̄санагга̄ха̄пакабхеде ‘‘дхувава̄савасена сена̄санагга̄хо’’ти па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча наттхи. дхувава̄савасена вича̄ран̣ан̃ча саммутиладдхена сена̄санагга̄ха̄пакена вича̄ретаббам̣ на хоти, атха кхо самаггена сан̇гхена апалоканакаммавасена дуван̇гасаманна̄гатасса бхиккхусса анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ да̄намева, тасма̄ самагго сан̇гхо бахӯпака̄рата̄гун̣ависит̣т̣хата̄сан̇кха̄техи двӣхи ан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ апалоканакаммавасена самманнитва̄ тасса пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ дхувава̄савасена анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ дети, там̣ йа̄ваджджака̄ла̄ тха̄варам̣ хутва̄ тит̣т̣хатӣти ваттаббам̣.

самагго сан̇гхова дхувава̄савасена дети, на сена̄санагга̄ха̄пакоти айаматтхо катхам̣ н̃а̄табботи че? ‘‘сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхара̄дӣнам̣ ва̄ ган̣ава̄чакаа̄чарийасса ва̄ бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхенто дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ самманнитва̄ детӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 120; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘сан̇гхо пана бахуссутасса уддесапарипуччха̄дӣхи бахӯпака̄расса бха̄раниттха̄ракасса пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ детӣ’’ти ча ‘‘сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхараган̣ава̄чака̄чарийа̄нам̣ ва̄ бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхетва̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ саллаккхетва̄ самманнитва̄ детӣ’’ти ча ‘‘бахуссутасса сан̇гхабха̄раниттха̄ракасса бхиккхуно анут̣т̣ха̄панӣйасена̄санампӣ’’ти (пари. ат̣т̣ха. 495-496) ча ‘‘апалоканакаммам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакам̣ сан̇гхам̣ содхетва̄ чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ тиккхаттум̣ са̄ветва̄ каттаббам̣ камма’’нти ча ат̣т̣хакатха̄су (пари. ат̣т̣ха. 482) вачанато са̄дхукам̣ ниссам̣сайена н̃а̄табботи.

катхам̣ пана апалоканакаммена да̄таббабха̄во вин̃н̃а̄йатӣти? ‘‘бахуссутасса сан̇гхабха̄раниттха̄ракасса бхиккхуно анут̣т̣ха̄панӣйасена̄санампи сан̇гхакиччам̣ каронта̄нам̣ каппийака̄рака̄дӣнам̣ бхаттаветанампи апалоканакаммена да̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти парива̄рат̣т̣хакатха̄йам̣ (пари. ат̣т̣ха. 495-496) каммавагге а̄гататта̄ вин̃н̃а̄йати. катхам̣ пана дуван̇гасаманна̄гатасса бхиккхунойева да̄таббабха̄во вин̃н̃а̄йатӣти? ‘‘бахӯпака̄ратанти бхан̣д̣а̄га̄риката̄дибахуупака̄рабха̄вам̣. на кевалам̣ идамева̄ти а̄ха ‘гун̣ависит̣т̣хатан̃ча̄’тиа̄ди. тена бахӯпака̄раттепи гун̣ависит̣т̣хатта̄бха̄ве, гун̣ависит̣т̣хаттепи бахӯпака̄ратта̄бха̄ве да̄тум̣ на ват̣т̣атӣти дассетӣ’’ти винайаттхаман̃джӯса̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. т̣ӣ. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вуттатта̄ вин̃н̃а̄йати.

