26. вассӯпана̄йикавиниччхайакатха̄

179. евам̣ упосатхапава̄ран̣а̄виниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни вассӯпана̄йикавиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘вассӯпана̄йика̄ти еттха’’тйа̄дима̄ха. таттха васанам̣ вассам̣. ким̣ там̣? васанакирийа̄ бха̄ваттхе н̣йа-паччайавасена. упанайанам̣ упанайо. ко со? упагаманакирийа̄, вассасса упанайо вассӯпанайо, со етисса̄ пан̃н̃аттийа̄ аттхи, тасмим̣ ва̄ виджджатӣти вассӯпана̄йика̄. ка̄ са̄? вассӯпана̄йикапан̃н̃атти. атха ва̄ упанайати ета̄йа̄ти упана̄йика̄ маджджхе дӣгхавасена. вассасса упана̄йика̄ вассӯпана̄йика̄, са̄ ева пуре бхава̄ пурима̄ бхаваттхе има-паччайавасена, са̄ ева пуримика̄ сакаттхе ка-паччайавасена, тасмим̣ паре иттхилин̇ге а-ка̄расса и-ка̄ра̄десо. паччха̄ бхава̄ паччхима̄, са̄ва паччхимика̄.

ассатийа̄ пана вассам̣ на упетӣти ‘‘имасмим̣ виха̄ре имам̣ тема̄сам̣ вассам̣ упемӣ’’ти вачӣбхедам̣ катва̄ на упети. ‘‘на, бхиккхаве, асена̄саникена вассам̣ упагантаббам̣, йо упагаччхеййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 204) вачӣбхедам̣ катва̄ вассӯпагаманам̣ сандха̄йа пат̣иккхепо, на а̄лайакаран̣авасена упагаманам̣ сандха̄йа̄ти ваданти. па̄л̣ийам̣ пана ависесена вуттатта̄ ат̣т̣хакатха̄йан̃ча дутийапа̄ра̄джикасам̣ван̣н̣ана̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 1.84) ‘‘вассам̣ упагаччхантена хи на̄лакапат̣ипадам̣ пат̣ипанненапи пан̃чаннам̣ чхадана̄нам̣ ан̃н̃атарена чханнейева садва̄рабандхе сена̄сане упагантаббам̣, тасма̄ вассака̄ле саче сена̄санам̣ лабхати, иччетам̣ кусалам̣. но че лабхати, хаттхакаммам̣ парийеситва̄пи ка̄таббам̣. хаттхакаммам̣ алабхантена са̄мампи ка̄таббам̣, на твева асена̄саникена вассам̣ упагантабба’’нти (маха̄ва. 204) дал̣хам̣ катва̄ вуттатта̄ асена̄саникасса на̄ва̄дим̣ вина̄ ан̃н̃аттха а̄лайаматтена упагантум̣ на ват̣т̣атӣти амха̄кам̣ кханти. на̄ва̄саттхаваджесуйева хи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, на̄ва̄йа вассам̣ упаганту’’нтиа̄дина̄ (маха̄ва. 203) сати, асати ва̄ сена̄сане вассӯпагаманасса висум̣ анун̃н̃а̄татта̄ ‘‘на, бхиккхаве, асена̄саникена вассам̣ упагантабба’’нти (маха̄ва. 204) айам̣ пат̣иккхепо. таттха на лабхатӣти асати сена̄сане а̄лайавасенапи на̄ва̄дӣсу упагаманам̣ вуттам̣. чатӯсу хи сена̄санесу виха̄расена̄санам̣ идха̄дхиппетам̣, на итараттайам̣.

т̣ан̇китаман̃ча̄дибхеда̄ кут̣ӣти еттха т̣ан̇китаман̃чо на̄ма дӣгхе ман̃чапа̄де маджджхе виджджхитва̄ ат̣анийо павесетва̄ като ман̃чо, тасса идам̣ упари, идам̣ хет̣т̣ха̄ти наттхи. париваттетва̄ аттхатопи та̄дисова хоти, там̣ суса̄не деват̣т̣ха̄не ча т̣хапенти, чатуннам̣ па̄са̄н̣а̄нам̣ упари па̄са̄н̣ам̣ аттхаритва̄ катам̣ гехампи ‘‘т̣ан̇китаман̃чо’’ти вуччати.

‘‘идха вассам̣ упемӣ’’ти тиккхаттум̣ ваттаббанти саттхасса авиха̄ратта̄ ‘‘имасмим̣ виха̄ре’’ти аватва̄ ‘‘идха вассам̣ упемӣ’’ти еттакамева ваттаббам̣. саттхе пана вассам̣ упагантум̣ на ват̣т̣атӣти кут̣ика̄дӣнам̣ абха̄вена ‘‘идха вассам̣ упемӣ’’ти вачӣбхедам̣ катва̄ упагантум̣ на ват̣т̣ати, а̄лайакаран̣аматтенева ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. виппакиратӣти висум̣ висум̣ гаччхати. тӣсу т̣ха̄несу наттхи вассаччхеде а̄паттӣти техи саддхим̣ гаччхантассева наттхи а̄патти, техи вийуджджитва̄ гамане пана а̄паттийева, пава̄ретун̃ча на лабхати.

пависанадва̄рам̣ йоджетва̄ти сакава̄т̣абаддхамева йоджетва̄. пуримика̄йа…пе… на паккамитабба̄ти имина̄ а̄са̄л̣хӣпун̣н̣ама̄йа анантаре па̄т̣ипададивасе пуримавассам̣ упагантва̄ васса̄наутуно чатӯсу ма̄сесу саббапаччхимама̄сам̣ т̣хапетва̄ пуримам̣ тема̄сам̣ васитаббам̣. са̄ван̣апун̣н̣амийа̄ анантаре па̄т̣ипададивасе паччхимавассам̣ упагантва̄ саббапат̣хамама̄сам̣ т̣хапетва̄ паччхимам̣ тема̄сам̣ васитаббам̣. евам̣ аваситва̄ пуримика̄йа вассам̣ упагатена бхиккхуна̄ маха̄пава̄ран̣а̄йа анто арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ паччхимика̄йа упагатена ча̄тума̄синипава̄ран̣а̄йа анто арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ антара̄ ча̄рикам̣ паккамеййа, упача̄расӣма̄тиккамейева тасса бхиккхуно дуккат̣а̄патти хотӣти дассети. имаматтхам̣ па̄л̣ийа̄ саматтхетум̣ ‘‘на бхиккхаве…пе… вачанато’’ти вуттам̣. йади евам̣ вассам̣ упагантва̄ сати каран̣ӣйе паккамантасса саббатха̄пи а̄паттийева сийа̄ти чоданам̣ сандха̄йа̄ха ‘‘вассам̣ упагантва̄ пана̄’’тиа̄ди. евам̣ санте тадахева сатта̄хакаран̣ӣйена паккамантассева ана̄патти сийа̄, на двӣхатӣхам̣ васитва̄ паккамантасса̄ти а̄ха ‘‘ко пана ва̄до’’тиа̄ди.

