27. упаджджха̄йа̄диваттавиниччхайакатха̄

упаджджха̄йаваттакатха̄ван̣ана̄

183. евам̣ вассӯпана̄йикавиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни упаджджха̄йаватта̄диваттакатхам̣ катхетум̣ ‘‘ваттанти еттха̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ваттетаббам̣ паваттетаббанти ваттам̣, саддхивиха̄рика̄дӣхи упаджджха̄йа̄дӣсу паваттетаббам̣ а̄бхисама̄ча̄рикасӣлам̣. там̣ кативидханти а̄ха ‘‘ваттам̣ на̄метам̣…пе… бахувидха’’нти. ваччакут̣иваттанти еттха ити-саддо а̄дйаттхо. тена саддхивиха̄рикаваттаантева̄сикаваттаанумоданаватта̄ни сан̇гайханти. вуттан̃хи таттха таттха ат̣т̣хакатха̄су ‘‘чуддаса кхандхакаватта̄нӣ’’ти. ваттаккхандхаке (чӯл̣ава. 356) ча па̄л̣ийам̣ а̄гатамева, таттха пана а̄гантукаваттато пат̣т̣ха̄йа а̄гатам̣, идха упаджджха̄йаваттато. ито ан̃н̃а̄нипи пан̃часаттати секхийаватта̄ни двеасӣти маха̄ватта̄ни ча ваттамева. тесу пана секхийаватта̄ни маха̄вибхан̇ге а̄гата̄ни, маха̄ватта̄ни каммаккхандхакапа̄рива̄сикаккхандхакесу (чӯл̣ава. 75 а̄дайо), тасма̄ идха чуддаса кхандхакаватта̄нийева дассита̄ни. тесу упаджджха̄йаваттам̣ пат̣хамам̣ дассенто ‘‘таттха упаджджха̄йаваттам̣ та̄ва евам̣ ведитабба’’нтйа̄дима̄ха.

таттха ко упаджджха̄йо, кенат̣т̣хена упаджджха̄йо, катхам̣ гахито упаджджха̄йо, кена ваттитаббам̣ упаджджха̄йаваттам̣, катамам̣ там̣ ваттанти? таттха ко упаджджха̄йоти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, бйаттена бхиккхуна̄ пат̣ибалена дасавассена ва̄ атирекадасавассена ва̄ упасампа̄дету’’нтиа̄дивачанато (маха̄ва. 76) бйаттибаласампанно упасампадато пат̣т̣ха̄йа дасавассо ва̄ атирекадасавассо ва̄ бхиккху упаджджха̄йо. кенат̣т̣хена упаджджха̄йоти ваджджа̄ваджджам̣ упаниджджха̄йатӣти упаджджха̄йо, саддхивиха̄рика̄нам̣ кхуддакам̣ ваджджам̣ ва̄ махантам̣ ваджджам̣ ва̄ бхусо чинтетӣти аттхо. катхам̣ гахито хоти упаджджха̄йоти саддхивиха̄рикена екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘упаджджха̄йо ме, бханте, хохӣ’’ти тиккхаттум̣ вутте саче упаджджха̄йо ‘‘са̄хӯ’’ти ва̄ ‘‘лахӯ’’ти ва̄ ‘‘опа̄йика’’нти ва̄ ‘‘патирӯпа’’нти ва̄ ‘‘па̄са̄дикена сампа̄дехӣ’’ти ва̄ имесу пан̃часу падесу йасса кассачи падасса васена ка̄йена ва̄ ва̄ча̄йа ва̄ ка̄йава̄ча̄хи ва̄ ‘‘гахито тайа̄ упаджджха̄йо’’ти упаджджха̄йаггахан̣ам̣ вин̃н̃а̄пети, гахито хоти упаджджха̄йо. таттха са̄хӯти са̄дху. лахӯти агару, субхарата̄ти аттхо. опа̄йиканти упа̄йапат̣исам̣йуттам̣, евам̣ пат̣ипаджджанам̣ ниттхаран̣упа̄йоти аттхо. патирӯпанти са̄мӣчикаммамиданти аттхо. па̄са̄дикена̄ти паса̄да̄вахена ка̄йавачӣпайогена сампа̄дехӣти аттхо.

кена ваттитаббам̣ упаджджха̄йаваттанти гахитаупаджджха̄йена саддхивиха̄рикена ваттитаббам̣. катамам̣ там̣ ваттанти идам̣ а̄гатамева, таттха ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа упа̄хана̄ омун̃читва̄ти сачасса паччӯсака̄ле чан̇каманаттха̄йа ва̄ дхотапа̄дапарихаран̣аттха̄йа ва̄ пат̣имукка̄ упа̄хана̄ па̄дагата̄ хонти, та̄ ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа апанетва̄. та̄дисамева мукхадхованодакам̣ да̄таббанти утумпи сарӣрасабха̄ве ча ека̄ка̄ре та̄дисамева да̄таббам̣.

сагун̣ам̣ катва̄ти уттара̄сан̇гам̣ сан̇гха̄т̣ин̃ча̄ти две чӣвара̄ни екато катва̄ та̄ двепи сан̇гха̄т̣ийо да̄табба̄. саббан̃хи чӣварам̣ сан̇гхат̣итатта̄ сан̇гха̄т̣ӣти вуччати. тена вуттам̣ ‘‘сан̇гха̄т̣ийо да̄табба̄’’ти. падавӣтиха̄рехӣти еттха падам̣ вӣтихарати еттха̄ти падавӣтиха̄ро, падавӣтиха̄рат̣т̣ха̄нам̣. дутавиламбитам̣ акатва̄ самагаманена двиннам̣ пада̄нам̣ антаре мут̣т̣хиратанаматтам̣. пада̄нам̣ ва̄ вӣтихаран̣ам̣ абхимукхам̣ харитва̄ никкхепо падавӣтиха̄роти еваметтха аттхо дат̣т̣хаббо. на упаджджха̄йасса бхан̣ама̄насса антарантара̄ катха̄ опа̄тетабба̄ти антарагхаре ва̄ ан̃н̃атра ва̄ бхан̣ама̄насса анит̣т̣хите тасса вачане ан̃н̃а̄ катха̄ на самут̣т̣ха̄петабба̄. ито пат̣т̣ха̄йа̄ти ‘‘на упаджджха̄йасса бхан̣ама̄насса̄’’ти еттха на-ка̄рато пат̣т̣ха̄йа. тена на̄тидӯретиа̄дӣсу на-ка̄рапат̣исиддхесу а̄патти наттхӣти дассети. саббаттха дуккат̣а̄паттӣти а̄пада̄умматтакхиттачиттаведана̄т̣т̣ата̄дӣхи вина̄ пан̣н̣аттим̣ аджа̄нитва̄пи вадантасса гила̄насса ча дуккат̣амева. а̄пада̄су хи антарантара̄ катха̄ ваттум̣ ват̣т̣ати, еваман̃н̃есу на-ка̄рапат̣исиддхесу ӣдисесу, итаресу пана гила̄нопи на муччати. саббаттха дуккат̣а̄патти ведитабба̄ти ‘‘ӣдисесу гила̄нопи на муччатӣ’’ти дассанаттхам̣ вуттам̣. ан̃н̃ампи хи йатха̄вуттам̣ упаджджха̄йаваттам̣ ана̄дарийена акаронтасса агила̄насса ваттабхеде саббаттха дуккат̣амева, тенева ваккхати ‘‘агила̄нена хи саддхивиха̄рикена сат̣т̣хивассенапи саббам̣ упаджджха̄йаваттам̣ ка̄таббам̣, ана̄дарийена акаронтасса ваттабхеде дуккат̣ам̣. на-ка̄рапат̣исам̣йуттесу пана падесу гила̄нассапи пат̣иккхиттакирийам̣ каронтасса дуккат̣амева̄’’ти. а̄паттиса̄манта̄ бхан̣ама̄ноти падасодхамма(па̄чи. 44 а̄дайо)-дут̣т̣хулла̄дивасена (па̄ра̄. 283) а̄паттийа̄ а̄саннава̄чам̣ бхан̣ама̄но. а̄паттийа̄ а̄саннава̄чанти ча а̄паттиджанакамева вачанам̣ сандха̄йа вадати. йа̄йа хи ва̄ча̄йа а̄паттим̣ а̄паджджати, са̄ ва̄ча̄ а̄паттийа̄ а̄санна̄ти вуччати.

