24. сӣма̄виниччхайакатха̄

156. евам̣ ниссайавиниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни сӣма̄виниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘сӣма̄ти еттха’’тйа̄дима̄ха. таттха сӣма̄ти синӣйате самаггена сан̇гхена каммава̄ча̄йа бандхӣйатети сӣма̄. си бандханети дха̄ту, ма-паччайо, кийа̄диган̣ойам̣. вибха̄гаванта̄нам̣ сабха̄вавибха̄ванам̣ вибха̄гена вина̄ на хотӣти а̄ха ‘‘сӣма̄ на̄меса̄…пе… хотӣ’’ти. таттха баддхасӣмам̣ та̄ва дассетум̣ ‘‘таттха ека̄даса’’тйа̄дима̄ха.

вӣсативаггакаран̣ӣйапараматта̄ сан̇гхакаммасса хет̣т̣химантато йаттха камма̄рахена саддхим̣ екавӣсати бхиккхӯ нисӣдитум̣ сакконти, таттаке падесе сӣмам̣ бандхитум̣ ват̣т̣ати, на тато оранти а̄ха ‘‘атикхуддака̄ на̄ма йаттха екавӣсати бхиккхӯ нисӣдитум̣ на сакконтӣ’’ти. пураттхима̄йа диса̄йа̄ти идам̣ нидассанаматтам̣, тассам̣ пана диса̄йам̣ нимитте асати йаттха аттхи, тато пат̣т̣ха̄йа пат̣хамам̣ ‘‘пураттхима̄йа анудиса̄йа, даккхин̣а̄йа диса̄йа̄’’тиа̄дина̄ саманта̄ виджджама̄нат̣т̣ха̄несу нимитта̄ни киттетва̄ пуна ‘‘пураттхима̄йа анудиса̄йа̄’’ти пат̣хамакиттитам̣ пат̣икиттетум̣ ват̣т̣ати тӣхи нимиттехи син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄йапи сӣма̄йа самманнитаббато. тиккхаттум̣ сӣмаман̣д̣алам̣ самбандхантена̄ти винайадхарена сайам̣ екасмим̣йева т̣ха̄не т̣хатва̄ кевалам̣ нимиттакиттанавачаненева сӣмаман̣д̣алам̣ саманта̄ нимиттена нимиттам̣ бандхантена̄ти аттхо. там̣там̣нимиттат̣т̣ха̄нам̣ агантва̄пи хи киттетум̣ ват̣т̣ати. тийоджанапарама̄йапи сӣма̄йа самантато тиккхаттум̣ анупаригаманасса екадивасена дуккаратта̄ винайадхарена сайам̣ адит̣т̣хампи пуббе бхиккхӯхи йатха̄ваваттхитам̣ нимиттам̣ ‘‘па̄са̄н̣о бханте’’тиа̄дина̄ кеначи вутта̄нуса̄рена саллаккхетва̄ ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нтиа̄дина̄ киттетумпи ват̣т̣ати ева.

сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ти имина̄ ан̃н̃аман̃н̃асса а̄саннатам̣ дӣпети. баддха̄ хотӣти паччхимадиса̄бха̄ге сӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣. екаратанаматта̄ сувин̃н̃еййатара̄ хотӣти катва̄ вуттам̣ ‘‘паччхимакот̣ийа̄ хаттхаматта̄ сӣмантарика̄ т̣хапетабба̄’’ти. екан̇гулиматта̄пи сӣмантарика̄ ват̣т̣атийева. таттакенапи хи сӣма̄ асамбхинна̄ва хоти. двиннам̣ сӣма̄нам̣ нимиттам̣ хотӣти нимиттасса сӣмато ба̄хиратта̄ сӣмасамбхедо на хотӣти вуттам̣. сӣмасан̇карам̣ каротӣти вад̣д̣хитва̄ сӣмаппадесам̣ павит̣т̣хе двиннам̣ сӣма̄нам̣ гатат̣т̣ха̄насса дувин̃н̃еййатта̄ вуттам̣, на, пана таттха каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣. на хи сӣма̄ таттакена асӣма̄ хоти, две пана сӣма̄ паччха̄ вад̣д̣хитаруккхена аджджхоттхат̣атта̄ ека̄баддха̄ хонти, тасма̄ екаттха т̣хатва̄ каммам̣ каронтехи итарам̣ содхетва̄ ка̄таббам̣. тасса̄ падесанти йаттха т̣хатва̄ бхиккхӯхи каммам̣ ка̄тум̣ сакка̄ хоти, та̄дисам̣ падесам̣, йаттха пана т̣хитехи каммам̣ ка̄тум̣ на сакка̄ хоти, та̄дисам̣ падесам̣ антокаритва̄ бандханта̄ сӣма̄йа сӣмам̣ сам̣бхинданти на̄ма. на каммава̄чам̣ ваггам̣ каронтӣти каммава̄чам̣ на бхинданти, каммам̣ на копентӣти адхиппа̄йо.

158. суддхапам̣супаббатоти на кеначи като сайам̣джа̄това вутто. татха̄ сеса̄пи. итаропӣти суддхапам̣супаббата̄дико паббатопи. хаттхиппама̄н̣оти еттха бхӯмито уггатападесена хаттхиппама̄н̣ам̣ гахетаббам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) пана ваджирабуддхит̣ӣка̄йан̃ча (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) ‘‘хаттхиппама̄н̣о на̄ма паббато хет̣т̣химакот̣ийа̄ ад̣д̣хат̣т̣хамаратануббедхо’’ти вуттам̣. чатӯхи ва̄ тӣхи ва̄ти сӣмабхӯмийам̣ чатӯсу, тӣсу ва̄ диса̄су т̣хитехи, екисса̄ ева пана диса̄йа т̣хитехи тато бахӯхипи самманнитум̣ на ват̣т̣ати, двӣхи пана двӣсу диса̄су т̣хитехипи на ват̣т̣ати. тасма̄ти йасма̄ екена на ват̣т̣ати, тасма̄. там̣ бахиддха̄ катва̄ти киттитанимиттасса асӣматта̄ антосӣма̄йа каран̣ам̣ айуттанти вуттам̣. тена̄ха ‘‘саче’’тиа̄ди.

дваттим̣сапалагул̣апин̣д̣аппама̄н̣ата̄ сан̣т̣ха̄нато гахетабба̄, на тулаган̣ана̄васена, бха̄рато палапарима̄н̣ан̃ча магадхатула̄йа гахетаббам̣, са̄ ча локийатула̄йа двигун̣а̄ти ваданти. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) пана ‘‘дваттим̣сапалагул̣апин̣д̣аппама̄н̣ата̄ тулата̄йа гахетабба̄, на тулаган̣ана̄йа̄’’ти вуттам̣. атимахантопӣти бхӯмито хаттхиппама̄н̣ам̣ анугантва̄ хет̣т̣ха̄бхӯмийам̣ отин̣н̣агханато анекайоджанаппама̄н̣опи. саче хи тато хаттхиппама̄н̣ам̣ кӯт̣ам̣ уггаччхати, паббатасан̇кхамева гаччхати. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) – саче ека̄баддхо хоти, на ка̄табботи еттха чатӯсу диса̄су чатуннам̣ паббатакӯт̣а̄нам̣ хет̣т̣ха̄ пит̣т̣хипа̄са̄н̣асадисе па̄са̄н̣е т̣хитатта̄ ека̄баддхабха̄ве сатипи патхавито уддхам̣ тесам̣ самбандхе асати хет̣т̣ха̄ патхавӣгатасамбандхаматте аббоха̄рикам̣ катва̄ киттетум̣ ват̣т̣ати. тенева ‘‘пит̣т̣хипа̄са̄н̣о атимахантопи па̄са̄н̣асан̇кхйамева гаччхатӣ’’ти вуттам̣. патхавито хет̣т̣ха̄ тасса махантабха̄ве гайхама̄не паббатамева хотӣти ануган̣т̣хипаде вуттам̣. чинитва̄ катапам̣супун̃дже тин̣агумбаруккха̄ че джа̄йанти, паббато хотӣти дхаммасириттхеро, нева̄ти упатиссаттхероти вуттам̣. па̄са̄н̣оти судха̄майапа̄са̄н̣опи ват̣т̣атӣти ваданти, вӣмам̣ситаббам̣ ит̣т̣хака̄йа пат̣иккхиттатта̄. сопӣти кха̄н̣уко вийа ут̣т̣хитапа̄са̄н̣опи. чатупан̃чаруккханимиттаматтампӣти екаччесу нимиттасаддо наттхӣти вуттам̣.

антоса̄ра̄нанти тасмим̣ кхан̣е тарун̣ата̄йа са̄ре авиджджама̄непи парин̣а̄мена бхависсама̄наса̄репи сандха̄йа вуттам̣. та̄диса̄нан̃хи сӯчидан̣д̣акаппама̄н̣апарин̣а̄ха̄нам̣ чатупан̃чаматта̄нампи ванам̣ ват̣т̣ати. антоса̄рамиссака̄нанти антоса̄рехи руккхехи саммисса̄нам̣. етена тачаса̄раруккхамиссака̄нампи ванам̣ ват̣т̣атӣти дассети. чатупан̃чаруккхаматтампӣти са̄раруккхе сандха̄йа вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) пана ‘‘еттха тайо че са̄раруккха̄ хонти, две аса̄ра̄, са̄раруккха̄нам̣ бахуттам̣ иччхитаббам̣. суса̄нампи идха ванамева̄ти сан̇кхйам̣ гаччхати сайам̣джа̄татта̄ти вуттам̣. кечи пана ‘чатӯсу две антоса̄ра̄ че, ват̣т̣ати, антоса̄ра̄ адхика̄, сама̄ ва̄, ват̣т̣ати, тасма̄ бахӯсупи две че антоса̄ра̄ аттхи, ват̣т̣атӣ’ти вадантӣ’’ти вуттам̣. ванамаджджхе виха̄рам̣ каронтӣти руккхагхат̣а̄йа антаре руккхе аччхиндитва̄ ватиа̄дӣхи виха̄рапариччхедам̣ катва̄ва анторуккхантаресу ева паривен̣апан̣н̣аса̄ла̄дӣнам̣ каран̣авасена йатха̄ антовиха̄рампи ванамева хоти, евам̣ виха̄рам̣ каронтӣти аттхо. йади хи саббам̣ руккхам̣ чхиндитва̄ виха̄рам̣ кареййум̣, виха̄расса аванатта̄ там̣ париккхипитва̄ т̣хитаванам̣ екаттха киттетаббам̣ сийа̄, идха пана антопи ванатта̄ ‘‘ванам̣ на киттетабба’’нти вуттам̣. саче хи там̣ киттенти, ‘‘нимиттасса упари виха̄ро хотӣ’’тиа̄дина̄ анантаре вуттадосо а̄паджджати. екадесанти ванекадесам̣, руккхавирахитат̣т̣ха̄не катавиха̄расса екапассе т̣хитаванасса екадесанти аттхо.

сӯчидан̣д̣акаппама̄н̣оти вам̣садан̣д̣аппама̄н̣о. ‘‘лекханидан̣д̣аппама̄н̣о’’ти кечи. ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. дуббаласиккха̄падаван̣н̣ана̄) пана авебхан̇гийавиниччхайе ‘‘йо кочи ат̣т̣хан̇гуласӯчидан̣д̣аматтопи вел̣у…пе… гарубхан̣д̣а’’нти вуттатта̄ танутаро вел̣удан̣д̣оти ча сӯчидан̣д̣оти ча гахетаббам̣. вам̣санал̣акасара̄ва̄дӣсӯти вел̣упаббе ва̄ нал̣апаббе ва̄ капаллака̄диматтикабха̄джанесу ва̄ти аттхо. тан̇кхан̣ампӣти тарун̣апотаке амила̄йитва̄ вируханаджа̄тике сандха̄йа вуттам̣. йе пана парин̣ата̄ самӯлам̣ уддхаритва̄ ропита̄пи чхиннаса̄кха̄ вийа мила̄йитва̄ чирена навамӯлан̇куруппаттийа̄ джӣванти, мийантийева ва̄, та̄дисе киттетум̣ на ват̣т̣ати. етанти навамӯласа̄кха̄ниггаманам̣. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) пана ‘‘сӯчидан̣д̣акаппама̄н̣оти сӣхал̣адӣпе лекханидан̣д̣аппама̄н̣оти ваданти, со ча канит̣т̣хан̇гулипарима̄н̣оти дат̣т̣хабба’’нти вуттам̣.

маджджхети сӣма̄йа маха̄диса̄нам̣ анто. кон̣анти сӣма̄йа чатӯсу кон̣есу двиннам̣ двиннам̣ магга̄нам̣ самбандхат̣т̣ха̄нам̣. парабха̄ге киттетум̣ ват̣т̣атӣти тесам̣ чатуннам̣ кон̣а̄нам̣ бахи никкхамитва̄ т̣хитесу ат̣т̣хасу маггесу екисса̄ диса̄йа екам̣, ан̃н̃исса̄ диса̄йа ча̄паранти евам̣ чатта̄ропи магга̄ чатӯсу диса̄су киттетум̣ ват̣т̣атӣти адхиппа̄йо. евам̣ пана киттитаматтена катхам̣ ека̄баддхата̄ вигаччхатӣти вин̃н̃а̄йати. парато гатат̣т̣ха̄непи ете ева те чатта̄ро магга̄. ‘‘чатта̄ро магга̄ чатӯсу диса̄су гаччхантӣ’’ти хи вуттам̣, тасма̄ еттха ка̄ран̣ам̣ вичинитаббанти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) вуттам̣. вичинанто пана евам̣ ка̄ран̣ам̣ пан̃н̃а̄йати – пуббава̄кйепи ‘‘виха̄рам̣ париккхипитва̄ чатта̄ро магга̄’’ти, парава̄кйепи ‘‘виха̄рамаджджхена ниббиджджхитва̄ гатамаггопӣ’’ти виха̄рамева сандха̄йа вутто, тасма̄ идха̄пи ‘‘кон̣ам̣ ниббиджджхитва̄ гатам̣ пана̄’’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттатта̄ ете магга̄ виха̄расса кон̣амева ниббиджджхим̣су, на ан̃н̃аман̃н̃ам̣ миссим̣су, тасма̄ ека̄баддхабха̄ва̄бха̄ва̄ чатуннам̣ магга̄нам̣ чатӯсу т̣ха̄несу киттетум̣ ват̣т̣атӣти. са̄раттхадӣпанийам̣ пана ‘‘парабха̄ге киттетум̣ ват̣т̣атӣти бахи никкхамитва̄ т̣хитесу ат̣т̣хасу маггесу екисса̄ диса̄йа екам̣, апара̄йа еканти евам̣ чатӯсу т̣ха̄несу киттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти еттакамева вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) пана ‘‘парабха̄гети еттха етехи баддхат̣т̣ха̄нато гататта̄ ват̣т̣ати, татха̄ дӣгхамаггепи гахитат̣т̣ха̄нато гатат̣т̣ха̄насса ан̃н̃атта̄ти вадантӣ’’ти вуттам̣. тампи ека̄баддханимиттатта̄ вича̄ретаббам̣.

уттарантийа̄ бхиккхунийа̄ти идан̃ча па̄л̣ийам̣ бхиккхунӣнам̣ надӣпа̄рагамане надӣлаккхан̣асса а̄гататта̄ вуттам̣, бхиккхӯнам̣ антарава̄сакатеманаматтампи ват̣т̣атийева. са̄раттхадӣпанийампи (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) ‘‘бхиккхунийа̄ ева гахан̣ан̃четтха бхиккхунӣвибхан̇ге бхиккхунӣвасена надӣлаккхан̣асса па̄л̣ийам̣ а̄гататта̄ тенева найена дассанаттхам̣ катам̣. сӣмам̣ бандханта̄нам̣ нимиттам̣ хотӣти айам̣ вутталаккхан̣а̄ надӣ самуддам̣ ва̄ пависату тал̣а̄кам̣ ва̄, пабхавато пат̣т̣ха̄йа нимиттам̣ хотӣ’’ти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) пана ‘‘антарава̄сако темийатӣти вуттатта̄ таттакаппама̄н̣аудакейева ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти кечи. ‘темийатӣ’ти имина̄ хет̣т̣химакот̣ийа̄ надӣлаккхан̣ам̣ вуттам̣, еварӯпа̄йа надийа̄ йасмим̣ т̣ха̄не чатта̄ро ма̄се аппам̣ ва̄ бахум̣ ва̄ удакам̣ аджджхоттхаритва̄ паваттати, тасмим̣ т̣ха̄не апподакепи т̣хатва̄ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти еке’’ти вуттам̣.

надӣчатуккепи есева найоти имина̄ екаттха киттетва̄ ан̃н̃аттха парато гатат̣т̣ха̄непи киттетум̣ на ват̣т̣атӣти дассети. тенева ча ‘‘асаммисса̄ надийо пана чатассопи киттетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти асаммиссаггахан̣ам̣ катам̣. аджджхоттхаритва̄ а̄варан̣ам̣ паваттатийева̄ти а̄варан̣ам̣ аджджхоттхаритва̄ сандатийева. апаваттама̄на̄ти асандама̄нудака̄. а̄варан̣ан̃хи патва̄ надийа̄ йаттаке падесе удакам̣ асандама̄нам̣ сантит̣т̣хати, таттха надӣнимиттам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, упари сандама̄нат̣т̣ха̄нейева ват̣т̣ати. асандама̄нат̣т̣ха̄не пана удаканимиттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. т̣хитамева хи удакам̣ удаканимитте ват̣т̣ати, на сандама̄нам̣. тенева̄ха ‘‘паваттанат̣т̣ха̄не надӣнимиттам̣, апаваттанат̣т̣ха̄не удаканимиттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ‘‘паваттанат̣т̣ха̄не надӣнимиттанти вуттатта̄ сетуто парато таттакам̣ удакам̣ йади паваттати, надӣ ева̄ти ваданти. джа̄тассара̄дӣсу т̣хитодакам̣ джа̄тассара̄дипадесена антарикампи нимиттам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати надӣпа̄расӣма̄йа нимиттам̣ вийа. саче со падесо ка̄лантарена га̄макхеттабха̄вам̣ па̄пун̣а̄ти, таттха ан̃н̃ам̣ сӣмам̣ самманнитум̣ ват̣т̣атӣ’’ти ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) вуттам̣. мӯлети а̄дика̄ле. надим̣ бхиндитва̄ти йатха̄ удакам̣ аниччхантехи кассакехи махогхе ниват̣т̣етум̣ на сакка̄, евам̣ кӯлам̣ бхиндитва̄. надим̣ бхиндитва̄ти ва̄ ма̄тика̄мукхадва̄рена надӣкӯлам̣ бхиндитва̄.

уккхепиманти дӣгхараджджуна̄ кӯт̣ехи уссин̃чанӣйам̣. уккхепиманти ва̄ кӯпато вийа уккхипитва̄ гахетаббам̣. уккхепиманти ва̄ уддхаритва̄ гахетаббакам̣.

асаммиссехӣти саббадиса̄су т̣хитапаббатехи ева ва̄ па̄са̄н̣а̄дӣсу ан̃н̃атарехи ва̄ нимиттантара̄бйавахитехи. саммиссехӣти екаттха паббато, ан̃н̃аттха па̄са̄н̣оти евам̣ т̣хитехи ат̣т̣хахи. нимитта̄нам̣ сатена̄пӣти имина̄ екисса̄йева диса̄йа бахӯнипи нимитта̄ни ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣, паббато, бханте. пуна пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣, па̄са̄н̣о, бханте’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) киттетум̣ ват̣т̣атӣти дассети. син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄ти тикон̣а̄. син̇гха̄т̣акасан̣т̣ха̄на̄ти ва̄ тикон̣араччха̄сан̣т̣ха̄на̄. чатурасса̄ти самачатурасса̄. мудин̇гасан̣т̣ха̄на̄ пана а̄йатачатурасса̄, екакот̣ийам̣ сан̇кочита̄, тадан̃н̃а̄йа виттхин̣н̣а̄ ва̄ хоти. мудин̇гасан̣т̣ха̄на̄ти ва̄ мудин̇габхерӣ вийа маджджхе виттхата̄ убхосу кот̣ӣсу сан̇кочита̄ хоти.

159. евам̣ баддхасӣма̄йа нимиттасампаттийуттатам̣ дассетва̄ ида̄ни парисасампаттийуттатам̣ дассетум̣ ‘‘парисасампаттийутта̄ на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. таттха саббантимена париччхедена̄ти саббахет̣т̣химена ган̣анапариччхедена, аппатаро че ган̣о хотӣти адхиппа̄йо. имасса пана сӣма̄саммутикаммасса чатуваггакаран̣ӣйатта̄ ‘‘чатӯхи бхиккхӯхӣ’’ти вуттам̣. саннипатита̄ти самагга̄ хутва̄ ан̃н̃аман̃н̃асса хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ саннипатита̄. имина̄ ‘‘чатуваггакаран̣ӣйе камме чатта̄ро бхиккхӯ пакататта̄ каммаппатта̄, те а̄гата̄ хонтӣ’’ти вуттам̣ пат̣хамасампаттилаккхан̣ам̣ дассети. йа̄ватика̄ тасмим̣ га̄маккхеттети йасмим̣ падесе сӣмам̣ бандхитука̄ма̄, тасмим̣ екасса га̄мабходжакасса а̄йуппаттит̣т̣ха̄набхӯте га̄маккхетте т̣хита̄ бхиккхӯти самбандхо. баддхасӣмам̣ ва̄ надӣсамуддаджа̄тассаре ва̄ аноккамитва̄ти етена ета̄ баддхасӣма̄дайо га̄масӣмато сӣмантарабхӯта̄, на та̄су т̣хита̄ га̄масӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣ ваггам̣ каронти, тасма̄ на тесам̣ чхандо а̄харитабботи дассети. те саббе хаттхапа̄се ва̄ катва̄ти ваггакаммапарихаран̣аттхам̣ саннипатитум̣ саматтхе те га̄маккхеттат̣т̣хе саббе бхиккхӯ сан̇гхасса хаттхапа̄се катва̄ти аттхо. чхандам̣ ва̄ а̄харитва̄ти саннипатитум̣ асаматтха̄нам̣ чхандам̣ а̄харитва̄. тасмим̣ га̄маккхетте йадипи сахассабхиккхӯ хонти, тесу чатта̄ройева каммаппатта̄, авасеса̄ чханда̄раха̄, тасма̄ ана̄гата̄нам̣ чхандо а̄харитабботи аттхо, имина̄ ‘‘чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хат̣о хотӣ’’ти вуттам̣ дутийасампаттилаккхан̣ама̄ха. ‘‘саммукхӣбхӯта̄ на пат̣иккосантӣ’’ти вуттам̣ татийасампаттилаккхан̣ам̣ пана имесам̣ са̄маттхийена вуттам̣ хоти.

160. евам̣ баддхасӣма̄йа парисасампаттийуттатам̣ дассетва̄ ида̄ни каммава̄ча̄сампаттийуттатам̣ дассетум̣ ‘‘каммава̄ча̄сампаттийутта̄ на̄ма̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ‘‘сун̣а̄ту ме’’тиа̄дӣнам̣ аттхо хет̣т̣ха̄ упасампадакаммава̄ча̄ван̣н̣ана̄йам̣ вуттова. евам̣ вутта̄йа̄ти евам̣ имина̄ ануккамена упосатхаккхандхаке (маха̄ва. 138-139) бхагавата̄ вутта̄йа. парисуддха̄йа̄ти н̃аттидосаанаусса̄ванадосехи парисамантато суддха̄йа. н̃аттидутийакаммава̄ча̄йа̄ти ека̄йа н̃аттийа̄ ека̄йа анусса̄вана̄йа карийама̄натта̄ н̃атти ева дутийа̄ имисса̄ каммава̄ча̄йа̄ти н̃аттидутийакаммава̄ча̄, та̄йа. нимитта̄нам̣ анто сӣма̄ хоти, нимитта̄ни сӣмато бахи хонти нимитта̄ни бахи катва̄ хет̣т̣ха̄ патхавӣсандха̄раудакам̣ парийантам̣ катва̄ сӣма̄йа гататта̄.

161. евам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄саммутийа̄ каммава̄ча̄сампаттим̣ дассетва̄ ида̄ни адхит̣т̣хитатечӣварика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ чӣваре сукхапарибхогаттхам̣ бхагавата̄ пан̃н̃аттам̣ авиппава̄сасӣма̄саммутикаммава̄ча̄сампаттим̣ дассенто ‘‘евам̣ баддха̄йа ча’’тйа̄дима̄ха. таттха тичӣварена авиппава̄сам̣ самманнеййа̄ти йатха̄ адхит̣т̣хитатечӣварико бхиккху антосӣма̄йам̣ тичӣварена виппавасантопи авиппава̄сойева хоти, дутийакатхинасиккха̄падена (па̄ра̄. 471 а̄дайо) а̄патти на хоти, евам̣ там̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ тичӣварена авиппава̄сам̣ самманнеййа̄ти аттхо. т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча̄ти йади тисса̄ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йа анто га̄мо аттхи, там̣ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча т̣хапетва̄ тато винимуттам̣ там̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ тичӣварена авиппава̄сам̣ самманнеййа̄ти аттхо.

сӣмасан̇кхйам̣йева гаччхатӣти авиппава̄сасӣмасан̇кхйам̣йева гаччхати. екампи кулам̣ павит̣т̣хам̣ ва̄ти абхинавакатагехесу саббапат̣хамам̣ екампи кулам̣ павит̣т̣хам̣ аттхи. агатам̣ ва̄ти пора̄н̣акага̄ме ан̃н̃есу кулесу геха̄ни чхад̣д̣етва̄ гатесупи екампи кулам̣ агатам̣ аттхӣти аттхо.

162. евам̣ сан̇кхепена сӣма̄саммутим̣ дассетва̄ пуна виттха̄рена дассенто ‘‘айаметтха сан̇кхепо, айам̣ пана виттха̄ро’’тиа̄дима̄ха. сӣма̄йа упача̄рам̣ т̣хапетва̄ти а̄йатим̣ бандхитабба̄йа сӣма̄йа несам̣ виха̄ра̄нам̣ париччхедато бахи сӣмантарикаппахонакам̣ упача̄рам̣ т̣хапетва̄. баддха̄ сӣма̄йесу виха̄ресу, те баддхасӣма̄. па̄т̣ийекканти паччекам̣. баддхасӣма̄садиса̄нӣти йатха̄ баддхасӣма̄су т̣хита̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ чханда̄дим̣ анапеккхитва̄ паччекам̣ каммам̣ ка̄тум̣ лабханти, евам̣ га̄масӣма̄су т̣хита̄пӣти дассети. антонимиттагатехи пана̄ти екасса га̄масса упад̣д̣хам̣ антокаттука̄мата̄йа сати саббесам̣ а̄гамане пайоджанам̣ наттхӣти катва̄ вуттам̣. а̄гантаббанти ча са̄мӣчивасена вуттам̣, на̄йам̣ нийамо ‘‘а̄гантаббамева̄’’ти. тенева̄ха ‘‘а̄гаманампи ана̄гаманампи ват̣т̣атӣ’’ти. абаддха̄йа хи сӣма̄йа на̄на̄га̄маккхетта̄нам̣ на̄на̄сӣмасабха̄ватта̄ тесам̣ ана̄гаманепи ваггакаммам̣ на хоти, тасма̄ ана̄гаманампи ват̣т̣ати. баддха̄йа пана сӣма̄йа екасӣмабха̄вато пуна ан̃н̃асмим̣ камме карийама̄не антосӣмагатехи а̄гантаббамева̄ти а̄ха ‘‘авиппава̄сасӣма̄…пе… а̄гантабба’’нти. нимиттакиттанака̄ле асодхита̄йапи сӣма̄йа неваттхи досо нимиттакиттанасса апалокана̄дӣсу ан̃н̃атара̄бха̄вато.