180. ида̄ни сатта̄хакаран̣ӣйалаккхан̣ам̣ виттха̄рато дассетум̣ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саттаннам̣ сатта̄хакаран̣ӣйена пахите гантум̣, на твева аппахите, бхиккхусса бхиккхунийа̄ сиккхама̄на̄йа са̄ман̣ерасса са̄ман̣ерийа̄ упа̄сакасса упа̄сика̄йа̄’’ти (маха̄ва. 187) екам̣, ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, саттаннам̣ сатта̄хакаран̣ӣйена аппахитепи гантум̣, пагева пахите, бхиккхусса бхиккхунийа̄ сиккхама̄на̄йа са̄ман̣ерасса са̄ман̣ерийа̄ ма̄туйа̄ ча питусса ча̄’’ти (маха̄ва. 198) екам̣, ‘‘саче пана бхиккхуно бха̄та̄ ва̄ ан̃н̃о ва̄ н̃а̄тако гила̄но хотӣ’’ти екам̣, ‘‘екасмим̣ виха̄ре бхиккхӯхи саддхим̣ васанто бхиккхубхаттико’’ти екам̣, ‘‘саче бхиккхусса…пе… анабхирати ва̄ куккуччам̣ ва̄ дит̣т̣хигатам̣ ва̄ уппаннам̣ хотӣ’’ти екам̣, ‘‘кочи бхиккху гарудхаммам̣ аджджха̄панно хоти парива̄са̄рахо’’ти екам̣, ‘‘бхиккхунийа̄пи ма̄натта̄раха̄йа̄’’ти екам̣, ‘‘са̄ман̣еро упасампаджджитука̄мо…пе… сиккхама̄на̄ ва̄…пе… са̄ман̣ерӣ ва̄’’ти екам̣, ‘‘бхиккхусса бхиккхунийа̄ ва̄ сан̇гхо каммам̣ каттука̄мо таджджанӣйам̣ ва̄’’ти екам̣, ‘‘сачепи катам̣йева хоти камма’’нти екам̣, ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сан̇гхакаран̣ӣйена ганту’’нти (маха̄ва. 199) еканти ека̄даса т̣ха̄на̄ни хонти. таттха пат̣хамататийачатуттхавасена тӣсу т̣ха̄несу пахите ева гантаббам̣, но аппахите. сесесу ат̣т̣хасу аппахитепи гантаббам̣, пагева пахите. вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.199) ‘‘гантаббанти сан̇гхакаран̣ӣйена аппахитепи гантабба’’нти. еттха ча анупа̄сакехипи са̄санабха̄вам̣ н̃а̄тука̄мехи пахите тесам̣ паса̄давад̣д̣хисампаттехипи сатта̄хакаран̣ӣйена гантум̣ ват̣т̣атӣти гахетаббам̣. бхиккхубхаттикоти бхиккхунисситако. со пана йасма̄ бхиккхӯхи саддхим̣ васати, тасма̄ вуттам̣ ‘‘бхиккхӯхи саддхим̣ васанто’’ти.

181. апичеттха̄ти апича еттха̄ти чхедо, еттха етасмим̣ сатта̄хакаран̣ӣйавиниччхайе апича апаро айам̣ ӣдисо па̄л̣имуттаканайо вассӯпана̄йикаккхандхакапа̄л̣ито мутто найо ведитабботи йоджана̄. самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 199) пана ‘‘па̄л̣имуттакараттиччхедавиниччхайо’’ти диссати. татха̄ хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.199) ‘‘раттиччхедавиниччхайоти сатта̄хакаран̣ӣйена гантва̄ бахиддха̄ арун̣ут̣т̣ха̄панасан̇кха̄тасса раттиччхедасса виниччхайо’’ти. са̄раттхадӣпанийампи (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.199) ‘‘сатта̄хакаран̣ӣйена гантва̄ бахиддха̄ арун̣ут̣т̣ха̄панам̣ раттиччхедо’’ти. анимантитена гантум̣ на ват̣т̣атӣти еттха анимантитатта̄ сатта̄хакиччам̣ адхит̣т̣хахитва̄ гаччхантассапи вассаччхедо чева дуккат̣ан̃ча хотӣти ведитаббам̣. йатха̄вуттан̃хи раттиччхедака̄ран̣ам̣ вина̄ тировиха̄ре васитва̄ а̄гамисса̄мӣти гаччхато вассаччхедам̣ ваданти. гантум̣ ват̣т̣атӣти антоупача̄расӣма̄йам̣ т̣хитенева сатта̄хакаран̣ӣйанимиттам̣ саллаккхетва̄ имина̄ нимиттена гантва̄ ‘‘сатта̄хаббхантаре а̄гаччхисса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ катва̄ гантум̣ ват̣т̣ати. пуримаккхан̣е а̄бхогам̣ катва̄ гаманаккхан̣е висаритва̄ гатепи досо наттхи, ‘‘сакаран̣ӣйо паккаматӣ’’ти (маха̄ва. 207) вуттатта̄ саббатха̄ а̄бхогам̣ акатва̄ гатасса вассаччхедоти ваданти. йо пана сатта̄хакаран̣ӣйанимитта̄бха̄вепи ‘‘сатта̄хаббхантаре а̄гамисса̄мӣ’’ти а̄бхогам̣ катва̄ гантва̄ сатта̄хаббхантаре а̄гаччхати, тасса а̄паттийева, вассаччхедо наттхи сатта̄хасса санниваттатта̄ти ваданти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

бхан̣д̣аканти чӣварабхан̣д̣ам̣. пахин̣антӣти чӣварадхована̄дикаммена пахин̣анти. сампа̄пун̣итум̣ на саккоти, ват̣т̣атӣти еттха ‘‘аджджева а̄гамисса̄мӣ’’ти са̄мантавиха̄рам̣ гантва̄ пуна а̄гаччхантасса антара̄магге саче арун̣уггаманам̣ хоти, вассаччхедопи на хоти, раттиччхедадуккат̣ан̃ча наттхӣти ваданти, тадахева а̄гамане саусса̄хатта̄ вассаччхедо ва̄ а̄патти ва̄ на хотӣти адхиппа̄йо. а̄чарийам̣ пассисса̄мӣти пана гантум̣ лабхатӣти ‘‘агила̄нампи а̄чарийам̣, упаджджха̄йам̣ ва̄ пассисса̄мӣ’’ти сатта̄хакаран̣ӣйена гантум̣ лабхати, ниссайа̄чарийам̣ дхамма̄чарийан̃ча, пагева упасампада̄чарийаупаджджха̄йе. саче нам̣ а̄чарийо ‘‘аджджа ма̄ гаччха̄’’ти вадати, ват̣т̣атӣти евам̣ сатта̄хакаран̣ӣйена а̄гата̄нам̣ антосатта̄хейева пуна а̄гаччхантам̣ саче а̄чарийо, упаджджха̄йо ва̄ ‘‘аджджа ма̄ гаччха̄’’ти вадати, ват̣т̣ати, сатта̄ха̄тиккамепи ана̄паттӣти адхиппа̄йо. вассаччхедо пана хотийева̄ти дат̣т̣хаббам̣ сатта̄хасса бахиддха̄ вӣтина̄митатта̄.