чӣварена паттам̣ вет̣хетва̄ти еттха ‘‘уттара̄сан̇гасса екена кан̣н̣ена вет̣хетва̄’’ти ган̣т̣хипадесу вуттам̣. хет̣т̣ха̄пӣт̣хам̣ ва̄ пара̄маситва̄ти идам̣ пуббе таттха т̣хапитапатта̄дина̄ асан̇гхат̣т̣анаттха̄йа вуттам̣. чаккхуна̄ олокетва̄пи ан̃н̃есам̣ абха̄вам̣ н̃атва̄пи т̣хапетум̣ ват̣т̣ати ева. чатуран̇гулам̣ кан̣н̣ам̣ усса̄ретва̄ти кан̣н̣ам̣ чатуран̇гулаппама̄н̣ам̣ атирекам̣ катва̄ евам̣ чӣварам̣ сан̇гхаритаббам̣. обхоге ка̄йабандханам̣ ка̄таббанти ка̄йабандханам̣ сан̇гхаритва̄ чӣварабхоге паккхипитва̄ т̣хапетаббам̣. саче пин̣д̣апа̄то хотӣти еттха йо га̄мейева ва̄ антарагхаре ва̄ пат̣иккамане ва̄ бхун̃джитва̄ а̄гаччхати, пин̣д̣ам̣ ва̄ на лабхати, тасса пин̣д̣апа̄то на хоти, га̄ме абхуттасса пана ладдхабхиккхасса ва̄ хоти, тасма̄ ‘‘саче пин̣д̣апа̄то хотӣ’’тиа̄ди вуттам̣. таттха га̄мети га̄мапарийа̄панне та̄дисе кисмин̃чи падесе. антарагхарети антогехе. пат̣иккаманети а̄санаса̄ла̄йам̣. сачепи тасса на хоти, бхун̃джитука̄мо ча хоти, удакам̣ датва̄ аттана̄ ладдхатопи пин̣д̣апа̄то упанетаббо. тиккхаттум̣ па̄нӣйена пуччхитабботи самбандхо, а̄димхи маджджхе антети евам̣ тиккхаттум̣ пуччхитабботи аттхо. упакат̣т̣хоти а̄санно. дхотава̄лика̄йа̄ти удакена гатат̣т̣ха̄не нираджа̄йа парисуддхава̄лика̄йа.

ниддхӯмети джанта̄гхаре джалама̄нааггидхӯмарахите. джанта̄гхаран̃хи на̄ма химапа̄табахукесу десесу таппаччайарогапӣл̣а̄динива̄ран̣аттхам̣ сарӣраседата̄панат̣т̣ха̄нам̣. таттха кира андхака̄рапат̣иччханната̄йа бахӯпи екато пависитва̄ чӣварам̣ никкхипитва̄ аггита̄папариха̄ра̄йа маттика̄йа мукхам̣ лимпитва̄ сарӣрам̣ йа̄вадаттхам̣ седетва̄ чун̣н̣а̄дӣхи уббат̣т̣етва̄ наха̄йанти. тенева па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 66) ‘‘чун̣н̣ам̣ саннетабба’’нтиа̄ди вуттам̣. саче уссахатӣти саче пахоти. вуттамеваттхам̣ вибха̄вети ‘‘кеначи гелан̃н̃ена анабхибхӯто хотӣ’’ти. апат̣игхам̣сантена̄ти бхӯмийам̣ апат̣игхам̣сантена. кава̄т̣апӣт̣ханти кава̄т̣апӣт̣хан̃ча пит̣т̣хасан̇гха̄тан̃ча аччхупантена. санта̄наканти йам̣ кин̃чи кӣт̣акула̄вакамаккат̣акасутта̄ди. уллока̄ пат̣хамам̣ оха̄ретаббанти уллокато пат̣хамам̣ уллокам̣ а̄дим̣ катва̄ авахаритаббанти аттхо. уллоканти ча уддхам̣ олоканат̣т̣ха̄нам̣, упарибха̄ганти аттхо. а̄локасандхикан̣н̣абха̄га̄ти а̄локасандхибха̄га̄ ча кан̣н̣абха̄га̄ ча, аббхантараба̄хирава̄тапа̄накава̄т̣ака̄ни ча габбхасса ча чатта̄ро кон̣а̄ саммаджджитабба̄ти аттхо.

ан̃н̃аттха нетабботи йаттха виха̄рато са̄сане анабхирати уппанна̄, тато ан̃н̃аттха калйа̄н̣амитта̄дисампаттийуттат̣т̣ха̄не нетаббо. на ча аччхинне тхеве паккамитаббанти раджитачӣварато йа̄ва аппаматтакампи раджанам̣ гал̣ати, на та̄ва паккамитаббам̣. на упаджджха̄йам̣ ана̄пуччха̄ екаччасса патто да̄табботиа̄ди саббам̣ упаджджха̄йасса висабха̄гапуггала̄нам̣ васена катхитам̣. еттха ча висабха̄гапуггала̄нанти ладжджино ва̄ аладжджино ва̄ упаджджха̄йасса авад̣д̣хика̄ме сандха̄йа вуттам̣. саче пана упаджджха̄йо аладжджӣ ова̄дампи на ган̣ха̄ти, ладжджино ча етасса висабха̄га̄ хонти, таттха упаджджха̄йам̣ виха̄йа ладжджӣхева саддхим̣ а̄миса̄дипарибхого ка̄таббо. упаджджха̄йа̄дибха̄во хеттха наппама̄н̣анти дат̣т̣хаббам̣. паривен̣ам̣ гантва̄ти упаджджха̄йасса паривен̣ам̣ гантва̄. суса̄нанти идам̣ упалаккхан̣ам̣. упача̄расӣмато бахи гантука̄мена ана̄пуччха̄ гантум̣ на ват̣т̣ати. вут̣т̣ха̄намасса а̄гаметаббанти гелан̃н̃ато вут̣т̣ха̄нам̣ асса а̄гаметаббам̣.