касма̄ пана сена̄санагга̄ха̄пакена вича̄ретаббо сена̄санагга̄хо йа̄ваджджака̄ла̄ на тит̣т̣хатӣти? пан̃чан̇гасаманна̄гатасса сена̄санагга̄ха̄пакасса бхиккхуно дуллабхатта̄, на̄на̄десава̄сӣнам̣ на̄на̄чарийакуласамбхава̄нам̣ бхиккхӯнам̣ екасамбхогапарибхогасса дуккаратта̄ ча имехи двӣхи ка̄ран̣ехи на тит̣т̣хати. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, пан̃чахан̇гехи саманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнитум̣, йо на чханда̄гатим̣ гаччхеййа, на доса̄гатим̣ гаччхеййа, на моха̄гатим̣ гаччхеййа, на бхайа̄гатим̣ гаччхеййа, гахита̄гахитан̃ча джа̄неййа̄’’ти (чӯл̣ава. 317). ат̣т̣хакатха̄йампи (па̄чи. ат̣т̣ха. 122) ‘‘еварӯпена хи сабха̄гапуггалена екавиха̄ре ва̄ екапаривен̣е ва̄ васантена аттхо наттхӣ’’ти вуттам̣. касма̄ пана дхувава̄саттха̄йа да̄навича̄ро йа̄ваджджака̄ла̄ тит̣т̣хатӣти? пан̃чан̇гасаманна̄гата̄бха̄вепи сӣмат̣т̣хакасса самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ каттаббатта̄. вуттан̃хи ‘‘апалоканакаммам̣ на̄ма сӣмат̣т̣хакам̣ сан̇гхам̣ содхетва̄ чханда̄раха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄ самаггасса сан̇гхасса ануматийа̄ тиккхаттум̣ са̄ветва̄ каттаббам̣ камма’’нти (пари. ат̣т̣ха. 482).

утука̄ле сан̇гхикасена̄сане васантена а̄гато бхиккху на пат̣иба̄хетаббо ан̃н̃атра анут̣т̣ха̄панӣйа̄. вуттан̃хи бхагавата̄ ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, васса̄нам̣ тема̄сам̣ пат̣иба̄хитум̣, утука̄лам̣ пана на пат̣иба̄хиту’’нти (чӯл̣ава. 318). ‘‘ан̃н̃атра анут̣т̣ха̄панӣйа̄’’ти вуттам̣, катаме анут̣т̣ха̄панӣйа̄ти? чатта̄ро анут̣т̣ха̄панӣйа̄ вуд̣д̣хатаро, бхан̣д̣а̄га̄рико, гила̄но, сан̇гхато ладдхасена̄сано ча. таттха вуд̣д̣хатаро бхиккху тасмим̣ виха̄ре антосӣмат̣т̣хакабхиккхӯсу аттана̄ вуд̣д̣хатарасса ан̃н̃асса абха̄ва̄ йатха̄вуд̣д̣хам̣ кеначи анут̣т̣ха̄панӣйо. бхан̣д̣а̄га̄рико сан̇гхена самманнитва̄ бхан̣д̣а̄га̄расса динната̄йа сан̇гхасса бхан̣д̣ам̣ раккханто гопенто васати, тасма̄ со бхан̣д̣а̄га̄рико кеначи анут̣т̣ха̄панӣйо. гила̄но гелан̃н̃а̄бхибхӯто аттано ладдхасена̄сане васанто кеначи анут̣т̣ха̄панӣйо. сан̇гхато ладдхасена̄сано самаггена сан̇гхена диннасена̄санатта̄ кеначи анут̣т̣ха̄панӣйо. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) ‘‘чатта̄ро хи на вут̣т̣ха̄петабба̄ вуд̣д̣хатаро, бхан̣д̣а̄га̄рико, гила̄но, сан̇гхато ладдхасена̄саноти. таттха вуд̣д̣хатаро аттано вуд̣д̣хата̄йа навакатарена на вут̣т̣ха̄петаббо, бхан̣д̣а̄га̄рико сан̇гхена самманнитва̄ бхан̣д̣а̄га̄расса динната̄йа, гила̄но аттано гила̄ната̄йа, сан̇гхо пана бахуссутасса уддесапарипуччха̄дӣхи бахӯпака̄расса бха̄раниттха̄ракасса пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ дети, тасма̄ со упака̄раката̄йа ча сан̇гхато ладдхата̄йа ча на вут̣т̣ха̄петаббо’’ти. т̣хапетва̄ име чатта̄ро авасеса̄ вут̣т̣ха̄панӣйа̄ва хонти.