саче дӯрам̣ гато сатта̄хава̄рена арун̣о ут̣т̣ха̄петабботи имина̄ вассаччхедака̄ран̣е сати сатта̄хакаран̣ӣйена гантумпи ват̣т̣атӣти дӣпети. еттха чха диваса̄ни бахиддха̄ вӣтина̄метва̄ саттаме дивасе пура̄рун̣а̄ ева антоупача̄расӣма̄йам̣ пависитва̄ арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петва̄ пунадивасе сатта̄хам̣ адхит̣т̣ха̄йа гантаббанти адхиппа̄йо. кечи пана ‘‘саттаме дивасе а̄гантва̄ арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ тадахева дивасабха̄гепи гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣ ‘‘арун̣о ут̣т̣ха̄петаббо’’ти вуттатта̄. саттаме дивасе таттха арун̣ут̣т̣ха̄панамева хи сандха̄йа па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 199) ‘‘сатта̄хам̣ санниватто ка̄таббо’’ти вуттам̣. арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ гаччханто ча анто аппависитва̄ бахиддха̄ва сатта̄хам̣ вӣтина̄менто ча самуччхиннавассо ева бхависсати арун̣асса бахи ева ут̣т̣ха̄питатта̄. итаратха̄ ‘‘арун̣о ут̣т̣ха̄петаббо’’ти вачанам̣ нираттхакам̣ сийа̄. ‘‘сатта̄хава̄рена антовиха̄ре пависитва̄ арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ гантабба’’нти ваттаббато ан̃н̃есу ча т̣ха̄несу арун̣ут̣т̣ха̄панамева вуччати. ваккхати хи чӣвараккхандхаке (маха̄ва. ат̣т̣ха. 364) ‘‘екасмим̣ виха̄ре васанто итарасмим̣ сатта̄хава̄рена арун̣амева ут̣т̣ха̄петӣ’’ти.

атха̄пи йам̣ те вадеййум̣ ‘‘саттаме дивасе йада̄ када̄чи павит̣т̣хена там̣дивасаниссито атӣта̄рун̣о ут̣т̣ха̄пито на̄ма хотӣти имаматтхам̣ сандха̄йа ат̣т̣хакатха̄йам̣ вутта’’нти, там̣ саддагатийа̄пи на самети. на хи ут̣т̣хите арун̣е паччха̄ павит̣т̣хо тасса пайоджако ут̣т̣ха̄пако бхавитумарахати. йади бхавеййа, ‘‘вассам̣ упагантва̄ пана арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ тадахева сатта̄хакаран̣ӣйена паккамантасса̄’’пӣти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 207) еттха ‘‘арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄’’ти вачанам̣ вируджджхеййа. тенапи там̣дивасанисситасса арун̣асса ут̣т̣ха̄питатта̄ а̄ран̃н̃акассапи бхиккхуно са̄йанхасамайе ан̇гайуттам̣ аран̃н̃ам̣ гантва̄ тада̄ ева ниваттантасса арун̣о ут̣т̣ха̄пито дхутан̇ган̃ча висодхитам̣ сийа̄, на четам̣ йуттам̣ арун̣уггаманака̄ле ева арун̣ут̣т̣ха̄панасса вуттатта̄. вуттан̃хи ‘‘ка̄лассева пана никкхамитва̄ ан̇гайутте т̣ха̄не арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄петаббам̣. саче арун̣ут̣т̣ха̄навела̄йам̣ тесам̣ а̄ба̄дхо вад̣д̣хати, тесам̣ ева киччам̣ ка̄таббам̣, на дхутан̇гависуддхикена бхавитабба’’нти (висуддхи. 1.31). татха̄ па̄рива̄сика̄дӣнампи арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ ваттам̣ никкхипанта̄нам̣ раттиччхедо вутто. ‘‘уггате арун̣е никкхипитабба’’нти (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 97) хи вуттам̣. сахасеййасиккха̄падепи анупасампаннехи саха нивуттхабха̄вапаримочанаттхам̣ ‘‘пура̄рун̣а̄ никкхамитва̄’’тиа̄ди (па̄чи. 54) вуттам̣. евам̣ чӣваравиппава̄са̄дӣсу ча саббаттха раттипарийоса̄не а̄га̄миарун̣авасенева арун̣ут̣т̣ха̄нам̣ дасситам̣, на атӣта̄рун̣авасена, тасма̄ вуттанайеневеттха арун̣ут̣т̣ха̄панам̣ ведитаббам̣ ан̃н̃атха̄ вассаччхедатта̄.

йам̣ пана вассам̣ упагатасса тадахева арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ сакаран̣ӣйасса паккаманавачанам̣, там̣ вассам̣ упагатака̄лато пат̣т̣ха̄йа йада̄ када̄чи нимитте сати гаманасса анун̃н̃а̄татта̄ йуттам̣, на пана сатта̄хава̄рена гатасса арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ тадахевагаманам̣ ‘‘арун̣о ут̣т̣ха̄петаббо’’ти вуттатта̄. йатха̄ ва̄ ‘‘сатта̄ха̄на̄гата̄йа пава̄ран̣а̄йа сакаран̣ӣйо паккамати, а̄гаччхеййа ва̄ со, бхиккхаве, бхиккху там̣ а̄ва̄сам̣ на ва̄ а̄гаччхеййа̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 207) паччхимасатта̄хе ана̄гамане анун̃н̃а̄тепи ан̃н̃асатта̄хесу там̣ на ват̣т̣ати. евам̣ пат̣хамасатта̄хе арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ гамане анун̃н̃а̄тепи тато паресу сатта̄хесу а̄гатасса арун̣ам̣ анут̣т̣ха̄петва̄ гаманам̣ на ват̣т̣ати ева̄ти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣.

саче пава̄ритака̄ле васса̄ва̄сикам̣ дентӣтиа̄дина̄ васса̄ва̄сикачӣварампи катхиначӣварам̣ вийа вассам̣вуттхавиха̄рапат̣ибаддханти вин̃н̃а̄йати. ‘‘йади сатта̄хава̄рена арун̣ам̣ ут̣т̣ха̄пайим̣су, гахетабба’’нти пана вуттатта̄ сатта̄хакаран̣ӣйена гантва̄ сатта̄хаббхантаре а̄гата̄ лабханти. катхина̄нисам̣сачӣварам̣ пана сан̇гхам̣ ана̄пуччха̄ те на лабханти. ваккхати хи ‘‘сатта̄хакаран̣ӣйена гата̄пи бха̄джанӣйабхан̣д̣ам̣ лабхантӯти ва̄ еварӯпам̣ адхаммикаваттам̣ на ка̄табба’’нти (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 182). идха а̄хат̣анти виха̄рато бахи а̄гатат̣т̣ха̄не а̄нӣтам̣.

ва̄л̣ехи убба̄л̣ха̄ хонти, ган̣хантипи парипа̄тентипӣти еттха ган̣хантӣти гахетва̄ кха̄данти. парипа̄тентӣти пала̄пенти, анубандхантӣти аттхо. имесу ‘‘га̄л̣ехи убба̄л̣ха̄ хонтӣ’’тиа̄дӣсу сан̇гхабхедапарийантесу ваттхӯсу кевалам̣ ана̄патти хоти, пава̄ретум̣ пана на лабхатӣти дат̣т̣хаббам̣. саче пана̄тиа̄дӣсу йасма̄ на̄на̄сӣма̄йам̣ двӣсу а̄ва̄сесу вассам̣ упагаччхантасса ‘‘дутийе васисса̄мӣ’’ти упача̄рато никкхантаматте пат̣хамо сена̄санагга̄хо пат̣иппассамбхати, тасма̄ па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 207) ‘‘тасса, бхиккхаве, бхиккхуно пуримика̄ ча на пан̃н̃а̄йатӣ’’ти пат̣хамам̣ сена̄санагга̄хам̣ сандха̄йа вуттам̣. дутийасена̄санагга̄хе пана пуримика̄ пан̃н̃а̄йатева, таттхева тема̄сам̣ васанто пуримавассам̣вуттхо ева хоти. тато ва̄ пана дутийадиваса̄дӣсу ‘‘пат̣хамасена̄сане васисса̄мӣ’’ти упача̄ра̄тиккаме пуримика̄пи на пан̃н̃а̄йатӣти дат̣т̣хаббам̣.