бхерисан̃н̃ам̣ ва̄ти самманнанапарийоса̄нам̣ карома̄ти ватва̄ти ликхитам̣. тена та̄дисе ка̄ле там̣ каппатӣти сиддхам̣ хоти. бхерисан̃н̃ам̣ ва̄ сан̇кхасан̃н̃ам̣ ва̄ти пана тесам̣ саддам̣ сутва̄ ида̄ни сан̇гхо сӣмам̣ бандхатӣти н̃атва̄ а̄гантукабхиккхӯнам̣ там̣ га̄маккхеттам̣ аппавесанаттхам̣, а̄ра̄мика̄дӣнан̃ча тесам̣ нива̄ран̣аттхам̣ каммава̄ча̄раддхака̄лейева сан̃н̃а̄ карӣйати, евам̣ сати там̣ каран̣ам̣ саппайоджанам̣ хоти. тенева ‘‘бхерисан̇кхасаддам̣ катва̄’’ти аватва̄ ‘‘бхерисан̇кхасан̃н̃ам̣ катва̄’’ти сан̃н̃а̄ггахан̣ам̣ катам̣. ‘‘сан̃н̃ам̣ катва̄’’ти ча пуббака̄лакирийам̣ ватва̄ ‘‘каммава̄ча̄йа сӣма̄ бандхитабба̄’’ти апарака̄лакирийам̣ вадати, парийоса̄нака̄ле пана саббатӯрийа̄та̄ликасан̇гхут̣т̣хам̣ катва̄ деваманусса̄нам̣ анумоданам̣ ка̄ретаббам̣ хотӣти ведитаббам̣.

163. бхан̣д̣укамма̄пуччханам̣ сандха̄йа паббаджджа̄ггахан̣ам̣. сукхакаран̣аттханти саббесам̣ саннипа̄танапариссамам̣ паха̄йа аппатарехи сукхакаран̣аттхам̣. екавӣсати бхиккхӯ ган̣ха̄тӣти вӣсативаггакаран̣ӣйапараматта̄ сан̇гхакаммасса камма̄рахена саддхим̣ екавӣсати бхиккхӯ ган̣ха̄ти. идан̃ча нисинна̄нам̣ васена вуттам̣. хет̣т̣химантато хи йаттха екавӣсати бхиккхӯ нисӣдитум̣ сакконти, таттаке падесе сӣмам̣ бандхитум̣ ват̣т̣ати. идан̃ча камма̄рахена саха аббха̄нака̄рака̄нампи пахонакаттхам̣ вуттам̣. нимиттупага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄ти идам̣ йатха̄ручитат̣т̣ха̄не руккханимитта̄дӣнам̣ дуллабхата̄йа вад̣д̣хитва̄ убхиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ сан̇каракаран̣ато ча па̄са̄н̣анимиттасса ча тадабха̄вато йаттха каттхачи а̄нетва̄ т̣хапетум̣ сукарата̄йа ча вуттам̣. татха̄ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄ти еттха̄пи. чатуран̇гулаппама̄н̣а̄пӣти йатха̄ кхан̣д̣асӣмапариччхедато бахи нимиттапа̄са̄н̣ам̣ чатуран̇гуламаттам̣ т̣ха̄нам̣ саманта̄ нигаччхати, авасесам̣ т̣ха̄нам̣ антокхан̣д̣асӣма̄йам̣ хотийева, евам̣ тесу т̣хапитесу чатуран̇гуламатта̄ сӣмантарика̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ти сӣмантарика̄йа т̣хапитанимиттапа̄са̄н̣а̄. те пана киттентена даккхин̣ато анупарийа̄йантенева киттетабба̄. катхам̣? кхан̣д̣асӣмато хи паччхима̄йа диса̄йа пураттхима̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти таттха сабба̄ни нимитта̄ни ануккамена киттетва̄, татха̄ уттара̄йа диса̄йа даккхин̣а̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘даккхин̣а̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти ануккамена киттетва̄, татха̄ пураттхима̄йа диса̄йа паччхима̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘паччхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти ануккамена киттетва̄, татха̄ даккхин̣а̄йа диса̄йа уттара̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘уттара̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти таттха сабба̄ни нимитта̄ни ануккамена киттетва̄ пуна паччхима̄йа диса̄йа пураттхима̄бхимукхена т̣хатва̄ пуримакиттитам̣ вуттанайена пуна киттетаббам̣. евам̣ бахӯнампи кхан̣д̣асӣма̄нам̣ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ паччекам̣ киттетабба̄. татоти паччха̄. авасесанимитта̄нӣти маха̄сӣма̄йа ба̄хирантаресу авасесанимитта̄ни. на саккхиссантӣти авиппава̄сасӣма̄йа баддхабха̄вам̣ асаллаккхетва̄ ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣмамева самӯханисса̄ма̄’’ти ва̄йаманта̄ на саккхиссанти. баддха̄йа хи авиппава̄сасӣма̄йа там̣ самӯханитва̄ ‘‘сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ самӯханисса̄ма̄’’ти ката̄йапи каммава̄ча̄йа асамӯхата̄ва хоти сӣма̄. пат̣хаман̃хи авиппава̄сам̣ самӯханитва̄ паччха̄ сӣма̄ самӯханитабба̄. кхан̣д̣асӣмато пат̣т̣ха̄йа бандханам̣ а̄чин̣н̣ам̣, а̄чин̣н̣акаран̣енева ча саммохо на хотӣти а̄ха ‘‘кхан̣д̣асӣматова пат̣т̣ха̄йа бандхитабба̄’’ти. убхиннампи на копентӣти убхиннампи каммам̣ на копенти. евам̣ баддха̄су пана…пе… сӣмантарика̄ хи га̄маккхеттам̣ бхаджатӣти на а̄ва̄савасена са̄маггипариччхедо, кинту сӣма̄васенева̄ти дассанаттхам̣ вуттам̣.

кут̣игехети бхӯмийам̣ кататин̣акут̣ийам̣. удуккхаланти удуккхала̄ва̄т̣асадисакхуддака̄ва̄т̣ам̣. нимиттам̣ на ка̄таббанти ра̄джи ва̄ удуккхалам̣ ва̄ нимиттам̣ на ка̄таббам̣. идан̃ча йатха̄вуттесу ат̣т̣хасу нимиттесу ана̄гататтена на ват̣т̣атӣти сиддхампи ‘‘авинассакасан̃н̃а̄н̣амида’’нти сан̃н̃а̄йа кочи мохена нимиттам̣ кареййа̄ти дӯрато випаттипариха̄раттхам̣ вуттам̣. нимиттупагапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ти сан̃ча̄риманимиттасса кампаната̄йа вуттам̣. евам̣ упари ‘‘бхиттим̣ акиттетва̄’’тиа̄дӣсупи сиддхамеваттхам̣ пунаппунам̣ катхане ка̄ран̣ам̣ ведитаббам̣. сӣма̄випатти хи упасампада̄дисаббакаммавипаттимӯланти тасса два̄рам̣ саббатха̄пи пидаханавасена ваттаббам̣. саббам̣ ватва̄ва идха а̄чарийа̄ виниччхайам̣ катхесунти дат̣т̣хаббам̣.

бхиттинти ит̣т̣хакада̄руматтика̄майам̣. сила̄майа̄йа пана бхиттийа̄ нимиттупагам̣ екам̣ па̄са̄н̣ам̣ там̣там̣диса̄йа киттетум̣ ват̣т̣ати. анекасила̄хи чинитам̣ сакалам̣ бхиттим̣ киттетум̣ на ват̣т̣ати ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти екавачанена ваттаббато. антокут̣т̣амева̄ти еттха антокут̣т̣епи нимитта̄нам̣ т̣хитока̄сато анто ева сӣма̄ти гахетаббам̣. памукхе нимиттапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ти габбха̄бхимукхепи бахипамукхе габбхавиттха̄раппама̄н̣е т̣ха̄не па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ самманнитабба̄. еван̃хи габбхапамукха̄нам̣ антаре т̣хитакут̣т̣ампи упа̄да̄йа анто ча бахи ча чатурассасан̣т̣ха̄на̄ва сӣма̄ хоти. бахӣти сакаласса кут̣илен̣асса самантато бахи.

анто ча бахи ча сӣма̄ хотӣти маджджхе т̣хитабхиттийа̄ саха чатурассасӣма̄ хоти. упарипа̄са̄дейева хотӣ’’ти имина̄ габбхасса ча памукхасса ча антара̄ т̣хитабхиттийа̄ екатта̄ таттха ча екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄са̄бха̄вена хет̣т̣ха̄ на отарати, упарибхитти пана сӣмат̣т̣ха̄ва хотӣти дассети. хет̣т̣ха̄ на отаратӣти бхиттито орам̣ нимитта̄ни т̣хапетва̄ киттитатта̄ хет̣т̣ха̄ а̄ка̄саппадесам̣ на отарати, упари кате па̄са̄дети аттхо. хет̣т̣химатале кут̣т̣оти хет̣т̣химатале чатӯсу диса̄су т̣хитакут̣т̣о. саче хи двӣсу, тӣсу ева ва̄ диса̄су кут̣т̣о тит̣т̣хеййа, хет̣т̣ха̄ на отарати. хет̣т̣ха̄пи отаратӣти саче хет̣т̣ха̄ антобхиттийам̣ екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄со хоти, отарати. отарама̄на̄ ча на упарисӣмаппама̄н̣ена отарати, саманта̄ бхиттиппама̄н̣ена отарати. чатуннам̣ пана бхиттӣнам̣ ба̄хирантапариччхедена хет̣т̣ха̄бхӯмибха̄ге удакапарийантам̣ катва̄ отарати, на пана бхиттӣнам̣ бахи кесаггаматтампи т̣ха̄нам̣. па̄са̄дабхиттитоти упариматале бхиттито. отаран̣а̄нотаран̣ам̣ вуттанайенева ведитаббанти саче хет̣т̣ха̄ екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ ока̄со хоти, отарати, но че, на отаратӣти адхиппа̄йоти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) пана ‘‘упарисӣмаппама̄н̣асса антогадха̄нам̣ хет̣т̣химатале чатӯсу диса̄су кут̣т̣а̄нам̣ тула̄руккхехи екасамбандхатам̣, таданто паччхимасӣмаппама̄н̣ата̄дин̃ча сандха̄йа вутта’’нти вуттам̣. кин̃ча̄петтха ниййӯхака̄дайо нимитта̄нам̣ т̣хитока̄сата̄йа баджджхама̄наккхан̣е сӣма̄ на хонти, баддха̄йа пана сӣма̄йа сӣмат̣т̣ха̄ва хонтӣти дат̣т̣хабба̄.

парийантатхамбха̄нанти нимиттагатапа̄са̄н̣аттхамбхе сандха̄йа вуттам̣. упариматалена самбаддхо хотӣти идам̣ кут̣т̣а̄нам̣ антара̄ сӣмат̣т̣ха̄нам̣ тхамбха̄нам̣ абха̄вато вуттам̣. йади хи бхавеййум̣, кут̣т̣е упариматалена асамбандхепи сӣмат̣т̣хатхамбха̄нам̣ упари т̣хито па̄са̄до сӣмат̣т̣хова хоти. саче пана бахӯнам̣ тхамбхапантӣнам̣ упари катапа̄са̄дасса хет̣т̣ха̄патхавийам̣ саббаба̄хира̄йа тхамбхапантийа̄ анто нимиттапа̄са̄н̣е т̣хапетва̄ сӣма̄ баддха̄ хоти, еттха катханти? еттха̄пи ‘‘йам̣ та̄ва сӣмат̣т̣хатхамбхехева дха̄рийама̄на̄нам̣ тула̄нам̣ упариматалам̣, саббам̣ там̣ сӣмат̣т̣хамева, еттха вива̄до наттхи, йам̣ пана сӣмат̣т̣хатхамбхапантийа̄, асӣмат̣т̣ха̄йа ба̄хиратхамбхапантийа̄ ча самадхурам̣ дха̄райама̄на̄нам̣ тула̄нам̣ упариматалам̣, таттха упад̣д̣хам̣ сӣма̄’’ти кечи ваданти. ‘‘сакалампи га̄масӣма̄’’ти апаре. ‘‘баддхасӣма̄ ева̄’’ти ан̃н̃е. тасма̄ каммам̣ каронтехи гарӯхи нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ саббам̣ там̣ а̄сан̇кат̣т̣ха̄нам̣ содхетва̄ва каммам̣ ка̄таббам̣, саннит̣т̣ха̄нака̄ран̣ам̣ ва̄ гавеситва̄ таданугун̣ам̣ ка̄таббам̣.

та̄ламӯлакапаббатети та̄лаккхандхамӯласадисе хет̣т̣ха̄ тхӯло хутва̄ камена кисо хутва̄ уггато хинта̄ламӯласадисо на̄ма хоти. вита̄насан̣т̣ха̄ноти ахиччхаттакасан̣т̣ха̄но. пан̣авасан̣т̣ха̄ноти маджджхе тануко, хет̣т̣ха̄ ча упари ча виттхин̣н̣о. хет̣т̣ха̄ ва̄ маджджхе ва̄ти мудин̇гасан̣т̣ха̄насса хет̣т̣ха̄, пан̣авасан̣т̣ха̄насса маджджхе. саппапхан̣асадисо паббатоти саппапхан̣о вийа кхуджджо, мӯлат̣т̣ха̄нато ан̃н̃аттха аванатасӣсо. а̄ка̄сапаббха̄ранти бхиттийа̄ апариккхиттапаббха̄рам̣. сӣмаппама̄н̣оти анто а̄ка̄сена саддхим̣ паччхимасӣмаппама̄н̣о. со ча па̄са̄н̣о сӣмат̣т̣хоти имина̄ ӣдисехи сусирапа̄са̄н̣ален̣акут̣т̣а̄дӣхи париччхинне бхӯмибха̄ге ева сӣма̄ патит̣т̣ха̄ти, на апариччхинне. те пана сӣмат̣т̣хатта̄ сӣма̄ хонти, на сарӯпена сӣмат̣т̣хаман̃ча̄ди вийа̄ти дассети. саче пана со сусирапа̄са̄н̣о бхӯмим̣ ана̄хачча а̄ка̄сагато оламбати, сӣма̄ на отарати. сусирапа̄са̄н̣о пана сайам̣ сӣма̄пат̣ибаддхатта̄ сӣма̄ хоти, катхам̣ пана паччхимаппама̄н̣арахитехи етехи сусирапа̄са̄н̣а̄дӣхи сӣма̄ на отаратӣти идам̣ саддха̄таббанти? ат̣т̣хакатха̄пама̄н̣ато.

апичеттха сусирапа̄са̄н̣абхиттиануса̄рена мӯсика̄дӣнам̣ вийа сӣма̄йа хет̣т̣химатале отаран̣акиччам̣ наттхи, хет̣т̣ха̄ пана паччхимасӣмаппама̄н̣е а̄ка̄се дван̇гуламаттабахалехи па̄са̄н̣абхиттиа̄дӣхипи упариматалам̣ а̄хачча т̣хитехи саббасо, йебхуййена ва̄ париччхинне сати упари баджджхама̄на̄ сӣма̄ техи па̄са̄н̣а̄дӣхи антарита̄йа таппариччхинна̄йа хет̣т̣ха̄бхӯмийа̄пи упариматалена саддхим̣ екаккхан̣е патит̣т̣ха̄ти, надӣпа̄расӣма̄ вийа надӣантаритесу убхосу тӣресу лен̣а̄дӣсу апанӣтесупи хет̣т̣ха̄ отин̣н̣асӣма̄ йа̄ва са̄санантарадха̄на̄ на вигаччхати, пат̣хамам̣ пана упари сӣма̄йа баддха̄йа паччха̄ лен̣а̄дикатесупи хет̣т̣ха̄бхӯмийам̣ сӣма̄ отарати ева, кечи там̣ на иччханти, евам̣ убхайаттха патит̣т̣хита̄ ча са̄ сӣма̄ ека̄ва хоти готта̄диджа̄ти вийа бйаттибхедесӯти гахетаббам̣. сабба̄ ева хи баддхасӣма̄ абаддхасӣма̄ ча аттано аттано пакатиниссайаке га̄ма̄ран̃н̃а̄дике кхетте йатха̄париччхедам̣ саббаттха са̄калйена екасмим̣ кхан̣е бйа̄пинӣ параматтхато авиджджама̄нампи те те ниссайабхӯте параматтхадхамме, там̣ там̣ кирийа̄висесампи ва̄ упа̄да̄йа локийехи са̄саникехи ча йатха̄рахам̣ екаттена пан̃н̃аттатта̄ саниссайекарӯпа̄ ева. татха̄ хи еко га̄мо аран̃н̃ам̣ надӣ джа̄тассаро самуддоти евам̣ локе, ‘‘саммата̄ са̄ сӣма̄ сан̇гхена, ага̄маке че, бхиккхаве, аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’тиа̄дина̄ са̄сане ча екавоха̄ро диссати, на параматтхато. екасса анекадхаммесу бйа̄панаматтхи касин̣екадеса̄дивикаппа̄сама̄ната̄йа екаттаха̄нитоти айам̣ но мати.

асса хет̣т̣ха̄ти саппапхан̣апаббатасса хет̣т̣ха̄ а̄ка̄сапаббха̄ре. лен̣асса̄ти лен̣ам̣ че катам̣, тасса лен̣асса̄ти аттхо. тамева пуна лен̣ам̣ пан̃чахи пака̄рехи викаппетва̄ отаран̣а̄нотаран̣авиниччхайам̣ дассетум̣ а̄ха ‘‘саче пана хет̣т̣ха̄’’тиа̄ди. таттха ‘‘хет̣т̣ха̄’’ти имасса ‘‘лен̣ам̣ хотӣ’’ти имина̄ самбандхо. хет̣т̣ха̄ лен̣ан̃ча екасмим̣ падесети а̄ха ‘‘анто’’ти, паббатасса анто, паббатамӯлети аттхо. тамева антосаддам̣ сӣма̄париччхедена висесетум̣ ‘‘упаримасса сӣма̄париччхедасса па̄рато’’ти вуттам̣. паббатапа̄дам̣ пана апеккхитва̄ ‘‘орато’’ти ваттаббепи сӣма̄ниссайам̣ паббатаггам̣ сандха̄йа ‘‘па̄рато’’ти вуттанти дат̣т̣хаббам̣. тенева ‘‘бахи лен̣а’’нти еттха бахисаддам̣ висесенто ‘‘упаримасса сӣма̄париччхедасса орато’’ти а̄ха. бахисӣма̄ на отаратӣти еттха бахӣти паббатапа̄де лен̣ам̣ сандха̄йа вуттам̣. лен̣асса ча бахибхӯте упарисӣма̄париччхедасса хет̣т̣ха̄бха̄ге сӣма̄ на отаратӣти аттхо. анто сӣма̄ти лен̣асса ча паббатапа̄дасса ча анто аттано отаран̣а̄рахат̣т̣ха̄не на отаратӣти аттхо. ‘‘бахи сӣма̄ на отарати, анто сӣма̄ на отаратӣ’’ти четтха аттано отаран̣а̄рахат̣т̣ха̄не лен̣а̄бха̄вена сӣма̄йа саббатха̄ анотаран̣амева дасситанти гахетаббам̣. таттха хи анотарантӣ упари ева хотӣти айам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) а̄гато виниччхайо.

са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) пана ‘‘антолен̣ам̣ хотӣти паббатасса антолен̣ам̣ хотӣ’’ти еттакамева а̄гато. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) на ‘‘антолен̣анти паббатасса антолен̣ам̣. два̄рам̣ пана сандха̄йа ‘па̄рато орато’ти вуттам̣, саббатха̄пи сӣмато бахилен̣ена отаратӣти адхиппа̄йо’’ти а̄гато. айам̣ пана антолен̣абахилен̣авиниччхайо гамбхӣро дуддасо дуранубодхоти а̄чарийа̄ ваданти, татха̄пи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) а̄гатам̣ найам̣ нисса̄йа сут̣т̣ху виниччхитаббо вин̃н̃ӯхӣти. бахи патитам̣ асӣма̄тиа̄дина̄ упарипа̄са̄да̄дӣсу атхираниссайесу т̣хита̄ сӣма̄пи тесам̣ вина̄сена винассатӣти дасситанти дат̣т̣хаббам̣.

поккхаран̣им̣ кхан̣анти, сӣма̄йева̄ти еттха саче хет̣т̣ха̄ уман̇ганадӣ сӣмаппама̄н̣ато анӯна̄ пат̣хамамева паватта̄ хоти, сӣма̄ ча паччха̄ баддха̄ надито упари ева хоти, надим̣ а̄хачча поккхаран̣ийа̄ ча кхата̄йа сӣма̄ винассатӣти дат̣т̣хаббам̣. хет̣т̣ха̄патхавӣталети анантара̄ бхӯмививаре.

сӣмама̄л̣акети кхан̣д̣асӣман̇ган̣е. ват̣аруккхоти идам̣ па̄рохопаттхамбхена атидӯрампи гантум̣ саматтхаса̄кха̄саман̇гита̄йа вуттам̣. саббаруккхалата̄дӣнампи самбандхо на ват̣т̣ати ева. тенева на̄ва̄раджджусетусамбандхопи пат̣иккхитто. татоти тато са̄кхато. маха̄сӣма̄йа патхавӣталанти еттха а̄саннатарампи га̄масӣмам̣ аггахетва̄ баддхасӣма̄йа ева гахитатта̄ га̄масӣмабаддхасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхепи самбхедадосо наттхи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ ниссайанисситабха̄вена паваттитоти гахетаббам̣. йади хи та̄сампи самбандхадосо бхавеййа, катхам̣ га̄масӣма̄йа баддхасӣма̄ самманнитабба̄ бхавеййа? йасса̄ хи сӣма̄йа йа̄йа сӣма̄йа саддхим̣ самбандхе досо бхавеййа, са̄ таттха бандхитумева на ват̣т̣ати баддхасӣмаудакуккхепасӣма̄су баддхасӣма̄ вийа, аттано аниссайабхӯтага̄масӣма̄дӣсу удакуккхепасӣма̄ вийа ча, тенева ‘‘саче пана руккхасса са̄кха̄ ва̄тато никкхантапа̄рохо ва̄ бахинадӣтӣре виха̄расӣма̄йа ва̄ га̄масӣма̄йа ва̄ патит̣т̣хито’’тиа̄дина̄ удакуккхепасӣма̄йа аттано аниссайабхӯтага̄масӣма̄дӣхи ева самбандхадосо дассито, на надӣсӣма̄йа, евамидха̄пӣти дат̣т̣хаббам̣. айан̃чаттхо упари па̄кат̣о бхависсати. а̄хачча̄ти пхуситва̄.

маха̄сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти маха̄сӣмагата̄нам̣ саббесам̣ бхиккхӯнам̣ хаттхапа̄са̄найаначханда̄харан̣а̄дивасена сакалам̣ маха̄сӣмам̣ содхетва̄. етена саббавипаттийо мочетва̄ пуббе сут̣т̣ху баддха̄нампи двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ паччха̄ руккха̄дисамбандхена уппаджджанато ӣдисо па̄л̣имуттако самбандхадосо аттхӣти дассети, со ча ‘‘на, бхиккхаве, сӣма̄йа сӣма̄ самбхиндитабба̄’’тиа̄дина̄ баддхасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣ пат̣иккхипитва̄ ‘‘ануджа̄на̄ми бхиккхаве сӣмам̣ самманнантена сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄ сӣмам̣ самманниту’’нти (маха̄ва. 148) убхиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ антара̄ сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄ бандхитум̣ ануджа̄нанена самбхедаджджхоттхаран̣е вийа та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пхуситва̄ тит̣т̣ханавасена бандханампи на ват̣т̣атӣти сиддхатта̄ баддха̄нампи та̄сам̣ паччха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ екаруккха̄дӣхи пхуситва̄ т̣ха̄нампи на ват̣т̣атӣти бхагавато адхиппа̄йан̃н̃ӯхи сан̇гӣтика̄ракехи ниддха̄рито бандханака̄ле пат̣иккхиттасса самбандхадосасса ануломена акаппийа̄нуломатта̄. айам̣ пана самбандхадосо пуббе сут̣т̣ху баддха̄нам̣ паччха̄ сан̃джа̄татта̄ баджджхама̄наккхан̣е вийа асӣматтам̣ ка̄тум̣ на саккоти, тасма̄ руккха̄дисамбандхе апанӣтаматте та̄ сӣма̄ па̄катика̄ хонти. йатха̄ ча̄йам̣ паччха̄ на ват̣т̣ати, евам̣ баджджхама̄наккхан̣епи та̄сам̣ руккха̄дисамбандхе сати та̄ бандхитум̣ на ват̣т̣атӣти дат̣т̣хаббам̣.

кечи пана маха̄сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти еттха ‘‘маха̄сӣмагата̄ бхиккхӯ йатха̄ там̣ са̄кхам̣ ва̄ па̄рохам̣ ва̄ ка̄йака̄йапат̣ибаддхехи на пхусанти, евам̣ содханамева идха̄дхиппетам̣, на сакаласӣма̄содхана’’нти ваданти, там̣ на йуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йа вируджджханато. татха̄ хи ‘‘маха̄сӣма̄йа патхавӣталам̣ ва̄ таттхаджа̄такаруккха̄дӣни ва̄ а̄хачча тит̣т̣хатӣ’’ти евам̣ са̄кха̄па̄роха̄нам̣ маха̄сӣмам̣ пхуситва̄ т̣ха̄намева самбандхадосе ка̄ран̣аттена вуттам̣, на пана таттха т̣хитабхиккхӯхи са̄кха̄дӣнам̣ пхусанам̣. йади хи бхиккхӯнам̣ са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣ха̄намева ка̄ран̣ам̣ сийа̄, ‘‘тасса са̄кхам̣ ва̄ тато ниггатапа̄рохам̣ ва̄ маха̄сӣма̄йа павит̣т̣хам̣ татрат̣т̣хо кочи бхиккху пхуситва̄ тит̣т̣хатӣ’’ти бхиккхупхусанамева ваттаббам̣ сийа̄. йан̃хи таттха маха̄сӣма̄содхане ка̄ран̣ам̣, тадева тасмим̣ ва̄кйе падха̄нато дассетаббам̣. на хи а̄хаччат̣т̣хитамева са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хито бхиккху содхетаббо а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хитабхиккхуссапи содхетаббато, ким̣ нираттхакена а̄хаччат̣т̣ха̄навачанена, а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄су ча бхиккхупхусанамева ка̄ран̣аттена вуттам̣, содханан̃ча тассева бхиккхусса хаттхапа̄са̄найана̄дивасена содханам̣ вуттам̣. идха пана ‘‘маха̄сӣмам̣ содхетва̄’’ти сакаласӣма̄са̄дха̄ран̣авачанена содханам̣ вуттам̣, апи ча са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хитабхиккхуматтасодхане абхимате ‘‘маха̄сӣма̄йа патхавӣтала’’нти висесасӣмопа̄да̄нам̣ нираттхакам̣ сийа̄ йаттха каттхачи антамасо а̄ка̄сепи т̣хатва̄ са̄кха̄дим̣ пхуситва̄ т̣хитасса содхетаббато.

чхиндитва̄ бахит̣т̣хака̄ ка̄табба̄ти таттха патит̣т̣хитабха̄вавийоджанавачанато ча висабха̄гасӣма̄нам̣ пхусаненева сакаласӣма̄содханахетуко ат̣т̣хакатха̄сиддхойам̣ еко самбандхадосо аттхева̄ти гахетаббо. тенева удакуккхепасӣма̄катха̄йампи (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) ‘‘виха̄расӣма̄йа ва̄ га̄масӣма̄йа ва̄ патит̣т̣хито’’ти ча ‘‘надӣтӣре пана кха̄н̣укам̣ кот̣т̣етва̄ таттха баддхана̄ва̄йа ва̄ на ват̣т̣атӣ’’ти ча ‘‘саче пана сету ва̄ сетупа̄да̄ ва̄ бахитӣре патит̣т̣хита̄, каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти ча евам̣ висабха̄га̄су га̄масӣма̄су са̄кха̄дӣнам̣ пхусанамева сан̇карадосака̄ран̣аттена вуттам̣, на бхиккхупхусанам̣. татха̄ хи ‘‘антонадийам̣ джа̄таруккхе бандхитва̄ каммам̣ ка̄табба’’нти надийам̣ на̄ва̄бандханам̣ анун̃н̃а̄там̣ удакуккхепаниссайаттена надӣсӣма̄йа сабха̄гатта̄. йади хи бхиккхӯнам̣ пхусанамева пат̣ичча саббаттха самбандхадосо вутто сийа̄, надийампи бандханам̣ пат̣иккхипитаббам̣ бхавеййа. таттха̄пи хи бхиккхупхусанам̣ каммакопака̄ран̣ам̣ хоти, тасма̄ сабха̄гасӣма̄су пависитва̄ бхӯмиа̄дим̣ пхуситва̄, апхуситва̄ ва̄ са̄кха̄димхи т̣хите там̣ са̄кха̄дим̣ пхусантова бхиккху содхетаббо. висабха̄гасӣма̄су пана са̄кха̄димхи пхуситва̄ т̣хите там̣ са̄кха̄дим̣ апхусанта̄пи саббе бхиккхӯ содхетабба̄, апхуситва̄ т̣хите пана там̣ са̄кха̄дим̣ пхусанта̄ва бхиккхӯ содхетабба̄ти нит̣т̣хаметтха гантаббам̣.