упаджджха̄йаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄чарийаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

184. а̄чарийаваттакатха̄йам̣ ко а̄чарийо, кенат̣т̣хена а̄чарийо, кативидхо а̄чарийо, катхам̣ гахито а̄чарийо, кена ваттитаббам̣ а̄чарийаваттам̣, катамам̣ там̣ ваттанти? таттха ко а̄чарийоти ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, дасавассам̣ нисса̄йа ваттхум̣ дасавассена ниссайам̣ да̄ту’’нтиа̄дивачанато (маха̄ва. 77) бйаттибаласампанно дасавассо ва̄ атирекадасавассо ва̄ бхиккху а̄чарийо. кенат̣т̣хена а̄чарийоти антева̄сикена а̄бхусо чаритабботи а̄чарийо, упат̣т̣ха̄табботи аттхо. кативидхо а̄чарийоти ниссайа̄чарийапаббаджджа̄чарийаупасампада̄чарийадхамма̄чарийавасена чатуббидхо. таттха ниссайам̣ гахетва̄ там̣ нисса̄йа ваттхаббо ниссайа̄чарийо. паббаджитака̄ле сиккхитаббасиккха̄пако паббаджджа̄чарийо. упасампадака̄ле каммава̄ча̄нусса̄вако упасампада̄чарийо. буддхавачанасиккха̄пако дхамма̄чарийо на̄ма. катхам̣ гахито хоти а̄чарийоти антева̄сикена екам̣сам̣ уттара̄сан̇гам̣ каритва̄ уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘а̄чарийо ме, бханте, хохи, а̄йасмато нисса̄йа ваччха̄мӣ’’ти тиккхаттум̣ вутте а̄чарийо ‘‘са̄хӯ’’ти ва̄ ‘‘лахӯ’’ти ва̄ ‘‘опа̄йика’’нти ва̄ ‘‘патирӯпа’’нти ва̄ ‘‘па̄са̄дикена сампа̄дехӣ’’ти ва̄ ка̄йена вин̃н̃а̄пети, ва̄ча̄йа вин̃н̃а̄пети, ка̄йава̄ча̄хи вин̃н̃а̄пети, гахито хоти а̄чарийо.

кена ваттитаббам̣ а̄чарийаваттанти антева̄сикена ваттитаббам̣ а̄чарийаваттам̣. бйаттена бхиккхуна̄ пан̃ча васса̄ни нисса̄йа ваттхаббам̣, абйаттена йа̄ваджӣвам̣. еттха сача̄йам̣ бхиккху вуд̣д̣хатарам̣ а̄чарийам̣ на лабхати, упасампада̄йа сат̣т̣хивассо ва̄ саттативассо ва̄ хоти, навакатарассапи бйаттасса сантике уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘а̄чарийо ме, а̄вусо, хохи, а̄йасмато нисса̄йа ваччха̄мӣ’’ти евам̣ тиккхаттум̣ ватва̄ ниссайо гахетаббо. га̄маппавесанам̣ а̄пуччхантенапи уккут̣икам̣ нисӣдитва̄ ан̃джалим̣ паггахетва̄ ‘‘га̄маппавесанам̣ а̄пуччха̄ми а̄чарийа̄’’ти ваттаббам̣. еса найо саббаа̄пуччханесу. катамам̣ там̣ ваттанти еттха упаджджха̄йаваттато ан̃н̃ам̣ наттхӣти а̄ха ‘‘идамева ча…пе… а̄чарийаваттанти вуччатӣ’’ти. нану упаджджха̄чарийа̄ бхиннападаттха̄, атха касма̄ идамева ‘‘а̄чарийаватта’’нти вуччатӣти а̄ха ‘‘а̄чарийасса каттаббатта̄’’ти. йатха̄ екопи бхиккху ма̄тубха̄та̄бхӯтатта̄ ‘‘ма̄туло’’ти ча дхамме сиккха̄пакатта̄ ‘‘а̄чарийо’’ти ча вуччати, евам̣ екамева ваттам̣ упаджджха̄йасса каттаббатта̄ ‘‘упаджджха̄йаватта’’нти ча а̄чарийасса каттаббатта̄ ‘‘а̄чарийаватта’’нти ча вуччатӣти адхиппа̄йо. евам̣ сантепи на̄ме бхинне аттхо бхинно сийа̄ти а̄ха ‘‘на̄маматтамева хеттха на̄на’’нти. йатха̄ ‘‘индо сакко’’тиа̄дӣсу на̄маматтамева бхиннам̣, на аттхо, еваметтха̄пӣти дат̣т̣хабботи.

ида̄ни тасмим̣ ватте саддхивиха̄рикаантева̄сика̄нам̣ васена лаббхама̄нам̣ кан̃чи висесам̣ дассенто ‘‘таттха йа̄ва чӣварараджана’’нтйа̄дима̄ха. тато упаджджха̄йа̄чарийа̄нам̣ васена висесам̣ дассетум̣ ‘‘упаджджха̄йе’’тйа̄дима̄ха. тесу ваттам̣ са̄дийантесу а̄патти, аса̄дийантесу ана̄патти, тесу аджа̄нантесу, екасса бха̄ракаран̣епи ана̄паттӣти айаметтха пин̣д̣аттхо. ида̄ни антева̄сикависесавасена лаббхама̄нависесам̣ дассетума̄ха ‘‘еттха ча̄’’тиа̄ди.

а̄чарийаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

саддхивиха̄рикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

саддхивиха̄рикаватте ко саддхивиха̄рико, кенат̣т̣хена саддхивиха̄рико, кена ваттитаббам̣ саддхивиха̄рикаваттам̣, катамам̣ там̣ ваттанти? таттха ко саддхивиха̄рикоти упасампанно ва̄ хоту са̄ман̣еро ва̄, йо упаджджхам̣ ган̣ха̄ти, со саддхивиха̄рико на̄ма. кенат̣т̣хена саддхивиха̄рикоти упаджджха̄йена саддхим̣ виха̄ро етасса аттхӣти саддхивиха̄рикоти аттхена. кена ваттитаббам̣ саддхивиха̄рикаваттанти упаджджха̄йена ваттитаббам̣. тена вуттам̣ ваттаккхандхаке (маха̄ва. 378) ‘‘тена хи, бхиккхаве, упаджджха̄йа̄нам̣ саддхивиха̄рикесу ваттам̣ пан̃н̃апесса̄ми, йатха̄ упаджджха̄йехи саддхивиха̄рикесу ваттитабба’’нти. катамам̣ там̣ ваттанти ида̄ни пакаран̣а̄гатам̣. имасмим̣ пана пакаран̣е сан̇кхепаручитта̄, а̄чарийасаддхивиха̄рикаантева̄сикаватта̄нан̃ча сама̄натта̄ двепи екато вутта̄, татха̄пи ваттаккхандхаке висум̣ висум̣ а̄гататта̄ висум̣ висум̣йева катхайа̄ма.