пат̣иссавасса висам̣ва̄данапаччайа̄ хонтампи дуккат̣ам̣ сатийева пат̣иссаве хотӣти а̄ха ‘‘тасса тасса пат̣иссавасса висам̣ва̄де дуккат̣а’’нти. тенева̄ха ‘‘тан̃ча кхо…пе… висам̣ва̄данапаччайа̄’’ти. па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 207) ‘‘со сатта̄ха̄на̄гата̄йа пава̄ран̣а̄йа сакаран̣ӣйо паккаматӣ’’ти вуттатта̄ пава̄ран̣а̄дивасепи сатта̄хакаран̣ӣйам̣ вина̄ гантум̣ на ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣. имасмим̣ т̣ха̄не ‘‘навамито пат̣т̣ха̄йа гантум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанам̣ каччи упосатхадивасато упанидха̄йа навамӣ иччхитабба̄, уда̄ху локийатитхивасена̄ти а̄сан̇канти. татревам̣ виниччхитаббам̣ – пуримабхаддападама̄сака̄л̣апаккхаупосатхадивасам̣ упанидха̄йа иччхитабба̄, на локийатитхивасена. бхаддападама̄сасса хи ка̄л̣апаккхаупосатхадивасам̣ марийа̄дам̣ катва̄ таданантарапа̄т̣ипададивасато пат̣т̣ха̄йа ган̣ийама̄не сати йо дивасо навамо хоти, тато пат̣т̣ха̄йа̄ти вуттам̣ хоти. титхипеккха̄йа пана иттхилин̇гавоха̄ро, тато навамито пат̣т̣ха̄йа ана̄гатасатта̄хе пава̄ран̣а̄ хоти.

сатта̄хам̣ ана̄гата̄йа асса̄ти сатта̄ха̄на̄гата̄. ка̄ са̄? пава̄ран̣а̄. ассайуджама̄сасса суккапаккханавамийам̣ сатта̄хакаран̣ӣйам̣ адхит̣т̣ха̄йа гаччханто бхиккху антовассасса сатта̄хаматта̄васит̣т̣хатта̄ саттамаарун̣е уггатаматте вуттхавассо хоти, дасамийам̣ чха̄хаматтам̣, ека̄дасамийам̣ пан̃ча̄хаматтам̣, два̄дасийам̣ чатура̄хаматтам̣, терасийам̣ тӣхаматтам̣, чуддасийам̣ двӣхаматтам̣, паннарасийам̣ ека̄хаматтам̣ авасит̣т̣хам̣ хоти, тасма̄ пава̄ран̣а̄дивасасса парийоса̄набхӯтаарун̣асмим̣ уггате вуттхавассо хоти, тасма̄ тесам̣ бхиккхӯнам̣ куккуччавиноданаттхам̣ бхагава̄ дхаммасса̄мӣ ‘‘со сатта̄ха̄на̄гата̄йа пава̄ран̣а̄йа сакаран̣ӣйо паккамати, а̄гаччхеййа ва̄ со, бхиккхаве, бхиккху там̣ а̄ва̄сам̣ на ва̄ а̄гаччхеййа, тасса, бхиккхаве, бхиккхуно пуримика̄ ча пан̃н̃а̄йати, пат̣иссаве ча ана̄паттӣ’’ти (маха̄ва. 207) а̄ха. сатта̄ха̄на̄гата̄йа комудийа̄ ча̄тума̄синийа̄ти еттха̄пи есева найо. таттха комудийа̄ ча̄тума̄синийа̄ти паччхимакаттикапун̣н̣ама̄йам̣. са̄ хи кумуда̄нам̣ аттхита̄йа комудӣ, чатуннам̣ вассикама̄са̄нам̣ парийоса̄натта̄ ча̄тума̄синӣти вуччати. тада̄ хи кумуда̄ни супуппхита̄ни хонти, тасма̄ кумуда̄ еттха пуппхантӣти комудӣти вуччати, кумудаватӣти вуттам̣ хоти.

182. антовассаваттакатха̄йам̣ нибаддхаваттам̣ т̣хапетва̄ти саджджха̄йаманасика̄ра̄дӣсу нирантаракаран̣ӣйесу каттаббам̣ катикаваттам̣ катва̄. каса̄вапарибхан̣д̣анти каса̄вехи бхӯмипарикаммам̣. ваттанти катикаваттам̣.

еварӯпам̣ адхаммикаваттам̣ на ка̄таббанти на̄на̄вераджджака̄ хи бхиккхӯ саннипатанти, таттха кечи дуббала̄ аппатха̄ма̄ еварӯпам̣ ваттам̣ анупа̄летум̣ на сакконти, тасма̄ идха а̄гатан̃ча чатуттхапа̄ра̄джикаван̣н̣ана̄йам̣ (па̄ра̄. ат̣т̣ха. 2.227) а̄гатам̣ а̄ва̄сам̣ ва̄ ман̣д̣апам̣ ва̄ сӣмам̣ ва̄ йам̣ кин̃чи т̣ха̄нам̣ париччхиндитва̄ ‘‘йо имамха̄ а̄ва̄са̄ пат̣хамам̣ паккамиссати, там̣ ‘араха̄’ти джа̄нисса̄ма̄’’ти ката̄йа катика̄йа йо ‘‘мам̣ ‘араха̄’ти джа̄нантӯ’’ти тамха̄ т̣ха̄на̄ пат̣хамам̣ паккамати, па̄ра̄джико хоти. йо пана а̄чарийупаджджха̄йа̄нам̣ ва̄ киччена ма̄та̄питӯнам̣ ва̄ кеначидева каран̣ӣйена бхиккха̄ча̄раваттам̣ ва̄ уддесапарипуччха̄дӣнам̣ аттха̄йа ан̃н̃ена ва̄ та̄дисена каран̣ӣйена там̣ т̣ха̄нам̣ атиккамитва̄ гаччхати, ана̄патти. сачеписса евам̣ гатасса паччха̄ иччха̄ча̄ро уппаджджати ‘‘на да̄на̄хам̣ таттха гамисса̄ми, евам̣ мам̣ араха̄ти самбха̄вессантӣ’’ти, ана̄паттийева.