йам̣ панеттха кечи ‘‘баддхасӣма̄нам̣ двиннам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ вийа баддхасӣмага̄масӣма̄нампи тадан̃н̃а̄сампи сабба̄сам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхе сати тадубхайампи екасӣмам̣ вийа содхетва̄ екаттхева каммам̣ ка̄таббам̣, ан̃н̃атха̄ катам̣ каммам̣ випаджджати, наттхеттха сабха̄гависабха̄габхедо’’ти ваданти, там̣ тесам̣ матиматтам̣ сабха̄гасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбандхадоса̄бха̄васса висабха̄гасӣма̄намева таббха̄васса суттасутта̄нулома̄дивинайанайехи сиддхатта̄. татха̄ хи ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, сӣмам̣ самманниту’’нти (маха̄ва. 138) га̄масӣма̄йамева баддхасӣмам̣ самманнитум̣ анун̃н̃а̄татта̄ та̄сам̣ ниссайанисситабха̄вена сабха̄гата̄, самбхедаджджхоттхаран̣адоса̄бха̄во ча суттатова сиддхо. бандханака̄ле пана анун̃н̃а̄тасса самбандхасса ануломато паччха̄ сан̃джа̄таруккха̄дисамбандхопи та̄сам̣ ват̣т̣ати ева. ‘‘йам̣, бхиккхаве…пе… каппийам̣ ануломети, акаппийам̣ пат̣иба̄хати, там̣ во каппатӣ’’ти (маха̄ва. 305) вуттатта̄ евам̣ та̄ва га̄мабаддхасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сабха̄гата̄, самбхеда̄дидоса̄бха̄во ча суттасутта̄нуломато сиддхо, имина̄ ева найена аран̃н̃асӣмасаттаббхантарасӣма̄нам̣ надӣа̄дисӣмаудакуккхепасӣма̄нан̃ча суттасутта̄нуломато ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сабха̄гата̄, самбхеда̄дидоса̄бха̄во ча сиддхоти ведитаббо.

баддхасӣма̄йа пана ан̃н̃а̄йа баддхасӣма̄йа надӣа̄дисӣма̄су ча бандхитум̣ пат̣иккхепасиддхито чева удакуккхепасаттаббхантарасӣма̄нам̣ надӣа̄дӣсу ева ка̄тум̣ нийаманасуттаса̄маттхийена баддхасӣмага̄масӣма̄су каран̣апат̣иккхепасиддхо ча та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃асабха̄гата̄ уппаттиккхан̣е паччха̄ ча руккха̄дӣхи самбхеда̄дидосасамбхаво ча вуттанайена суттасутта̄нуломатова сиджджханти. тенева ат̣т̣хакатха̄йам̣ висабха̄гасӣма̄намева ват̣аруккха̄дивачанехи самбандхадосам̣ дассетва̄ сабха̄га̄нам̣ баддхасӣмага̄масӣма̄дӣнам̣ самбандхадосо на дассито. на кевалан̃ча на дассито, атха кхо та̄сам̣ сабха̄гасӣма̄нам̣ руккха̄дисамбандхепи доса̄бха̄вопи па̄л̣иат̣т̣хакатха̄су н̃а̄пито ева. татха̄ хи па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 138) ‘‘паббатанимиттам̣ па̄са̄н̣анимиттам̣ вананимиттам̣ руккханимитта’’нтиа̄дина̄ вад̣д̣ханаканимитта̄ни анун̃н̃а̄та̄ни, тена несам̣ руккха̄динимитта̄нам̣ вад̣д̣хане баддхасӣмага̄масӣма̄нам̣ сан̇карадоса̄бха̄во н̃а̄питова хоти, двиннам̣ пана баддхасӣма̄нам̣ ӣдисо самбандхо на ват̣т̣ати. вуттан̃хи ‘‘екаруккхопи двиннам̣ сӣма̄нам̣ нимиттам̣ хоти, со пана вад̣д̣ханто сӣмасан̇карам̣ кароти, тасма̄ на ка̄таббо’’ти. ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тийоджанапарамам̣ сӣмам̣ бандхиту’’нти (маха̄ва. 140) вачанатопи ча̄йам̣ н̃а̄пито. тийоджанапарама̄йа хи сӣма̄йа саманта̄ парийантесу руккхалата̄гумба̄дӣхи баддхага̄масӣма̄нам̣ нийамена ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбандхасса самбхавато ‘‘ӣдисам̣ самбандхам̣ вина̄сетва̄ва сӣма̄ самманнитабба̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йампи на вуттам̣.

йади четтха руккха̄дисамбандхена каммавипатти бхавеййа, авассамева ваттаббам̣ сийа̄. випаттипариха̄раттхан̃хи а̄чарийа̄ нира̄сан̇кат̣т̣ха̄несупи ‘‘бхиттим̣ акиттетва̄’’тиа̄дина̄ сиддхамеваттхам̣ пунаппунам̣ авочум̣, идха пана ‘‘ванамаджджхе виха̄рам̣ каронти, ванам̣ на киттетабба’’нтиа̄дина̄ руккхалата̄дӣхи нирантаре ванамаджджхепи сӣма̄бандханамавочум̣. татха̄ тхамбха̄нам̣ упари катапа̄са̄да̄дӣсу хет̣т̣ха̄ тхамбха̄дӣхи ека̄баддхесу упариматала̄дӣсу сӣма̄бандханам̣ бахудха̄ вуттам̣, тасма̄ баддхасӣмага̄масӣма̄нам̣ руккха̄дисамбандхо техи мукхатова вихито, апича га̄масӣма̄нампи па̄т̣еккам̣ баддхасӣма̄садисата̄йа ека̄йа га̄масӣма̄йа каммам̣ каронтехи даббатин̣аматтенапи самбандха̄ га̄мантарапарампара̄ аран̃н̃анадӣсамудда̄ ча содхетабба̄ти сакалам̣ дӣпам̣ содхетва̄ва ка̄таббам̣ сийа̄. евам̣ пана асодхетва̄ пат̣хамамаха̄сан̇гӣтика̄лато пабхути ката̄нам̣ упасампада̄дикамма̄нам̣ сӣма̄саммутӣнан̃ча випаджджанато саббесампи бхиккхӯнам̣ анупасампаннасан̇ка̄пасан̇го ча дуннива̄ро хоти, на четам̣ йуттам̣, тасма̄ вуттанайена висабха̄гасӣма̄намева руккха̄дисамбандхадосо, на баддхасӣмага̄масӣма̄дӣнам̣ сабха̄гасӣма̄нанти гахетаббам̣.

маха̄сӣма̄содханасса дуккарата̄йа кхан̣д̣асӣма̄йамева йебхуййена сан̇гхакаммакаран̣анти а̄ха ‘‘сӣмама̄л̣аке’’тиа̄ди. маха̄сан̇гхасаннипа̄тесу пана кхан̣д̣асӣма̄йа аппахонаката̄йа маха̄сӣма̄йа камме карийама̄непи айам̣ найо гахетаббова. уккхипа̄петва̄ти имина̄ ка̄йапат̣ибаддхена сӣмам̣ пхусантопи сӣмат̣т̣хова хотӣти дассети. пуриманайепӣти кхан̣д̣асӣмато маха̄сӣмам̣ павит̣т̣хаса̄кха̄найепи. сӣмат̣т̣харуккхаса̄кха̄йа нисинно сӣмат̣т̣хова хотӣти а̄ха ‘хаттхапа̄самева а̄нетаббо’’ти. еттха ча ‘‘руккхаса̄кха̄дӣхи ан̃н̃аман̃н̃асамбандха̄су ета̄су кхан̣д̣асӣма̄йа тайо бхиккхӯ, маха̄сӣма̄йа двети евам̣ двӣсу сӣма̄су сӣмантарикам̣ апхуситва̄, хаттхапа̄сан̃ча авиджахитва̄ т̣хитехи пан̃чахи бхиккхӯхи упасампада̄ди каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣ’’ти кечи ваданти, там̣ на йуттам̣ ‘‘на̄на̄сӣма̄йам̣ т̣хитачатуттхо каммам̣ кареййа, акаммам̣ на ча каран̣ӣйа’’нтиа̄дивачанато (маха̄ва. 389). теневеттха̄пи маха̄сӣмам̣ содхетва̄ ма̄л̣акасӣма̄йамева каммакаран̣ам̣ вихитам̣. ан̃н̃атха̄ бхиннасӣмат̣т̣хата̄йа татрат̣т̣хасса ган̣апӯракатта̄бха̄ва̄ каммакопова хотӣти.

йади евам̣ катхам̣ чхандапа̄рисуддхиа̄харан̣авасена маха̄сӣма̄содхананти? тампи винайан̃н̃ӯ на иччханти, хаттхапа̄са̄найанабахисӣмакаран̣авасена панеттха содханам̣ иччханти, диннассапи чхандасса ана̄гаманена маха̄сӣмат̣т̣хо каммам̣ копетӣти. йади часса чханда̄ди на̄гаччхати, катхам̣ со каммам̣ копессатӣти? двиннам̣ висабха̄гасӣма̄нам̣ самбандхадосато, со ча самбандхадосо ат̣т̣хакатха̄вачанаппама̄н̣ато. на хи винайе саббаттха йутти сакка̄ н̃а̄тум̣ буддхагочаратта̄ти ведитаббам̣. кечи пана ‘‘саче двепи сӣма̄йо пӯретва̄ нирантарам̣ т̣хитесу бхиккхӯсу каммам̣ каронтесу ека̄йа ева сӣма̄йа ган̣о ча упасампада̄пеккхо ча анусса̄вако ча екато тит̣т̣хати, каммам̣ сукатамева хоти. саче пана камма̄рахо ва̄ анусса̄вако ва̄ сӣмантарат̣т̣хо хоти, каммам̣ випаджджатӣ’’ти ваданти, тан̃ча баддхасӣмага̄масӣма̄дисабха̄гасӣма̄су ева йуджджати. йа̄су ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхесупи досо наттхи, йа̄су пана аттхи, на та̄су, висабха̄гасӣма̄су руккха̄дисамбандхе сати екаттха т̣хито итарат̣т̣ха̄нам̣ каммам̣ копети ева ат̣т̣хакатха̄йа са̄ман̃н̃ато содханасса вуттатта̄ти амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣.

са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.138) ‘‘уккхипа̄петва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти кхан̣д̣асӣма̄йа анто т̣хитатта̄ руккхасса таттха т̣хито хаттхапа̄самева а̄нетабботи уккхипа̄петва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вуттам̣. ваджирабуддхит̣ӣка̄йам̣ (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 138) пана ‘‘уккхипа̄петва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати, касма̄? анто т̣хитатта̄. руккхасса хи хет̣т̣ха̄ патхавӣгатам̣ мӯлам̣ кхан̣д̣асӣма̄йева хоти. аббоха̄рикам̣ ва̄ти апаре. ‘маджджхе пана чхинне маха̄сӣма̄йа т̣хитам̣ мӯлам̣ маха̄сӣмамева бхаджати, кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хитам̣ кхан̣д̣асӣмамева бхаджати тада̄йаттапатхавӣа̄дӣхи ануггахитатта̄’ти ча вуттам̣. ‘сӣма̄йа паччха̄ ут̣т̣хитаруккхе нисӣдитва̄ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати паччха̄ сӣма̄йам̣ катагехе вийа̄’ти ватва̄ ‘бандханака̄ле т̣хите руккхе нисӣдитва̄ ка̄тум̣ на ват̣т̣ати упарисӣма̄йа агаманато’ти ка̄ран̣ам̣ ваданти. евам̣ сати бандханака̄ле пуна а̄рохан̣ам̣ на̄ма наттхи, бандхитака̄ле ева а̄рохатӣти а̄паджджати паччха̄ ут̣т̣хитаруккхо пана таппат̣ибаддхатта̄ сӣма̄сан̇кхамева гато. евам̣ пуббе ут̣т̣хитаруккхопӣти гахетаббам̣. ‘‘йам̣ кин̃чӣ’’ти вачанато тин̣а̄дипи сан̇гахитам̣, маха̄тхера̄пи тин̣ам̣ содхетва̄ва каронтӣ’’ти вуттам̣.

на отаратӣти пан̣авасан̣т̣ха̄напаббата̄дӣсу хет̣т̣ха̄ пама̄н̣арахитам̣ т̣ха̄нам̣ на отарати. кин̃ча̄пи панеттха баджджхама̄наккхан̣е уддхампи пама̄н̣арахитапаббата̄ди на̄рохати, татха̄пи там̣ паччха̄ сӣмат̣т̣хата̄йа сӣма̄ хоти. хет̣т̣ха̄ пан̣авасан̣т̣ха̄на̄ди пана упари баддха̄йапи сӣма̄йа сӣмасан̇кхам̣ на гаччхати, тассева васена ‘‘на отаратӣ’’ти вуттам̣, итаратха̄ орохан̣а̄рохан̣а̄нам̣ са̄дха̄ран̣авасена ‘‘на отаратӣ’’тиа̄дина̄ ваттаббато. джа̄там̣ йам̣ кин̃чӣти нит̣т̣хитасӣма̄йа упари джа̄там̣ виджджама̄нам̣ пуббе т̣хитам̣ паччха̄ сан̃джа̄там̣ павит̣т̣хан̃ча йам̣ кин̃чи савин̃н̃а̄н̣ака̄вин̃н̃а̄н̣акам̣ саббампӣти аттхо. антосӣма̄йа хи хаттхиккхандха̄дисавин̃н̃а̄н̣акесу нисиннопи бхиккху сӣмат̣т̣хова хоти. баддха̄йа сӣма̄йа̄ти идан̃ча пакаран̣авасена упалаккхан̣ато вуттам̣. абаддхасӣма̄супи сабба̄су т̣хитам̣ там̣ сӣма̄сан̇кхамева гаччхати. екасамбандхена гатанти руккхалата̄дитатраджа̄тамевасандха̄йа вуттам̣. та̄дисан̃хи ‘‘ито гата’’нти ваттаббатам̣ арахати.

йам̣ пана ‘‘ито гата’’нти ва̄ ‘‘тато а̄гата’’нти ва̄ ваттум̣ асаккун̣еййам̣ убхосу баддхасӣмага̄масӣма̄су удакуккхепанадӣа̄дӣсу ча тирийам̣ патитараджджудан̣д̣а̄ди, таттха ким̣ ка̄таббанти? еттха пана ‘‘баддхасӣма̄йа патит̣т̣хитабха̄го баддхасӣма̄, га̄масӣма̄йа патит̣т̣хитабха̄го га̄масӣма̄ тадубхайасӣмат̣т̣хапаббата̄ди вийа, баддхасӣмато ут̣т̣хитават̣аруккхасса па̄рохе, га̄масӣма̄йа га̄масӣмато ут̣т̣хитават̣аруккхасса па̄рохе ча баддхасӣма̄йа патит̣т̣хитепи есева найо. мӯле патит̣т̣хитака̄лато пат̣т̣ха̄йа хи ‘ито гатам̣, тато а̄гата’нти ваттум̣ асаккун̣еййато со бха̄го йатха̄павит̣т̣хасӣмат̣т̣хасан̇кхамева гаччхати. тесам̣ руккхапа̄роха̄нам̣ антара̄ пана а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄ бхӯмийам̣ сӣма̄париччхедаппама̄н̣ена тадубхайасӣма̄ хотӣ’’ти кечи ваданти. йасма̄ панасса̄ са̄кха̄йа па̄рохо павит̣т̣хасӣма̄йа патхавийам̣ мӯлехи патит̣т̣хахитва̄пи йа̄ва са̄кхам̣ вина̄ т̣ха̄тум̣ на саккоти, та̄ва мӯласӣмат̣т̣хатам̣ на виджахати. йада̄ пана сан̣т̣ха̄тум̣ саккоти, тада̄пи па̄рохаматтамева павит̣т̣хасӣматам̣ самупети, тасма̄ саббопи а̄ка̄сат̣т̣хаса̄кха̄бха̄го пуримасӣмат̣т̣хатам̣ на виджахати тато а̄гатабха̄гасса авиджахитатта̄ти амха̄кам̣ кханти. удакуккхепанадӣа̄дӣсупи есева найо. таттха ча висабха̄гасӣма̄йа ева павит̣т̣хе сакаласӣма̄содханам̣, сабха̄га̄йа павит̣т̣хе пхуситва̄ т̣хитаматтабхиккхусодханан̃ча саббам̣ пуббе вуттанайамева.

164. еттха ча надӣпа̄расӣма̄катха̄йа па̄райатӣти аджджхоттхарати. надийа̄ убхосу тӣресу патит̣т̣хахама̄на̄ сӣма̄ надӣаджджхоттхара̄ на̄ма хотӣти а̄ха ‘‘надим̣ аджджхоттхарама̄на’’нти. антонадийан̃хи сӣма̄ на отарати. надӣлаккхан̣е пана асати отарати. са̄ ча тада̄ надӣпа̄расӣма̄ на хотӣти а̄ха ‘‘надийа̄ лаккхан̣ам̣ надӣнимитте вуттанайамева̄’’ти. асса̄ти бхавеййа. авассам̣ лаббханеййа̄ пана дхувана̄ва̄ва хотӣти самбандхо. на на̄ва̄йа̄ти имина̄ на̄вам̣ вина̄пи сӣма̄ баддха̄ субаддха̄ ева хоти, а̄паттипариха̄раттха̄ на̄ва̄ти дассети.

руккхасан̇гха̄т̣амайоти анекаруккхе екато гхат̣етва̄ катасету. руккхам̣ чхиндитва̄ катоти па̄т̣хасесо. ‘‘саббанимитта̄нам̣ анто т̣хитабхиккхӯ хаттхапа̄се катва̄ти идам̣ убхиннам̣ тӣра̄нам̣ екага̄макхеттабха̄вам̣ сандха̄йа вуттам̣. паббатасан̣т̣ха̄на̄ти екато уггатадӣпасикхаратта̄ самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттам̣.

165. сӣма̄самӯханакатха̄йам̣ соти бхиккхунисан̇гхо. двепӣти две сама̄насам̣ва̄саавиппава̄сасӣма̄йо. авиппава̄сасӣма̄ти маха̄сӣмам̣ сандха̄йа вадати. таттхева йебхуййена авиппава̄са̄ти. авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пӣти идам̣ маха̄сӣма̄йа виджджама̄на̄виджджама̄наттам̣, тасса̄ ба̄хирапариччхедан̃ча аджа̄нанта̄нам̣ васена вуттам̣. евам̣ аджа̄нантехипи антосӣма̄йа т̣хатва̄ каммава̄ча̄йа ката̄йа са̄ сӣма̄ самӯхата̄ва хотӣти а̄ха ‘‘самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’’ти. нира̄сан̇кат̣т̣ха̄нети кхан̣д̣асӣма̄рахитат̣т̣ха̄не. идан̃ча маха̄сӣма̄йа виджджама̄на̄йапи каммакаран̣асукхаттхам̣ кхан̣д̣асӣма̄ иччхита̄ти там̣ четийан̇ган̣а̄дибахусаннипа̄тат̣т̣ха̄не на бандхатӣти вуттам̣. таттха̄пи са̄ баддха̄ субаддха̄ ева маха̄сӣма̄ вийа. пат̣ибандхитум̣ пана на саккхиссантева̄ти идам̣ кхан̣д̣асӣма̄йа асамӯхататта̄, тасса̄ авиджджама̄наттасса аджа̄нанато ча маха̄сӣма̄бандханам̣ сандха̄йа вуттам̣. кхан̣д̣асӣма̄ пана нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не бандхитум̣ саккхиссантева. сӣма̄самбхедам̣ катва̄ти кхан̣д̣асӣма̄йа виджджама̄напаккхе сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхаран̣асамбхедам̣ катва̄ авиджджама̄напаккхепи самбхедасан̇ка̄йа аниваттанена самбхедасан̇кам̣ катва̄. авиха̄рам̣ кареййунти сан̇гхакамма̄на̄рахам̣ кареййум̣. пуббе хи четийан̇ган̣а̄динира̄сан̇кат̣т̣ха̄не каммам̣ ка̄тум̣ сакка̄, ида̄ни тампи вина̄ситанти адхиппа̄йо. на самӯханитабба̄ти кхан̣д̣асӣмам̣ аджа̄нантехи на самӯханитабба̄. убхопи на джа̄нантӣти убхиннам̣ падесанийамам̣ ва̄ та̄сам̣ двиннампи ва̄ ан̃н̃атара̄йа ва̄ виджджама̄натам̣ ва̄ авиджджама̄натам̣ ва̄ на джа̄нанти, саббаттха сан̇ка̄ ева хоти. нева самӯханитум̣, на бандхитум̣ саккхиссантӣти идам̣ нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ самӯханитум̣ сакконта̄пи маха̄сӣмам̣ пат̣ибандхитум̣ на саккхиссантӣти имаматтхам̣ сандха̄йа вуттам̣. на ча сакка̄…пе… каммава̄ча̄ ка̄тунти идам̣ сӣма̄бандханакаммава̄чам̣ сандха̄йа вуттам̣. тасма̄ти йасма̄ бандхитум̣ на сакка̄, тасма̄ на самӯханитабба̄ти аттхо.

кечи пана ‘‘ӣдисесупи виха̄ресу чхапан̃чаматте бхиккхӯ гахетва̄ виха̄ракот̣ито пат̣т̣ха̄йа виха̄рапариккхепасса анто ча бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄те саббаттха ман̃чаппама̄н̣е ока̄се нирантарам̣ т̣хатва̄ пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣмам̣, тато сама̄насам̣ва̄сакасӣман̃ча самӯхананавасена сӣма̄йа самуггха̄те кате тасмим̣ виха̄ре кхан̣д̣асӣма̄йа, маха̄сӣма̄йа ва̄ т̣хитавиджджама̄натте сати авассам̣ екасмим̣ ман̃чат̣т̣ха̄не та̄сам̣ маджджхагата̄ те бхиккхӯ та̄ самӯханеййум̣, тато га̄масӣма̄ ева авасиссеййа. на хеттха сӣма̄йа, таппариччхедасса ва̄ джа̄нанам̣ ан̇гам̣. сӣма̄йа пана антот̣ха̄нам̣ ‘самӯханисса̄ма̄’ти каммава̄ча̄каран̣ан̃четтха ан̇гам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’ти евам̣ маха̄сӣма̄йа париччхедасса аджа̄нанепи самӯхананасса вуттатта̄ га̄масӣма̄йа ева ча авасит̣т̣ха̄йа таттха йатха̄ручи дувидхампи сӣмам̣ бандхитун̃чева упасампада̄дикаммам̣ ка̄тун̃ча ват̣т̣атӣ’’ти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа диссати, вӣмам̣ситва̄ гахетаббанти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) а̄гато виниччхайо. са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.144) пана ‘‘авиппава̄сасӣма̄ на самӯхантабба̄ти маха̄сӣмам̣ сандха̄йа вадати. нира̄сан̇кат̣т̣ха̄несу т̣хатва̄ти четийан̇ган̣а̄дӣнам̣ кхан̣д̣асӣма̄йа анока̄сатта̄ вуттам̣. кхан̣д̣асӣман̃хи бандханта̄ та̄дисам̣ т̣ха̄нам̣ паха̄йа ан̃н̃асмим̣ вивитте ока̄се бандханти. аппева на̄ма самӯханитум̣ саккхиссантӣти авиппава̄сасӣмам̣йева самӯханитум̣ саккхиссанти, на кхан̣д̣асӣмам̣. пат̣ибандхитум̣ пана на саккхиссантева̄ти кхан̣д̣асӣма̄йам̣ ан̃н̃а̄татта̄ на саккхиссанти. на самӯханитабба̄ти кхан̣д̣асӣмам̣ аджа̄нантехи на самӯханитабба̄’’ти вуттам̣.

166. евам̣ баддхасӣма̄виниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни абаддхасӣма̄виниччхайам̣ дассетум̣ ‘‘абаддхасӣма̄ пана̄’’ти а̄ха. са̄ кативидха̄ти а̄ха ‘‘га̄масӣма̄ саттаббхантарасӣма̄ удакуккхепасӣма̄ти тивидха̄’’ти. па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 147) ‘‘асаммата̄йа, бхиккхаве, сӣма̄йа̄’’тиа̄дина̄ га̄масӣма̄ ева баддхасӣма̄йа кхеттам̣ аран̃н̃анадӣа̄дайо вийа саттаббхантараудакуккхепа̄дӣнам̣, са̄ ча га̄масӣма̄ баддхасӣма̄йа рахитат̣т̣ха̄не сайамева сама̄насам̣ва̄са̄ хотӣти дассети. ‘‘йа̄ тасса га̄масса га̄масӣма̄’’ти еттха га̄мапариккхепасса анто ча бахи ча кхеттаваттхуаран̃н̃апаббата̄дикам̣ саббам̣ га̄маккхеттам̣ сандха̄йа ‘‘га̄масса̄’’ти вуттам̣, на антарагхарамева, тасма̄ тасса сакаласса га̄маккхеттасса самбандханӣйа̄ га̄масӣма̄ти еваматтхо гахетаббо. йо хи со антарагхаракхетта̄дӣсу анекесу бхӯмибха̄гесу ‘‘га̄мо’’ти екаттена локаджанехи пан̃н̃атто га̄мавоха̄ро, сова идха ‘‘га̄масӣма̄’’типи вуччатӣти адхиппа̄йо. га̄мо ева хи га̄масӣма̄. имина̄ва найена упари аран̃н̃ам̣ надӣ самуддо джа̄тассароти, евам̣ тесу тесу бхӯмиппадесесу екаттена локаджанапан̃н̃атта̄намева аран̃н̃а̄дӣнам̣ аран̃н̃асӣма̄дибха̄во ведитаббо, локе пана га̄масӣма̄дивоха̄ро га̄ма̄дӣнам̣ марийа̄да̄йамева ваттум̣ ват̣т̣ати, на га̄маккхетта̄дӣсу саббаттха. са̄сане пана те га̄ма̄дайо итараниваттиаттхена сайамева аттано марийа̄да̄ти катва̄ га̄мо ева га̄масӣма̄, аран̃н̃амева аран̃н̃асӣма̄, самуддо ева самуддасӣма̄ти сӣма̄воха̄рена вутта̄ти ведитаббо. па̄л̣ийам̣ нигамасса ва̄ти идам̣ га̄масӣмаппабхедам̣ упалаккхан̣авасена дассетум̣ вуттам̣. тена̄ха ‘‘нагарампи гахитамева̄’’ти.

балим̣ лабхантӣти идам̣ йебхуййавасена вуттам̣. ‘‘айам̣ га̄мо еттако карӣсабха̄го’’тиа̄дина̄ пана ра̄джапан̣н̣есу а̄ропитесу бхӯмибха̄гесу йасмим̣ йасмим̣ тал̣а̄кама̄тика̄суса̄напаббата̄дике падесе балим̣ на ган̣ханти, сопи га̄масӣма̄ ева. ра̄джа̄дӣхи париччхиннабхӯмибха̄го хи саббова т̣хапетва̄ надӣлон̣иджа̄тассаре га̄масӣма̄ти ведитабба̄. тена̄ха ‘‘париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи детӣ’’ти. саче пана таттха ра̄джа̄ кан̃чи падесам̣ га̄мантарена йоджети, со павит̣т̣хага̄масӣматам̣ ева бхаджати. надӣджа̄тассаре вина̄сетва̄ тал̣а̄ка̄дибха̄вам̣ ва̄ пӯретва̄ кхетта̄дибха̄вам̣ ва̄ па̄питесупи есева найо.