апарасмим̣ бхиккхумхи а̄гате вут̣т̣ха̄петва̄ сена̄санам̣ да̄петаббам̣. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘утука̄ле та̄ва кечи а̄гантука̄ бхиккхӯ пуребхаттам̣ а̄гаччханти, кечи паччха̄бхаттам̣ пат̣хамайа̄мам̣ ва̄ маджджхимайа̄мам̣ ва̄ паччхимайа̄мам̣ ва̄, йе йада̄ а̄гаччханти, тесам̣ тада̄ва бхиккхӯ ут̣т̣ха̄петва̄ сена̄санам̣ да̄таббам̣, ака̄ло на̄ма наттхӣ’’ти. етарахи пана саддха̄ пасанна̄ манусса̄ виха̄рам̣ катва̄ аппекачче пан̣д̣ита̄нам̣ вачанам̣ сутва̄ ‘‘сан̇гхе диннам̣ махаппхала’’нти н̃атва̄ ча̄туддисам̣ сан̇гхам̣ а̄раббха ‘‘имам̣ виха̄рам̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса дема̄’’ти ватва̄ денти, аппекачче аттана̄ пасаннам̣ бхиккхум̣ а̄раббха виха̄рам̣ катва̄пи да̄нака̄ле тена уййоджита̄ хутва̄ ча̄туддисам̣ сан̇гхам̣ а̄раббха вуттанайена денти, аппекачче каран̣ака̄лепи да̄нака̄лепи аттано кулӯпакабхиккхумева а̄раббха париччаджанти, татха̄пи даккхин̣одакапа̄танака̄ле тена сиккха̄пита̄ йатха̄вуттапа̄т̣хам̣ вачӣбхедам̣ каронти, читтена пана кулӯпакассева денти, на саббасан̇гхаса̄дха̄ран̣аттхам̣ иччханти.

имесу тӣсу да̄несу пат̣хамам̣ пуббака̄лепи да̄нака̄лепи сан̇гхам̣ уддисса паваттатта̄ саббасан̇гхикам̣ хоти. дутийам̣ пуббака̄ле пуггалам̣ уддисса паваттама̄нампи да̄нака̄ле сан̇гхам̣ уддисса паваттатта̄ сан̇гхикамева. татийам̣ пана пуббака̄лепи да̄нака̄лепи кулӯпакапуггаламева уддисса паваттати, на сан̇гхам̣, кевалам̣ бхиккхуна̄ вутта̄нуса̄ренева вачӣбхедам̣ каронти. евам̣ санте ‘‘ким̣ айам̣ виха̄ро читтавасена пуггалико хоти, вачӣбхедавасена сан̇гхико’’ти чинта̄йам̣ екачче евам̣ вадеййум̣ –

‘‘манопуббан̇гама̄ дхамма̄, маносет̣т̣ха̄ маномайа̄;

манаса̄ че пасаннена, бха̄сати ва̄ кароти ва̄;

тато нам̣ сукхаманвети, чха̄йа̄ва анапа̄йинӣти. (дха. па. 2) –

вачанато читтавасена пуггалико хотӣ’’ти. ан̃н̃е ‘‘йатха̄ да̄йака̄ ваданти, татха̄ пат̣ипаджджитаббанти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 325) вачанато вачӣбхедавасена сан̇гхико хотӣ’’ти.