йопи кеначидева каран̣ӣйена там̣ т̣ха̄нам̣ патва̄ саджджха̄йаманасика̄ра̄дивасена ан̃н̃авихито ва̄ хутва̄ чора̄дӣхи ва̄ анубаддхо мегхам̣ ва̄ ут̣т̣хитам̣ дисва̄ ановассакам̣ пависитука̄мо там̣ т̣ха̄нам̣ атиккамати, ана̄патти, йа̄нена ва̄ иддхийа̄ ва̄ гаччхантопи па̄ра̄джикам̣ на̄паджджати, падагаманенева а̄паджджати. тампи йехи саха катика̄ ката̄, техи саддхим̣ апуббам̣ ачаримам̣ гаччханто на̄паджджати. евам̣ гаччханта̄ хи саббепи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ раккханти. сачепи ман̣д̣апаруккхамӯла̄дӣсу кин̃чи т̣ха̄нам̣ париччхинданти ‘‘йо еттха нисӣдати ва̄ чан̇камати ва̄, там̣ ‘араха̄’ти джа̄нисса̄ма’’, пуппха̄ни ва̄ т̣хапетва̄, ‘‘йо има̄ни гахетва̄ пӯджам̣ кариссати, там̣ ‘араха̄’ти джа̄нисса̄ма̄’’тиа̄дина̄ найена катика̄ ката̄ хоти, татра̄пи иччха̄ча̄равасена татха̄ каронтасса па̄ра̄джикамева. сачепи упа̄сакена антара̄магге виха̄ро ва̄ като хоти, чӣвара̄дӣни ва̄ т̣хапита̄ни хонти ‘‘йе араханто, те имасмим̣ виха̄ре васанту, чӣвара̄дӣни ва̄ ган̣хантӯ’’ти, татра̄пи иччха̄ча̄равасена васантасса ва̄ та̄ни ва̄ ган̣хантасса па̄ра̄джикамева, етам̣ пана адхаммикакатикаваттам̣, тасма̄ на ка̄таббам̣, ан̃н̃ам̣ ва̄ еварӯпам̣ ‘‘имасмим̣ тема̄саббхантаре саббева а̄ран̃н̃ака̄ хонту пин̣д̣апа̄тикадхутан̇га̄диавасесадхутан̇гадхара̄ ва̄, атха ва̄ саббева кхӣн̣а̄сава̄ хонтӯ’’ти евама̄ди. на̄на̄вераджджака̄ хи бхиккхӯ саннипатанти. таттха кечи дуббала̄ аппатха̄ма̄ еварӯпам̣ ваттам̣ анупа̄летум̣ на сакконти, тасма̄ еварӯпампи ваттам̣ на ка̄таббам̣. ‘‘имам̣ тема̄сам̣ саббехева на уддиситаббам̣, на парипуччхитаббам̣, на пабба̄джетаббам̣, мӯгаббатам̣ ган̣хитаббам̣, бахисӣмат̣т̣хассапи сан̇гхала̄бхо да̄таббо’’ти евама̄дикампи на каттаббамева.

тивидхампӣти парийаттипат̣ипаттипат̣иведхавасена тивидхампи. содхетва̄ пабба̄джетха̄ти бхаббе а̄ча̄ракулапутте упапариккхитва̄ пабба̄джетха. бхассе маттам̣ джа̄нитва̄ти вачане пама̄н̣ам̣ н̃атва̄. дасакатха̄ваттху на̄ма аппиччха̄катха̄ сантут̣т̣хикатха̄ павивекакатха̄ асам̣саггакатха̄ вӣрийа̄рамбхакатха̄ сӣлакатха̄ сама̄дхикатха̄ пан̃н̃а̄катха̄ вимуттикатха̄ вимуттин̃а̄н̣адассанакатха̄ти.

виггахасам̣ваттаникам̣ вачанам̣ вигга̄хикам̣. чатура̄раккхам̣ аха̄пента̄ти буддха̄нуссати метта̄ асубхам̣ маран̣а̄нуссатӣти имам̣ чатура̄раккхам̣ аха̄пента̄. дантакат̣т̣хакха̄данаваттам̣ а̄чиккхитаббанти еттха идам̣ дантакат̣т̣хакха̄данаваттам̣ – йо девасикам̣ сан̇гхамаджджхе осарати, тена са̄ман̣ера̄дӣхи а̄харитва̄ бхиккхӯнам̣ йатха̄сукхам̣ бхун̃джанаттха̄йа дантакат̣т̣хама̄л̣аке никкхиттесу дантакат̣т̣хесу дивасе дивасе екамева дантакат̣т̣хам̣ гахетаббам̣. йо пана девасикам̣ на осарати, падха̄нагхаре васитва̄ дхаммассаване ва̄ упосатхагге ва̄ диссати, тена пама̄н̣ам̣ саллаккхетва̄ чатта̄ри пан̃ча дантакат̣т̣ха̄ни аттано васанат̣т̣ха̄не т̣хапетва̄ кха̄дитабба̄ни. тесу кхӣн̣есу саче пунапи дантакат̣т̣хама̄л̣аке бахӯни хонтийева, пунапи а̄харитва̄ кха̄дитабба̄ни. йади пана пама̄н̣ам̣ асаллаккхетва̄ а̄харати, тесу акхӣн̣есуйева ма̄л̣аке кхӣйати, тато кечи тхера̄ ‘‘йехи гахита̄ни, те пат̣ихарантӯ’’ти вадеййум̣, кечи ‘‘кха̄данту, пуна са̄ман̣ера̄ а̄хариссантӣ’’ти, тасма̄ вива̄дапариха̄раттхам̣ пама̄н̣ам̣ саллаккхетаббам̣, гахан̣е пана досо наттхи. маггам̣ гаччхантенапи екам̣ ва̄ две ва̄ тхавика̄йа паккхипитва̄ гантаббанти. бхиккха̄ча̄раваттам̣ пин̣д̣апа̄тикаватте а̄вибхависсати.

антога̄ме…пе… на катхетабба̄ти еттха чатӯсу паччайесу чӣваре ча пин̣д̣апа̄те ча вин̃н̃аттипи на ват̣т̣ати нимиттобха̄сапарикатха̄пи. сена̄сане вин̃н̃аттимева на ват̣т̣ати, сеса̄ни тӣн̣и ват̣т̣анти. гила̄напаччайе саббампи ват̣т̣ати. евам̣ сантепи а̄джӣвам̣ содхентехи бхиккхӯхи сут̣т̣ху раккхитабба̄ти. имина̄ а̄джӣвапа̄рисуддхисӣлам̣ дасситам̣. раккхитиндрийехи бхавитаббанти индрийасам̣варасӣлам̣. кхандхакаваттан̃ча секхийаваттан̃ча пӯретаббанти па̄тимоккхасам̣варасӣлам̣. паччайасаннисситасӣлам̣ пана тӣхипи са̄маттхийато дасситам̣. ити чатупа̄рисуддхисӣлапат̣исам̣йутта̄ еварӯпа̄ ниййа̄никакатха̄ бахука̄пи ваттабба̄ти адхиппа̄йо.

имасмим̣ вассӯпана̄йикависайе тесу тесу нагаресу тасмим̣ тасмим̣ ра̄джака̄ле апарийанта̄ вива̄дакатха̄ хоти. катхам̣? вассӯпана̄йикаккхандхаке (маха̄ва. 186) ‘‘тена кхо пана самайена ра̄джа̄ ма̄гадхо сенийо бимбиса̄ро вассам̣ уккад̣д̣хитука̄мо бхиккхӯнам̣ сантике дӯтам̣ па̄хеси ‘йади пана̄ййа̄ а̄гаме джун̣хе вассам̣ упагаччхеййу’нти. бхагавато етаматтхам̣ а̄рочесум̣, ‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ра̄джӯнам̣ ануваттиту’’’нти вачанам̣ нисса̄йа бхагавата̄ адхима̄сам̣ пан̃н̃аттанти ман̃н̃ама̄на̄ ведасамайена сам̣сандитва̄ гайхама̄на̄ анекавихитам̣ вива̄дам̣ каронти. ведасамайе кира две адхима̄са̄ни йа̄ча̄дхима̄сан̃ча патта̄дхима̄сан̃ча. таттха калийугаган̣ане екӯнавӣсатиган̣анена бха̄джите двепан̃чат̣т̣хадасатерасасол̣асат̣т̣ха̄расавасена саттадха̄ сесо хоти, тесам̣ васена чамма̄дхима̄са пан̃ча̄дхима̄са пасва̄дхима̄са даса̄дхима̄са тераса̄дхима̄са сол̣аса̄дхима̄са ат̣т̣ха̄раса̄дхима̄са̄ти вохаранти. ат̣т̣ха̄раса̄дхима̄сам̣ пана аваса̄на̄дхима̄сантипи вохаранти. тесу пасусол̣аса̄ни апаттейева адхима̄сапатанакалийуге сам̣ваччхарама̄са̄дивисамабхайена йа̄читва̄ ма̄сасса а̄кад̣д̣хитаббато йа̄ча̄дхима̄санти вохаранти, сеса̄ни пана пан̃чаматтейева адхима̄сапатанакалийуге ма̄сасса а̄кад̣д̣хитаббато патта̄дхима̄санти. татретам̣ йа̄ча̄дхима̄салаккхан̣ам̣ – татхато аджа̄нанта̄ па̄л̣ийа̄ сам̣сандитва̄ бимбиса̄раран̃н̃а̄ бхагавато йа̄чита̄дхима̄сатта̄ йа̄ча̄дхима̄сам̣ на̄ма бхавати, тасма̄ двӣсу ева йа̄ча̄дхима̄сесу дивасена саха ма̄со а̄кад̣д̣хитаббо, на итаресӯти ваданти, ан̃н̃е пана пан̃часу патта̄дхима̄сесу ева саха дивасена ма̄со а̄кад̣д̣хитаббо, на йа̄ча̄дхима̄сесӯти.