йе пана га̄ма̄ ра̄джачора̄дибхайапӣл̣итехи мануссехи чхад̣д̣ита̄ чирампи нимманусса̄ тит̣т̣ханти, саманта̄ пана га̄ма̄ санти, тепи па̄т̣еккам̣ га̄масӣма̄ва. тесу хи ра̄джа̄но самантага̄мава̄сӣхи каса̄петва̄ ва̄ йехи кехичи каситат̣т̣ха̄нам̣ ликхитва̄ ва̄ балим̣ ган̣ханти, ан̃н̃ена ва̄ га̄мена екӣбха̄вам̣ упаненти, йе пана га̄ма̄ ра̄джӯхипи париччатта̄ га̄макхетта̄нантарика̄ маха̄аран̃н̃ена екӣбхӯта̄, те ага̄мака̄ран̃н̃асӣматам̣ па̄пун̣анти, пурима̄ га̄масӣма̄ винассати, ра̄джа̄но пана екасмим̣ аран̃н̃а̄дипадесе махантам̣ га̄мам̣ катва̄ анекасахасса̄ни кула̄ни ва̄са̄петва̄ таттха ва̄сӣнам̣ бхогага̄ма̄ти саманта̄ бхӯтага̄ме париччхиндитва̄ денти, пура̄н̣ана̄мам̣ пана париччхедан̃ча на вина̄сенти, тепи паччекам̣ га̄масӣма̄ ева, етта̄вата̄ пуримага̄масӣматам̣ на виджаханти. са̄ ча итара̄ ча̄тиа̄ди ‘‘сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’ти па̄л̣ипадасса (маха̄ва. 143) адхиппа̄йавиваран̣ам̣. таттха хи са̄ ча ра̄джиччха̄васена париваттетва̄ самуппанна̄ абхинава̄, итара̄ ча апариватта̄ пакатига̄масӣма̄ йатха̄ баддхасӣма̄йа саббам̣ сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, евамета̄пи саббакамма̄рахата̄садисена баддхасӣма̄садиса̄ сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти адхиппа̄йо. са̄ман̃н̃ато ‘‘баддхасӣма̄садиса̄’’ти вутте тичӣвара̄виппава̄сасӣмам̣ баддхасӣмам̣ ева ман̃н̃антӣти там̣садисата̄ниваттанамукхена упарисаттаббхантарасӣма̄йа там̣садисата̄пи аттхӣти дассананайасса идхева пасан̇гам̣ дассетум̣ ‘‘кевала’’нтиа̄ди вуттам̣.

вин̃джха̄т̣ависадисе аран̃н̃ети йаттха ‘‘асукага̄масса идам̣ кхетта’’нти га̄мавоха̄ро наттхи, йаттха ча нева касанти на вапанти, та̄дисе аран̃н̃е. маччхабандха̄нам̣ агаманапатха̄ нимманусса̄ва̄са̄ самуддантарадӣпака̄пи еттхева сан̇гайханти. йам̣ йан̃хи ага̄маккхеттабхӯтам̣ надӣсамуддаджа̄тассаравирахитападесам̣, там̣ саббам̣ аран̃н̃асӣма̄ти ведитаббам̣. са̄ ча саттаббхантарасӣмам̣ вина̄ сайамева сама̄насам̣ва̄са̄ баддхасӣма̄садиса̄, надӣа̄дисӣма̄су вийа саббаметтха сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати. надӣсамуддаджа̄тассара̄нам̣ та̄ва ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘аттано сабха̄венева баддхасӣма̄садиса̄’’тиа̄дина̄ вуттатта̄ сӣмата̄ сиддха̄. аран̃н̃асса пана сӣмата̄ катханти? саттаббхантарасӣма̄нуджа̄нанасутта̄диса̄маттхийато. йатха̄ хи га̄масӣма̄йа ваггакаммапариха̄раттхам̣ бахӯ баддхасӣма̄йо анун̃н̃а̄та̄, та̄сан̃ча двиннам̣ антара̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ асамбхедаттхам̣ сӣмантарика̄ анун̃н̃а̄та̄, евамидха аран̃н̃епи саттаббхантарасӣма̄. та̄сан̃ча двиннам̣ антара̄пи сӣмантарика̄йа па̄л̣иат̣т̣хакатха̄су видха̄наса̄маттхийато аран̃н̃ассапи сабха̄венева надӣа̄дӣнам̣ вийа сӣмабха̄во таттха ваггакаммапариха̄раттхамева саттаббхантарасӣма̄йа анун̃н̃а̄татта̄ва сиддхоти ведитаббам̣. таттха сӣма̄йамева хи т̣хита̄ сӣмат̣т̣ха̄нам̣ ваггакаммам̣ каронти, на асӣма̄йам̣ а̄ка̄се т̣хита̄ вийа а̄ка̄сат̣т̣ха̄нам̣. евамева хи са̄маттхийам̣ гахетва̄ ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 147) пат̣иккхиттабаддхасӣма̄нампи надӣсамуддаджа̄тассара̄нам̣ аттано сабха̄венева сӣмабха̄во ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) вуттоти гахетаббо.

атхасса т̣хитока̄сатоти тасса бхиккхусса т̣хитока̄сато. сачепи хи бхиккхусахассам̣ тит̣т̣хати, тасса т̣хитока̄сасса ба̄хирантато пат̣т̣ха̄йа бхиккхӯнам̣ ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа уппанна̄йа та̄йа саха сайамева уппанна̄ саттаббхантарасӣма̄ сама̄насам̣ва̄сака̄ти адхиппа̄йо. йаттха пана кхуддаке аран̃н̃е махантехи бхиккхӯхи парипун̣н̣ата̄йа ваггакаммасан̇ка̄бха̄вена саттаббхантарасӣма̄пеккха̄ наттхи, таттха саттаббхантарасӣма̄ на уппаджджати. кевала̄ран̃н̃асӣма̄йамева, таттха сан̇гхена каммам̣ ка̄таббам̣. надӣа̄дӣсупи есева найо. ваккхати хи ‘‘саче надӣ на̄тидӣгха̄ хоти, пабхавато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва мукхадва̄ра̄ саббаттха сан̇гхо нисӣдати, удакуккхепасӣма̄йа каммам̣ наттхӣ’’тиа̄ди (ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 167), имина̄ ева ча вачанена ваггакаммапариха̄раттхам̣ сӣма̄пеккха̄йа сати ева удакуккхепасаттаббхантарасӣма̄ уппаджджанти, на̄сатӣти дат̣т̣хаббам̣.

кечи пана ‘‘саманта̄ аббхантарам̣ минитва̄ париччхедакаран̣енева сӣма̄ сан̃джа̄йати, на сайамева̄’’ти ваданти, там̣ на гахетаббам̣. йади хи аббхантарапариччхедакаран̣аппака̄рена сӣма̄ уппаджджеййа, абаддхасӣма̄ва на сийа̄ бхиккхӯнам̣ кирийа̄пака̄расиддхито. апича вад̣д̣хакихаттха̄нам̣ пакатихаттха̄нан̃ча локе анекавидхатта̄, винайе ‘‘ӣдисам̣ хаттхапама̄н̣а’’нти авуттатта̄ ча ‘‘йена кеначи мините бхагавата̄ анун̃н̃а̄тена ну кхо хаттхена минитам̣, на ну кхо’’ти сӣма̄йа випаттисан̇ка̄ бхавеййа, минантехи ча ануматтампи ӯнамадхикамакатва̄ минитум̣ асаккун̣еййата̄йа випатти ева сийа̄, парисавасена ча̄йам̣ вад̣д̣хама̄на̄ тесам̣ минанена вад̣д̣хати, ха̄йати ва̄. сан̇гхе ча каммам̣ катва̄ гате айам̣ бхиккхӯнам̣ пайогена самуппанна̄ сӣма̄ тесам̣ пайогена вигаччхати на вигаччхати ча, катхам̣ баддхасӣма̄ вийа йа̄ва са̄санантарадха̄на̄ на тит̣т̣хеййа, т̣хитийа̄ ча пура̄н̣авиха̄ресу вийа сакалепи висум̣ аран̃н̃е катасӣма̄ самбхедасан̇ка̄ на бхавеййа, тасма̄ сӣма̄пеккха̄йа ева самуппаджджати, таббигамена вигаччхатӣти гахетаббам̣. йатха̄ четтха, евам̣ удакуккхепасӣма̄йампи надӣа̄дӣсупи.

таттха̄пи хи маджджхимапурисо на пан̃н̃а̄йати, татха̄ саббатха̄мена кхипанам̣, убхайаттхапи ча йассам̣ диса̄йам̣ саттаббхантарасса, удакуккхепасса ва̄ ока̄со наппахоти, таттха катхам̣ минанам̣, кхипанам̣ ва̄ бхавеййа, га̄маккхетта̄дӣсу пависанато акхетте сӣма̄ павит̣т̣ха̄ кинна̄ма сӣма̄ на випаджджеййа. апеккха̄йа сӣмуппаттийам̣ пана йато пахоти, таттха саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ сайамева парипун̣н̣а̄ джа̄йанти. йато пана наппахоти, таттха аттано кхеттаппама̄н̣енева джа̄йанти, на бахи. йам̣ панеттха аббхантараминанаппама̄н̣асса ва̄лука̄дикхипанакаммасса ча дассанам̣, там̣ сайам̣джа̄тасӣма̄нам̣ т̣хитат̣т̣ха̄насса париччхеданаттхам̣ катам̣ га̄мӯпача̄рагхарӯпача̄раджа̄нанаттхам̣ лед̣д̣усуппа̄дикхипанавидха̄надассанам̣ вийа. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. ӯнавӣсативассасиккха̄падаван̣н̣ана̄) ‘‘сӣмам̣ ва̄ самманнати, удакуккхепам̣ ва̄ париччхиндатӣ’’ти вуттам̣. евам̣ катепи тасса париччхедасса йа̄тха̄вато н̃а̄тум̣ асаккун̣еййаттена путхулато н̃атва̄ анто тит̣т̣хантехи нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не т̣ха̄таббам̣, ан̃н̃ам̣ бахи каронтехи атидӯре нира̄сан̇кат̣т̣ха̄не песетаббам̣.

апаре пана ‘‘сӣма̄пеккха̄йа киччам̣ наттхи, маггагамананаха̄на̄диаттхехи екабхиккхусмимпи аран̃н̃е ва̄ надӣа̄дӣсу ва̄ павит̣т̣хе там̣ париккхипитва̄ саттаббхантараудакуккхепасӣма̄ сайамева пабха̄ вийа падӣпасса самуппаджджати. га̄маккхетта̄дӣсу тасмим̣ отин̣н̣аматте вигаччхати. теневеттха двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣ каммам̣ каронта̄нам̣ сӣма̄двайасса антара̄ сӣмантарикам̣ ан̃н̃ам̣ саттаббхантарам̣ удакуккхепан̃ча т̣хапетум̣ анун̃н̃а̄там̣. сӣма̄парийанте хи кеначи каммена песитасса бхиккхуно саманта̄ сан̃джа̄та̄ сӣма̄ итаресам̣ сӣма̄йа пхуситва̄ сӣма̄самбхедам̣ кареййа, со ма̄ хотӯти ва̄, итаратха̄ хаттхачатуран̇гуламатта̄йапеттха сӣмантарика̄йа ануджа̄нитаббато. апича сӣмантарика̄йа т̣хитасса убхайаттха каммакопавачанатопи четам̣ сиджджхати тампи париккхипитва̄ сайамева сан̃джа̄та̄йа сӣма̄йа убхиннампи сӣма̄нам̣, ека̄йа ева ва̄ сан̇карато. итаратха̄ тасса каммакопавачанам̣ на йуджджеййа. вуттан̃хи ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘париччхедаббхантаре хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитопи париччхедато бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копетӣ’ти. кин̃ча ага̄мака̄ран̃н̃е т̣хитасса каммакаран̣иччха̄вирахитассапи бхиккхуно саттаббхантарапариччхинне аббхока̄се чӣваравиппава̄со бхагавата̄ анун̃н̃а̄то, со ча париччхедо сӣма̄, евам̣ апеккхам̣ вина̄ самуппанна̄. теневеттха ‘айам̣ сӣма̄ чӣваравиппава̄сапариха̄рампи лабхатӣ’ти (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) вуттам̣, тасма̄ каммакаран̣иччхам̣ вина̄пи вуттанайена самуппатти гахетабба̄’’ти ваданти. там̣ на йуттам̣ падӣпапабха̄ вийа саббапуггала̄нампи паччекам̣ сӣма̄самбхавена сан̇гхе, ган̣е ва̄ каммам̣ каронте таттха т̣хита̄нам̣ бхиккхӯнам̣ саманта̄ паччекам̣ самуппанна̄нам̣ анекасӣма̄нам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сан̇карадосаппасан̇гато. парисавасена часса̄ вад̣д̣хи ха̄ни ча самбхавати, паччха̄ а̄гата̄нам̣ абхинавасӣмантаруппатти ева, гата̄нам̣ саманта̄ т̣хитасӣма̄вина̄со ча бхавеййа.

па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 147) пана ‘‘саманта̄ саттаббхантара̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄’’тиа̄дина̄ ека̄ ева саттаббхантара̄ удакуккхепа̄ ча анун̃н̃а̄та̄, на чеса̄ сӣма̄ сабха̄вена, ка̄ран̣аса̄маттхийена ва̄ пабха̄ вийа падӣпасса уппаджджати, кинту бхагавато ануджа̄наненева. бхагава̄ ча има̄ ануджа̄нанто бхиккхӯнам̣ ваггакаммапариха̄рена каммакаран̣асукхаттхамева анун̃н̃а̄сӣти катхам̣ наха̄на̄дикиччена павит̣т̣ха̄нампи саманта̄ та̄сам̣ сӣма̄нам̣ самуппатти пайоджана̄бха̄ва̄, пайоджане ча екам̣ ева пайоджананти катхам̣ паччекам̣ бхиккхуган̣ана̄йа анекасӣма̄самуппатти. ‘‘екасӣма̄йа хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ т̣хита̄’’ти (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) хи вуттам̣. йам̣ пана двиннам̣ сӣма̄нам̣ антара̄ таттакапариччхеденева сӣмантарика̄т̣хапанавачанам̣, таттха т̣хита̄нам̣ каммакопавачанан̃ча, тампи има̄сам̣ сӣма̄нам̣ париччхедасса дуббодхата̄йа сӣма̄йа самбхедасан̇кам̣ каммакопасан̇кан̃ча дӯрато парихаритум̣ вуттам̣.

йо ча чӣваравиппава̄саттхам̣ бхагавата̄ аббхока̄се дассито саттаббхантарапариччхедо, со сӣма̄ ева на хоти, кхеттатал̣а̄ка̄дипариччхедо вийа айаметтха еко париччхедова. таттха ча бахӯсу бхиккхӯсу екато т̣хитесу тесам̣ висум̣ висум̣ аттано т̣хитат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа саманта̄ саттаббхантарапариччхедаббхантаре ева чӣварам̣ т̣хапетаббам̣, на парисапарийантато. парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа хи аббхантаре гайхама̄не саттаббхантарапарийоса̄не т̣хапитачӣварам̣ маджджхе т̣хитасса саттаббхантарато бахи хотӣти там̣ арун̣уггамане ниссаггийам̣ сийа̄. сӣма̄ пана парисапарийантатова гахетабба̄. чӣваравиппава̄сапариха̄ропеттха аджджхока̄сапариччхедасса виджджама̄натта̄ вутто, на пана йа̄ва сӣма̄париччхедам̣ лаббхама̄натта̄ маха̄сӣма̄йа авиппава̄сасӣма̄воха̄ро вийа. маха̄сӣма̄йампи хи га̄мага̄мӯпача̄ресу чӣварам̣ ниссаггийам̣ хоти, идха̄пи маджджхе т̣хитасса сӣма̄парийанте ниссаггийам̣ хоти, тасма̄ йатха̄вуттасӣма̄пеккха̄васенева та̄сам̣ саттаббхантараудакуккхепасӣма̄нам̣ уппатти, таббигамена вина̄со ча гахетабботи амха̄кам̣ кханти, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. ан̃н̃о ва̄ пака̄ро ито йуттатаро гавеситаббо.

идха пана ‘‘аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄’’ти евам̣ па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 147), ‘‘вин̃джха̄т̣ависадисе аран̃н̃е саманта̄ саттаббхантара̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йан̃ча (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) руккха̄динирантарепи аран̃н̃е саттаббхантарасӣма̄йа вихитатта̄ аттано ниссайабхӯта̄йа аран̃н̃асӣма̄йа саха етисса̄ руккха̄дисамбандхе доса̄бха̄во, пагева ага̄маке руккхети нисситепи падесе чӣваравиппава̄сасса руккхапариха̄рам̣ вина̄ва аджджхока̄сапариха̄ро ча ануматоти сиддхоти ведитаббам̣.

упача̄раттха̄йа̄ти сӣмантарикаттха̄йа. саттаббхантарато адхикам̣ ват̣т̣ати, ӯнакам̣ пана на ват̣т̣ати ева саттаббхантарапариччхедасса дуббиджа̄натта̄. тасма̄ сан̇гхам̣ вина̄ екенапи бхиккхуна̄ бахи тит̣т̣хантена ан̃н̃ам̣ саттаббхантарам̣ атиккамитва̄ дӯре ева т̣ха̄таббам̣. итаратха̄ каммакопасан̇карато. удакуккхепепи есева найо. тенева ваккхати ‘‘ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти (ви. сан̇га.ат̣т̣ха. 167). идан̃четтха сӣмантарика̄видха̄нам̣ двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ сӣмантарика̄нуджа̄нанасутта̄нуломато сиддханти дат̣т̣хаббам̣. кин̃ча̄пи хи бхагавата̄ нида̄навасена екага̄маниссита̄нам̣ екасабха̄га̄нан̃ча двиннам̣ баддхасӣма̄намева ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедааджджхоттхаран̣адосапариха̄ра̄йа сӣмантарика̄ анун̃н̃а̄та̄, татха̄пи тадануломато екам̣ аран̃н̃асӣмам̣ надӣа̄дисӣман̃ча ниссита̄нам̣ екасабха̄га̄нам̣ двиннам̣ саттаббхантарасӣма̄нампи удакуккхепасӣма̄нампи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣, сӣмантарикам̣ вина̄ абйавадха̄нена т̣ха̄нан̃ча бхагавата̄ анабхиматамева̄ти н̃атва̄ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ идха̄пи сӣмантарика̄видха̄намакам̣су. висабха̄гасӣма̄нампи хи екасӣма̄нисситаттам̣ екасабха̄гаттан̃ча̄ти двӣхан̇гехи саманна̄гаме сати ева сӣмантарикам̣ вина̄ т̣ха̄нам̣ самбхеда̄йа хоти, на̄сатӣти дат̣т̣хаббам̣. сӣмантарикавидха̄наса̄маттхийенева чета̄сам̣ руккха̄дисамбандхопи баддхасӣма̄ вийа ан̃н̃аман̃н̃ам̣ на ват̣т̣атӣти айампи найато дасситова̄ти гахетаббам̣.

167. сабха̄венева̄ти имина̄ га̄масӣма̄ вийа абаддхасӣма̄ти дассети. саббаметтха сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти дассети. йена кеначӣти антамасо сӯкара̄дина̄ саттена. махогхена пана ун̣н̣атат̣т̣ха̄нато ниннат̣т̣ха̄не патантена кхато кхуддако ва̄ маханто ва̄ лаккхан̣айутто ‘‘джа̄тассаро’’твева вуччати. еттхапи кхуддаке удакуккхепакиччам̣ наттхи. самудде пана саббаттха удакуккхепасӣма̄йамева каммам̣ ка̄таббам̣ содхетум̣ дуккаратта̄. пуна таттха̄ти локавоха̄расиддхӣсу ева та̄су надӣа̄дӣсу тӣсу абаддхасӣма̄су пуна ваггакаммапариха̄раттхам̣ са̄санавоха̄расиддха̄йа абаддхасӣма̄йа париччхедам̣ дассентоти адхиппа̄йо. па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 147) ‘‘йам̣ маджджхимасса пурисасса̄’’тиа̄дӣсу удакам̣ уккхипитва̄ кхипӣйати еттха̄ти удакуккхепо, удакасса патанока̄со, тасма̄ удакуккхепа̄, айан̃хеттха падасамбандхавасена аттхо – парисапарийантато пат̣т̣ха̄йа саманта̄ йа̄ва маджджхимасса пурисасса удакуккхепо удакасса патанат̣т̣ха̄нам̣, та̄ва йам̣ там̣ париччхиннат̣т̣ха̄нам̣, айам̣ таттха надӣа̄дӣсу апара̄ сама̄насам̣ва̄са̄ удакуккхепасӣма̄ти.

тасса антоти тасса удакуккхепапариччхиннасса т̣ха̄насса анто. на кевалан̃ча тассева анто, тато бахипи, ‘‘екасса удакуккхепасса анто т̣ха̄тум̣ на ват̣т̣атӣ’’ти вачанам̣ удакуккхепапариччхедасса дуббиджа̄нато каммакопасан̇ка̄ хотӣти. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘париччхедаббхантаре хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитопи париччхедато бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копети, идам̣ саббаат̣т̣хакатха̄су саннит̣т̣ха̄на’’нти вуттам̣. йам̣ панеттха са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.147) ‘‘тасса антохаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито каммам̣ копетӣти имина̄ париччхедато бахи йаттха каттхачи т̣хито каммам̣ на копетӣ’’ти ватва̄ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄вачанампи пат̣иккхипитва̄ ‘‘нева па̄л̣ийам̣ на ат̣т̣хакатха̄йам̣ упалаббхатӣ’’тиа̄ди баху папан̃читам̣, там̣ на сундарам̣ идха ат̣т̣хакатха̄вачанена ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄вачанасса найато сам̣санданато сан̇гхат̣анато. татха̄ хи двиннам̣ удакуккхепапааччхеда̄намантара̄ видаттхичатуран̇гуламаттампи сӣмантарикам̣ ат̣хапетва̄ ‘‘ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарика̄йа т̣хапетаббо, ‘‘тато адхикам̣ ват̣т̣ати ева, ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти евам̣ идхева вуттена имина̄ ат̣т̣хакатха̄вачанена сӣмантарикопача̄ре удакуккхепато ӯнаке т̣хапите сӣма̄йа сӣма̄самбхедато каммакопопи вутто ева. йадаггена ча евам̣ вутто, тадаггена ча таттха екабхиккхуно павесепи сати тасса сӣмат̣т̣хабха̄вато каммакопо вутто ева хоти. ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣ’’ти катханан̃четам̣ удакуккхепапариччхедасса дуббиджа̄нантенапи сӣма̄самбхедасан̇ка̄париха̄раттхам̣ вуттам̣. саттаббхантарасӣма̄намантара̄ таттакапариччхеденева сӣмантарикавидха̄навачанатопи ета̄сам̣ дуббиджа̄напариччхедата̄, таттха ча т̣хита̄нам̣ каммакопасан̇ка̄ сиджджхати. каммакопасан̇кат̣т̣ха̄нампи а̄чарийа̄ дӯрато париха̄раттхам̣ ‘‘каммакопат̣т̣ха̄на’’нти ватва̄ва т̣хапесунти гахетаббам̣.

са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.147) пана – апариччхинна̄йа̄ти баддхасӣма̄васена акатапариччхеда̄йа. йена кеначи кхан̣итва̄ акатоти антамасо тираччха̄ненапи кхан̣итва̄ акато. тасса антохаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хито каммам̣ копетӣти имина̄ париччхедато бахи йаттха каттхачи т̣хито каммам̣ на копетӣти дӣпети. йам̣ пана вуттам̣ ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘париччхедаббхантаре хаттхапа̄сам̣ виджахитва̄ т̣хитопи париччхедато бахи ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копети, идам̣ саббаат̣т̣хакатха̄су саннит̣т̣ха̄на’’нти. таттха ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхедам̣ анатиккамитва̄ т̣хитопи каммам̣ копетӣти идам̣ нева па̄л̣ийам̣, на ат̣т̣хакатха̄йам̣ упалаббхати, йади четам̣ двиннам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣ упосатха̄дикаммакаран̣а̄дхика̄ре вуттатта̄ удакуккхепато бахи ан̃н̃ам̣ удакуккхепам̣ анатиккамитва̄ упосатха̄дикаран̣аттхам̣ т̣хито сан̇гхо сӣма̄самбхедасамбхавато каммам̣ копетӣти имина̄ адхиппа̄йена вуттам̣ сийа̄, евампи йуджджеййа. тенева ма̄тика̄т̣т̣хакатха̄йа лӣнаттхаппака̄санийам̣ (кан̇кха̄. т̣ӣ. нида̄наван̣н̣ана̄) вуттам̣ ‘‘ан̃н̃ам̣ таттакам̣йева париччхеданти дутийам̣ удакуккхепам̣ анатиккантопи копети. касма̄? аттано удакуккхепасӣма̄йа паресам̣ удакуккхепасӣма̄йа аджджхоттхат̣атта̄ сӣма̄самбхедо хоти, тасма̄ копетӣ’’ти. ‘‘идам̣ саббаат̣т̣хакатха̄су саннит̣т̣ха̄на’’нти ча имина̄ва адхиппа̄йена вуттанти гахетаббам̣ сабба̄супи ат̣т̣хакатха̄су сӣма̄самбхедасса аниччхитатта̄. тенева хи ‘‘аттано ча ан̃н̃есан̃ча удакуккхепапариччхедасса антара̄ ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарикаттха̄йа т̣хапетаббо’’ти вуттам̣. ан̃н̃е панеттха ан̃н̃атха̄пи папан̃ченти, там̣ на гахетаббам̣.

саббаттха сан̇гхо нисӣдатӣти хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ нисӣдати. удакуккхепасӣма̄йа каммам̣ наттхӣти йасма̄ саббопи надӣпадесо бхиккхӯхи аджджхоттхат̣о, тасма̄ самантато надийа̄ абха̄ва̄ удакуккхепаппайоджанам̣ наттхи. удакуккхепаппама̄н̣а̄ сӣмантарика̄ сувин̃н̃еййатара̄ хоти, сӣма̄самбхедасан̇ка̄ ча на сийа̄ти са̄мӣчидассанаттхам̣ ‘‘ан̃н̃о удакуккхепо сӣмантарикаттха̄йа т̣хапетаббо’’ти вуттам̣. йаттакена пана сӣма̄самбхедо на хоти, таттакам̣ т̣хапетум̣ ват̣т̣атийева. тенева̄ху пора̄н̣а̄ ‘‘йаттакена сӣма̄самбхедо на хоти, таттакампи т̣хапетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти. ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣти идампи удакуккхепасӣма̄йа парисавасена вад̣д̣ханато сӣма̄самбхедасан̇ка̄ сийа̄ти таннива̄ран̣аттхамева вуттанти вуттам̣.

ваджирабуддхит̣ӣка̄йампи (ваджира. т̣ӣ. маха̄вагга 147) – йам̣ маджджхимасса пурисасса саманта̄ удакуккхепа̄ти пана етисса̄ надийа̄ чатувагга̄дӣнам̣ сан̇гха̄нам̣ висум̣ чатуваггакаран̣ӣйа̄дикаммакаран̣ака̄ле сӣма̄париччхедадассанаттхам̣ вуттам̣ тичӣварена виппава̄са̄виппава̄сапариччхедадассанаттхампи саттаббхантарасӣма̄йа париччхедадассанам̣ вийа̄ти а̄чарийа̄, тасма̄ удакуккхепапариччхеда̄бха̄вепи антонадийам̣ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣. айам̣ пана висесо – таттха на̄ва̄гато че, на̄ва̄йам̣ вуттанайена, саттхагато че, саттхе вуттанайена. со че атирекача̄тума̄санивуттхо че, га̄ме вуттанайена тичӣвара̄виппава̄со ведитаббо. таттха̄пи айам̣ висесо – саче саттхо удакуккхепасса анто хоти, удакуккхепасӣма̄ пама̄н̣анти еке. саттхова пама̄н̣анти а̄чарийа̄. саче панеттха бахӯ бхиккхӯтиа̄димхи кечи адхит̣т̣ха̄нупосатхам̣, кечи ган̣упосатхам̣, кечи сан̇гхупосатханти ваттука̄мата̄йа ‘‘бахӯ сан̇гха̄’’ти аватва̄ ‘‘бхиккхӯ’’ти вуттам̣. ӯнакам̣ пана на ват̣т̣атӣти еттха сӣма̄самбхедасамбхаватоти упатиссаттхеро. т̣хапенте хи ӯнакам̣ на т̣хапетаббам̣, ‘‘ат̣т̣хапетумпи ват̣т̣ати ева̄’’ти вуттанти вуттам̣.