татра̄йам̣ вича̄ран̣а̄ – идам̣ да̄нам̣ пуббе пуггаласса парин̣атам̣ паччха̄ сан̇гхасса парин̣а̄митам̣, тасма̄ ‘‘сан̇гхико’’ти вутте навасу адхаммикада̄несу ‘‘пуггаласса парин̣атам̣ сан̇гхасса парин̣а̄метӣ’’ти (па̄ра̄. 660) вуттам̣ ат̣т̣хамам̣ адхаммикада̄нам̣ хоти, тасса да̄насса пат̣иггаха̄пи парибхога̄пи адхаммикапат̣иггаха̄ адхаммикапарибхога̄ хонти. ‘‘пуггалико’’ти вутте тӣсу дхаммикада̄несу ‘‘пуггаласса диннам̣ пуггалассева детӣ’’ти вуттам̣ татийадхаммикада̄нам̣ хоти, тасса пат̣иггаха̄пи парибхога̄пи дхаммикапат̣иггаха̄ дхаммикапарибхога̄ хонти, тасма̄ пуггаликапаккхам̣ бхаджати. аппекачче суттантика̄диган̣е пасӣдитва̄ виха̄рам̣ ка̄ретва̄ ган̣асса денти ‘‘имам̣ виха̄рам̣ а̄йасманта̄нам̣ даммӣ’’ти. аппекачче пуггале пасӣдитва̄ виха̄рам̣ катва̄ пуггаласса денти ‘‘имам̣ виха̄рам̣ а̄йасмато даммӣ’’ти. ете пана ган̣асантакапуггалика̄ виха̄ра̄ да̄нака̄лато пат̣т̣ха̄йа пат̣игга̄хакасантака̄ва хонти, на да̄йакасантака̄. тесу ган̣асантако та̄ва екаччесу матесу авасеса̄нам̣ сантако, тесу дхарама̄несуйева кассачи денти, тасса сантако. кассачи адатва̄ саббесу матесу сан̇гхико хоти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 369) ‘‘двиннам̣ сантакам̣ хоти авибхаттам̣, екасмим̣ ка̄лакате итаро са̄мӣ, бахӯнам̣ сантакепи есева найо. саббесу матесу сан̇гхикам̣ва хотӣ’’ти.

пуггаликавиха̄ропи йади со пат̣игга̄хакапуггало аттано джӣвама̄нака̄лейева саддхивиха̄рика̄дӣнам̣ дети, кочи ва̄ тасса висса̄сена там̣ виха̄рам̣ аггахеси, тасса сантако хоти. кассачи адатва̄ ка̄лакате сан̇гхико хоти. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘со джӣвама̄нойева саббам̣ аттано париккха̄рам̣ ниссаджджитва̄ кассачи ада̄си, кочи ва̄ висса̄сам̣ аггахеси. йасса динно, йена ча гахито, тассева хотӣ’’ти. па̄л̣ийан̃ча (маха̄ва. 369) ‘‘бхиккхусса, бхиккхаве, ка̄лакате сан̇гхо са̄мӣ паттачӣваре, апича гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄ бахӯпака̄ра̄. ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сан̇гхена тичӣваран̃ча паттан̃ча гила̄нупат̣т̣ха̄ка̄нам̣ да̄тум̣, йам̣ таттха лахубхан̣д̣ам̣ лахупариккха̄рам̣, там̣ саммукхӣбхӯтена сан̇гхена бха̄джетум̣, йам̣ таттха гарубхан̣д̣ам̣ гарупариккха̄рам̣, там̣ а̄гата̄на̄гатасса ча̄туддисасса сан̇гхасса ависсаджджийам̣ авебхан̇гика’’нти (маха̄ва. 369) вуттам̣, тасма̄ имина̄ найена виниччхайо ка̄таббо.