апаре пана – ‘‘двема̄, бхиккхаве, вассӯпана̄йика̄ пуримика̄ паччхимика̄ти, апараджджугата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ пуримика̄ упагантабба̄, ма̄сагата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ паччхимика̄ упагантабба̄’’ти тасмим̣йева вассӯпана̄йикаккхандхаке (маха̄ва. 184) а̄гата̄йа па̄л̣ийа̄ аттхам̣ айонисо гахетва̄ титхинаккхаттайоге ева вассӯпагаманам̣ бхагавата̄ анун̃н̃а̄там̣, тасма̄ а̄са̄л̣хипун̣н̣ама̄йа анантарабхӯто па̄т̣ипададивасо пун̣н̣а̄титхийа̄ ча йутто хоту, пубба̄са̄л̣хауттара̄са̄л̣хасан̇кха̄тесу двӣсу наккхаттесу екекена йутто ча, евам̣бхӯто ка̄ло йади вина̄ дивасена ма̄сакад̣д̣хане сампаджджати, татха̄ ча сати ма̄саматта̄кад̣д̣ханамева ка̄таббам̣, йади на сампаджджати, саха дивасена ма̄са̄кад̣д̣ханам̣, айам̣ пит̣акена ча ведена ча ануломо виниччхайоти ваданти.

татра̄пйеке ваданти – ‘‘ма̄ ити чандо вуччати тасса гатийа̄ дивасасса минитаббато, со еттха саббакала̄па̄рипӯрийа̄ пун̣н̣оти пун̣н̣ама̄’’тиа̄дина̄ винайаттхаман̃джӯса̄дӣсу (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. нида̄наван̣н̣ана̄) а̄гаманато пун̣н̣а̄титхийогопи пун̣н̣амийа̄ ева иччхитаббо, на па̄т̣ипаде, татха̄ наккхаттайогопи а̄са̄л̣хисуккапаккхасса паннарасе упосатхе ‘‘уттара̄са̄л̣ханаккхатте, евам̣ дха̄ту патит̣т̣хита̄’’ти маха̄вам̣се вачанатоти. таттха пурима̄ ваданти – евам̣ санте упосатхадивасейева чандагга̄хо ча сӯрийагга̄хо ча бхавеййа, ида̄ни пана ка̄л̣апаккхапа̄т̣ипада̄дӣсуйева чандагга̄хо, суккапаккхапа̄т̣ипада̄дӣсуйева сӯрийагга̄хо пан̃н̃а̄йати, тасма̄ па̄т̣ипадейева титхинаккхаттайого иччхитабботи. паччхима̄пи ваданти – тумха̄диса̄нам̣ ва̄дӣнам̣ вачанена пуббе а̄кад̣д̣хитаббадиваса̄нам̣ ана̄кад̣д̣хитатта̄ дивасапун̃джабха̄вена евам̣ хоти, саччато пана упосатхадивасейева чандагга̄хо сӯрийагга̄хо ча иччхитабботи. хоту, йатха̄ иччхатха, татха̄ вадатха, евам̣ бхӯтапуббо са̄т̣т̣хакатхе тепит̣аке буддхавачане аттхӣти? аттхи. гандха̄раджа̄таке (джа̄. ат̣т̣ха. 3.7.75 гандха̄раджа̄такаван̣н̣ана̄) хи упосатхадивасе чандагга̄хо двиккхаттум̣ а̄гато. тан̃хи джа̄такам̣ тӣсу пит̣акесу суттапарийа̄паннам̣, пан̃часу ника̄йесу кхуддаканика̄йапарийа̄паннам̣, навасу са̄санан̇гесу джа̄такапарийа̄паннанти. евам̣ вутте пуримака̄ пат̣ивачанам̣ да̄тум̣ на саккун̣еййунти.

атхекачче ‘‘пит̣акаттайе адхикама̄са̄йева санти, на адхикадиваса̄ са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.404) ‘йам̣ пана вуттам̣ тӣсупи ган̣т̣хипадесу ат̣т̣ха̄расаннам̣йева васса̄нам̣ адхикама̄се гахетва̄ ган̣итатта̄ сесавассадвайассапи адхика̄ни диваса̄ни хонтева, та̄ни адхикадиваса̄ни сандха̄йа никкан̇кха̄ хутва̄ти вуттанти, там̣ на гахетаббам̣. на хи двӣсу вассесу адхикадиваса̄ на̄ма висум̣ упалаббханти татийе вассе вассуккад̣д̣ханавасена адхикама̄се париччаттейева адхикама̄сасамбхавато, тасма̄ двӣсу вассесу атирекадиваса̄ на̄ма висум̣ на самбхавантӣ’ти вачанато’’ти ваданти. атхан̃н̃е ваданти – пит̣акаттайе адхикадиваса̄ти а̄гата̄ аттхи ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. па̄читтийа 404) ‘‘авасеса̄нам̣ двиннам̣ васса̄нам̣ адхикадиваса̄ни хонтева, тасма̄ никкан̇кха̄ хутва̄ упасампа̄дентӣ’’ти вачанатоти. ито парампи вивидхена а̄ка̄рена катхенти. суддхаведика̄пи евам̣ ваданти, винайадхара̄ бхиккхӯ винайасамайавасена ваданти. амха̄кам̣ пана ведасамайе хаттхагатаган̣анавасенева джа̄нитаббанти аламатипапан̃чена. аттхикехи тивасса̄дхикасахассакалийуге дхаммара̄джена пуччхитатта̄ катам̣ адхима̄сапакаран̣ам̣ олокетва̄ джа̄нитаббам̣.