сан̇гахетаббо ануггахетабботи уддеса̄дӣхисса сан̇гахо ча ануггахо ча ка̄таббо. таттха уддесоти па̄л̣ивачанам̣. парипуччха̄ти па̄л̣ийа̄ аттхаван̣н̣ана̄. ова̄доти анотин̣н̣е ваттхусмим̣ ‘‘идам̣ карохи, идам̣ ма̄ кариттха̄’’ти вачанам̣. ануса̄санӣти отин̣н̣е ваттхусмим̣. апича отин̣н̣е ва̄ анотин̣н̣е ва̄ пат̣хамам̣ вачанам̣ ова̄до, пунаппунам̣ вачанам̣ ануса̄санӣти дат̣т̣хаббам̣. саче упаджджха̄йасса патто хотӣти саче атирекапатто хоти. еса найо саббаттха. париккха̄роти ан̃н̃опи саман̣апариккха̄ро. идха уссуккам̣ на̄ма дхаммийена найена уппаджджама̄наупа̄йапарийесанам̣. ито парам̣ дантакат̣т̣хада̄нам̣ а̄дим̣ катва̄ а̄чаманакумбхийа̄ удакасин̃чанапарийоса̄нам̣ ваттам̣ гила̄нассева саддхивиха̄рикасса ка̄таббам̣. анабхиративӯпака̄сана̄ди пана агила̄нассапи каттаббамева. чӣварам̣ раджантена̄ти ‘‘евам̣ раджеййа̄сӣ’’ти упаджджха̄йато упа̄йам̣ сутва̄ раджантена. сесам̣ вуттанайенева ведитаббам̣. сан̇гахетаббо ануггахетабботиа̄дӣсу ана̄дарийам̣ пат̣ичча дхамма̄мисехи асан̇ган̣ханта̄нам̣ а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ дуккат̣ам̣ ваттабхедатта̄. тенева парива̄репи (пари. 322) ‘‘на денто а̄паджджатӣ’’ти вуттам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

саддхивиха̄рикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

антева̄сикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

антева̄сикаватте ко антева̄сико, кенат̣т̣хена антева̄сико, кативидха̄ антева̄сика̄, кена ваттитаббам̣ антева̄сикаваттам̣, катамам̣ там̣ ваттанти? таттха ко антева̄сикоти упасампанно ва̄ хоту са̄ман̣еро ва̄, йо а̄чарийасса сантике ниссайам̣ ган̣ха̄ти, йо ва̄ а̄чарийасса ова̄дам̣ гахетва̄ паббаджати, йо ва̄ тена̄нусса̄вито хутва̄ упасампаджджати, йо ва̄ тасса сантике дхаммам̣ парийа̄пун̣а̄ти, со саббо антева̄сикоти ведитаббо. таттха пат̣хамо ниссайантева̄сико на̄ма, дутийо паббаджджантева̄сико на̄ма, татийо упасампадантева̄сико на̄ма, чатуттхо дхаммантева̄сико на̄ма. ан̃н̃аттха пана сиппантева̄сикопи а̄гато, со идха на̄дхиппето. кенат̣т̣хена антева̄сикоти анте васатӣти антева̄сико алуттасама̄савасена. кативидха̄ антева̄сика̄ти йатха̄вуттанайена чатуббидха̄ антева̄сика̄.

кена ваттитаббам̣ антева̄сикаваттанти чатуббидхехи а̄чарийехи антева̄сикесу ваттитаббам̣. йатха̄ха ваттаккхандхаке (чӯл̣ава. 382) ‘‘тена хи, бхиккхаве, а̄чарийа̄нам̣ антева̄сикесу ваттам̣ пан̃н̃апесса̄ми, йатха̄ а̄чарийехи антева̄сикесу ваттитабба’’нти. катамам̣ там̣ ваттанти йам̣ бхагавата̄ ваттаккхандхаке вуттам̣, идха ча сан̇кхепена дасситам̣, там̣ ваттанти. идха пана аттхо саддхивиха̄рикаватте вуттанайенева ведитаббо. айам̣ пана висесо – етесу паббаджджантева̄сико ча упасампадантева̄сико ча а̄чарийасса йа̄ваджӣвам̣ бха̄ро, ниссайантева̄сико ча дхаммантева̄сико ча йа̄ва самӣпе васанти, та̄вадева, тасма̄ а̄чарийехипи тесу самма̄ ваттитаббам̣. а̄чарийантева̄сикесу хи йо йо на самма̄ ваттати, тасса тасса а̄патти ведитабба̄.

антева̄сикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄гантукаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

185. а̄гантукаватте а̄гаччхатӣти а̄гантуко, тена ваттитаббанти а̄гантукаваттам̣. ‘‘ида̄ни а̄ра̄мам̣ пависисса̄мӣ’’ти имина̄ упача̄расӣма̄самӣпам̣ дассети, тасма̄ упача̄расӣма̄самӣпам̣ патва̄ упа̄хана̄омун̃чана̄ди саббам̣ ка̄таббам̣. гахетва̄ти упа̄ханадан̣д̣акена гахетва̄. упа̄ханапун̃чханачол̣акам̣ пуччхитва̄ упа̄хана̄ пун̃чхитабба̄ти ‘‘катарасмим̣ т̣ха̄не упа̄ханапун̃чханачол̣ака’’нти а̄ва̄сике бхиккхӯ пуччхитва̄. паттхаритаббанти суккха̄панаттха̄йа а̄тапе паттхаритаббам̣. саче навако хоти, абхива̄да̄петабботи тасса вассе пуччхите йади дахаро хоти, сайамева вандиссати, тада̄ имина̄ ванда̄пито хоти. ниллокетабботи олокетаббо. бахи т̣хитена̄ти бахи никкхамантасса ахино ва̄ амануссасса ва̄ маггам̣ т̣хатва̄ т̣хитена ниллокетаббо. сесам̣ пуббе вуттанайенева ведитаббам̣.

а̄гантукаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄ва̄сикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

186. а̄ва̄сикаватте а̄васатӣти а̄ва̄сико, тена ваттитаббанти а̄ва̄сикаваттам̣. таттха а̄ва̄сикена бхиккхуна̄ а̄гантукам̣ бхиккхум̣ вуд̣д̣хатарам̣ дисва̄ а̄санам̣ пан̃н̃апетаббантиа̄ди па̄л̣ийам̣ (чӯл̣ава. 359) а̄гатан̃ча ат̣т̣хакатха̄йам̣ а̄гатан̃ча (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 359) гахетаббам̣, гахетва̄ вуттатта̄ па̄кат̣амева, упа̄ханапун̃чханам̣ пана аттано ручивасена ка̄таббам̣. тенева хеттха ‘‘саче уссахатӣ’’ти вуттам̣, тасма̄ упа̄хана̄ апун̃чхантассапи ана̄патти. сена̄санам̣ пан̃н̃апетаббанти еттха ‘‘каттха майхам̣ сена̄санам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти пуччхитена сена̄санам̣ пан̃н̃апетаббам̣, ‘‘етам̣ сена̄санам̣ тумха̄кам̣ па̄пун̣а̄тӣ’’ти евам̣ а̄чиккхитаббанти аттхо. паппхот̣етва̄ паттхаритум̣ пана ват̣т̣атийева. етена ман̃чапӣт̣ха̄дим̣ паппхот̣етва̄ паттхаритва̄ упари паччаттхаран̣ам̣ датва̄ да̄нампи сена̄санапан̃н̃а̄панамева̄ти дассети. маха̄а̄ва̄сепи аттано сантикам̣ сампаттасса а̄гантукасса ваттам̣ ака̄тум̣ на лаббхати. сесам̣ пуримасадисамева.