сан̇гхике пана па̄л̣ийам̣ а̄гата̄нам̣ ‘‘пуримако паччхимако антара̄муттако ча̄’’ти (чӯл̣ава. 318) вутта̄нам̣ тин̣н̣ам̣ сена̄санагга̄ха̄нан̃ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) а̄гата̄нам̣ ‘‘утука̄ле ча васса̄ва̄се ча̄’’ти вутта̄нам̣ двиннам̣ сена̄санагга̄ха̄нан̃ча етарахи асампаджджанато анут̣т̣ха̄панӣйапа̄л̣ийам̣ а̄гатасса аттано сабха̄вена анут̣т̣ха̄панӣйасса дхувава̄саттха̄йа сан̇гхена динната̄йа анут̣т̣ха̄панӣйасса васенева виниччхайо хоти. вуд̣д̣хатарагила̄на̄ хи аттано сабха̄вена анут̣т̣ха̄панӣйа̄ хонти. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) ‘‘вуд̣д̣хатаро аттано вуд̣д̣хата̄йа навакатарена на вут̣т̣ха̄петаббо, гила̄но аттано гила̄ната̄йа̄’’ти. бхан̣д̣а̄га̄рикадхаммакатхика̄дайо дхувава̄саттха̄йа сан̇гхена динната̄йа анут̣т̣ха̄панӣйа̄ хонти. вуттан̃хи ‘‘сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхара̄дӣнам̣ ва̄…пе… дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ самманнитва̄ дети, тасма̄ йасса сан̇гхена динно, сопи анут̣т̣ха̄панӣйо’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 120; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄). со евам̣ ведитаббо – етарахи сан̇гхикавиха̄ресу сан̇гхаттхересу йатха̄камман̇гатесу тасмим̣ виха̄ре йо бхиккху вуд̣д̣хатаро, сопи ‘‘айам̣ виха̄ро майа̄ васитаббо’’ти вадати. йо таттха бйатто пат̣ибало, сопи татхева вадати. йена со виха̄ро ка̄рито, сопи ‘‘майа̄ пасӣдитапуггало а̄ропетаббо’’ти вадати. сан̇гхопи ‘‘майамева иссара̄, тасма̄ амхехи иччхитапуггало а̄ропетаббо’’ти вадати. евам̣двидха̄ ва̄ тидха̄ ва̄ чатудха̄ ва̄ бхиннесу махантам̣ адхикаран̣ам̣ хоти.

тесу вуд̣д̣хатаро ‘‘на твева̄хам̣, бхиккхаве, кеначи парийа̄йена вуд̣д̣хатарасса а̄санам̣ пат̣иба̄хитаббанти вада̄ми, йо пат̣иба̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти па̄л̣ипа̄т̣хан̃ча (маха̄ва. 473; чӯл̣ава. 316), ‘‘вуд̣д̣хатаро аттано вуд̣д̣хата̄йа навакатарена на вут̣т̣ха̄петаббо’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанан̃ча (па̄чи. ат̣т̣ха. 119 а̄дайо; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) гахетва̄ ‘‘ахамева еттха вуд̣д̣хатаро, майа̄ вуд̣д̣хатаро ан̃н̃о наттхи, тасма̄ ахамева имасмим̣ виха̄ре васитумануччхавико’’ти сан̃н̃ӣ хоти. бйаттопи ‘‘бахуссутасса сан̇гхабха̄раниттха̄ракасса бхиккхуно анут̣т̣ха̄панӣйасена̄санампӣ’’ти парива̄рат̣т̣хакатха̄вачанан̃ча (пари. ат̣т̣ха. 495-496), ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена дасавассена ва̄ атирекадасавассена ва̄ упасампа̄детум̣, ниссайам̣ да̄ту’’нтиа̄дипа̄л̣ивачанан̃ча (маха̄ва. 76, 82) гахетва̄ ‘‘ахамева еттха бйатто пат̣ибало, на майа̄ ан̃н̃о бйаттатаро аттхи, тасма̄ ахамева имасса виха̄расса ануччхавико’’ти сан̃н̃ӣ. виха̄рака̄ракопи ‘‘йена виха̄ро ка̄рито, со виха̄раса̄микоти винайапа̄т̣хо (па̄чи. ат̣т̣ха. 116) аттхи, майа̄ ча бахум̣ дханам̣ чаджитва̄ айам̣ виха̄ро ка̄рито, тасма̄ майа̄ пасаннапуггало а̄ропетаббо, на ан̃н̃о’’ти сан̃н̃ӣ. сан̇гхопи ‘‘сан̇гхико на̄ма виха̄ро сан̇гхасса динно хоти париччатто’’тиа̄дипа̄л̣ивачанан̃ча (па̄чи. 116, 121, 126, 131), антамасо чатуран̇гулапа̄дакам̣ га̄мада̄ракехи пам̣сва̄га̄ракесу кӣл̣антехи катампи сан̇гхасса диннака̄лато пат̣т̣ха̄йа гарубхан̣д̣ам̣ хотӣ’’тиа̄диат̣т̣хакатха̄вачанан̃ча (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 321) гахетва̄ ‘‘айам̣ виха̄ро сан̇гхико сан̇гхасантако, тасма̄ амхехи абхиручитапуггалова а̄ропетаббо, на ан̃н̃о’’ти сан̃н̃ӣ.