идха пана адхиппетавиниччхайамева катхайа̄ма. пат̣хамадутийава̄десу на бимбиса̄рара̄джа̄ бхагавантам̣ адхима̄сапан̃н̃а̄панам̣ йа̄чати, на ча бхагава̄ пан̃н̃апети, на ‘‘тасмим̣ вассе идам̣ на̄ма адхима̄сам̣ хотӣ’’ти ва̄ ‘‘ма̄саматтам̣ ва̄ сахадивасам̣ ва̄ а̄кад̣д̣хитабба’’нти ва̄ па̄л̣ийам̣ ат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча аттхи, ра̄джа̄ пана упакат̣т̣ха̄йа вассӯпана̄йика̄йа ведасамайе вассуккад̣д̣ханасамбхавато бхиккхӯнам̣ пат̣хамаа̄са̄л̣хама̄се вассам̣ анупагантва̄ дутийаа̄са̄л̣хама̄се упагаманаттхам̣ ‘‘йади пана̄ййа̄ а̄гаме джун̣хе вассам̣ упагаччхеййу’’нти дӯтам̣ па̄хеси. йади пана упагаччхеййум̣, са̄дху вата̄ти самбандхитаббам̣. бхиккхӯ пана ран̃н̃о пахитаса̄санам̣ бхагавато а̄рочесум̣. бхагава̄ пана вассуккад̣д̣хане бхиккхӯнам̣ гун̣апариха̄нийа̄ абха̄вато ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ра̄джӯнам̣ ануваттиту’’нти (маха̄ва. 186) авоча. тена вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 185) ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве ра̄джӯнам̣ ануваттитунти еттха вассуккад̣д̣ханабхиккхӯнам̣ ка̄чи париха̄ни на̄ма наттхӣтиануваттитум̣ анун̃н̃а̄та’’нти. вимативиноданийан̃ча (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.185) вуттам̣ ‘‘париха̄нӣти гун̣апариха̄нӣ’’ти, тасма̄ йа̄ча̄дхима̄со ва̄ хоту патта̄дхима̄со ва̄, йасмим̣ йасмим̣ ка̄ле ануваттанена бхиккхӯнам̣ сӣла̄дигун̣ампи париха̄ни наттхи, тасмим̣ тасмим̣ ка̄ле ануваттитаббам̣.

катхам̣ пана ануваттитаббам̣, катхам̣ на ануваттитаббам̣? йади ануваттанте пуббе упавуттхадивасато ида̄ни упаваситаббаупосатхадивасо ча̄туддасо ва̄ паннарасо ва̄ хоти, татха̄ сати ануваттитаббам̣. йади пана терасамо ва̄ сол̣асамо ва̄ хоти, на ануваттитаббам̣. ануваттанто хи анупосатхе упосатхакато хоти, тато ‘‘на, бхиккхаве, анупосатхе упосатхо ка̄таббо, йо кареййа, а̄патти дуккат̣асса̄’’ти (маха̄ва. 183) вуттадуккат̣ам̣ а̄паджджати, тасма̄ сӣлагун̣апариха̄нисамбхавато на ануваттитаббам̣. вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.240) ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, ра̄джӯнам̣ ануваттитунти вачанато панеттха локийа̄нам̣ титхим̣ ануваттантехипи аттано упосатхаккамена ча̄туддасим̣ паннарасим̣ ва̄, паннарасим̣ ча̄туддасим̣ ва̄ каронтехева ануваттитаббам̣, на пана сол̣асамадивасам̣ ва̄ терасамадивасам̣ ва̄ упосатхадивасам̣ каронтехӣ’’ти.

татийачатуттхава̄депи ‘‘кати вассӯпана̄йика̄’’ти сам̣сайанта̄нам̣ сам̣сайавиноданаттхам̣ ‘‘двема̄, бхиккхаве, вассӯпана̄йика̄ пуримика̄ паччхимика̄’’ти (маха̄ва. 184) бхагава̄ авоча. тато та̄сам̣ двиннам̣ вассӯпана̄йика̄нам̣ упагаманака̄лам̣ дассетум̣ ‘‘апараджджугата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ пуримика̄ упагантабба̄, ма̄сагата̄йа а̄са̄л̣хийа̄ паччхимика̄ упагантабба̄’’ти вуттам̣. татра̄йам̣ пин̣д̣аттхо – а̄са̄л̣хипун̣н̣амийа̄ анантаре па̄т̣ипададивасе пуримика̄ упагантабба̄, са̄ван̣апун̣н̣амийа̄ анантаре па̄т̣ипададивасе паччхимика̄ упагантабба̄ти. тена вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 184) ‘‘тасма̄ а̄са̄л̣хипун̣н̣ама̄йа анантаре па̄т̣ипададивасе, а̄са̄л̣хипун̣н̣амито ва̄ апара̄йа пун̣н̣ама̄йа анантаре па̄т̣ипададивасейева виха̄рам̣ пат̣иджаггитва̄ па̄нӣйам̣ парибходжанӣйам̣ упат̣т̣ха̄петва̄ саббам̣ четийавандана̄диса̄мӣчикаммам̣ нит̣т̣ха̄петва̄ ‘имасмим̣ виха̄ре имам̣ тема̄сам̣ вассам̣ упемӣ’ти саким̣ ва̄ дваттиккхаттум̣ ва̄ ва̄чам̣ ниччха̄ретва̄ вассам̣ упагантабба’’нти, са̄раттхадӣпанийампи (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.184) ‘‘апараджджӯти а̄са̄л̣хито апарам̣ динам̣, па̄т̣ипаданти аттхо’’ти, вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.184) ‘‘апарасмим̣ дивасети дутийе па̄т̣ипададивасе’’ти евам̣ па̄л̣иат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су па̄т̣ипададивасейева вассӯпагаманам̣ вуттам̣, на вуттам̣ ‘‘амукатитхийоге’’ти ва̄ ‘‘амуканаккхаттайоге’’ти ва̄, тасма̄ па̄т̣ипададивасе па̄то арун̣уггаманато пат̣т̣ха̄йа сакаладивасам̣ сакаларатти йа̄ва дутийаарун̣уггамана̄ йатха̄ручите ка̄ле вассам̣ упагантаббанти дат̣т̣хаббам̣. тато ева вассӯпана̄йикака̄ле пун̣н̣а̄титхийа̄ його, уттара̄са̄л̣ханаккхаттена його хотӯти ваданта̄нам̣ вачанам̣ винайавируддхам̣ хоти, там̣ вачанам̣ гахетва̄ пун̣н̣а̄титхийогам̣ уттара̄са̄л̣ханаккхаттайоган̃ча а̄гаметва̄ вассам̣ упагантва̄пи татха̄гатена апан̃н̃аттам̣ пан̃н̃апети на̄ма̄ти дат̣т̣хаббам̣.

евам̣ па̄л̣иат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄су ча пун̣н̣а̄титхийоге ева вассам̣ упагантаббам̣, на ека̄йа титхийа̄ йуттети ва̄ уттара̄са̄л̣ханаккхаттайогейева, на са̄ван̣анаккхаттайогети ва̄ ана̄гатамева чха̄йам̣ гахетва̄ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ вийа поттхакесу ликхитва̄ кехичи т̣хапитатта̄ сакалам̣ винайапит̣акам̣ апассанта̄ ведаса̄майика̄ там̣ вачанам̣ саддахитва̄ вассӯпагаманака̄ле пун̣н̣а̄титхиуттара̄са̄л̣хайогамева гавесанта̄ ма̄садивасена саха а̄кад̣д̣хитаббака̄лепи ма̄саматтамева а̄кад̣д̣ханти, ма̄саматтамева а̄кад̣д̣хитаббака̄лепи саха дивасена а̄кад̣д̣ханти, тасма̄ евам̣ва̄дино бхиккхӯ ‘‘апан̃н̃аттам̣ татха̄гатена пан̃н̃аттам̣ татха̄гатена̄ти дӣпетӣ’’ти ваттаббатам̣ а̄паджджанти, тасма̄ бхагавати га̄равасахита̄ ладжджино пан̣д̣ита̄ евам̣ на ган̣хантӣти. титхинаккхаттайого пана упосатхадивасейева бахудха̄ пит̣акаттайе а̄гато, пора̄н̣аведагантхесу ча пасам̣сито, када̄чи пана воха̄рака̄ло титхийа̄ наккхаттена ча висамо хоти, тасма̄ там̣ саметум̣ адхима̄сапатанака̄ле ма̄сампи дивасампи а̄кад̣д̣ханти, тасма̄ ан̃н̃асмим̣ ка̄ле висамепи а̄кад̣д̣ханака̄ле сама̄петаббам̣. евам̣ сати ма̄саутусам̣ваччхара̄нам̣ самабха̄во хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