а̄ва̄сикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

гамикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

187. гамикаватте гантум̣ бхабботи гамико, тена ваттитаббанти гамикаваттам̣. татра̄йам̣ анутта̄нападаван̣н̣ана̄ – да̄рубхан̣д̣анти сена̄санаккхандхаке (чӯл̣ава. 322) вуттам̣ ман̃чапӣт̣ха̄ди. маттика̄бхан̣д̣ампи раджанабха̄джана̄ди саббам̣ таттха вуттаппабхедамева. там̣ саббам̣ аггиса̄ла̄йам̣ ва̄ ан̃н̃атарасмим̣ ва̄ гуттат̣т̣ха̄не пат̣иса̄метва̄ гантаббам̣, ановассаке паббха̄репи т̣хапетум̣ ват̣т̣ати. сена̄санам̣ а̄пуччхитва̄ паккамитаббанти еттха йам̣ па̄са̄н̣апит̣т̣хийам̣ ва̄ па̄са̄н̣аттхамбхесу ва̄ катасена̄санам̣, йаттха упачика̄ на̄роханти, там̣ ана̄пуччхантассапи ана̄патти. чатӯсу па̄са̄н̣есӯтиа̄ди упачика̄нам̣ уппаттит̣т̣ха̄не пан̣н̣аса̄ла̄дисена̄сане каттабба̄ка̄радассанаттхам̣ вуттам̣. аппева на̄ма ан̇га̄нипи сесеййунти айам̣ аджджхока̄се т̣хапитамхи а̄нисам̣со. овассакагехе пана тин̣есу ча маттика̄пин̣д̣есу ча упари патантесу ман̃чапӣт̣ха̄нам̣ ан̇га̄нипи винассанти.

гамикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

бхаттаггаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

188. ваттаккхандхаке имасмим̣ т̣ха̄не анумоданаваттам̣ а̄гатам̣, тато бхаттаггаваттам̣. са̄раттхадӣпанийан̃ча (са̄раттха. т̣ӣ. чӯл̣авагга 3.373-374) ‘‘имасмим̣ ваттаккхандхаке (чӯл̣ава. 356) а̄гата̄ни а̄гантука̄ва̄сикагамийа̄нумоданабхаттаггапин̣д̣ача̄рика̄ран̃н̃икасена̄санаджанта̄гхараваччакут̣иупаджджха̄йа̄чарийасаддхивиха̄рикаантева̄сикаватта̄ни чуддаса маха̄ватта̄ни на̄ма̄’’ти ануккамо вутто, идха пана винайасан̇гахаппакаран̣е гамикаваттато бхаттаггаваттам̣ а̄гатам̣, анумоданаваттам̣ пана висум̣ аватва̄ бхаттаггаваттейева антогадхам̣ катва̄ паччха̄ вуттам̣ бхаттаггам̣ гантва̄ бхатте бхуттейева анумодана̄каран̣ато, па̄л̣ийан̃ча ан̃н̃есу ваттесу вийа ‘‘тена хи, бхиккхаве, бхиккхуна̄ анумоданаваттам̣ пан̃н̃а̄песса̄мӣ’’ти висум̣ ваттабха̄вена ана̄гататта̄ бхаттаггаваттейева антогадханти а̄чарийасса адхиппа̄йо сийа̄. имасса ча винайа̄лан̇ка̄рапакаран̣асса тасса̄ ван̣н̣ана̄бхӯтатта̄ сам̣ван̣н̣етаббаккаменева сам̣ван̣н̣анам̣ катхайисса̄ма.

бхун̃джитаббанти бхаттам̣. аджати гаччхати паваттати еттха̄ти аггам̣. ‘‘а̄дикот̣т̣ха̄сакот̣ӣсу, пуратоггам̣ варе тӣсӯ’’ти абхидха̄наппадӣпика̄йам̣ а̄гатепи ‘‘ра̄джагганти ра̄джа̄рахам̣, сала̄кагганти сала̄каггахан̣ат̣т̣ха̄на’’нтиа̄дӣсу ан̃н̃аттхесупи паваттанато бхаттасса аггам̣ бхаттаггам̣, бхаттапаривисанат̣т̣ха̄нам̣, бхаттагге ваттитаббам̣ ваттам̣ бхаттаггаваттанти виггахо. таттха а̄ра̄ме ка̄ло а̄рочито хотӣти ‘‘ка̄ло бханте, нит̣т̣хитам̣ бхатта’’нти а̄рочито хоти. тиман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄дентена̄ти две джа̄н̣уман̣д̣ала̄ни на̄бхиман̣д̣алан̃ча пат̣иччха̄дентена. париман̣д̣алам̣ нива̄сетва̄ти самантато ман̣д̣алам̣ нива̄сетва̄. уддхам̣ на̄бхиман̣д̣алам̣, адхо джа̄н̣уман̣д̣алам̣ пат̣иччха̄дентена джа̄н̣уман̣д̣аласса хет̣т̣ха̄ джан̇гхат̣т̣хито пат̣т̣ха̄йа ат̣т̣хан̇гуламаттам̣ нива̄санам̣ ота̄ретва̄ нива̄сетаббам̣, тато парам̣ ота̄рентасса дуккат̣анти вуттам̣, йатха̄нисиннасса джа̄н̣уман̣д̣алато хет̣т̣ха̄ чатуран̇гуламаттам̣ пат̣иччханнам̣ хотӣти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ти тасса нива̄санасса упари ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ ‘‘на, бхиккхаве, ака̄йабандханена га̄мо пависитаббо, йо пависеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (чӯл̣ава. 278) вуттатта̄. сагун̣ам̣ катва̄ти идам̣ упаджджха̄йаватте вуттамева. ‘‘ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄ти па̄саке ган̣т̣хикам̣ павесетва̄ антога̄мо ва̄ хоту виха̄ро ва̄, манусса̄нам̣ паривисанат̣т̣ха̄нам̣ гаччхантена чӣварам̣ па̄рупитва̄ ка̄йабандханам̣ бандхитва̄ гаманамева ват̣т̣атӣ’’ти маха̄ат̣т̣хакатха̄су вуттам̣. еттха ча манусса̄нам̣ паривисанат̣т̣ха̄нанти йаттха антовиха̄репи манусса̄ сапуттада̄ра̄ а̄васитва̄ бхиккхӯ нетва̄ бходженти.