таттха вуд̣д̣хатарасса вачанепи ‘‘на твева̄хам̣, бхиккхаве’’тйа̄дивачанам̣ (чӯл̣ава. 316) тесу тесу а̄санаса̄ла̄дӣсу агга̄санасса вуд̣д̣хатара̄рахатта̄ бхаттам̣ бхун̃джитва̄ нисиннопи бхиккху вуд̣д̣хатаре а̄гате вут̣т̣ха̄йа а̄санам̣ да̄таббам̣ сандха̄йа бхагавата̄ вуттам̣, на дхувава̄сам̣ сандха̄йа. ‘‘вуд̣д̣хатаро аттано вуд̣д̣хата̄йа’’тйа̄дивачанан̃ча (па̄чи. ат̣т̣ха. 120; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) йатха̄вуд̣д̣хам̣ сена̄сане дӣйама̄не вуд̣д̣хатаре а̄гате навакатаро вут̣т̣ха̄петаббо, вут̣т̣ха̄петва̄ вуд̣д̣хатарасса сена̄санам̣ да̄таббам̣, вуд̣д̣хатаро пана навакатарена на вут̣т̣ха̄петаббо. касма̄? ‘‘аттано вуд̣д̣хатарата̄йа̄’’ти утука̄ле йатха̄вуд̣д̣хам̣ сена̄санада̄нам̣ сандха̄йа вуттам̣, на дхувава̄саттха̄йа да̄нам̣ сандха̄йа, тасма̄ идампи вачанам̣ упапариккхитаббам̣, на сӣгхам̣ ануджа̄нитаббам̣.

бйаттавачанепи ‘‘бахуссутасса сан̇гхабха̄раниттха̄ракасса’’тйа̄дивачанан̃ча (пари. ат̣т̣ха. 445-496) на бахуссутаматтена сан̇гхикавиха̄расса иссарабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣, атха кхо тасса бхиккхусса бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхетва̄ сан̇гхена пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ динне со бхиккху кеначи тамха̄ виха̄ра̄ анут̣т̣ха̄панӣйо хоти, имаматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве’’тйа̄дивачанан̃ча (маха̄ва. 82) ниссайа̄чарийа̄нам̣ лаккхан̣ам̣ пака̄сетум̣ бхагавата̄ вуттам̣, на сан̇гхикавиха̄расса иссараттам̣, тасма̄ идампи вачанам̣ упапариккхитаббам̣, на сӣгхам̣ ануджа̄нитаббам̣.

да̄йакавачанам̣ пана на̄нуджа̄нитаббам̣ пат̣иба̄хитаббам̣. касма̄? ‘‘йена виха̄ро ка̄рито’’тйа̄дипа̄т̣хасса амукхйавоха̄ратта̄. йатха̄ хи путхуджджанака̄ле рӯпа̄дӣсу сан̃джанасса бхӯтапуббатта̄ бхӯтапуббагатийа̄ араха̄пи ‘‘сатто’’ти, евам̣ да̄нака̄лато пуббе тасса виха̄расса са̄мибхӯтапуббатта̄ да̄йако ‘‘виха̄раса̄мико’’ти вуччати, на иссаратта̄. на хи сакале винайапит̣аке ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча ‘‘виссаджджетва̄ диннасса виха̄расса да̄йако иссаро’’ти ва̄ ‘‘да̄йакена вича̄ретаббо’’ти ва̄ ‘‘да̄йакасантакавиха̄ро’’ти ва̄ па̄т̣хо аттхи, ‘‘сан̇гхико, ган̣асантако, пуггалико’’иччева аттхи, тасма̄ тасса вачанам̣ на̄нуджа̄нитаббам̣.