танти сӣмам̣. сӣгхамева атиккаматӣти имина̄ там̣ анатиккамитва̄ анто ева париваттама̄на̄йа ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти дассети. етадаттхамева хи ва̄лика̄дӣхи сӣма̄париччхинданам̣, итаратха̄ бахи париватта̄ ну кхо, но ва̄ти каммакопасан̇ка̄ бхавеййа̄ти. ан̃н̃исса̄ анусса̄вана̄ти кевала̄йа надӣсӣма̄йа анусса̄вана̄. антонадийам̣ джа̄таруккхе ва̄ти удакуккхепапариччхедасса бахи т̣хите руккхе ва̄. бахинадӣтӣрамева хи висабха̄гасӣматта̄ абандхитаббат̣т̣ха̄нам̣, на антонадӣ ниссайаттена сабха̄гатта̄. тенева ‘‘бахинадӣтӣре виха̄расӣма̄йа ва̄’’тиа̄дина̄ тӣрамева абандхитаббат̣т̣ха̄наттена дасситам̣, на пана надӣ. джа̄таруккхепи т̣хитехӣти идам̣ антоудакуккхепат̣т̣хам̣ сандха̄йа вуттам̣. на хи бахиудакуккхепе бхиккхӯнам̣ т̣ха̄тум̣ ват̣т̣ати.

руккхасса̄ти тассева антоудакуккхепат̣т̣хасса руккхасса. сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти йатха̄вуттам̣ виха̄ре баддхасӣмам̣ га̄масӣман̃ча таттха т̣хитабхиккхӯнам̣ хаттхапа̄са̄найанабахисӣмакаран̣авасенева содхетва̄. йатха̄ ча удакуккхепасӣма̄йам̣ каммам̣ каронтехи, евам̣ баддхасӣма̄йам̣ ва̄ га̄масӣма̄йам̣ ва̄ каммам̣ каронтехипи удакуккхепасӣмат̣т̣хе содхетва̄ва ка̄таббам̣. етенева саттаббхантарааран̃н̃асӣма̄хипи саддхим̣ удакуккхепасӣма̄йа, има̄йа ча саддхим̣ та̄сам̣ руккха̄дисамбандхадосопи найато дасситова хоти. имина̄ва найена саттаббхантарасӣма̄йа баддхасӣмага̄масӣма̄хипи саддхим̣, ета̄сан̃ча саттаббхантарасӣма̄йа саддхим̣ самбандхадосо н̃а̄таббо. ат̣т̣хакатха̄йам̣ панетам̣ саббам̣ вуттанайатова сакка̄ вин̃н̃а̄тунти ан̃н̃аман̃н̃а̄санна̄намеветтха дасситам̣.

татридам̣ сутта̄нуломато найаггахан̣амукхам̣ – йатха̄ хи баддхасӣма̄йам̣ саммата̄ баддхасӣма̄ випаттисӣма̄ хотӣти та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхо на ват̣т̣ати, евам̣ надӣа̄дӣсу саммата̄пи баддхасӣма̄ випаттисӣма̄ва хотӣти та̄хипи саддхим̣ тасса̄ руккха̄дисамбандхо на ват̣т̣атӣти сиджджхати. имина̄ найена саттаббхантарасӣма̄йа га̄манадӣа̄дӣхи саддхим̣, удакуккхепасӣма̄йа ча аран̃н̃а̄дӣхи саддхим̣ руккха̄дисамбандхассанават̣т̣анакабха̄во н̃а̄таббо, евамета̄ бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄ баддхасӣмасаттаббхантараудакуккхепасӣма̄ ан̃н̃аман̃н̃ан̃чева аттано ниссайавирахита̄хи итарӣтара̄сам̣ ниссайасӣма̄хи ча руккха̄дисамбандхе сати самбхедадосама̄паджджатӣти сутта̄нуломанайо н̃а̄таббова.

аттано аттано пана ниссайабхӯтага̄ма̄дӣхи саддхим̣ баддхасӣма̄дӣнам̣ тиссаннам̣ уппаттика̄ле бхагавата̄ анун̃н̃а̄тасса самбхедаджджхоттхаран̣асса ануломанато руккха̄дисамбандхопи анун̃н̃а̄това хотӣти дат̣т̣хаббам̣. йади евам̣ удакуккхепабаддхасӣма̄дӣнам̣ антара̄ касма̄ сӣмантарика̄ на вихита̄ти? ниссайабхедасабха̄вабхедехи сайамева бхиннатта̄. еканиссайаекасабха̄ва̄намева хи сӣмантарика̄йа вина̄сам̣ каротӣти вуттова̄йаматтхо. етенева надӣнимиттам̣ катва̄ баддха̄йа сӣма̄йа сан̇гхе каммам̣ каронте надийампи йа̄ва га̄маккхеттам̣ а̄хачча т̣хита̄йа удакуккхепасӣма̄йа ан̃н̃есам̣ каммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти сиддхам̣ хоти. йа̄ панета̄ локавоха̄расиддха̄ га̄ма̄ран̃н̃анадӣсамуддаджа̄тассарасӣма̄ пан̃ча, та̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ руккха̄дисамбандхепи самбхедадосам̣ на̄паджджати татха̄ локавоха̄ра̄бха̄вато. на хи га̄ма̄дайо га̄мантара̄дӣхи надӣа̄дӣхи ча руккха̄дисамбандхаматтена самбхинна̄ти локе вохаранти. локавоха̄расиддха̄нан̃ча локавоха̄ратова самбхедо ва̄ асамбхедо ва̄ гахетаббо, на ан̃н̃атха̄. тенева ат̣т̣хакатха̄йам̣ та̄сам̣ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ каттхачипи самбхеданайо на дассито, са̄санавоха̄расиддхо ева дасситоти.

еттха пана баддхасӣма̄йа та̄ва ‘‘хет̣т̣ха̄ патхавӣсандха̄ракам̣ удакам̣ парийантам̣ катва̄ сӣма̄ гата̄ хотӣ’’тиа̄дина̄ адхобха̄гапариччхедо ат̣т̣хакатха̄йам̣ саббатха̄ дассито, га̄масӣма̄дӣнам̣ пана на дассито. катхамайам̣ джа̄нитабботи? кечи та̄веттха ‘‘га̄масӣма̄дайопи баддхасӣма̄ вийа патхавӣсандха̄ракам̣ удакам̣ а̄хачча тит̣т̣хатӣ’’ти ваданти.

кечи пана там̣ пат̣иккхипитва̄ ‘‘надӣсамуддаджа̄тассарасӣма̄, та̄ва таннисситаудакуккхепасӣма̄ ча патхавийа̄ упаритале хет̣т̣ха̄ ча удакена аджджхоттхаран̣аппадесе ева тит̣т̣ханти, на тато хет̣т̣ха̄ удакасса аджджхоттхаран̣а̄бха̄ва̄. саче пана удакогха̄дина̄ йоджанаппама̄н̣ампи ниннат̣т̣ха̄нам̣ хоти, надӣсӣма̄дайова хонти, на тато хет̣т̣ха̄. тасма̄ надӣа̄дӣнам̣ хет̣т̣ха̄ бахитӣрамукхена уман̇гена, иддхийа̄ ва̄ павит̣т̣хо бхиккху надийам̣ т̣хита̄нам̣ каммам̣ на копети, со пана а̄саннага̄ме бхиккхӯнам̣ каммам̣ копети. саче пана со убхиннам̣ тӣрага̄ма̄нам̣ маджджхе нисинно хоти, убхайага̄мат̣т̣ха̄нам̣ каммам̣ копети. саче пана тӣрам̣ га̄маккхеттам̣ на хоти, ага̄мака̄ран̃н̃амева. таттха пана тӣрадвайепи саттаббхантарасӣмам̣ вина̄ кевала̄йа кхуддака̄ран̃н̃асӣма̄йамева каммам̣ копети. саче саттаббхантарасӣма̄йа каронти, тада̄ йади тесам̣ саттаббхантарасӣма̄йа париччхедо етасса нисиннока̄сасса парато екам̣ саттаббхантарам̣ атиккамитва̄ т̣хито на каммакопо. но че, каммакопо. га̄масӣма̄йам̣ пана антоуман̇ге ва̄ биле ва̄ кхан̣итва̄ ва̄ йаттха пависитум̣ сакка̄, йаттха ва̄ суван̣н̣аман̣иа̄дим̣ кхан̣итва̄ ган̣ханти, гахетум̣ сакка̄ти ва̄ самбха̄вана̄ хоти, таттакам̣ хет̣т̣ха̄пи га̄масӣма̄, таттха иддхийа̄ анто нисиннопи каммам̣ копети. йаттха пана пакатиманусса̄нам̣ павесасамбха̄вана̄пи наттхи, там̣ саббам̣ йа̄ва патхавӣсандха̄ракаудака̄ аран̃н̃асӣма̄ва, на га̄масӣма̄. аран̃н̃асӣма̄йампи есева найо. таттхапи хи йаттаке падесе павесасамбха̄вана̄, таттакамева упаритале аран̃н̃асӣма̄ паваттати. тато пана хет̣т̣ха̄ на аран̃н̃асӣма̄ таттха упариталена саха ека̄ран̃н̃авоха̄ра̄бха̄вато. на хи таттха павит̣т̣хам̣ аран̃н̃ам̣ павит̣т̣хоти вохаранти, тасма̄ татрат̣т̣хо упари аран̃н̃ат̣т̣ха̄нам̣ каммам̣ на копети уман̇ганадийам̣ т̣хито вийа упаринадийам̣ т̣хита̄нам̣. екасмин̃хи чаккава̄л̣е га̄манадӣсамуддаджа̄тассаре мун̃читва̄ тадавасесам̣ аманусса̄ва̄сам̣ девабрахмалокам̣ упа̄да̄йа саббам̣ аран̃н̃амева. ‘га̄ма̄ ва̄ аран̃н̃а̄ ва̄’ти вуттатта̄ хи надӣсамуддаджа̄тассара̄дипи аран̃н̃амева. идха пана надӣа̄дӣнам̣ висум̣ сӣма̄бха̄вена гахитатта̄ тадавасесамева аран̃н̃ам̣ гахетаббам̣. таттха ча йаттаке падесе екам̣ аран̃н̃анти вохаранти, айамека̄ аран̃н̃асӣма̄. индапуран̃хи саббам̣ ека̄ран̃н̃асӣма̄, татха̄ асурайаккхапура̄ди. а̄ка̄сат̣т̣хадевабрахмавима̄на̄ни пана саманта̄ а̄ка̄сапариччхинна̄ни паччекам̣ аран̃н̃асӣма̄ самуддамаджджхе паббатадӣпака̄ вийа. таттха саббаттха саттаббхантарасӣма̄йам̣, аран̃н̃асӣма̄йамева ва̄ каммам̣ ка̄таббам̣, тасма̄ идха̄пи упариаран̃н̃аталена саддхим̣ хет̣т̣ха̄патхавийа̄ ека̄ран̃н̃авоха̄ра̄бха̄ва̄ висум̣ аран̃н̃асӣма̄ти гахетаббам̣. теневеттха га̄манадӣа̄дисӣма̄катха̄йа ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘иддхима̄ бхиккху хет̣т̣ха̄патхавитале т̣хито каммам̣ копетӣ’ти баддхасӣма̄йам̣ дасситанайо на дассито’’ти ваданти.

идан̃чета̄сам̣ га̄масӣма̄дӣнам̣ хет̣т̣ха̄пама̄н̣адассанам̣ сутта̄дивиродха̄бха̄ва̄ йуттам̣ вийа диссати, вӣмам̣ситва̄ гахетаббам̣. евам̣ гахан̣е ча га̄масӣма̄йам̣ саммата̄ баддхасӣма̄ упарига̄масӣмам̣, хет̣т̣ха̄ удакапарийантам̣ аран̃н̃асӣман̃ча аваттхаратӣти тасса̄ аран̃н̃асӣма̄пи кхеттанти сиджджхати. бхагавата̄ ча ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄’’тиа̄дина̄ (маха̄ва. 147) надӣсамуддаджа̄тассара̄ баддхасӣма̄йа акхеттабха̄вена вутта̄, на пана аран̃н̃ам̣, тасма̄ аран̃н̃ампи баддхасӣма̄йа кхеттамева̄ти гахетаббам̣. йади евам̣ касма̄ таттха са̄ на баджджхатӣти? пайоджана̄бха̄ва̄. сӣма̄пеккха̄нантарамева хи саттаббхантарасӣма̄йа самбхавато, тасса̄ ча упари саммата̄йа баддхасӣма̄йа самбхедаджджхоттхаран̣а̄нуломато випаттисӣма̄ ева сийа̄. га̄маккхетте пана т̣хатва̄ ага̄мака̄ран̃н̃екадесампи антокаритва̄ саммата̄ кин̃ча̄пи сусаммата̄ ага̄мака̄ран̃н̃е бхагавата̄ вихита̄йа саттаббхантарасӣма̄йапи аниваттанато, таттха пана каммам̣ ка̄тум̣ павит̣т̣ха̄нампи тато бахи кевала̄ран̃н̃е каронта̄нампи антара̄ тӣн̣и саттаббхантара̄ни т̣хапетабба̄ни. ан̃н̃атха̄ випатти ева сийа̄ти саббатха̄ нираттхакамева ага̄маке аран̃н̃е баддхасӣма̄каран̣анти ведитаббам̣.

антонадийам̣ павит̣т̣хаса̄кха̄йа̄ти надийа̄ патхавӣталам̣ а̄хачча т̣хита̄йа са̄кха̄йапи, пагева ана̄хачча т̣хита̄йа. па̄рохепи есева найо. етена сабха̄ганадӣсӣмам̣ пхуситва̄ т̣хитена висабха̄гасӣма̄самбандхаса̄кха̄дина̄ удакуккхепасӣма̄йа самбандхо на ват̣т̣атӣти дассети. етенева маха̄сӣмам̣ га̄масӣман̃ча пхуситва̄ т̣хитена са̄кха̄дина̄ ма̄л̣акасӣма̄йа самбандхо на ват̣т̣атӣти н̃а̄питоти дат̣т̣хаббо. антонадийам̣йева̄ти сетупа̄да̄нам̣ тӣрат̣т̣хитаттам̣ ниваттети. тена удакуккхепапариччхедато бахинадийам̣ патит̣т̣хитаттепи самбхеда̄бха̄вам̣ дассети. тена̄ха ‘‘бахитӣре патит̣т̣хита̄’’тиа̄ди. йади хи удакуккхепато бахи антонадийампи патит̣т̣хитатте самбхедо бхавеййа, тампи пат̣иккхипитаббам̣ бхавеййа каммакопасса сама̄натта̄, на ча пат̣иккхиттам̣, тасма̄ саббаттха аттано ниссайасӣма̄йа самбхедадосо наттхева̄ти гахетаббам̣.

а̄варан̣ена ва̄ти да̄руа̄дӣни кхан̣итва̄ удаканива̄ран̣ена. кот̣т̣акабандханена ва̄ти маттика̄дӣхи пӯретва̄ катасетубандханена ва̄, убхайена̄пи а̄варан̣амева дассети. ‘‘надим̣ вина̄сетва̄’’ти вуттамеваттхам̣ вибха̄вети ‘‘хет̣т̣ха̄ па̄л̣и баддха̄’’ти, хет̣т̣ха̄ надим̣ а̄варитва̄ па̄л̣и баддха̄ти аттхо. чхад̣д̣итодаканти атириттодакам̣. надим̣ отаритва̄ санданат̣т̣ха̄натоти имина̄ тал̣а̄канадӣнам̣ антара̄ паваттанат̣т̣ха̄не на ват̣т̣атӣти дассети. уппатитва̄ти тӣра̄дибхинданавасена випула̄ хутва̄. виха̄расӣманти баддхасӣмам̣.

агаманапатхети тадахева гантва̄ ниваттитум̣ асаккун̣еййе. аран̃н̃асӣма̄сан̇кхйамева гаччхатӣти локавоха̄расиддхам̣ ага̄мака̄ран̃н̃асӣмам̣ сандха̄йа вадати. таттха̄ти пакатийа̄ маччхабандха̄нам̣ гаманапатхесу дӣпакесу.

там̣ т̣ха̄нанти тесам̣ а̄ва̄т̣а̄дӣнам̣ катат̣т̣ха̄намева, на акатанти аттхо. лон̣ӣти самуддодакасса уппаттивеганинно ма̄тика̄ка̄рена паваттанако.

са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.147) пана – гаччхантийа̄ пана на̄ва̄йа ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти еттха удакуккхепаманатиккамитва̄ париваттама̄на̄йа ка̄тум̣ ват̣т̣атӣти ведитаббам̣. сӣмам̣ ва̄ содхетва̄ти еттха сӣма̄содханам̣ на̄ма га̄масӣма̄дӣсу т̣хита̄нам̣ хаттхапа̄са̄найана̄ди. ‘‘надим̣ вина̄сетва̄ тал̣а̄кам̣ каронтӣ’’ти вуттамеваттхам̣ вибха̄вети ‘‘хет̣т̣ха̄ па̄л̣и баддха̄’’ти, хет̣т̣ха̄ надим̣ а̄варитва̄ па̄л̣и баддха̄ти аттхо. чхад̣д̣итодаканти тал̣а̄караккхан̣аттхам̣ екамантена чхад̣д̣итамудакам̣. деве авассантети дуббут̣т̣хика̄ле васса̄непи деве авассанте. уппатитва̄ти уттаритва̄. га̄манигамасӣмам̣ оттхаритва̄ паваттатӣти вуттаппака̄ре вассака̄ле чатта̄ро ма̄се аббоччхинна̄ паваттати. виха̄расӣманти баддхасӣмам̣ сандха̄йа вадати.

агаманапатхети йаттха тадахева гантва̄ пачча̄гантум̣ на саккоти, та̄дисе падесе. аран̃н̃асӣма̄сан̇кхйамева гаччхатӣти саттаббхантарасӣмам̣ сандха̄йа вадати. тесанти маччхабандха̄нам̣. гаманапарийантасса оратоти гаманапарийантасса оримабха̄ге дӣпакам̣ паббатан̃ча сандха̄йа вуттам̣, на самуддаппадесанти вуттам̣.

самбхиндантӣти йаттха чатӯхи бхиккхӯхи нисӣдитум̣ на сакка̄, таттха тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кесаггаматтампи аттано сӣма̄йа каронта̄ самбхинданти, чатуннампи бхиккхӯнам̣ пахонакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сакалампи антокаронта̄ аджджхоттхарантӣти ведитаббам̣. сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ти ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сиббитва̄ т̣хитамаха̄са̄кхамӯла̄, етена ан̃н̃аман̃н̃асса атиа̄саннатам̣ дӣпети. са̄кха̄йа са̄кхам̣ пхусанта̄пи хи дӯрат̣т̣ха̄пи сийум̣, тато екам̣сато самбхедалаккхан̣ам̣ на дасситам̣ сийа̄ти там̣ дассетум̣ вит̣апаггахан̣ам̣ катам̣. еван̃хи бхиккхӯнам̣ нисӣдитум̣ аппахонакат̣т̣ха̄нам̣ аттано сӣма̄йа антосӣмат̣т̣хам̣ каритва̄ пура̄н̣авиха̄рам̣ каронта̄ сӣма̄йа сӣмам̣ самбхинданти на̄ма, на тато паранти дасситамева хоти. баддха̄ хотӣти пора̄н̣акавиха̄расӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣. там̣ амбанти апарена самайена пура̄н̣авиха̄рапариккхепа̄дӣнам̣ винат̣т̣хатта̄ аджа̄нанта̄нам̣ там̣ пура̄н̣авиха̄расӣма̄йа нимиттабхӯтам̣ амбам̣. аттано сӣма̄йа антосӣмат̣т̣хам̣ каритва̄ пура̄н̣авиха̄расӣмат̣т̣хам̣ джамбум̣ киттетва̄ амбаджамбӯнам̣ антаре йам̣ т̣ха̄нам̣, там̣ аттано сӣма̄йа павесетва̄ баддха̄ти аттхо. еттха ча пура̄н̣асӣма̄йа нимиттабхӯтасса га̄мат̣т̣хасса амбаруккхасса антосӣмат̣т̣ха̄йа джамбуйа̄ саха сам̣сат̣т̣хавит̣апаттепи сӣма̄йа бандханака̄ле випатти ва̄ паччха̄ га̄масӣма̄йа саха самбхедо ва̄ каммавипатти ва̄ на̄хосӣти мукхатова вуттанти ведитаббам̣.

падесанти сан̇гхасса нисӣданаппахонакам̣ падесам̣. сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄тиа̄дина̄ самбхедаджджхоттхаран̣ам̣ катва̄ баддхасӣма̄пи ан̃н̃аман̃н̃ам̣ пхуса̄петва̄ абйавадха̄нена баддхасӣма̄пи асӣма̄ ева̄ти дассети, тасма̄ екадван̇гуламатта̄пи сӣмантарика̄ ват̣т̣ати ева. са̄ пана дуббодха̄ти ат̣т̣хакатха̄су чатуран̇гула̄дика̄ вутта̄ти дат̣т̣хаббам̣. двиннам̣ сӣма̄нанти двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣. нимиттам̣ хотӣти нимиттасса сӣмато ба̄хиратта̄ бандханака̄ле та̄ва самбхедадосо наттхӣти адхиппа̄йо. на кевалан̃ча нимиттакато ева сан̇карам̣ кароти, атха кхо сӣмантарика̄йа т̣хито ан̃н̃опи руккхо кароти ева, тасма̄ аппаматтика̄йа сӣмантарика̄йа вад̣д̣ханакаруккха̄дайо на ват̣т̣анти ева. еттха ча упари диссама̄накхандхаса̄кха̄дипавесесу ева сан̇карадосасса саббаттха дасситатта̄ адиссама̄на̄нам̣ мӯла̄нам̣ павесепи бхӯмигатикатта̄ досо наттхӣти сиджджхати. саче пана мӯла̄нипи диссама̄на̄ни нева пависанти, сан̇карова, паббатапа̄са̄н̣а̄ пана диссама̄на̄пи бхӯмигатика̄йева. йади пана бандханака̄ле ева еко тхӯларуккхо убхайампи сӣмам̣ а̄хачча тит̣т̣хати, паччха̄ баддха̄ асӣма̄ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

сӣмасан̇каранти сӣмасамбхедам̣. йам̣ панеттха са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.148) вуттам̣ ‘‘сӣмасан̇карам̣ каротӣти вад̣д̣хитва̄ сӣмаппадесам̣ павит̣т̣хе двиннам̣ сӣма̄нам̣ гатат̣т̣ха̄насса дуббин̃н̃еййатта̄ вутта’’нти, там̣ на йуттам̣ га̄масӣма̄йапи саха сан̇карам̣ каротӣти ваттаббато. таттха̄пи хи нимитте вад̣д̣хите га̄масӣмабаддхасӣма̄нам̣ гатат̣т̣ха̄нам̣ дуббин̃н̃еййамева хоти. таттха пана аватва̄ двиннам̣ баддхасӣма̄намева сан̇карасса вуттатта̄ йатха̄вуттасамбандхадосова сан̇карасаддена вуттоти гахетаббам̣. па̄л̣ийам̣ (маха̄ва. 148) пана нида̄навасена ‘‘йесам̣, бхиккхаве, сӣма̄ паччха̄ саммата̄, тесам̣ там̣ каммам̣ адхаммика’’нтиа̄дина̄ паччха̄ саммата̄йа асӣматте вуттепи двӣсу га̄масӣма̄су т̣хатва̄ двӣхи сан̇гхехи самбхедам̣ ва̄ аджджхоттхаран̣ам̣ ва̄ катва̄ сӣмантарикам̣ ат̣т̣хапетва̄ ва̄ руккхапа̄роха̄дисамбандхам̣ авийоджетва̄ ва̄ екасмим̣ кхан̣е каммава̄ча̄нит̣т̣ха̄панавасена екато саммата̄нам̣ двиннампи сӣма̄нам̣ асӣмата̄ пака̄сита̄ти ведитаббам̣.

са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.148) ‘‘сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ти имина̄ ан̃н̃аман̃н̃асса а̄саннатам̣ дӣпети. баддха̄ хотӣти паччхимадиса̄бха̄ге сӣмам̣ сандха̄йа вуттам̣. тасса̄ падесанти йаттха т̣хатва̄ бхиккхӯхи каммам̣ ка̄тум̣ сакка̄ хоти, та̄дисам̣ падесам̣. йаттха пана т̣хитехи каммам̣ ка̄тум̣ на сакка̄ хоти, та̄дисам̣ падесам̣ анто каритва̄ бандханта̄ сӣма̄йа сӣмам̣ самбхинданти на̄ма. двиннам̣ сӣма̄нам̣ нимиттам̣ хотӣти нимиттасса сӣмато ба̄хиратта̄ сӣмасамбхедо на хотӣти вуттам̣. сӣмасан̇карам̣ каротӣти вад̣д̣хитва̄ сӣмаппадесам̣ павит̣т̣хе двиннам̣ сӣма̄нам̣ гатат̣т̣ха̄насса дувин̃н̃еййатта̄ вуттам̣, на ча пана таттха каммам̣ ка̄тум̣ на ват̣т̣атӣти дассанаттхам̣. на хи сӣма̄ таттакена асӣма̄ хоти, две пана сӣма̄ паччха̄ вад̣д̣хитена руккхена аджджхоттхат̣а̄ ека̄баддха̄ хонти, тасма̄ екаттха т̣хатва̄ каммам̣ каронтехи итарам̣ содхетва̄ ка̄табба’’нти вуттам̣.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

сӣма̄виниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

чатувӣсатимо париччхедо.

сӣма̄бандханавиниччхайакатха̄

евам̣ сӣма̄виниччхайам̣ катхетва̄ па̄л̣ийам̣ сӣмакатха̄йа упосатхаккхандхакапарийа̄паннатта̄ упосатхаккхандхака̄нантаран̃ча пава̄ран̣аккхандхакасса а̄гататта̄ тадануккамена сӣма̄виниччхайато упосатхапава̄ран̣авиниччхайам̣ катхетума̄раддхепи са̄санавуддхикаран̣аттхам̣ упасампада̄дивинайакаммакаран̣ат̣т̣ха̄набхӯтам̣ сӣмам̣ бандхитука̄ма̄нам̣ ладжджипесалабахуссутасиккха̄ка̄мабхиккхӯнам̣ пан̃н̃а̄сативӣрийаджананаттхам̣ сӣма̄бандханакатха̄ амхехи а̄рабхӣйате. таттха апалокана̄дичатуббидхакаммакаран̣ат̣т̣ха̄набхӯта̄ сӣма̄ на̄ма баддхаабаддхавасена дувидха̄ хоти. таттха̄пи баддхасӣма̄ кхан̣д̣асӣма̄, сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄, авиппава̄сасӣма̄ти тиббидха̄ хоти, татха̄ абаддхасӣма̄пи га̄масӣма̄, удакуккхепасӣма̄, саттаббхантарасӣма̄ти. вуттан̃хетам̣ а̄чарийабуддхадаттаттхерена винайавиниччхайе –

‘‘кхан̣д̣асама̄насам̣ва̄са̄-виппава̄са̄ти бхедато;

ити баддха̄ тидха̄ вутта̄, абаддха̄пи тидха̄ мата̄.

‘‘га̄мато удакуккхепа̄, саттаббхантаратопи ча;

таттха га̄мапариччхедо, га̄масӣма̄ти вуччатӣ’’ти.

таттха баддхасӣмам̣ бандхитука̄мена атикхуддика̄, атимахатӣ, кхан̣д̣анимитта̄, чха̄йа̄нимитта̄, анимитта̄, бахисӣме т̣хитасаммата̄, надийа̄ саммата̄, самудде саммата̄, джа̄тассаре саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄ти вутта̄ има̄ ека̄даса випаттисӣма̄йо атиккамитва̄ нимиттасампатти, парисасампатти, каммава̄ча̄сампаттӣти вутта̄йа тивидхасампаттийа̄ йуттам̣ катва̄ пат̣хамам̣ киттитанимиттена саббапаччхимакиттитанимиттам̣ самбандхам̣ катва̄ бандхитабба̄. вуттан̃хетам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийена кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘таттха ека̄даса випаттисӣма̄йо атиккамитва̄ тивидхасампаттийутта̄ нимиттена нимиттам̣ самбандхитва̄ саммата̄ сӣма̄ баддхасӣма̄ на̄ма̄’’ти. етена етесу ека̄дасасу випаттӣсу ека̄йапи йутта̄йа, тивидхасампаттӣсу ека̄йапи айутта̄йа, нимиттена нимиттам̣ асамбандхам̣ катва̄ саммата̄йа ча сати сӣма̄ на хотӣти дассети.