суппат̣иччханнена̄ти на сасӣсам̣ па̄рутена, атха кхо ган̣т̣хикам̣ пат̣имун̃читва̄ анува̄тантена гӣвам̣ пат̣иччха̄детва̄ убхо кан̣н̣е самам̣ катва̄ пат̣исам̣харитва̄ йа̄ва ман̣ибандха̄ пат̣иччха̄дентена. сусам̣вутена̄ти хаттхам̣ ва̄ па̄дам̣ ва̄ акӣл̣а̄пентена, сувинӣтена̄ти аттхо. оккхиттачаккхуна̄ти хет̣т̣ха̄кхиттачаккхуна̄. йо ана̄дарийам̣ пат̣ичча тахам̣ тахам̣ олокенто бхиййо там̣ там̣ диса̄бха̄гам̣ па̄са̄дам̣ кӯт̣а̄га̄рам̣ вӣтхим̣ олокенто гаччхати, а̄патти дуккат̣асса. екасмим̣ пана т̣ха̄не т̣хатва̄ хаттхиасса̄дипариссайа̄бха̄вам̣ олокетум̣ ват̣т̣ати. аппасаддена̄ти еттха китта̄вата̄ аппасаддо хоти? два̄дасахаттхе гехе а̄димхи сан̇гхаттхеро маджджхе дутийаттхеро анте татийаттхероти евам̣ нисиннесу сан̇гхаттхеро дутийена саддхим̣ мантети, дутийаттхеро тасса саддан̃чева сун̣а̄ти, катхан̃ча ваваттхапети, татийаттхеро пана саддамева сун̣а̄ти, катхам̣ на ваваттхапети, етта̄вата̄ аппасаддо хоти. саче пана татийаттхеро катхам̣ ваваттхапети, маха̄саддо на̄ма хоти.

на уккхиттака̄йа̄ти на уккхепена, иттхамбхӯталаккхан̣е каран̣авачанам̣, екато ва̄ убхато ва̄ уккхиттачӣваро хутва̄ти аттхо. антоиндакхӣлато пат̣т̣ха̄йа на евам̣ гантаббам̣. нисиннака̄ле пана дхамакаран̣ам̣ нӣхарантенапи чӣварам̣ ануккхипитва̄ва нӣхаритаббам̣. на уджджаггхика̄йа̄ти на маха̄хаситам̣ хасанто, вуттанайеневеттха каран̣авачанам̣. на ка̄йаппача̄лаканти ка̄йам̣ ача̄летва̄ ка̄йам̣ паггахетва̄ ниччалам̣ катва̄ уджукена ка̄йена самена ирийа̄патхена. на ба̄хуппача̄лаканти ба̄хум̣ ача̄летва̄ ба̄хум̣ паггахетва̄ ниччалам̣ катва̄. на сӣсаппача̄лаканти сӣсам̣ ача̄летва̄ сӣсам̣ паггахетва̄ ниччалам̣ уджум̣ т̣хапетва̄. на кхамбхакатоти кхамбхакато на̄ма кат̣ийам̣ хаттхам̣ т̣хапетва̄ катакхамбхо. на уккут̣ика̄йа̄ти еттха уккут̣ика̄ вуччати пан̣хийо уккхипитва̄ аггапа̄дехи ва̄ аггапа̄де уккхипитва̄ пан̣хехийева ва̄ бхӯмим̣ пхусантасса гаманам̣. каран̣авачанам̣ панеттха вутталаккхан̣амева. на огун̣т̣хитена̄ти сасӣсам̣ па̄рутена. на паллаттхика̄йа̄ти на дуссапаллаттхика̄йа. еттха а̄йогапаллаттхика̄пи дуссапаллаттхика̄ ева. на тхере бхиккхӯ анупакхаджджа̄ти тхере бхиккхӯ атиаллӣйитва̄ на нисӣдитаббам̣. на сан̇гха̄т̣им̣ оттхаритва̄ти на сан̇гха̄т̣им̣ аттхаритва̄ нисӣдитаббам̣.

саккаччанти сатим̣ упат̣т̣ха̄петва̄. паттасан̃н̃ӣти патте сан̃н̃ам̣ катва̄. самасӯпако на̄ма йаттха бхаттасса чатуттхабха̄гаппама̄н̣о сӯпо хоти. саматиттхиканти самапун̣н̣ам̣ самабхаритам̣. тхӯпӣкатам̣ пин̣д̣апа̄там̣ пат̣игган̣ха̄ти, а̄патти дуккат̣асса̄ти еттха тхӯпӣкато на̄ма паттасса антомукхават̣т̣илекхам̣ атиккамитва̄ като, патте паккхитто бхарито пӯритоти аттхо. евам̣ катам̣ аггахетва̄ антомукхават̣т̣илекха̄самаппама̄н̣о гахетаббо. ‘‘йам̣ кан̃чи йа̄гум̣ ва̄ бхаттам̣ ва̄ пхала̄пхалам̣ ва̄ а̄мисаджа̄тикам̣ саматиттхикамева гахетаббам̣, тан̃ча кхо адхит̣т̣ха̄нупагена паттена, итарена пана тхӯпӣкатампи ват̣т̣ати. йа̄мака̄ликасатта̄хака̄ликайа̄ваджӣвика̄ни пана адхит̣т̣ха̄нупагапатте тхӯпӣката̄нипи ват̣т̣анти. йам̣ пана двӣсу паттесу бхаттам̣ гахетва̄ екасмим̣ пӯретва̄ виха̄рам̣ песетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттам̣. йам̣ патте паккхипийама̄нам̣ пӯвауччхукхан̣д̣апхала̄пхала̄ди хет̣т̣ха̄ орохати, там̣ тхӯпӣкатам̣ на̄ма на хоти. пӯвават̣ам̣сакам̣ т̣хапетва̄ пин̣д̣апа̄там̣ денти, тхӯпӣкатамева хоти. пуппхават̣ам̣сакатакколакат̣укапхала̄диват̣ам̣саке пана т̣хапетва̄ диннам̣ тхӯпӣкатам̣ на хоти. бхаттасса упари тха̄лакам̣ ва̄ паттам̣ ва̄ т̣хапетва̄ пӯретва̄ ган̣ха̄ти, тхӯпӣкатам̣ на̄ма на хоти. курундийампи вуттам̣ ‘‘тха̄лаке ва̄ патте ва̄ паккхипитва̄ там̣ паттаматтхаке т̣хапетва̄ денти, па̄т̣еккабха̄джанам̣ ват̣т̣ати. идха ана̄паттийам̣ гила̄но на а̄гато, тасма̄ гила̄нассапи тхӯпӣкатам̣ на ват̣т̣ати, саббаттха пана пат̣иггахетумева на ват̣т̣ати, пат̣иггахитам̣ пана бхун̃джитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти.

‘‘саккачча’’нти ча ‘‘паттасан̃н̃ӣ’’ти ча убхайам̣ вуттанайамева. сапада̄нанти таттха таттха одхим̣ акатва̄ анупат̣ипа̄т̣ийа̄. самасӯпаке ваттаббам̣ вуттамева. тхӯпакатоти маттхакато, вемаджджхатоти аттхо. на сӯпам̣ ва̄ бйан̃джанам̣ ва̄тиа̄ди па̄кат̣амева. вин̃н̃аттийам̣ ваттаббам̣ наттхи. уджджха̄насан̃н̃ӣсиккха̄падепи гила̄но на мун̃чати. на̄тимаханто кабал̣оти майӯран̣д̣ам̣ атимахантам̣, куккут̣ан̣д̣ам̣ атикхуддакам̣, тесам̣ вемаджджхаппама̄н̣о. париман̣д̣алам̣ а̄лопоти на̄тидӣгхо а̄лопо. ана̄хат̣ети ана̄харите, мукхадва̄рам̣ асампа̄питети аттхо. саббо хаттхоти еттха хаттхасаддо тадекадесесу ан̇гулӣсу дат̣т̣хаббо ‘‘хаттхамуддо’’тиа̄дӣсу вийа самуда̄йе паваттавоха̄расса авайаве паваттанато. екан̇гулимпи мукхе паккхипитум̣ на ват̣т̣ати. на сакабал̣ена̄ти еттха дхаммам̣ катхенто харӣтакам̣ ва̄ лат̣т̣химадхукам̣ ва̄ мукхе паккхипитва̄ катхети, йаттакена вачанам̣ парипун̣н̣ам̣ хоти, таттаке мукхамхи санте катхетум̣ ват̣т̣ати.