сан̇гхасса вачанепи ‘‘сан̇гхико на̄ма виха̄ро’’тйа̄дивачанам̣ (па̄чи. 116, 121, 126, 131) сан̇гхасантакабха̄вам̣ сан̇гхена вича̄ретаббабха̄вам̣ дӣпети, сан̇гхо пана вича̄ренто пан̃чан̇гасаманна̄гатам̣ бхиккхум̣ сена̄санагга̄ха̄пакам̣ самманнитва̄ тена йатха̄вуд̣д̣хам̣ вича̄ретаббо ва̄ хоти, самаггена сан̇гхена дуван̇гасаманна̄гатасса бхиккхуно апалоканакаммена дхувава̄саттха̄йа да̄таббо ва̄. тесу пан̃чан̇гасаманна̄гатасса бхиккхуно дуллабхатта̄ сена̄санагга̄ха̄пакасаммутийа̄ абха̄ве сати дуван̇гасаманна̄гато бхиккху парийеситаббо. евам̣ пана апарийеситва̄ бхан̣д̣а̄га̄риката̄дибахаӯпака̄рата̄йуттасса бахуссутата̄дигун̣ависит̣т̣хата̄вирахасса бхиккхуно а̄мисагаруката̄дивасена сан̇гхена виха̄ро да̄таббо на хоти, тасма̄ сан̇гхавачанампи упапариккхитаббам̣, на та̄ва ануджа̄нитаббам̣.

атха тӣн̣ипи вачана̄ни сам̣сандетабба̄ни. таттха сан̇гхасса иссаратта̄ сан̇гхо пуччхитаббо ‘‘ко пуггало тумхехи абхиручито’’ти, пуччхитва̄ ‘‘есо’’ти вутте ‘‘касма̄ абхиручито’’ти пуччхитва̄ ‘‘есо пуггало амхе чӣвара̄дипаччайехи ануггахета̄, амха̄кам̣ н̃а̄тиса̄лохито, упаджджха̄йо, а̄чарийо, саддхивиха̄рико, антева̄сико, сама̄нупаджджха̄йако, сама̄на̄чарийако, пийасаха̄йо, ла̄бхӣ, йасассӣ, тасма̄ амхехи абхиручито’’ти вутте ‘‘на етта̄вата̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄ро да̄таббо’’ти пат̣иккхипитаббо. атха ‘‘есо пуггало саббехи амхехи вуд̣д̣хатаро агга̄санам̣ аггодакам̣ аггапин̣д̣ам̣ арахати, дхувава̄саттха̄йа виха̄ро пана тасса да̄табботи ат̣т̣хакатха̄чарийехи на вутто’’ти ватва̄ пат̣иккхипитаббо. атха ‘‘дхаммакатхико, винайадхаро, ган̣ава̄чакаа̄чарийо’’ти вутте ‘‘есо дхувава̄саттха̄йа диннавиха̄расса ануччхавико, етасса да̄таббо’’ти анумодитаббо. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхара̄дӣнам̣ ва̄ ган̣ава̄чакаа̄чарийасса ва̄ бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхенто дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ самманнитва̄ детӣ’’ти вачанато вин̃н̃а̄йати (па̄чи. ат̣т̣ха. 129; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄).