евам̣ сӣмам̣ бандхитука̄мена бхиккхуна̄ саббалаккхан̣апарипӯраттхам̣ маханто усса̄хо каран̣ӣйо хоти, тасма̄ сӣма̄бандханака̄ле тӣсу сампаттӣсу парисасампаттисиддхийа̄ пат̣хамам̣ та̄ва га̄масӣма̄ упапариккхитабба̄. еттха̄ха ‘‘нану баддхасӣма̄ ва̄ бандхитабба̄, атха касма̄ га̄масӣма̄ упапариккхитабба̄’’ти? га̄масӣма̄йам̣ т̣хатва̄ баддхасӣма̄йа бандхитаббато. вуттан̃хетам̣ бхагавата̄ ‘‘асаммата̄йа, бхиккхаве, сӣма̄йа ат̣т̣хапита̄йа йам̣ га̄мам̣ ва̄ нигамам̣ ва̄ упанисса̄йа вихарати, йа̄ тасса ва̄ га̄масса га̄масӣма̄, нигамасса ва̄ нигамасӣма̄, айам̣ таттха сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄’’ти (маха̄ва. 147). идха па̄л̣ийам̣ сарӯпена ана̄гатампи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) ‘‘га̄маггахан̣ена четтха нагарампи гахитамева хотӣ’’ти вуттатта̄ нагарасӣма̄пи гахита̄ хоти, тасма̄ йасмим̣ абаддхасӣмавиха̄ре бхиккхӯ йам̣ га̄мам̣ упанисса̄йа вихаранти, тасса га̄масса париччхедо га̄масӣма̄ на̄ма. йам̣ нигамам̣ упанисса̄йа вихаранти, тасса нигамасса париччхедо нигамасӣма̄ на̄ма. йам̣ нагарам̣ упанисса̄йа вихаранти, тасса нагарасса париччхедо нагарасӣма̄ на̄ма. та̄ сабба̄пи га̄масӣма̄ти вуччанти. тесам̣ бхиккхӯнам̣ сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатхабаддхасӣма̄ вийа екато упосатха̄дисан̇гхакаммакаран̣а̄раха̄ хонти, ӣдисейева ча падесе сӣмам̣ бандхитумарахати, на упосатха̄дисан̇гхакамма̄нарахе падесети вуттам̣ хоти.

таттха ‘‘йаттаке падесе тасса тасса га̄масса га̄мабходжака̄ балим̣ лабханти, со падесо аппо ва̄ хоту маханто ва̄, га̄масӣма̄твева сан̇кхйам̣ гаччхатӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ вачанато га̄ма̄дибходжака̄нам̣ балилабханат̣т̣ха̄нам̣ га̄масӣма̄ хоти, идан̃ча йебхуййавасена вуттам̣. балим̣ алабхантопи ра̄джапан̣н̣е а̄ропитападесе тасса га̄масса га̄масӣма̄йева. вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.147) ‘‘балим̣ лабхантӣти идам̣ йебхуййавасена вуттам̣. ‘айам̣ га̄мо еттако карӣсабха̄го’тиа̄дина̄ пана ра̄джапан̣н̣есу а̄ропитесу бхӯмибха̄гесу йасмим̣ йасмим̣ тал̣а̄кама̄тика̄суса̄напаббата̄дике падесе балим̣ на ган̣ханти, сопи га̄масӣма̄ ева. ра̄джа̄дӣхи париччхиннабхӯмибха̄го хи саббова т̣хапетва̄ надӣлон̣иджа̄тассаре га̄масӣма̄ти ведитаббо’’ти. айам̣ пакатига̄масӣма̄ на̄ма. ‘‘йампи екасмим̣йева га̄маккхетте екам̣ падесам̣, ‘айам̣ висум̣га̄мо хотӯ’ти париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи дети, сопи висум̣га̄масӣма̄ хотийева̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 147) вачанато ра̄джа̄ ‘‘пакатига̄маккхеттейева пакатига̄мато висум̣ пакатига̄мена асаммиссо га̄мо хотӯ’’ти йам̣ падесам̣ дети, со падесо висум̣га̄масӣма̄ на̄ма. ити пакатига̄масӣма̄ ча ра̄джӯнам̣ иччха̄васена паватта̄ висум̣га̄масӣма̄ ча баддхасӣма̄ вийа саббакамма̄раха̄, тасма̄ абхинавабаддхасӣмам̣ бандхитука̄мехи пакатига̄масӣмам̣ ва̄ висум̣га̄масӣмам̣ ва̄ содхетва̄ каттаббам̣ хоти. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘тасма̄ са̄ ча итара̄ ча пакатига̄манагаранигамасӣма̄ баддхасӣма̄садиса̄йева хонтӣ’’ти. вимативиноданийан̃ча (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.147) ‘‘таттха хи са̄ ча ра̄джиччха̄васена париваттитва̄ самуппанна̄ абхинава̄ ча итара̄ ча апариватта̄ пакатига̄масӣма̄, йатха̄ баддхасӣма̄йам̣ саббам̣ сан̇гхакаммам̣ ка̄тум̣ ват̣т̣ати, евамета̄пи саббакамма̄рахата̄садисена баддхасӣма̄садиса̄, са̄ сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄ти адхиппа̄йо’’ти вуттам̣.

кечи пана а̄чарийа̄ ‘‘майам̣ сӣмам̣ бандхитука̄ма̄, тасма̄ еттако бхӯмипариччхедо висум̣ кхеттам̣ хотӯ’’ти ра̄джа̄нам̣ а̄пуччхитва̄ тена ока̄се кате ‘‘идам̣ т̣ха̄нам̣ висум̣га̄маккхеттам̣ хотӣ’’ти манаси катва̄ татрат̣т̣хейева бхиккхӯ ча хаттхапа̄са̄найана̄дина̄ содхетва̄ сӣма̄самӯханасӣма̄бандхана̄дӣни каронти, там̣ каран̣ам̣ ‘‘айам̣ висум̣га̄мо хотӯти париччхиндитва̄ ра̄джа̄ кассачи детӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄вачанена, ‘‘са̄ ча ра̄джиччха̄васена париваттитва̄ самуппанна̄ абхинава̄ ча̄’’ти а̄гатена вимативиноданӣт̣ӣка̄вачанена ча саментам̣ вийа на диссати. катхам̣? ат̣т̣хакатха̄вачане та̄ва ‘‘айам̣ висум̣га̄мо хотӯ’’ти имина̄ на кевалам̣ пуримага̄мойева га̄мо хоту, атха кхо ида̄ни париччхиннападесопи висум̣йева га̄мо хотӯти екам̣йева га̄маккхеттам̣ две га̄ме каротӣти дассети. ‘‘ра̄джа̄ кассачи детӣ’’ти имина̄ га̄мабходжакасса диннабха̄вам̣ пака̄сети, идха пана нева две га̄ме кароти, на ча га̄мабходжакасса дети, кевалам̣ бхиккхӯнам̣ ануматийа̄ йа̄вака̄ликавасенева ока̄сам̣ кароти, евам̣ ат̣т̣хакатха̄вачаненапи саментам̣ вийа на диссати. вимативиноданӣт̣ӣка̄вачаненапи ‘‘ра̄джиччха̄васена париваттитва̄’’ти имина̄ ага̄мабхӯтам̣ кхеттам̣ ра̄джиччха̄васена париваттитва̄ га̄мо хотӣти дассети. ‘‘абхинава̄ ча̄’’ти имина̄ пура̄н̣ага̄масӣма̄ ча абхинавага̄масӣма̄ ча̄ти пуримага̄мена амиссам̣ висум̣га̄малаккхан̣ам̣ дассети. идха пана ра̄джиччха̄васена париваттитва̄ кхеттасса висум̣га̄мабхӯтабха̄во ча абхинавабха̄вена висум̣га̄малаккхан̣ан̃ча на диссати, евам̣ т̣ӣка̄вачаненапи саментам̣ вийа на диссати.

винайавиниччхайат̣ӣка̄йан̃ча ‘‘га̄мапариччхедоти саббадиса̄су самма̄ париччхиндитва̄ ‘имасса падесасса еттако каро’ти евам̣ карена нийамито га̄маппадесо’’ти евам̣ а̄йавасенева париччхинданам̣ вуттам̣, на ануматикаран̣аматтена, тасма̄ висум̣га̄малаккхан̣ам̣ аппаттата̄йа пакатига̄мена сан̇каро хоти, на таттха упосатха̄дисан̇гхакаммам̣ ка̄тумарахати, упосатха̄дисан̇гхакаммакаран̣а̄рахападесейева сӣма̄самӯхананасӣма̄бандханакаммампи каран̣а̄рахам̣ хоти н̃аттидутийакамматта̄ тесам̣ камма̄нам̣, тасма̄ тесам̣ а̄чарийа̄нам̣ там̣ каран̣ам̣ ан̃н̃е а̄чарийа̄ на иччханти. ан̃н̃е пана а̄чарийа̄ ‘‘там̣ париччхиннаппадесам̣ ‘висум̣га̄мо хотӯ’ти ра̄джа̄ кассачи дети, га̄мабходжако ча тато балим̣ пат̣игган̣ха̄ти, тада̄ висум̣га̄мо хоти, на тато пуббе’’ти ваданти. тесам̣ там̣ вачанам̣ ‘‘евам̣ карена нийамито падесо’’ти виниччхайат̣ӣка̄вачанан̃ча ‘‘га̄ма̄дӣнам̣ карагга̄хапариччхинно самантато падесо га̄масӣма̄’’ти сӣма̄лан̇ка̄раган̣т̣хивачанан̃ча сандха̄йа вуттам̣ сийа̄, тесу пана ‘‘имасса падесасса еттако каро’’ти евам̣ карапариччхинданам̣ вуттам̣, на га̄мабходжакасса балиггахан̣ам̣. ат̣т̣хакатха̄йан̃ча ‘‘ра̄джа̄ кассачи детӣ’’ти да̄намева вадати, на ‘‘га̄мабходжако ча балим̣ ган̣ха̄тӣ’’ти пат̣иггахан̣ам̣, тасма̄ тампи вачанам̣ ан̃н̃е пан̣д̣ита̄ на сампат̣иччханти, тасма̄ патхависсаро ра̄джа̄ ‘‘имасмим̣ га̄маккхетте еттакакарӣсаматто падесо пуримага̄мато висум̣га̄мо хотӯ’’ти париччхиндитва̄ дети, етта̄вата̄ со падесо балим̣ пат̣иггахито ва̄ хоту аппат̣иггахито ва̄, висум̣га̄мо на̄ма хотӣти дат̣т̣хаббо.

евам̣ пакатига̄малаккхан̣ан̃ча висум̣га̄малаккхан̣ан̃ча татхато н̃атва̄ баддхасӣмам̣ бандхитука̄мо йади пакатига̄масӣма̄ на̄тивиттха̄ра̄ хоти сукхараккхита̄, тамева пакатига̄масӣмам̣ сут̣т̣ху раккха̄петва̄ сут̣т̣ху содхетва̄ сӣма̄самӯхананасӣма̄саммутикамма̄ни ка̄табба̄ни. йади пана пакатига̄масӣма̄ ативиттха̄ра̄ хоти, нигамасӣма̄, нагарасӣма̄ ва̄ хонти, бахӯнам̣ бхиккхӯнам̣ нисиннат̣т̣ха̄насан̃чаран̣ат̣т̣ха̄натта̄ содхетум̣ ва̄ раккхитум̣ ва̄ на сакконти, еван̃ча сати патхависсарара̄джӯхи париччхинна̄йа висум̣га̄масӣма̄йа сут̣т̣ху содхетва̄ сураккхитам̣ катва̄ сӣма̄самӯхананасӣма̄саммутикаммам̣ ка̄таббам̣. катхам̣ пана сут̣т̣ху содханан̃ча сут̣т̣ху раккхан̣ан̃ча ка̄таббам̣? сӣмам̣ бандхитука̄мена хи са̄мантавиха̄ресу бхиккхӯ тасса тасса виха̄расса сӣма̄париччхедам̣ пуччхитва̄ баддхасӣмавиха̄ра̄нам̣ сӣма̄йа сӣмантарикам̣, абаддхасӣмавиха̄ра̄нам̣ сӣма̄йа упача̄рам̣ т̣хапетва̄ диса̄ча̄рикабхиккхӯнам̣ ниссан̃ча̄расамайе саче екасмим̣ га̄маккхетте сӣмам̣ бандхитука̄ма̄, йе таттха баддхасӣмавиха̄ра̄, тесу бхиккхӯнам̣ ‘‘майам̣ аджджа сӣмам̣ бандхисса̄ма, тумхе сакасакасӣма̄йа париччхедато ма̄ никкхаматха̄’’ти песетаббам̣. йе абаддхасӣмавиха̄ра̄, тесу бхиккхӯ екаджджхам̣ саннипа̄тетабба̄, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄хара̄петаббо. евам̣ саннипатитесу пана бхиккхӯсу чханда̄раха̄нам̣ чханде а̄хат̣е тесу тесу маггесу ча надӣтиттхага̄мадва̄ра̄дӣсу ча а̄гантукабхиккхӯнам̣ сӣгхам̣ сӣгхам̣ хаттхапа̄са̄найанаттхан̃ча бахисӣмакаран̣аттхан̃ча а̄ра̄мике чева саман̣уддесе ча т̣хапетва̄ бхерисан̃н̃ам̣ ва̄ сан̇кхасан̃н̃ам̣ ва̄ катва̄ сӣма̄ самӯханитабба̄ти.

нану ча идам̣ содханам̣ раккхан̣ан̃ча сӣма̄саммутика̄лейева ат̣т̣хакатха̄йам̣ вуттам̣, атха касма̄ идха сӣма̄самӯханане вуттанти? имассапи сӣма̄самӯхананакаммасса н̃аттидутийакамматта̄ парисасампаттиджананаттхам̣ вуттанти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ сантепи идам̣ сӣма̄самӯхананакаммам̣ на̄ма йади пора̄н̣а̄ баддхасӣма̄ аттхи, тадат̣т̣хакасан̇гхе хаттхапа̄сагате ан̃н̃есу бхиккхӯсу га̄масӣмам̣ павит̣т̣хесупи каммабхедо наттхи. йади пора̄н̣а̄ баддхасӣма̄ наттхи, евампи сати кевалам̣ га̄масӣма̄бхӯтатта̄ сӣма̄самӯхананакамме асампаджджантепи досо наттхи, атха касма̄ содхана̄ вутта̄ти? саччам̣, татха̄пи самӯханитабба̄ пора̄н̣асӣма̄париччхедасса дувин̃н̃еййатта̄. саче хи махатийа̄ пора̄н̣абаддхасӣма̄йа екасмим̣ падесе сӣмам̣ самӯханисса̄ма̄ти сан̇гхе саннипатите тасса̄йева сӣма̄йа ан̃н̃асмим̣ падесе бхиккхумхи павит̣т̣хе аджа̄нантассапи каммам̣ випаджджати, тасма̄ махусса̄хена содхетабба̄ва̄ти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ га̄масӣмасодханам̣ ‘‘парисасампаттийа̄ йутта̄ на̄ма саббантимена париччхедена чатӯхи бхиккхӯхи саннипатитва̄ йа̄ватика̄ тасмим̣ га̄маккхетте баддхасӣмам̣ ва̄ надӣсамуддаджа̄тассаре ва̄ аноккамитва̄ т̣хита̄ бхиккхӯ, те саббе хаттхапа̄се ва̄ катва̄ чхандам̣ ва̄ а̄харитва̄ саммата̄’’ти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) а̄гататта̄ парисасампаттика̄ран̣ам̣ хотӣти вин̃н̃а̄йати. тато ‘‘сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄’’ти вуттехи двӣхи випаттидосехи муччанаттхам̣ сӣмасамӯхананакаммам̣ ка̄таббам̣.

сӣма̄йа асамӯхата̄йа сати катхам̣ випаттидвайам̣ а̄паджджеййа̄ти, татха̄ содхита̄йапи га̄масӣма̄йа. йади пора̄н̣абаддхасӣма̄ виджджама̄на̄ бхавеййа, тасса̄ виджджама̄набха̄вам̣ аджа̄нанта̄ навам̣ баддхасӣмам̣ бандхеййум̣. пора̄н̣асӣма̄йа хи нимиттам̣ анто катва̄ тасса самӣпе пора̄н̣асӣма̄йа анто т̣хитам̣ ан̃н̃ам̣ нимиттам̣ катва̄ навам̣ баддхасӣмам̣ бандхеййум̣, сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄ на̄ма хоти. тена вуттам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄ на̄ма аттано сӣма̄йа паресам̣ сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄. саче хи пора̄н̣акасса виха̄расса пураттхима̄йа диса̄йа амбо чева джамбӯ ча̄ти две руккха̄ ан̃н̃аман̃н̃ам̣ сам̣сат̣т̣хавит̣апа̄ хонти, тесу амбасса паччхимадиса̄бха̄ге джамбӯ. виха̄расӣма̄ ча джамбум̣ анто катва̄ амбам̣ киттетва̄ баддха̄ хоти, атха паччха̄ тасса виха̄расса пураттхимадиса̄йам̣ виха̄ре кате сӣмам̣ бандханта̄ бхиккхӯ амбам̣ анто катва̄ джамбум̣ киттетва̄ бандханти, сӣма̄йа сӣма̄ самбхинна̄ на̄ма хотӣ’’ти. пора̄н̣асӣма̄йа ча екадесам̣ ва̄ сакалапора̄н̣асӣмам̣ ва̄ анто каритва̄ навам̣ сӣмам̣ бандхеййум̣, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄ на̄ма. вуттан̃хетам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄ на̄ма аттано сӣма̄йа паресам̣ сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄. саче хи паресам̣ баддхасӣмам̣ сакалам̣ ва̄ тасса̄ падесам̣ ва̄ анто катва̄ аттано сӣмам̣ самманнанти, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарита̄ на̄ма хотӣ’’ти.

йасмим̣ падесе чатта̄ро бхиккхӯ нисӣдитва̄ каммам̣ ка̄тум̣ на сакконти, таттха тато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кесаггаматтампи ан̃н̃есам̣ пора̄н̣абаддхасӣмаппадесам̣ аттано сӣма̄йа анто каронто сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндати на̄ма. чатуннам̣ бхиккхӯнам̣ нисӣдитум̣ пахонакат̣т̣ха̄нато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сакалампи ан̃н̃есам̣ пора̄н̣абаддхасӣма̄падесам̣ аттано сӣма̄йа анто каронто сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарати на̄ма. вуттан̃хетам̣ кан̇кха̄витаран̣ийа̄ лӣнаттхапака̄санийам̣ (кан̇кха̄. абхи. т̣ӣ. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘тасса̄ падесанти тасса̄ екадесам̣, йаттха т̣хатва̄ чатӯхи бхиккхӯхи каммам̣ ка̄тум̣ сакка̄ хоти, та̄дисам̣ екадесанти вуттам̣ хоти. йаттха пана т̣хитехи каммам̣ ка̄тум̣ на сакка̄, та̄дисам̣ падесам̣ анто каритва̄ сӣма̄йа сӣмам̣ самбхинданти на̄ма, на ту аджджхоттхаранти на̄ма̄ти гахетабба’’нти. вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.148) ‘‘йаттха чатӯхи бхиккхӯхи нисӣдитум̣ на сакка̄, таттакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва кесаггаматтампи аттано сӣма̄йа каронта̄ самбхинданти, чатуннампи бхиккхӯнам̣ пахонакато пат̣т̣ха̄йа йа̄ва сакалампи анто каронта̄ аджджхоттхарантӣти ведитабба’’нти вуттам̣.

евам̣ хоту, тасмим̣ га̄масӣмапариччхеде пора̄н̣акасӣма̄йа виджджама̄на̄йа випаттидвайамочанаттхам̣ сӣма̄самӯхананакаммам̣ са̄ттхакам̣, авиджджама̄на̄йа катхам̣ са̄ттхакам̣ бхавеййа̄ти сан̇ка̄ниваттанаттхам̣ сӣма̄самӯхананакаммам̣ акатва̄ абхинавасӣма̄йа баджджхама̄на̄йа сан̇ка̄ уппаджджеййа, бхагавато дхарама̄нака̄лато пат̣т̣ха̄йа йа̄ваджджатана̄ ган̣анапатхам̣ вӣтикканта̄ бхиккхӯ упасампада̄дикаммакаран̣аттхам̣ тасмим̣ тасмим̣ падесе сӣмам̣ бандханти. са̄ сӣма̄ еттха аттхи, еттха наттхӣти на сакка̄ джа̄нитум̣, тасма̄ ‘‘амха̄кам̣ сӣма̄бандханат̣т̣ха̄не пора̄н̣акасӣма̄ бхавеййа ну кхо’’ти сан̇ка̄ бхавеййа, евам̣ сати са̄ абхинавасӣма̄ ча а̄сан̇канӣйа̄ хотӣти сӣма̄йам̣ катам̣ упасампада̄дикаммампи а̄сан̇канӣйам̣ хоти, тасма̄ сан̇ка̄ниваттанаттхам̣ абхинавасӣмам̣ бандхитука̄мехи йатипун̇гавехи авассам̣ сӣма̄самӯхананакаммам̣ ка̄таббам̣ хоти. самӯханантехи пана ‘‘сӣмам̣, бхиккхаве, самӯханантена пат̣хамам̣ тичӣварена авиппава̄со самӯхантаббо, паччха̄ сӣма̄ самӯхантабба̄’’ти (маха̄ва. 144) вачанато пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣма̄ самӯханитабба̄, тато сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ самӯханитабба̄. тасмим̣ самӯхананака̄ле ча ‘‘кхан̣д̣асӣма̄йам̣ т̣хатва̄ авиппава̄сасӣма̄ на самӯхантабба̄, татха̄ авиппава̄сасӣма̄йа т̣хатва̄ кхан̣д̣асӣма̄пи. кхан̣д̣асӣма̄йа пана т̣хитена кхан̣д̣асӣма̄ва самӯханитабба̄, татха̄ итара̄йа т̣хитена итара̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 144) вачанато кхан̣д̣асӣма̄йам̣ т̣хатва̄ва кхан̣д̣асӣма̄ самӯханитабба̄, маха̄сӣма̄йамева т̣хатва̄ маха̄сӣма̄ самӯханитабба̄, ан̃н̃исса̄ сӣма̄йа т̣хатва̄ ан̃н̃а̄ сӣма̄ на самӯханитабба̄. ат̣т̣хакатха̄йам̣ авиппава̄сасӣма̄ти маха̄сӣмам̣ вадати таттхева йебхуййена чӣварена виппавасанато.

‘‘таттха саче кхан̣д̣асӣман̃ча авиппава̄сасӣман̃ча джа̄нанти, самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссанти. кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссанти. кхан̣д̣асӣмам̣ пана аджа̄нанта̄ авиппава̄сам̣йева джа̄нанта̄ четийан̇ган̣абодхийан̇ган̣аупосатха̄га̄ра̄дӣсу нира̄сан̇кат̣т̣ха̄несу т̣хатва̄ аппева на̄ма самӯханитум̣ саккхиссанти, пат̣ибандхитум̣ пана на саккхиссантева. саче бандхеййум̣, сӣма̄самбхедам̣ катва̄ виха̄рам̣ авиха̄рам̣ кареййум̣, тасма̄ на самӯханитабба̄. йе пана убхопи на джа̄нанти, тенева самӯханитум̣ на бандхитум̣ саккхиссанти. айан̃хи сӣма̄ на̄ма каммава̄ча̄йа ва̄ асӣма̄ хоти са̄санантарадха̄нена ва̄, на ча сакка̄ сӣмам̣ аджа̄нантехи каммава̄ча̄ ка̄тум̣, тасма̄ на самӯханитабба̄, са̄дхукам̣ пана н̃атва̄йева самӯханитабба̄ ча бандхитабба̄ ча̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 144) вачанато ‘‘ида̄ни сӣмам̣ самӯханисса̄ма̄’’ти париччхинна̄йа га̄масӣма̄йа анто кхан̣д̣асӣмамаха̄сӣма̄нам̣ аттхибха̄вам̣ ва̄ наттхибха̄вам̣ ва̄ та̄сам̣ сӣма̄нам̣ париччхедан̃ча на джа̄нанти, евам̣ аджа̄нанта̄ бхиккхӯ та̄ пора̄н̣асӣма̄йо самӯханитум̣ на саккун̣еййум̣, пора̄н̣асӣмам̣ самӯханитум̣ асакконта̄ ча катхам̣ абхинавасӣмам̣ бандхитум̣ саккун̣иссантӣти парампарехи а̄чарийехи самма̄ виниччхитам̣ ануломанайам̣ нисса̄йа махантам̣ усса̄хам̣ каритва̄ ан̇гам̣ апариха̄петва̄ самма̄ вихитанайена пора̄н̣асӣмам̣ самӯханитум̣ саккхиссанти.

катхам̣? тасмим̣ сӣма̄самӯхананака̄ле йади пакатига̄масӣма̄йам̣ а̄раддхам̣, там̣ пакатига̄мапариччхедам̣, йади висум̣га̄масӣма̄йам̣ а̄раддхам̣, там̣ висум̣га̄мапариччхедам̣ ан̃н̃есам̣ бхиккхӯнам̣ аппависанаттха̄йа самантато сусам̣вихита̄раккхам̣ ка̄ра̄петва̄ каммава̄чам̣ са̄ветум̣ саматтхена бйаттибаласампаннена винайадхарена саха сама̄насам̣ва̄саке ладжджипесале имасса каммасса чатуваггакаран̣ӣйатта̄ чатта̄ро бхиккхӯ каммаппатте бхиккхӯнам̣ пакататтабха̄васса дуббин̃н̃еййатта̄ ва̄ тато адхикаппама̄н̣е бхиккхӯ гахетва̄ ида̄ни бандхитабба̄йа сӣма̄йа нимитта̄нам̣ виха̄рапариккхепасса ча анто ча саббаттха бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄таматте падесе саббаттха ман̃чаппама̄н̣е ман̃чаппама̄н̣е т̣ха̄не хаттхапа̄сам̣ авиджахитва̄ тит̣т̣ханта̄, нисӣданта̄ ва̄ хутва̄ пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣма̄самӯхананакаммава̄чам̣, тато сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄самӯхананакаммава̄чам̣ са̄ветва̄ сӣма̄йа самуггха̄те кате пора̄н̣асӣма̄су виджджама̄на̄супи паччхимантена екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ нисӣдана̄рахатта̄ сӣма̄йа ман̃чаппама̄н̣е ман̃чаппама̄н̣е т̣ха̄не тит̣т̣ханта̄ бхиккхӯ авассам̣ та̄су сӣма̄су тит̣т̣ханта̄ бхавеййум̣, тасма̄ сӣмат̣т̣ха̄ хутва̄ сӣма̄самӯхананакаммава̄чам̣ ватва̄ та̄ сӣма̄ самӯханеййум̣. тато пора̄н̣абаддхасӣма̄нам̣ самӯхататта̄ га̄масӣма̄йева авасит̣т̣ха̄ бхавеййа̄ти. вуттан̃хетам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) ‘‘кечи пана ӣдисесу виха̄ресу чхапан̃чаматте бхиккхӯ гахетва̄ виха̄ракот̣ито пат̣т̣ха̄йа виха̄рапариккхепасса анто ча бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄те саббаттха ман̃чаппама̄н̣е ман̃чаппама̄н̣е ока̄се нирантарам̣ т̣хатва̄ пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣмам̣, тато сама̄насам̣ва̄сакасӣман̃ча самӯхананавасена сӣма̄йа самуггха̄те кате тасмим̣ виха̄ре кхан̣д̣асӣма̄йа маха̄сӣма̄йа ча виджджама̄натте сатипи авассам̣ екасмим̣ ман̃чат̣т̣ха̄не та̄сам̣ маджджхагата̄ те бхиккхӯ та̄ самӯханеййум̣, тато га̄масӣма̄ ева авасиссеййа̄’’ти.