пин̣д̣уккхепаканти пин̣д̣ам̣ уккхипитва̄ уккхипитва̄. кабал̣а̄ваччхедаканти кабал̣ам̣ авачхиндитва̄ авачхиндитва̄. аваган̣д̣ака̄раканти маккат̣о вийа ган̣д̣е катва̄ катва̄. хаттханиддхунаканти хаттхам̣ ниддхунитва̄ ниддхунитва̄. ситтха̄вака̄раканти ситтха̄ни авакиритва̄ авакиритва̄. дживха̄ниччха̄раканти дживхам̣ ниччха̄ретва̄ ниччха̄ретва̄. чапучапука̄раканти ‘‘чапучапӯ’’ти евам̣ саддам̣ катва̄ катва̄. сурусурука̄раканти ‘‘сурусурӯ’’ти евам̣ саддам̣ катва̄ катва̄. хаттханиллехаканти хаттхам̣ ниллехитва̄ ниллехитва̄. бхун̃джантена хи ан̇гулиматтампи ниллехитум̣ на ват̣т̣ати, гханайа̄гупха̄н̣итапа̄йа̄са̄дике пана ан̇гулӣхи гахетва̄ ан̇гулийо мукхе павесетва̄ бхун̃джитум̣ ват̣т̣ати. паттаниллехакаот̣т̣ханиллехакесупи есева найо, тасма̄ ан̇гулийа̄пи патто на ниллехитаббо, екаот̣т̣хопи дживха̄йа на ниллехитаббо, от̣т̣хамам̣сехи ева пана гахетва̄ анто павесетум̣ ват̣т̣ати.

на са̄мисена хаттхена па̄нӣйатха̄лакоти етам̣ пат̣икӯлавасена пат̣иккхиттам̣, тасма̄ сан̇гхикампи пуггаликампи гихисантакампи аттано сантакампи сан̇кхампи сара̄вампи а̄мисамаккхитам̣ на гахетаббамева, ган̣хантасса дуккат̣ам̣. саче пана хаттхасса екадесо а̄мисамаккхито на хоти, тена падесена гахетум̣ ват̣т̣ати. на саситтхакам̣ паттадхованам̣ антарагхаре чхад̣д̣етаббанти еттха уддхаритва̄ ва̄ти ситтха̄ни екато уддхаритва̄ екасмим̣ т̣ха̄не ра̄сим̣ катва̄ удакам̣ чхад̣д̣ети. бхиндитва̄ ва̄ удакагатика̄ни катва̄ чхад̣д̣ети, пат̣иггахена сампат̣иччханто нам̣ пат̣иггахе чхад̣д̣ети, бахи нӣхаритва̄ ва̄ чхад̣д̣ети, евам̣ чхад̣д̣ентасса ана̄патти. на та̄ва тхерена удаканти идам̣ хаттхадхованаудакам̣ сандха̄йа вуттам̣. антара̄ пипа̄ситена, пана гале вилагга̄мисена ва̄ па̄нӣйам̣ пивитва̄ на дховитабба̄ти.

бхаттаггаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

анумоданаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

анумоданаватте ану пунаппунам̣ модийате памодийатети анумодана̄. ка̄ са̄? дхаммакатха̄. анумодана̄йа каттаббам̣ ваттам̣ анумоданаваттам̣. пан̃чаме нисиннети анумоданаттха̄йа нисинне. упанисиннакатха̄ на̄ма бахӯсу саннипатитесу парикатха̄катханам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева.

анумоданаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

пин̣д̣ача̄рикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

189. пин̣д̣ача̄рикаватте пин̣д̣итаббо сан̇гхаритабботи пин̣д̣о, пин̣д̣апа̄то. пин̣д̣а̄йа чаран̣ам̣ сӣламасса̄ти пин̣д̣ача̄рӣ, со ева пин̣д̣ача̄рико сакаттхе капаччайавасена. пин̣д̣ача̄рикена ваттитаббам̣ ваттам̣ пин̣д̣ача̄рикаваттам̣. татра̄йаманутта̄нападаван̣н̣ана̄ – нивесанам̣ на̄ма иттхикума̄рика̄дӣнам̣ васанат̣т̣ха̄нам̣. йасма̄ пависананиккхаманадва̄рам̣ асаллаккхетва̄ сахаса̄ пависанто висабха̄га̄рамман̣ам̣ ва̄ пассеййа, париссайо ва̄ бхавеййа, тасма̄ ‘‘нивесанам̣…пе… пависитабба’’нти вуттам̣. атидӯре тит̣т̣ханто апассанто ва̄ бхавеййа, ‘‘ан̃н̃асса гехе тит̣т̣хатӣ’’ти ва̄ ман̃н̃еййа. ачча̄санне тит̣т̣ханто апасситаббам̣ ва̄ пассеййа, асун̣итаббам̣ ва̄ сун̣еййа, тена манусса̄нам̣ ага̄раво ва̄ аппаса̄до ва̄ бхавеййа, тасма̄ ‘‘на̄тидӯре на̄чча̄санне т̣ха̄табба’’нти вуттам̣. атичирам̣ тит̣т̣ханто ада̄тука̄ма̄нам̣ манопадосо бхавеййа, ан̃н̃аттха бхиккха̄ ча париккхайеййа, атилахукам̣ ниваттанто да̄тука̄ма̄нам̣ пун̃н̃аха̄ни ча бхавеййа, бхиккхуно ча бхиккха̄йа асампаджджанам̣, тасма̄ ‘‘на̄тичирам̣ т̣ха̄таббам̣, на̄тилахукам̣ ниваттитаббам̣, т̣хитена саллаккхетабба’’нти вуттам̣. саллаккхан̣а̄ка̄рам̣ дассети ‘‘саче каммам̣ ва̄ никкхипатӣ’’тиа̄дина̄. таттха каммам̣ ва̄ никкхипатӣти каппа̄сам̣ ва̄ суппам̣ ва̄ мусалам̣ ва̄ йан̃ча гахетва̄ каммам̣ каронти, т̣хита̄ ва̄ нисинна̄ ва̄ хонти, там̣ никкхипати. пара̄масатӣти ган̣ха̄ти. т̣хапети ва̄ти ‘‘тит̣т̣хатха бханте’’ти вадантӣ т̣хапети на̄ма. авакка̄рапа̄тӣти атирекапин̣д̣апа̄там̣ апанетва̄ т̣хапанаттха̄йа ека̄ самуггапа̄ти. еттха ча самуггапа̄ти на̄ма самуггапут̣асадиса̄ па̄ти. сесам̣ вуттанайамева.