пан̃чамачхат̣т̣хава̄десу адхима̄соти ат̣т̣ха̄расавассато адхикама̄сам̣ гахетва̄ вутто, тасма̄ ‘‘адхико ма̄со адхима̄со’’ти каммадха̄райасама̄сатта̄ пуллин̇гам̣ катва̄ вутто. пуббе пана ма̄сапун̃джато адхикагхат̣ийо гахетва̄ вутто, тасма̄ ‘‘ма̄сато адхикам̣ адхима̄са’’нти абйайӣбха̄васама̄сатта̄ напум̣сакалин̇гам̣ катва̄ вуттам̣. идха пана ‘‘пора̄н̣акаттхера̄ екӯнавӣсативассам̣ са̄ман̣ерам̣ никкхаманӣйапун̣н̣ама̄сим̣ атиккамма па̄т̣ипададивасе упасампа̄денти, там̣ касма̄ти? вуччате – екасмим̣ вассе чха ча̄туддасикаупосатхадиваса̄ хонти, ити вӣсатийа̄ вассесу чатта̄ро ма̄са̄ париха̄йанти, ра̄джа̄но татийе татийе вассе вассам̣ упакад̣д̣ханти, ити ат̣т̣ха̄расасу вассесу чха ма̄са̄ вад̣д̣ханти, тато упосатхавасена парихӣне чатта̄ро ма̄се апанетва̄ две ма̄са̄ авасеса̄ хонти, те две ма̄се гахетва̄ вӣсати васса̄ни парипун̣н̣а̄ни хонтӣти никкан̇кха̄ хутва̄ никкхаманӣйапун̣н̣ама̄сим̣ атиккамма па̄т̣ипаде упасампа̄дентӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачане (па̄чи. ат̣т̣ха. 404) ‘‘никкан̇кха̄ хутва̄ти адхикама̄сехи саддхим̣ парипун̣н̣авӣсативассатта̄ ниббематика̄ хутва̄’’ти аттхо са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. па̄читтийа 3.404) вутто.

татра нану ча ‘‘тӣсупи ган̣т̣хипадесу ат̣т̣ха̄расаннам̣…пе… вутта’’нти вуттам̣, там̣ катханти чоданам̣ сандха̄йа ‘‘йам̣ пана вуттам̣…пе… там̣ на гахетабба’’нти кин̃ча̄пи вуттам̣, татха̄пи там̣ ган̣т̣хипадесу вуттавачанам̣ на гахетаббанти аттхо, касма̄ на гахетаббанти а̄ха ‘‘на хӣ’’тиа̄ди. хи йасма̄ на упалаббханти, тасма̄ на гахетаббанти йоджана̄. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти а̄ха ‘‘татийе’’тиа̄ди. париччаттейева самбхавато, апариччатте асамбхавато на упалаббхантӣти бйатирекавасена хетупхалайоджана̄. тасма̄тиа̄ди ладдхагун̣ам̣.

ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ пана ган̣т̣хипадесу вуттамева гахетва̄ вадати. ета̄ни вачана̄ни са̄ман̣ера̄нам̣ вӣсативассапарипун̣н̣абха̄васа̄дхака̄нийева хонти, на адхима̄сапатанава̄ресу садивасама̄са̄кад̣д̣ханабха̄васа̄дхака̄ни, тасма̄ има̄ни а̄харитва̄ там̣ адхикаран̣ам̣ виниччхитум̣ на сакконти. бхиккхӯ пана бахӯнам̣ саннипа̄те кин̃чи па̄т̣хам̣ а̄харитва̄ катхетум̣ саматтхо собхатӣти катва̄ ӣдисам̣ па̄т̣хам̣ а̄харанти. сутасанничайапан̣д̣ита̄ пана иччхитаттхасса аса̄дхакатта̄ еварӯпам̣ на а̄харанти. суддхаведика̄нампи вачане винайадхара̄ винайамева джа̄нанти, на ба̄хирасамайам̣. айам̣ пана катха̄ ба̄хирасамайе паватта̄, тасма̄ винайадхара̄нам̣ ависайоти ман̃н̃анта̄ ваданти.

винайадхара̄ пана екачче винайамева джа̄нанти, екачче сакалам̣ пит̣акаттайам̣ джа̄нанти, екачче саба̄хирасамайам̣ пит̣акаттайам̣ джа̄нанти, тасма̄ катхетум̣ саматтхабха̄войева пама̄н̣ам̣. ведика̄нампи вачанам̣ ведаппакаран̣а̄гатамева пама̄н̣ам̣. на йам̣ кин̃чи хаттхагатаган̣анаматтам̣, тасма̄ йада̄ патхависсаро ра̄джа̄ садивасам̣ ма̄сам̣ а̄кад̣д̣хитука̄мо ‘‘джет̣т̣хама̄сака̄л̣апаккхаупосатхам̣ паннарасийам̣ каронтӯ’’ти йа̄чиссати, тада̄ ‘‘саким̣ паккхасса ча̄туддасе ва̄ паннарасе ва̄’’ти вачанато паннарасийам̣ упосатхакаран̣е досо наттхи, йада̄ суддхама̄самева а̄кад̣д̣хитука̄мо ‘‘ча̄туддасийам̣ каронтӯ’’ти йа̄чиссати, евам̣ сати пакатийа̄пи джет̣т̣хама̄сака̄л̣апаккхупосатхо ча̄туддасойева̄ти катва̄ досо наттхи, убхайатха̄пи упосатхо сукатойева хоти, тасма̄ ануваттитаббо. тато парам̣ пат̣хама̄са̄л̣хама̄сасса джун̣хапаккхепи ка̄л̣апаккхепи дутийа̄са̄л̣хама̄сасса джун̣хапаккхепи паннарасӣупосатхам̣ катва̄ па̄т̣ипададивасе титхийогам̣ ва̄ наккхаттайогам̣ ва̄ анолокетва̄ па̄то арун̣уггамана̄нантарато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва пуна арун̣уггамана̄ сакаладивасараттийам̣ йатха̄джджха̄сайам̣ вассам̣ упагаччханто сӯпагатова хоти, наттхи кочи досоти дат̣т̣хаббо. бхаватвевам̣, па̄това вассам̣ упагаччханто аттхӣти? аттхи. вуттан̃хетам̣ сена̄санаккхандхакаван̣н̣ана̄йам̣ (чӯл̣ава. ат̣т̣ха. 318) ‘‘саче па̄това га̄хите сена̄сане ан̃н̃о витаккача̄рико бхиккху а̄гантва̄ сена̄санам̣ йа̄чати, ‘гахитам̣, бханте, сена̄санам̣, вассӯпагато сан̇гхо, раман̣ӣйо виха̄ро, руккхамӯла̄дӣсу йаттха иччхатха, таттха васатха̄’ти ваттаббо’’ти.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

вассӯпана̄йикавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

чхаббӣсатимо париччхедо.

пат̣хамо бха̄го нит̣т̣хито.

намо тасса бхагавато арахато самма̄самбуддхасса

винайа̄лан̇ка̄ра-т̣ӣка̄ (дутийо бха̄го)