‘‘са̄дхукам̣ пана н̃атва̄йева самӯханитабба̄ чева бандхитабба̄ ча̄’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 144) вачанато сӣмам̣ джа̄нанта̄йева самӯханитум̣ саккхиссанти, катхам̣ аджа̄нанта̄ти. имасмим̣ сӣма̄самӯханана̄дхика̄ре сӣмам̣ ва̄ сӣма̄париччхедам̣ ва̄ джа̄нанабха̄во ан̇гам̣ на хоти, антосӣма̄йам̣ т̣хитабха̄во, ‘‘сӣмам̣ самӯханисса̄ма̄’’ти каммава̄ча̄каран̣анти идамева двайам̣ ан̇гам̣ хоти, тасма̄ имина̄ ан̇гадвайена сампанне сати имам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитум̣ сакконтӣти. имина̄ ан̇гадвайена сампанне сати сӣмам̣ аджа̄нанта̄нам̣ самӯханитум̣ саматтхабха̄во катхам̣ вин̃н̃а̄табботи? ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’’ти евам̣ маха̄сӣма̄йа париччхедам̣ аджа̄нанат̣т̣ха̄непи самӯхананасса вуттатта̄ вимативиноданийампи (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) ‘‘на хеттха сӣма̄йа, таппариччхедасса ва̄ джа̄нанам̣ ан̇гам̣, сӣма̄йа пана антот̣ха̄нам̣, ‘самӯханисса̄ма̄’ти каммава̄ча̄каран̣ан̃ча ан̇гам̣. ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 144) ‘кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’ти евам̣ маха̄сӣма̄йа париччхедасса аджа̄нанепи самӯхананасса вуттатта̄’’ти вуттам̣. тато пора̄н̣абаддхасӣма̄нам̣ самӯхататта̄ га̄масӣма̄йева авасит̣т̣ха̄ бхавеййа̄ти тасмим̣ авасит̣т̣ха̄йа тато парам̣ ким̣ ка̄таббанти. га̄масӣма̄йа авасит̣т̣ха̄йа сати там̣ га̄масӣмам̣ пуббе вуттанайена содханам̣ раккхан̣ан̃ча катва̄ тиссам̣ га̄масӣма̄йам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ маха̄сӣман̃ча йатха̄ручи бандхитум̣ лабхати, сӣмам̣ абандхитва̄ва кевала̄йа га̄масӣма̄йа упасампада̄дисан̇гхакамман̃ча ка̄тумпи лабхати.

вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) – ‘‘га̄масӣма̄йа ева ча авасит̣т̣ха̄йа таттха йатха̄ручи дувидхампи сӣмам̣ бандхитун̃чева упасампада̄дикаммам̣ ка̄тун̃ча ват̣т̣атӣти ваданти, там̣ йуттам̣ вийа диссати, вӣмам̣ситва̄ гахетабба’’нти. тасма̄ йади сат̣т̣хихаттха̄йа̄мам̣ чатта̄лӣсахаттхавиттха̄рам̣ кхан̣д̣асӣмамева каттука̄ма̄ хонти, еттаке падесе ман̃чат̣т̣ха̄нам̣ ган̣ханто пама̄н̣айуттако ман̃чоти саббапаччхимаппама̄н̣айутто ман̃чо. со хи пакативидаттхийа̄ нававидаттхико, ат̣т̣хавидаттхико ва̄ хоти. тато кхуддако ман̃чо сӣсупадха̄нам̣ т̣хапетва̄ па̄дам̣ паса̄ретва̄ нипаджджитум̣ наппахотӣти саббапаччхимаман̃часса а̄йа̄маппама̄н̣асса самантапа̄са̄дика̄йам̣ вуттатта̄ тато адхика̄йа̄мопи хотийева. ман̃часса виттха̄ро пана а̄йа̄масса упад̣д̣хо хоти, тасма̄ ман̃чаппама̄н̣ат̣т̣ха̄нам̣ а̄йа̄мато пан̃чахаттхам̣, виттха̄рато пан̃чавидаттхиканти гахетва̄ тена пама̄н̣ена ган̣ханто сат̣т̣хихаттха̄йа̄мам̣ сӣмат̣т̣ха̄нам̣ чатувӣсатиман̃чакам̣ хоти, чатта̄лӣсахаттхавиттха̄рам̣ ат̣т̣хаман̃чакам̣ хоти. евам̣ ган̣ханто даккхин̣уттара̄йа̄мо ман̃чо хоти, сат̣т̣хихаттха̄йа̄мам̣ сӣмат̣т̣ха̄нам̣ два̄дасаман̃чакам̣ хоти, чатта̄лӣсахаттхавиттха̄рам̣ сол̣асаман̃чакам̣ хоти. евам̣ ган̣ханто па̄чӣнапаччхима̄йа̄мо ман̃чо хоти. дувидхепи а̄йа̄мам̣ виттха̄рена гун̣итам̣ каронто сакалам̣ антосӣмат̣т̣ха̄нам̣ два̄нахуттарасатаман̃чакам̣ хоти, бахисӣмат̣т̣ха̄нампи самантато екаман̃чакам̣ ва̄ двитиман̃чакам̣ ва̄ гахетаббам̣. тена саха ган̣анам̣ вад̣д̣хетаббам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) пана ‘‘саманта̄ лед̣д̣упа̄то’’ти вуттам̣, там̣ пана маха̄сӣма̄бандханака̄ле виха̄рапариккхепасса бахиупача̄рам̣ сандха̄йа вуттам̣ сийа̄. кхан̣д̣асӣма̄йапи дӯрато самӯханане досо наттхи, дуккаратта̄ пана ка̄рака̄нам̣ пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббам̣. калйа̄н̣ийам̣ на̄ма сӣма̄йам̣ пана а̄йа̄мато ча виттха̄рато ча пан̃чахаттхаппама̄н̣ам̣ т̣ха̄нам̣ екакот̣т̣ха̄сам̣ катва̄ самӯханати. тампи паччхимаман̃чаппама̄н̣ато адхикамева̄ти катва̄ катам̣. ида̄ни амхети вуттат̣т̣ха̄нам̣ пана пакаран̣анайена сам̣санданатта̄ йуттатаранти дат̣т̣хаббам̣.

самӯханана̄ка̄ро пана евам̣ ведитаббо – ида̄ни бандхитабба̄йа сӣма̄йа нимитта̄нам̣ анто ча бахи ча йатха̄вуттанайена самӯханитаббасӣмат̣т̣ха̄нам̣ а̄да̄саталам̣ вийа самам̣ суддхам̣ вималам̣ катва̄ йатха̄вуттаман̃чаппама̄н̣ам̣ ман̃чаппама̄н̣ам̣ т̣ха̄нам̣ ат̣т̣хападакалекхам̣ вийа раджджуна̄ ва̄ дан̣д̣ена ва̄ лекхам̣ ка̄ра̄петва̄ лекха̄нуса̄рена тамбаматтикачун̣н̣ена ва̄ сетаматтикачун̣н̣ена ва̄ ван̣н̣ависесам̣ ка̄ра̄петва̄ панти панти кот̣т̣ха̄сам̣ кот̣т̣ха̄сам̣ ка̄ра̄петва̄ пуббе вуттанайена а̄раккхам̣ содханан̃ча ка̄ра̄петва̄ ‘‘ида̄ни сӣмам̣ самӯханисса̄ма̄’’ти чатта̄ро ва̄ тадуттари ва̄ сама̄насам̣ва̄сакабхиккхӯ гахетва̄ пат̣хамапантийам̣ пат̣хамакот̣т̣ха̄се ман̃чат̣т̣ха̄не т̣хатва̄ пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣма̄самӯхананакаммава̄чам̣, тато сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄самӯхананакаммава̄чам̣ са̄ветва̄ тасмим̣ кот̣т̣ха̄сейева ан̃н̃аман̃н̃асса т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ париваттетва̄ париваттетва̄ тиккхаттум̣ ва̄ саттаккхаттум̣ ва̄ самӯханитва̄ тато никкхамитва̄ пат̣хамапантийам̣йева дутийакот̣т̣ха̄се т̣хатва̄ татхева катва̄ тато пат̣хамапантийам̣йева ануломанайена йа̄ва антимакот̣т̣ха̄са̄ екекасмим̣ кот̣т̣ха̄се татхева катва̄ пат̣хамапантийа̄ париккхӣн̣а̄йа дутийапантийа̄ антимакот̣т̣ха̄се т̣хатва̄ татхева катва̄ тато пат̣т̣ха̄йа дутийапантийам̣йева пат̣иломанайена йа̄ва а̄дикот̣т̣ха̄са̄ татхева катва̄ евам̣ татийапантиа̄дӣсупи екада̄ ануломато екада̄ пат̣иломато гантва̄ сабба̄су пантӣсу саббасмим̣ кот̣т̣ха̄се париккхӣн̣е идам̣ сӣма̄самӯхананакаммам̣ нит̣т̣хитам̣ на̄ма хоти. ‘‘чатта̄ро тадуттари ва̄’’ти идам̣ пана имасса каммасса чатуваггакаран̣ӣйатта̄ вуттам̣. вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) пана бхиккхӯнам̣ пакататтабха̄васса дувин̃н̃еййатта̄ ладжджӣпесалабхиккхӯнан̃ча дуллабхатта̄ ‘‘чхапан̃чаматте’’ти вуттам̣.

калйа̄н̣ӣсӣма̄йам̣ пана сӣхал̣адӣпато абхинавасиккхам̣ гахетва̄ ниваттантехи гарахавива̄даматтампи алабхантехи дхаммачетийаран̃н̃а̄ вичинитва̄ гахитехи чуддасахи бхиккхӯхи катанти па̄са̄н̣алекха̄йам̣ а̄гатам̣. ратанапӯранагаре пана сирӣсудхаммара̄джа̄дхипатина̄макасса чӯл̣ааггара̄джино ка̄ле маха̄сӣхал̣аппаттоти виссуто сирӣсаддхаммакиттина̄мако маха̄тхераваро аттано васанат̣т̣ха̄насса авидӯре паббатаматтхаке сӣмам̣ бандханто аттано нисситаке аггахетва̄ аттана̄ абхиручите ладжджипесалабахуссутасиккха̄ка̄мабхӯте ан̃н̃е маха̄тхере гахетва̄ аттачатуттхова хутва̄ каммам̣ каротӣти ваданти. там̣ имасса каммасса чатуваггакаран̣ӣйатта̄ тесан̃ча тхера̄нам̣ пакататтабха̄ве нира̄сан̇катта̄ катам̣ бхавеййа, евам̣ сантепи бхиккхӯнам̣ пакататтабха̄васса дуббин̃н̃еййатта̄ чатуваггакаран̣ӣйакаммасса атирекачатуваггена каран̣е доса̄бха̄вато атирекабхиккхӯхи катабха̄во пасаттхатаро хоти. тенева ча ка̄ран̣ена вимативиноданӣна̄мика̄йам̣ винайат̣ӣка̄йам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) ‘‘чхапан̃чаматте бхиккхӯ гахетва̄’’ти вуттам̣, калйа̄н̣ӣсӣма̄йан̃ча чуддасахи бхиккхӯхи катанти дат̣т̣хаббам̣. евам̣ нит̣т̣хитепи пана сӣма̄самӯхананакамме на̄на̄ва̄да̄нам̣ на̄на̄чарийа̄нам̣ на̄на̄ника̄йа̄нам̣ на̄на̄десава̄сика̄нам̣ бхиккхӯнам̣ читта̄ра̄дханаттхам̣ гарахавива̄дамочанаттхан̃ча пунаппунам̣ техипи бхиккхӯхи татхева ка̄ра̄петаббам̣. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (пари. ат̣т̣ха. 482-483; ви. сан̇га. ат̣т̣ха. 251) ‘‘пунаппунам̣ пана ка̄таббам̣. тан̃хи куппасса каммасса каммам̣ хутва̄ тит̣т̣хати, акуппасса тхиракаммабха̄ва̄йа хотӣ’’ти. тенева ча ка̄ран̣ена хам̣са̄ватӣнагаре анекапан̣д̣арахаттхиса̄мимаха̄дхаммара̄джа̄ сахапун̃н̃акаммабхӯтато маха̄четийато чатӯсу диса̄су сӣма̄самӯхананака̄ле ра̄ман̃н̃адесава̄сӣхи маха̄тхерехи ча мараммадесава̄сӣхи маха̄тхерехи ча висум̣ висум̣ ка̄ра̄песӣти дат̣т̣хаббам̣.

йади пана маха̄сӣмам̣ бандхитука̄мо хоти, тада̄ усабхаматтам̣ ва̄ двиусабхаматтам̣ ва̄ тадуттари ва̄ падесам̣ саллаккхетва̄ ‘‘еттаке т̣ха̄не виха̄рам̣ карисса̄ма̄’’ти париккхепам̣ ка̄ра̄петва̄ тасса виха̄рапариккхепасса анто ча саббаттха бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄тат̣т̣ха̄не ман̃чаппама̄н̣е ман̃чаппама̄н̣е ока̄се хет̣т̣ха̄ вуттанайена пантикот̣т̣ха̄се катва̄ каммаппаттехи бхиккхӯхи саддхим̣ нирантарам̣ т̣хатва̄ пат̣хамам̣ авиппава̄сасӣма̄ тато сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ ча самӯханитабба̄. евам̣ сӣма̄йа самуггха̄те кате тасмим̣ виха̄ре кхан̣д̣асӣма̄йа маха̄сӣма̄йа ча виджджама̄натте сати авассам̣ екасмим̣ ман̃чат̣т̣ха̄не та̄сам̣ маджджхагата̄ те бхиккхӯ та̄ самӯханеййум̣, тато га̄масӣма̄ ева авасиссеййа, тассам̣ га̄масӣма̄йам̣ кхан̣д̣асӣма̄маха̄сӣма̄васена дувидха̄ сӣма̄ йатха̄ручи бандхитабба̄. бандхана̄ка̄рам̣ пана упари ваккха̄ма.

касма̄ пана нимитта̄нам̣ бахипи сӣма̄самӯхананам̣ катам̣, нану нимитта̄нам̣ антойева абхинавасӣма̄ иччхитабба̄ти таттхева самбхедаджджхоттхаран̣авимочанаттхам̣ пора̄н̣акасӣма̄йа самӯхананам̣ ка̄таббанти? саччам̣, дувин̃н̃еййатта̄ пана евам̣ катанти дат̣т̣хаббам̣. дувин̃н̃еййо хи пора̄н̣акасӣма̄йа виджджама̄на̄виджджама̄набха̄во, тасма̄ йади нимитта̄нам̣ антойева сӣма̄самӯхананам̣ кареййа, тато бахи пора̄н̣акасӣма̄ тит̣т̣хеййа, тато аппаматтакам̣ т̣ха̄нам̣ анто пависеййа, там̣ т̣ха̄нам̣ каммава̄ча̄па̄т̣хакена саха сӣма̄самӯхананака̄ракасан̇гхасса патит̣т̣хаханаппахонакам̣ на бхавеййа, евам̣ санте са̄ пора̄н̣акасӣма̄ асамӯхата̄ва бхавеййа. там̣ самӯхатасан̃н̃а̄йа сӣма̄самманнанака̄ле антонимиттат̣т̣ха̄нам̣ самманнеййум̣, там̣ асамӯхатапора̄н̣асӣма̄кот̣ипавит̣т̣хатта̄ сӣма̄йа сӣмам̣ самбхедадосо, йади пана там̣ т̣ха̄нам̣ чатуннам̣ нисиннаппахонакам̣ бхавеййа, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхаран̣адосо, йадипи анто на пависати, нирантарам̣ пхут̣т̣хаматтам̣ хоти, евампи сӣма̄сан̇карадосоти имасма̄ досаттайа̄ вимочанаттхам̣ нимитта̄нам̣ бахипи сӣма̄самӯхананам̣ катам̣. тенева вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) ‘‘бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄те’’тиа̄ди вуттанти дат̣т̣хаббам̣.

кечи пана а̄чарийа̄ саманта̄ нимитта̄нам̣ анто раджджупаса̄ран̣ам̣ катва̄ анто т̣хатва̄ раджджуйа̄ хет̣т̣ха̄ па̄де павесетва̄ раджджуто бахи кин̃чиматтам̣ т̣ха̄нам̣ атиккамитва̄ сӣма̄самӯхананам̣ каронти, тадетам̣ вича̄ретаббам̣. па̄даггат̣т̣хапанаматтена пора̄н̣асӣма̄самуггха̄то на хоти, атха кхо каммава̄ча̄па̄т̣хакена саха каммапаттасан̇гхасса патит̣т̣ха̄нена каммава̄ча̄йа па̄т̣ханена ча самуггха̄то хоти. вуттан̃хи вимативиноданиппакаран̣е (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) ‘‘сӣма̄йа пана антот̣ха̄нам̣, ‘самӯханисса̄ма̄’ти каммава̄ча̄йа каран̣ан̃четтха ан̇га’’нти, тасма̄ екадесена антопавит̣т̣ха̄йа ча екасамбандхена т̣хита̄йа пора̄н̣акабаддхасӣма̄йа самуггха̄те акате вуттанайена досаттайато на муччеййа, тасма̄ нимиттато бахипи т̣хатва̄ самӯхананакаран̣абха̄вова па̄сам̣сатаро хоти. ан̃н̃е пана а̄чарийа̄ каммака̄ракабхиккхӯнам̣ падавалан̃джасамбандхам̣ катва̄ самӯхананти, там̣ гарукаран̣авасена катанти гайхама̄не досо наттхи. екачче пана тхера̄ ‘‘ка̄ракасан̇гхасса аккантат̣т̣ха̄нейева сӣма̄ самӯхата̄, на анаккантат̣т̣ха̄нети сан̃н̃а̄йа пат̣хаматарам̣ са̄лам̣ каритва̄ паччха̄ сӣма̄йа самӯхата̄йа тхамбхат̣т̣ха̄не аккамитум̣ на лабхати, тасма̄ асамӯхата̄ сӣма̄’’ти ваданти.

пуббепи сирӣкхеттанагаре маха̄саттадхаммара̄джасса ка̄ле тена ран̃н̃а̄ катасса нанданавиха̄расса пурато тасса ран̃н̃о аггамахесийа̄ сӣма̄йа патит̣т̣ха̄пита̄йа пат̣хамам̣ джетаванаса̄лам̣ катва̄ паччха̄ сӣмам̣ самӯханим̣су, тада̄ тасмим̣ нагаре маха̄руккхамӯлико на̄ма еко ган̣апа̄моккхаттхеро ‘‘саче тхамбхам̣ виджджхитва̄ па̄де т̣хапетум̣ саккхисса̄ми, евам̣ санте ахам̣ а̄гаччхисса̄мӣ’’ти ватва̄ на̄гаччхати. саббе тхера̄ ‘‘на тхамбхаматтена пора̄н̣асӣма̄ тит̣т̣хати, тхамбхасса самантато т̣хатва̄ каммава̄ча̄йа ката̄йа сӣма̄ самӯхата̄ хотӣ’’ти ватва̄ тасса вачанам̣ аггахетва̄ самӯханим̣су чева бандхим̣су ча. хам̣са̄ватӣнагаре дхаммачетийаран̃н̃о калйа̄н̣ийасӣма̄бандханака̄лепи пат̣хамам̣ са̄лам̣ каритва̄ва паччха̄ самӯханим̣су, на ча па̄л̣иат̣т̣хакатха̄т̣ӣка̄дӣсу ‘‘падавалан̃джасамбандхам̣ катва̄ сӣма̄ самӯханитабба̄’’ти па̄т̣хо аттхи, ‘‘ман̃чаппама̄н̣е ман̃чаппама̄н̣е т̣ха̄не’’ти (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) пана аттхи. пора̄н̣асӣма̄йа анто т̣хатва̄ екасмим̣ т̣ха̄не сӣма̄самӯхананакаммава̄ча̄йа ката̄йа сакала̄пи сӣма̄ самӯхата̄ва хоти, тасма̄ ‘‘падавалан̃джасамбандхам̣ катва̄ самӯханитабба’’нти вачанам̣ пан̣д̣ита̄ на сампат̣иччханти. ӣдисам̣ пана вачанам̣ гарукаран̣авасена вуттанти гайхама̄не кин̃ча̄пи досо наттхи, татха̄пи сисса̄нусисса̄нам̣ дит̣т̣ха̄нугатиа̄паджджанака̄ран̣ам̣ хоти. те хи ‘‘амха̄кам̣ а̄чарийа̄ евам̣ катхенти, евам̣ каронтӣ’’ти дал̣хӣкаммавасена гахетва̄ татха̄ акате сӣма̄ самӯхата̄ на хотӣти ман̃н̃анти, тасма̄ пакаран̣а̄гатанайавасенева каран̣ам̣ варам̣ пасаттхам̣ хотӣти дат̣т̣хаббам̣.

апарампи имасмим̣ сӣма̄самӯханана̄дхика̄ре дхаммага̄равехи винайадхарехи чинтетаббам̣ гамбхӣрам̣ дуддасам̣ т̣ха̄нам̣ аттхи, там̣ катаманти че? ‘‘ануджа̄на̄ми, бхиккхаве, тийоджанапарамам̣ сӣмам̣ самманниту’’нти (маха̄ва. 140) вачанато на̄на̄га̄маккхетта̄ни аваттхаритва̄ саммата̄ тийоджаника̄дика̄йо маха̄сӣма̄йо бхагавата̄ анун̃н̃а̄та̄ аттхи, атха екам̣ га̄маккхеттам̣ содхетва̄ а̄раккхам̣ датва̄ сӣма̄йа самӯхата̄йа йади тато ан̃н̃есу га̄маккхеттесу бхиккхӯ санти, на га̄масӣма̄ баддхасӣмам̣ париччхиндитум̣ саккоти, тасма̄ те бхиккхӯ тасмим̣ камме ваггам̣ кареййум̣, евам̣ сати сӣма̄ самӯхата̄ на бхавеййа, та̄йа асамӯхата̄йа сати абхинавасӣма̄ самманнитабба̄ на бхавеййа, ити идам̣ т̣ха̄нам̣ дуджджа̄нам̣ дуддасам̣, тасма̄ па̄са̄н̣аччхаттам̣ вийа бхагавато а̄н̣ам̣ гарум̣ каронтехи ладжджипесалабахуссутасиккха̄ка̄мабхӯтехи винайавидӯхи сут̣т̣ху чинтетаббанти.

имасмим̣ адхика̄ре чинтенто гавесанто вичинанто идам̣ ка̄ран̣ам̣ диссати – тийоджаника̄димаха̄сӣма̄йо иддхиманта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ дхарама̄нака̄ле саннипатитум̣ ва̄ висодхетум̣ ва̄ саккун̣еййабха̄вато тама̄раббха бхагавата̄ ануджа̄нита̄ бхавеййум̣. саббасмим̣ ка̄ле саббасмим̣ падесе саббе бхиккхӯ та̄дисам̣ маха̄сӣмам̣ содхетум̣ ва̄ саннипатитум̣ ва̄ на сакка̄, на ча бхагава̄ асаккун̣еййам̣ алаббханеййам̣ ка̄ран̣ам̣ вадеййа. бхагавато дхарама̄нака̄ле ра̄джагаханагаре ат̣т̣ха̄раса маха̄виха̄ра̄ екасӣма̄ва дхаммасена̄патиса̄рипуттаттхерена саммата̄ти. сӣхал̣адӣпе маха̄виха̄расӣма̄ анура̄дхапурам̣ антокатва̄ паватта̄ маха̄махиндаттхерена саммата̄ти ча пакаран̣есу диссати, на татха̄ имасмим̣ на̄ма десе двийоджаника̄ ва̄ тийоджаника̄ ва̄ сӣма̄ асукена бхиккхуна̄ саммата̄ти диссати. имасмин̃ча мараммадесе та̄диса̄нам̣ сӣма̄нам̣ наттхибха̄во упапариккхитва̄ джа̄нитаббо. татха̄ хи анекасатаанекасахассавассака̄лато уппанна̄ баддхасӣма̄ па̄са̄н̣атхамбханимиттена саха тасмим̣ тасмим̣ падесе диссанти. аримадданапуре ча ануруддхамаха̄ра̄джена самманна̄пита̄ два̄сат̣т̣хайа̄дхикасатахаттха̄йа̄ма̄ саттачатта̄лӣса̄дхикасатахаттхавиттха̄ра̄ маха̄сӣма̄ нимиттена саха диссати. ратанапӯранагаре ча нарапатиджеййасӯрамаха̄ра̄джака̄ле ат̣т̣хасаттата̄дхикачатусатакалийуге самманнита̄ сӣма̄ па̄са̄н̣алекха̄йа саддхим̣ диссати. йади тийоджанапарама̄димаха̄сӣма̄йо аттхи, пора̄н̣а̄чарийа̄ навам̣ навам̣ баддхасӣмам̣ на бандхеййум̣, атха ча пана бандханти, та̄су ча навасӣма̄су упасампада̄дисан̇гхакаммам̣ каронти, тато ева ча ган̣анапатхаматикканта̄ бхиккхӯ парампарато вад̣д̣хента̄ йа̄ваджджатана̄ са̄санам̣ патит̣т̣хапенти. имина̄ ча ка̄ран̣ена имасмим̣ падесе тийоджана̄ сӣма̄йо наттхӣти вин̃н̃а̄йати.

атха ва̄ ‘‘виха̄рапариккхепасса анто ча бахи ча саманта̄ лед̣д̣упа̄те’’ти виха̄рапариккхепасса анто ча виха̄рӯпача̄рабхӯте бахи лед̣д̣упа̄те ча т̣ха̄нейева сӣма̄самӯхананасса вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.144) вуттатта̄пи та̄диса̄ маха̄сӣма̄йо наттхӣти вин̃н̃а̄йати. йади аттхи, сӣма̄самӯхананам̣ пакаран̣а̄чарийа̄ на катхеййум̣. катхента̄пи саманта̄ тийоджанам̣ т̣ха̄нам̣ содхетва̄ сӣма̄самӯхананам̣ кареййум̣, татха̄ пана акатхетва̄ виха̄равиха̄рӯпача̄ресуйева сӣма̄самӯхананасса катхитатта̄ тийоджаника̄дайо маха̄сӣма̄йо наттхӣти вин̃н̃а̄йати.

атха ва̄ ‘‘кхан̣д̣асӣмам̣ пана джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи самӯханитун̃чева бандхитун̃ча саккхиссантӣ’’ти ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 144) вачанатопи тесу тесу джанападесу тийоджаника̄дика̄йо маха̄сӣма̄йо наттхӣти вин̃н̃а̄йати. катхам̣? йади та̄диса̄ сӣма̄йо аттхи, сакалампи там̣ сӣмам̣ асодхетва̄ сӣма̄самӯхананам̣ ат̣т̣хакатха̄чарийа̄ на катхеййум̣, атха ча пана кхан̣д̣асӣмам̣ джа̄нанта̄ авиппава̄сам̣ аджа̄нанта̄пи сӣмам̣ самӯханитум̣ бандхитун̃ча саматтхабха̄вам̣ катхенти, са̄ катха̄ кхандхасӣма̄йа сӣмантарикантаритаматта̄ хутва̄ тасмим̣ га̄маккхетте авиппава̄сасӣма̄ бхавеййа, тасма̄ тасмим̣ т̣ха̄не т̣хатва̄ самӯханитум̣ саматтхабха̄вена ат̣т̣хакатха̄чарийехи катхӣйати, на на̄на̄га̄маккхетта̄ни аваттхаритва̄ саммата̄йа тийоджаника̄дибхеда̄йа сӣма̄йа ан̃н̃есу га̄маккхеттесу ан̃н̃есу бхиккхӯсу сантесупи самӯханитум̣ саматтхабха̄вена, тена н̃а̄йати ‘‘на саббесу т̣ха̄несу тийоджаника̄дибхеда̄йо маха̄сӣма̄йо на сантӣ’’ти. ӣдиса̄ни ка̄ран̣а̄ни бхагавато а̄н̣ам̣ гарум̣ каронтехи винайаттхавидӯхи винайадхарехи пунаппунам̣ чинтетабба̄ни упапариккхитабба̄ни, ито ан̃н̃а̄нипи ка̄ран̣а̄ни гавеситабба̄нӣти.