пин̣д̣ача̄рикаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

а̄ран̃н̃икаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

190. а̄ран̃н̃икаватте на раманти джана̄ еттха̄ти аран̃н̃ам̣. вуттан̃хи –

‘‘раман̣ӣйа̄ни аран̃н̃а̄ни, йаттха на раматӣ джано;

вӣтара̄га̄ рамиссанти, на те ка̄магавесино’’ти. (дха. па. 99);

аран̃н̃е васатӣти а̄ран̃н̃ико, тена ваттитаббам̣ ваттам̣ а̄ран̃н̃икаваттам̣. татра̄йам̣ висесапада̄наматтхо – ка̄лассева ут̣т̣ха̄йа̄ти аран̃н̃асена̄санасса га̄мато дӯратта̄ вуттам̣, тенева ка̄ран̣ена ‘‘паттам̣ гахетва̄ чӣварам̣ па̄рупитва̄ гаччханто париссамо хотӣ’’ти вуттам̣. паттам̣ тхавика̄йа паккхипитва̄ ам̣се лаггетва̄ чӣварам̣ кхандхе каритва̄ аран̃н̃амагго на дуссодхано хоти, тасма̄ кан̣т̣акасарӣсапа̄дипариссайавимочанаттхам̣ упа̄хана̄ а̄рохитва̄. аран̃н̃ам̣ на̄ма йасма̄ чора̄дӣнам̣ вичарат̣т̣ха̄нам̣ хоти, тасма̄ ‘‘да̄рубхан̣д̣ам̣ маттика̄бхан̣д̣ам̣ пат̣иса̄метва̄ два̄рава̄тапа̄нам̣ тхакетва̄ васанат̣т̣ха̄нато никкхамитабба’’нти вуттам̣. ито пара̄ни бхаттаггаваттапин̣д̣ача̄рикаваттесу вуттасадиса̄нева. га̄мато никкхамитва̄ саче бахига̄ме удакам̣ наттхи, антога̄мейева бхаттакиччам̣ катва̄, атха бахига̄ме аттхи, бхаттакиччам̣ катва̄ паттам̣ дховитва̄ водакам̣ катва̄ тхавика̄йа паккхипитва̄ чӣварам̣ сан̇гхаритва̄ ам̣се каритва̄ упа̄хана̄ а̄рохитва̄ гантаббам̣.

бха̄джанам̣ алабхантена̄тиа̄ди аран̃н̃асена̄санасса дуллабхадаббасамбха̄ратта̄ вуттам̣, агги упат̣т̣ха̄петабботиа̄ди ва̄л̣амигасарӣсапа̄диба̄хирапариссайака̄ле ча ва̄тапитта̄диаджджхаттапаассайака̄ле ча иччхитаббатта̄. бахӯнам̣ пана васанат̣т̣ха̄не та̄диса̄ни сулабха̄ни хонтӣти а̄ха ‘‘ган̣ава̄сино пана тена вина̄пи ват̣т̣атӣ’’ти. каттарадан̣д̣о на̄ма париссайавинодано хоти, тасма̄ аран̃н̃е вихарантена авассам̣ иччхитабботи вуттам̣ ‘‘каттарадан̣д̣о упат̣т̣ха̄петаббо’’ти. наккхатта̄нева наккхаттапада̄ни. чора̄дӣсу а̄гантва̄ ‘‘аджджа, бханте, кена наккхаттена чандо йутто’’ти пуччхитесу ‘‘на джа̄на̄ма̄’’ти вутте куджджханти, тасма̄ вуттам̣ ‘‘наккхаттапада̄ни уггахетабба̄ни сакала̄ни ва̄ екадеса̄ни ва̄’’ти, татха̄ диса̄мӯл̣хесу ‘‘катама̄йам̣, бханте, диса̄’’ти пуччхитесу, тасма̄ ‘‘диса̄кусалена бхавитабба’’нти.

а̄ран̃н̃икаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

сена̄санаваттакатха̄ван̣н̣ана̄

191. сена̄санаватте сайанти еттха̄ти сенам̣, сайананти аттхо. а̄васанти еттха̄ти а̄санам̣. сенан̃ча а̄санан̃ча сена̄санам̣. сена̄санесу каттаббам̣ ваттам̣ сена̄санаваттам̣. идха пана йам̣ ваттаббам̣, там̣ упаджджха̄йаваттакатха̄йам̣ (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 183 ) вуттамева. таттха пана упаджджха̄йена вуттхавиха̄ро вутто, идха пана аттана̄ вуттхавиха̄роти айамева висесо. на вуд̣д̣хам̣ ана̄пуччха̄ти еттха тасса овараке тадупача̄ре ча а̄пуччхитаббанти ваданти. бходжанаса̄ла̄дӣсупи евамева пат̣ипаджджитаббанти бходжанаса̄ла̄дӣсупи уддесада̄на̄ди а̄пуччхитва̄ва ка̄таббанти аттхо.

сена̄санаваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

джанта̄гхараваттакатха̄ван̣н̣ана̄

192. джанта̄гхараватте джа̄йатӣти джам̣, ким̣ там̣? сарӣрам̣. джам̣ та̄йати раккхатӣти джанта̄, ка̄ са̄? тикиччха̄. гайхатети гхарам̣, ким̣ там̣? нивесанам̣, джанта̄йа сарӣратикиччха̄йа катам̣ гхарам̣ джанта̄гхарам̣, джанта̄гхаре каттаббам̣ ваттам̣ джанта̄гхараваттам̣. таттха парибхан̣д̣анти бахиджагати. сесам̣ упаджджха̄йаватте вуттанайатта̄ сувин̃н̃еййамева.

джанта̄гхараваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ваччакут̣иваттакатха̄ван̣н̣ана̄

193. ваччакут̣иватте ваччайате ӯхадайатети ваччам̣, карӣсам̣. кут̣ӣйати чхиндӣйати а̄тапо ета̄йа̄ти кут̣и, ваччаттха̄йа ката̄ кут̣и ваччакут̣и, ваччакут̣ийа̄ ваттитаббам̣ ваттам̣ ваччакут̣иваттам̣, идха ча ваттаккхандхаке а̄чаманаваттам̣ пат̣хамам̣ а̄гатам̣, паччха̄ ваччакут̣иваттам̣. имасмим̣ пана пакаран̣е пат̣хамам̣ ваччам̣ катва̄ паччха̄ а̄чаматӣти адхиппа̄йена ваччакут̣иваттам̣ пат̣хамам̣ а̄гатам̣, тасма̄ тадануккамена катхайисса̄ма. дантакат̣т̣хам̣ кха̄дантена̄ти айам̣ ваччакут̣ийа̄пи саббаттхева пат̣иккхепо. нибаддхагаманаттха̄йа̄ти аттана̄ нибаддхагаманаттха̄йа. пуггаликат̣т̣ха̄нам̣ ва̄ти аттано виха̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣. сесам̣ сувин̃н̃еййамева̄ти.

ваччакут̣иваттакатха̄ван̣н̣ана̄ нит̣т̣хита̄.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

упаджджха̄йаватта̄диваттавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

саттавӣсатимо париччхедо.