идха пана са̄дхакапа̄т̣хе ‘‘бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄’’ти виджджама̄не касма̄ са̄дхйавачане бхан̣д̣а̄га̄рико на вуттоти? етарахи бхан̣д̣а̄га̄расса абха̄ва̄. йади кесучи виха̄ресу бхан̣д̣а̄га̄рам̣ самманнеййа, со бхан̣д̣а̄га̄равиха̄ре нисинно сан̇гхасса паттачӣварараккхан̣а̄дикам̣ упака̄рам̣ кареййа, тасса бахӯпака̄ратам̣ саллаккхенто сан̇гхо бхан̣д̣а̄га̄рикасса пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ етарахипи дхувава̄саттха̄йа дадеййа, со тасса висум̣ дхувава̄савиха̄роти. еттха са̄дхакапа̄т̣хе ‘‘дхаммакатхикавинайадхара̄дӣнам̣ ва̄’’тиа̄дисаддена бахуссуто а̄гата̄гамо дхаммадхаро винайадхаро ма̄тика̄дхаро пан̣д̣ито бйатто медха̄вӣ ладжджӣ куккуччако сиккха̄ка̄моти вуттагун̣аванте сан̇ган̣ха̄ти. атха̄пи ‘‘есо пуггало бахуссуто уддесапарипуччха̄дӣхи бхиккхӯнам̣ бахӯпака̄ро сан̇гхабха̄раниттха̄рако’’ти вадати, ‘‘са̄дху есопи пха̄сука̄ва̄сасса арахо, анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄ро етассапи да̄таббо’’ти ватва̄ анумодитаббо. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘сан̇гхо пана бахуссутасса уддесапарипуччха̄дӣхи бахӯпака̄расса бха̄раниттха̄ракасса пха̄сукам̣ а̄ва̄сам̣ анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ детӣ’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 343) вачанато вин̃н̃а̄йати.

атха̄пи ‘‘айам̣ пуггало дхаммакатхико винайадхаро ган̣ава̄чака̄чарийо сан̇гхасса бахӯпака̄ро висит̣т̣хагун̣айутто’’ти вадати, ‘‘са̄дху етассапи пуггаласса дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ саллаккхетва̄ самманнитва̄ва да̄таббо’’ти ватва̄ анумодитаббо. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘сан̇гхо пана бхан̣д̣а̄га̄рикасса ва̄ дхаммакатхикавинайадхара̄дӣнам̣ ва̄ ган̣ава̄чака̄чарийасса ва̄ бахӯпака̄ратам̣ гун̣ависит̣т̣хатан̃ча саллаккхетва̄ дхувава̄саттха̄йа виха̄рам̣ самманнитва̄ детӣ’’ти (па̄чи. ат̣т̣ха. 120; кан̇кха̄. ат̣т̣ха. анупакхаджджасиккха̄падаван̣н̣ана̄) вачанато вин̃н̃а̄йати.

атха̄пи ‘‘есо пуггало бахуссуто сан̇гхабха̄раниттха̄рако’’ти вадати, ‘‘са̄дху етассапи анут̣т̣ха̄панӣйам̣ катва̄ да̄таббо’’ти ватва̄ анумодитаббо. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘бахуссутасса сан̇гхабха̄раниттха̄ракасса бхиккхуно анут̣т̣ха̄панӣйасена̄санампӣ’’ти парива̄рат̣т̣хакатха̄йам̣ (пари. ат̣т̣ха. 495-496) вуттатта̄ вин̃н̃а̄йати. тато ‘‘евам̣ дуван̇гасампанно пуггало антосӣмат̣т̣хо ва̄ бахисӣмат̣т̣хо ва̄’’ти пуччхитва̄ ‘‘антосӣмат̣т̣хо’’ти вутте ‘‘са̄дху сут̣т̣ху тасса да̄таббо’’ти сампат̣иччхитаббам̣. ‘‘бахисӣмат̣т̣хо’’ти вутте ‘‘на да̄таббо’’ти пат̣иккхипитаббам̣. касма̄ти че? ‘‘на, бхиккхаве, ниссӣме т̣хитасса сена̄санам̣ га̄хетаббам̣, йо га̄хеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (чӯл̣ава. 318) вачанатоти.