ито парампи ‘‘саче ан̃н̃а̄нипи га̄маккхетта̄ни антока̄тука̄ма̄, тесу га̄месу йе бхиккхӯ васанти, техипи а̄гантабба’’нтиа̄дивачанато (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) екасмим̣йева га̄маккхетте сӣмам̣ на бандханти, атха кхо ан̃н̃а̄нипи га̄маккхетта̄ни антокаритва̄пи бандханти, тасма̄ ида̄ни самманнитабба̄йа сӣма̄йа ниссайабхӯтам̣ пакатига̄маккхеттам̣ ва̄ висум̣га̄маккхеттам̣ ва̄ содхитанти манаси на ка̄таббам̣. кан̇кхаччхеданаттхам̣ сӣма̄самӯхананакаммава̄ча̄бхан̣анасамайе тена га̄маккхеттена самбандхесу ан̃н̃есу га̄маккхеттесу васанте бхиккхӯпи йа̄читва̄ тато га̄маккхеттато бахи дӯре ва̄са̄петабба̄. еван̃хи каронте ан̃н̃а̄ни га̄маккхетта̄ни антокаритва̄ пора̄н̣асӣма̄йа виджджама̄на̄йапи те ваггам̣ ка̄тум̣ на сакконти. тато сӣма̄самӯхананакаммава̄ча̄ сампаджджати, тасма̄ еварӯпо сукхумо нипун̣о аттхо винайадхарехи чинтетаббо. евам̣ сӣма̄самӯхананавидха̄нена сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄ти вуттехи двӣхи випаттидосехи мутта̄ хоти.

тато ‘‘атикхуддика̄ атимахантӣ’’ти (пари. 486) вуттехи випаттидосехи вимуччанаттхам̣ сӣма̄йа пама̄н̣ам̣ джа̄нитаббам̣. катхам̣? сӣма̄ на̄ма екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ нисӣдитум̣ аппахонте сати атикхуддика̄ на̄ма хоти, саммата̄пи сӣма̄ на хоти. тийоджанато парам̣ кесаггаматтампи т̣ха̄нам̣ анто каронте сати атимахатӣ на̄ма хоти, саммата̄пи сӣма̄ на хоти, тасма̄ екавӣсатийа̄ бхиккхӯнам̣ нисӣданаппахонакато пат̣т̣ха̄йа тийоджанам̣ анатиккамитва̄ йаттха йам̣ пама̄н̣ам̣ сан̇гхо иччхати, таттха там̣ пама̄н̣ам̣ катва̄ сӣма̄ самманнитабба̄. катхам̣ вин̃н̃а̄йатӣти че? ‘‘таттха атикхуддика̄ на̄ма йаттха екавӣсати бхиккхӯ нисӣдитум̣ на сакконти. атимахантӣ на̄ма антамасо кесаггаматтенапи тийоджанам̣ атиккамитва̄ саммата̄’’ти кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) вачанато вин̃н̃а̄йати. евам̣ сӣма̄йа пама̄н̣аггахан̣ена ‘‘атикхуддика̄ атимахантӣ’’ти вуттехи двӣхи досехи мутта̄ хоти.

тато ‘‘кхан̣д̣анимитта̄ чха̄йа̄нимитта̄ анимитта̄’’ти (пари. 486) вуттехи тӣхи випаттидосехи вимуччанаттхам̣ нимиттакиттанам̣ ка̄таббам̣, таттха асамбандхакиттанена нимитта̄ сӣма̄ кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма. катхам̣? сӣма̄йа чатӯсу диса̄су т̣хапитанимиттесу пураттхимадиса̄йа нимиттам̣ киттетва̄ ануккамена даккхин̣апаччхимауттарадиса̄су нимитта̄ни киттетва̄ пуна пураттхимадиса̄йа нимиттам̣ киттетаббам̣, евам̣ кате акхан̣д̣анимитта̄ на̄ма хоти. йади пана пураттхимадиса̄йа нимиттам̣ киттетва̄ ануккамена даккхин̣апаччхимауттарадиса̄су нимитта̄ни киттетва̄ т̣хапети, пуна пураттхимадиса̄йа нимиттам̣ на киттети, евам̣ кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма хоти. апара̄пи кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма йа̄ анимиттупагапа̄са̄н̣ам̣ ва̄ бахиса̄раруккхам̣ ва̄ кха̄н̣укам̣ ва̄ пам̣супун̃джам̣ ва̄ антара̄ екам̣ нимиттам̣ катва̄ саммата̄. паббатаччха̄йа̄дӣсу йам̣ кин̃чи чха̄йам̣ нимиттам̣ катва̄ саммата̄ чха̄йа̄нимитта̄ на̄ма. саббасо нимиттам̣ акиттетва̄ саммата̄ анимитта̄ на̄ма. имехи тӣхи досехи вимуччанаттха̄йа нимиттакиттанам̣ ка̄таббам̣.

катхам̣? каммава̄ча̄йа пора̄н̣асӣма̄самӯхананам̣ катва̄ парисуддха̄йа кевала̄йа га̄масӣма̄йа сан̇гхена йатха̄джджха̄сайам̣ гахитаппама̄н̣асса сӣмаман̣д̣аласса чатӯсу ва̄ диса̄су ат̣т̣хасу ва̄ диса̄су нимиттупаге хет̣т̣химапариччхедена дваттим̣сапалагул̣апин̣д̣аппама̄н̣е, уккат̣т̣хапариччхедена хаттхиппама̄н̣ато ӯнаппама̄н̣е па̄са̄н̣е т̣хапетва̄ нимитта̄нам̣ анто т̣хитена каммава̄ча̄па̄т̣хакена винайадхарена ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти пуччхитаббам̣. ан̃н̃ена ‘‘па̄са̄н̣о, бханте’’ти ваттаббам̣. пуна винайадхарена ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти ватва̄ киттетаббам̣. имина̄ найена сӣмаман̣д̣алам̣ падаккхин̣ам̣ каронтена ‘‘пураттхима̄йа анудиса̄йа, даккхин̣а̄йа диса̄йа, даккхин̣а̄йа анудиса̄йа, паччхима̄йа диса̄йа, паччхима̄йа анудиса̄йа, уттара̄йа диса̄йа, уттара̄йа анудиса̄йа ким̣ нимиттам̣? па̄са̄н̣о, бханте. есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти киттетва̄ пуна ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимиттам̣? па̄са̄н̣о, бханте. есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти киттетва̄ нит̣т̣хапетаббам̣. вуттан̃хи кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘кхан̣д̣анимитта̄ на̄ма агхат̣итанимитта̄ вуччатӣ’’тиа̄ди. евам̣ нимиттакиттанена ‘‘кхан̣д̣анимитта̄ чха̄йа̄нимитта̄ анимитта̄’’ти вуттехи тӣхи випаттидосехи вимутта̄ хоти.

тато парам̣ ‘‘бахисӣме т̣хитасаммата̄’’ти (пари. 486) вуттавипаттидосато вимуччанаттхам̣ сӣма̄саммутикаммава̄ча̄па̄т̣хака̄ле сан̇гхасса т̣хитат̣т̣ха̄нам̣ джа̄нитаббам̣. катхам̣? йади нимитта̄ни киттетва̄ сан̇гхо нимитта̄нам̣ бахи т̣хатва̄ каммава̄ча̄йа сӣмам̣ самманнати, бахисӣме т̣хитасаммата̄ на̄ма хоти, сӣма̄ на хоти, тасма̄ нимитта̄ни киттетва̄ сан̇гхена нимитта̄нам̣ анто т̣хатва̄ каммава̄ча̄йа сӣма̄ самманнитабба̄. вуттан̃хетам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ ‘‘бахисӣме т̣хитасаммата̄ на̄ма нимитта̄ни киттетва̄ нимитта̄нам̣ бахи т̣хитена саммата̄’’ти. евам̣ сӣма̄самманнанат̣т̣ха̄нанийамена ‘‘бахисӣме т̣хитасаммата̄’’ти (пари. 486) вуттавипаттидосато мутта̄ хоти.

тато парам̣ ‘‘надийам̣ саммата̄, самудде саммата̄, джа̄тассаре саммата̄’’ти (пари. 486) вуттехи тӣхи випаттидосехи ча вимуччанаттхам̣ евам̣ манаси ка̄таббам̣ – ‘‘сабба̄, бхиккхаве, надӣ асӣма̄, саббо самуддо асӣмо, саббо джа̄тассаро асӣмо’’ти (маха̄ва. 147) бхагавата̄ вачанато надӣсамуддаджа̄тассаресу саммата̄ сӣма̄ на хоти, пора̄н̣асӣмавигата̄йа суддха̄йа га̄масӣма̄йа саммата̄ ева сӣма̄ хоти, тасма̄ га̄масӣма̄йамева баддхасӣма̄ самманнитабба̄, на надӣа̄дӣсӯти. вуттан̃хи кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘надийа̄ самудде джа̄тассаре саммата̄ на̄ма етесу надӣа̄дӣсу саммата̄’’тиа̄ди. етта̄вата̄ ‘‘айам̣ сӣма̄ атикхуддика̄, атимахантӣ, кхан̣д̣анимитта̄, чха̄йа̄нимитта̄, анимитта̄, бахисӣме т̣хитасаммата̄, надийам̣ саммата̄, самудде саммата̄, джа̄тассаре саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ самбхиндантена саммата̄, сӣма̄йа сӣмам̣ аджджхоттхарантена саммата̄’’ти (пари. 486) вуттехи ека̄дасахи досехи вимутта̄ хутва̄ ‘‘аббха̄ махика̄ дхӯмо раджо ра̄хӯ’’ти вуттехи пан̃чахи упаккилесехи муттам̣ чандаман̣д̣алам̣ вийа, сӯрийаман̣д̣алам̣ вийа ча супарисуддха̄ хоти.

тивидхасампатти на̄ма нимиттасампаттипарисасампаттикаммава̄ча̄сампаттийо. та̄су ‘‘паббатанимиттам̣ па̄са̄н̣анимиттам̣ вананимиттам̣ руккханимиттам̣ магганимиттам̣ ваммиканимиттам̣ надӣнимиттам̣ удаканимитта’’нти (маха̄ва. 138) вуттесу ат̣т̣хасу нимиттесу тассам̣ тассам̣ диса̄йам̣ йатха̄ладдха̄ни нимитта̄ни киттетва̄ самманнитабба̄. вуттан̃хи кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣нимиттам̣? па̄са̄н̣о, бханте. есо па̄са̄н̣о нимиттантиа̄дина̄ найена киттетва̄ саммата̄’’ти. тесу ча ат̣т̣хасу нимиттесу руккханимитта̄дӣнам̣ йатха̄джджха̄сайат̣т̣ха̄несу дуллабхабха̄вато вад̣д̣хитва̄ двиннам̣ баддхасӣма̄нам̣ сан̇каракаран̣ато ча па̄са̄н̣анимиттасса пана татха̄ сан̇каракаран̣а̄бха̄вато йатхиччхитат̣т̣ха̄нам̣ а̄харитва̄ т̣хапетум̣ сукарабха̄вато ча сӣмам̣ бандхантехи бхиккхӯхи сӣмаман̣д̣аласса саманта̄ нимиттӯпага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄. тена вуттам̣ маха̄ваггат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘там̣ бандхантехи саманта̄ нимиттӯпага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄’’ти. вимативиноданийан̃ча (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) ‘‘нимиттӯпага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄ти идам̣ йатха̄ручитат̣т̣ха̄не руккханимитта̄дӣнам̣ дуллабхата̄йа̄’’тиа̄ди. етта̄вата̄ нимиттасампаттисан̇кха̄там̣ пат̣хаман̇гам̣ сӯпапаннам̣ хоти.

тато сӣма̄саммутикаран̣аттхам̣ саббантимена париччхедена чатта̄ро бхиккхӯ саннипатитва̄ йа̄вата̄ тасмим̣ га̄ме баддхасӣмам̣ ва̄ надӣсамуддаджа̄тассаре ва̄ аноккамитва̄ т̣хита̄ бхиккхӯ санти, саббе те хаттхапа̄се ва̄ катва̄ чхандам̣ ва̄ а̄харитва̄ йа̄ сӣма̄ саммата̄, са̄ парисасампаттийутта̄ на̄ма хоти. тена вуттам̣ кан̇кха̄витаран̣ийам̣ (кан̇кха̄. ат̣т̣ха. нида̄наван̣н̣ана̄) ‘‘парисасампаттийутта̄ на̄ма саббантимена париччхедена чатӯхи бхиккхӯхи саннипатитва̄’’тиа̄ди. атха там̣ сӣмам̣ бандханта̄ бхиккхӯ са̄мантавиха̄ресу васанте бхиккхӯ тасса тасса виха̄расса сӣма̄париччхедам̣ пуччхитва̄ йе баддхасӣмавиха̄ра̄, тесам̣ сӣма̄йа сӣмантарикам̣ т̣хапетва̄, йе абаддхасӣмавиха̄ра̄, тесам̣ сӣма̄йа упача̄рам̣ т̣хапетва̄ диса̄ча̄рикабхиккхӯнам̣ ниссан̃ча̄расамайе йади екасмим̣йева га̄маккхетте сӣмам̣ бандхитука̄ма̄, тасмим̣ йе бхиккхӯ баддхасӣмавиха̄ра̄, тесам̣ песетаббам̣ ‘‘аджджа майам̣ сӣмам̣ бандхисса̄ма, тумхе сакасакасӣма̄париччхедато ма̄ никкхаматха̄’’ти. йе абаддхасӣмавиха̄ра̄, те саббе екаджджхам̣ саннипа̄та̄петабба̄, чханда̄раха̄нам̣ чхандо а̄харитаббо.

йади ан̃н̃ам̣ га̄маккхеттампи антокаттука̄ма̄, таттха нива̄сино бхиккхӯ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄самманнанака̄ле а̄гантумпи ана̄гантумпи ват̣т̣анти. авиппава̄сасӣма̄самманнанака̄ле пана антонимиттагатехи бхиккхӯхи а̄гантаббам̣, ана̄гаччханта̄нам̣ чхандо а̄харитаббо. вуттан̃хетам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘там̣ бандхитука̄мехи са̄мантавиха̄ресу бхиккхӯ’’тиа̄ди. евам̣ бхиккхӯсу саннипатитесу чханда̄раха̄нам̣ чханде а̄хат̣е тесу тесу маггесу надӣтиттхага̄мадва̄ра̄дӣсу ча а̄гантукабхиккхӯнам̣ сӣгхам̣ сӣгхам̣ хаттхапа̄са̄найанаттхан̃ча бахисӣмакаран̣аттхан̃ча а̄ра̄микаса̄ман̣ере т̣хапетва̄ бхерисан̃н̃ам̣ ва̄ сан̇кхасан̃н̃ам̣ ва̄ ка̄ра̄петва̄ нимиттакиттана̄нантарам̣ вутта̄йа ‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо’’тиа̄дика̄йа (маха̄ва. 139) каммава̄ча̄йа сӣма̄ бандхитабба̄. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘евам̣ саннипатитесу пана бхиккхӯсӯ’’тиа̄ди. етта̄вата̄ парисасампаттисан̇кха̄там̣ дутийан̇гам̣ сӯпапаннам̣ хоти.

тато парам̣ каммава̄ча̄па̄т̣хасамайе ‘‘сӣмам̣, бхиккхаве, самманнантена пат̣хамам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ самманнитабба̄, паччха̄ тичӣварена авиппава̄со самманнитаббо’’ти (маха̄ва. 144) вачанато пат̣хамам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ самманнитабба̄, паччха̄ авиппава̄сасӣма̄ самманнитабба̄, сама̄насам̣ва̄сакакаммава̄ча̄парийоса̄нейева нимитта̄ни бахи катва̄ нимитта̄нам̣ антопама̄н̣енева сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ чатунахута̄дхикадвилаккхайоджанапутхулам̣ маха̄патхавим̣ винивиджджхитва̄ патхавӣсандха̄ракаудакам̣ парийантам̣ катва̄ гата̄. тена вуттам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ ‘‘каммава̄ча̄парийоса̄нейева…пе… гата̄ хотӣ’’ти. авиппава̄сакаммава̄ча̄парийоса̄не авиппава̄сасӣма̄ йади антосӣма̄йа га̄мо аттхи, га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча мун̃читва̄ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄йа гатапариччхеденева гата̄. ити тичӣварена авиппава̄сасӣма̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча на аваттхарати, сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ва аваттхарати, сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ аттано дхаммата̄йа гаччхати. авиппава̄сасӣма̄ пана йаттха сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄, таттхева гаччхати. тена вуттам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ ‘‘ити бхиккхӯнам̣ авиппава̄сасӣма̄…пе… гаччхатӣ’’ти. тасма̄ –

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄вата̄ саманта̄ нимитта̄ киттита̄. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо етехи нимиттехи сӣмам̣ самманнеййа сама̄насам̣ва̄сам̣ екӯпосатхам̣, еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄вата̄ саманта̄ нимитта̄ киттита̄, сан̇гхо етехи нимиттехи сӣмам̣ самманнати сама̄насам̣ва̄сам̣ екӯпосатхам̣. йасса̄йасмато кхамати етехи нимиттехи сӣма̄йа саммути сама̄насам̣ва̄са̄йа екӯпосатха̄йа, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа. саммата̄ са̄ сӣма̄ сан̇гхена етехи нимиттехи сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ. еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (маха̄ва. 139).

еса̄ сама̄насам̣ва̄сакакаммава̄ча̄,

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄ са̄ сан̇гхена сӣма̄ саммата̄ сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄. йади сан̇гхасса паттакаллам̣, сан̇гхо там̣ сӣмам̣ тичӣварена авиппава̄сам̣ самманнеййа т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча, еса̄ н̃атти.

‘‘сун̣а̄ту ме, бханте сан̇гхо, йа̄ са̄ сан̇гхена сӣма̄ саммата̄ сама̄насам̣ва̄са̄ екӯпосатха̄. сан̇гхо там̣ сӣмам̣ тичӣварена авиппава̄сам̣ самманнати т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча. йасса̄йасмато кхамати етисса̄ сӣма̄йа тичӣварена авиппава̄сасаммути т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча, со тун̣хасса. йасса наккхамати, со бха̄сеййа. саммата̄ са̄ сӣма̄ сан̇гхена тичӣварена авиппава̄са̄ т̣хапетва̄ га̄ман̃ча га̄мӯпача̄ран̃ча, кхамати сан̇гхасса, тасма̄ тун̣хӣ. еваметам̣ дха̄райа̄мӣ’’ти (маха̄ва. 144).

еса̄ авиппава̄сакаммава̄ча̄ н̃аттидосаанусса̄вана̄досе анут̣т̣хапетва̄ сут̣т̣ху бхан̣итабба̄. етта̄вата̄ каммава̄ча̄сампаттисан̇кха̄там̣ татийан̇гам̣ сӯпапаннам̣ хоти.

евамайам̣ сӣма̄ анто ман̣ивима̄нам̣ бахи раджатапариккхиттам̣ вима̄наса̄микадевапуттоти имехи тӣхи ан̇гехи сампаннам̣ чандаман̣д̣алам̣ вийа, анто канакавима̄нам̣ бахи пхаликапариккхиттам̣ вима̄наса̄микадевапуттоти имехи тӣхи ан̇гехи сампаннам̣ сӯрийаман̣д̣алам̣ вийа ча нимиттасампаттипарисасампаттикаммава̄ча̄сампаттисан̇кха̄техи тӣхи ан̇гехи сампанна̄ хутва̄ ативийа собхати вирочати, джинаса̄санасса чират̣т̣хитика̄ран̣абхӯта̄ хутва̄ тит̣т̣хатӣти дат̣т̣хаббам̣. вуттан̃хетам̣ упосатхаккхандхакапа̄л̣ийам̣ ‘‘сӣмам̣, бхиккхаве, самманнантена пат̣хамам̣ сама̄насам̣ва̄сакасӣма̄ самманнитабба̄’’тиа̄ди.

‘‘нимиттена нимиттам̣ самбандхитва̄’’ти еттха пана пуббе вуттанайенева пураттхимадисато пат̣т̣ха̄йа падаккхин̣ам̣ катва̄ саббанимитта̄ни киттетва̄ уттара̄нудисам̣ патва̄ таттхева ат̣т̣хапетва̄ пуббе киттитам̣ пураттхимадиса̄йа нимиттам̣ пуна киттетва̄ саммата̄ти аттхо. евам̣ саммата̄ айам̣ сӣма̄ ека̄дасахи випаттӣхи мутта̄, тӣхи сампаттӣхи саманна̄гата̄ хутва̄ сабба̄ка̄расампанна̄ пан̃чавассасахассапарима̄н̣ака̄лам̣ апарима̄н̣ам̣ бхиккхӯнам̣ апалокана̄дичатуббидхакаммакаран̣ат̣т̣ха̄набхӯта̄ баддхасӣма̄ хотӣти дат̣т̣хабба̄.

йади пана сакхан̣д̣асӣмам̣ маха̄сӣмам̣ бандхитука̄ма̄, пуббе вуттанайена сут̣т̣ху содхетва̄ самӯханитапора̄н̣асӣма̄йа кевала̄йа пакатига̄масӣма̄йа ва̄ висум̣га̄масӣма̄йа ва̄ бандхитабба̄, та̄су ча двӣсу сӣма̄супаббаджджупасампада̄дӣнам̣ сан̇гхакамма̄нам̣ сукхакаран̣аттхам̣ сӣма̄ пат̣хамам̣ бандхитабба̄, там̣ пана бандхантехи ваттам̣ джа̄нитаббам̣. саче хи бодхичетийабхаттаса̄ла̄дӣни саббаваттхӯни патит̣т̣ха̄петва̄ катавиха̄ре бандханти, виха̄рамаджджхе бахӯнам̣ самосаран̣ат̣т̣ха̄не абандхитва̄ виха̄рапаччанте вивиттока̄се бандхитабба̄. акатавиха̄ре бандхантехи бодхичетийа̄дӣнам̣ саббаваттхӯнам̣ патит̣т̣ха̄нам̣ саллаккхетва̄ йатха̄ патит̣т̣хитесу ваттхӯсу виха̄рапаччанте вивиттока̄се хоти, евам̣ бандхитабба̄. татха̄ хи вуттам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘имам̣ пана сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ самманнантехӣ’’тиа̄ди.

киттакаппама̄н̣а̄ пана кхан̣д̣асӣма̄ бандхитабба̄ти? хет̣т̣химапариччхедена саче екавӣсати бхиккхӯ ган̣ха̄ти, ват̣т̣ати, тато орам̣ на ват̣т̣ати. парам̣ бхиккхусахассам̣ ган̣хантӣпи ват̣т̣ати. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. 138) ‘‘са̄ хет̣т̣химапариччхедена̄’’тиа̄ди. екавӣсати бхиккхӯти ча нисинне сандха̄йа вуттам̣, идан̃ча аббха̄накаран̣ака̄ле камма̄рахабхиккхуна̄ саддхим̣ вӣсатиган̣асса сан̇гхасса нисӣданаппахонакаттхам̣ вуттам̣. вуттан̃хи вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) ‘‘екавӣсати бхиккхӯ’’тиа̄ди. там̣ кхан̣д̣асӣмам̣ бандхантехи бхиккхӯхи сӣмама̄л̣акасса саманта̄ нимиттӯпага̄ па̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄. антокхан̣д̣асӣма̄йамева т̣хатва̄ кхан̣д̣асӣма̄ бандхитабба̄. ‘‘есо па̄са̄н̣о нимитта’’нти евам̣ нимитта̄ни киттетва̄ каммава̄ча̄йа сӣма̄ бандхитабба̄, тасса̄йева сӣма̄йа дал̣хӣкамматтхам̣ авиппава̄сакаммава̄ча̄ ка̄табба̄. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘там̣ бандхантехӣ’’тиа̄ди. евам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ самманнитва̄ бахи сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ т̣хапетабба̄. сӣмантарика̄ паччхимакот̣ийа̄ екаратанаппама̄н̣а̄ ват̣т̣ати, видаттхиппама̄н̣а̄пи чатуран̇гулаппама̄н̣а̄пи ват̣т̣ати. саче пана виха̄ро маха̄ хоти, двепи тиссопи татуттарипи кхан̣д̣асӣма̄йо бандхитабба̄. вуттан̃хи ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘сӣмам̣ самманнитва̄’’тиа̄ди.

евам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ самманнитва̄ маха̄сӣма̄саммутика̄ле кхан̣д̣асӣмато никкхамитва̄ маха̄сӣма̄йа т̣хатва̄ саманта̄ анупарийа̄йантехи сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ киттетабба̄, тато авасесанимитта̄ни киттетва̄ хаттхапа̄сам̣ авиджахантехи каммава̄ча̄йа сама̄насам̣ва̄сакасӣмам̣ самманнитва̄ тасса дал̣хӣкамматтхам̣ авиппава̄сакаммава̄ча̄пи ка̄табба̄. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘евам̣ кхан̣д̣асӣмам̣ самманнитва̄’’тиа̄ди.

‘‘саманта̄ анупарийа̄йантехи сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ киттетабба̄’’ти вуттам̣. катхам̣ киттетабба̄ти? даккхин̣ато анупарийа̄йантенева киттетабба̄. татха̄ хи кхан̣д̣асӣмато паччхима̄йа диса̄йа пураттха̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘пураттхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти таттха сабба̄ни нимитта̄ни ануккамена киттетва̄ татха̄ уттара̄йа диса̄йа даккхин̣а̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘даккхин̣а̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти ануккамена киттетва̄ татха̄ пураттхима̄йа диса̄йа паччхима̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘паччхима̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти ануккамена киттетва̄ татха̄ даккхин̣а̄йа диса̄йа уттара̄бхимукхена т̣хатва̄ ‘‘уттара̄йа диса̄йа ким̣ нимитта’’нти таттха сабба̄ни нимитта̄ни ануккамена киттетва̄ пуна паччхима̄йа диса̄йа пураттха̄бхимукхена т̣хатва̄ пуримам̣ киттитам̣ вуттанайенева пуна киттетаббам̣. евам̣ бахӯнампи кхан̣д̣асӣма̄нам̣ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ паччекам̣ киттетабба̄, тато паччха̄ авасесанимитта̄нӣти маха̄сӣма̄йа ба̄хирабандханесу нимитта̄ни. евам̣ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ маха̄сӣма̄йа анто нимитта̄ни хонти двиннам̣ сӣма̄нам̣ сан̇карадоса̄пагаманаттхам̣ сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄нам̣ т̣хапетаббатта̄. евам̣ саманта̄ анупарийа̄йантена сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ киттетабба̄. татха̄хи вуттам̣ вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.138) ‘‘сӣмантарикапа̄са̄н̣а̄ти сӣмантарика̄йа т̣хапитанимиттапа̄са̄н̣а̄, те пана киттентена падаккхин̣ато анупарийа̄йантенева киттетабба̄’’тиа̄ди.

ким̣ имина̄ ануккаменева сӣма̄ самманнитабба̄, уда̄ху ан̃н̃енапи ануккамена самманнитабба̄ти? саче пана кхан̣д̣асӣма̄йа нимитта̄ни киттетва̄ тато сӣмантарика̄йа нимитта̄ни киттетва̄ маха̄сӣма̄йа нимитта̄ни киттенти, евам̣ тӣсу т̣ха̄несу нимитта̄ни киттетва̄ йам̣ сӣмам̣ иччханти, там̣ пат̣хамам̣ бандхитум̣ ват̣т̣ати. евам̣ сантепи йатха̄вуттанайена кхан̣д̣асӣматова пат̣т̣ха̄йа бандхитабба̄. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 138) ‘‘саче пана кхан̣д̣асӣма̄йа нимитта̄нӣ’’тиа̄ди. евам̣ кхан̣д̣асӣмамаха̄сӣмабандханена бхиккхӯнам̣ ко гун̣оти че? евам̣ баддха̄су пана сӣма̄су кхан̣д̣асӣма̄йа т̣хита̄ бхиккхӯ маха̄сӣма̄йам̣ каммам̣ каронта̄нам̣ бхиккхӯнам̣ каммам̣ на копенти, маха̄сӣма̄йа ва̄ т̣хита̄ кхан̣д̣асӣма̄йа каммам̣ каронта̄нам̣, сӣмантарика̄йа пана т̣хита̄ убхиннампи на копенти. га̄маккхетте т̣хатва̄ каммам̣ каронта̄нам̣ пана сӣмантарика̄йа т̣хита̄ копенти. сӣмантарика̄ хи га̄маккхеттам̣ бхаджати. татха̄ хи вуттам̣ ат̣т̣хакатха̄йам̣ ‘‘евам̣ баддха̄су пана сӣма̄сӯ’’тиа̄ди, евам̣ баддхасӣмавиха̄ресу васанта̄ бхиккхӯ тичӣвара̄дхит̣т̣ха̄нена адхит̣т̣хитехи тичӣварехи вина̄ йатха̄ручи васитум̣ лабханти. саче пана га̄мо аттхи, га̄мага̄мӯпача̄ресу на лабхатӣти дат̣т̣хаббам̣.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

сӣма̄бандханавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро.