23. ниссайавиниччхайакатха̄

151. евам̣ упасампада̄виниччхайам̣ катхетва̄ ида̄ни ниссайавиниччхайам̣ катхетум̣ ‘‘ниссайоти еттха пана̄’’тиа̄дима̄ха. таттха ниссайанам̣ ниссайо, севанам̣ бхаджанантйаттхо. нипуббаси сева̄йанти дха̄ту бха̄васа̄дхано, на ‘‘нисса̄йа нам̣ васатӣти ниссайо’’ти идха вийа авуттакаммаса̄дхано. таттха хи севитаббо пуггало лаббхати, идха пана севанакирийа̄ти. ида̄ни там̣ ниссайам̣ пуччха̄пуббан̇гама̄йа виссаджджана̄йа виттха̄рато т̣хапетум̣ ‘‘кена да̄таббо’’тиа̄дима̄ха. таттха кена да̄таббо, кена на да̄табботи ниссайада̄йакам̣ катта̄рам̣ пуччхати, касса да̄таббо, касса на да̄табботи ниссайапат̣игга̄хакам̣ сампада̄нам̣, катхам̣ гахито хоти, катхам̣ пат̣иппассамбхатӣти ка̄ран̣ам̣, нисса̄йа кена васитаббам̣, кена на васитаббанти ниссайапат̣ипаннакам̣. тато пуччха̄нуккамена виссаджджетум̣ ‘‘таттха’’тйа̄дима̄ха. на кевалам̣ еттхева, атха кхо ниссайамуччанан̇гепи ‘‘бйаттена̄’’ти а̄гато.

таттха еттха ча ко висесоти а̄ха ‘‘еттха ча ‘бйатто’ти имина̄ парисупат̣т̣ха̄пако бахуссуто ведитаббо’’ти. ида̄ни парисупат̣т̣ха̄пакалаккхан̣ам̣ дассетум̣ ‘‘парисупат̣т̣ха̄пакена хӣ’’тиа̄дима̄ха. таттха абхивинайети сакале винайапит̣аке. винетунти сиккха̄петум̣. две вибхан̇га̄ пагун̣а̄ ва̄чуггата̄ ка̄табба̄ти идам̣ парипуччха̄васена угган̣ханам̣ сандха̄йа вуттанти ваданти. екасса памут̣т̣хам̣, итаресам̣ пагун̣ам̣ бхавеййа̄ти а̄ха ‘‘тӣхи джанехи саддхим̣ париваттанаккхама̄ ка̄табба̄’’ти. абхидхаммети на̄марӯпапариччхеде. хет̣т̣хима̄ ва̄ тайо вагга̄ти маха̄ваггато хет̣т̣ха̄ сага̄тха̄вагго нида̄навагго кхандхавагготи име тайо вагга̄. ‘‘дхаммападампи саха ваттхуна̄ уггахетум̣ ват̣т̣атӣ’’ти маха̄паччарийам̣ вуттатта̄ джа̄такабха̄н̣акена са̄т̣т̣хакатхам̣ джа̄такам̣ уггахетва̄пи дхаммападам̣ саха ваттхуна̄ уггахетаббамева.

пан̃чахи бхиккхаве ан̇гехи саманна̄гатена̄тиа̄дӣсу на са̄ман̣еро упат̣т̣ха̄петабботи упаджджха̄йена хутва̄ са̄ман̣еро на упат̣т̣ха̄петаббо. асеккхена сӣлаккхандхена̄ти асеккхасса сӣлаккхандхопи асеккхо сӣлаккхандхо на̄ма. асеккхасса айанти хи асеккхо, сӣлаккхандхо. евам̣ саббаттха. еван̃ча катва̄ вимуттин̃а̄н̣адассанасан̇кха̄тасса паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ассапи васена апеккхитва̄ уппанна̄ айам̣ катха̄. асеккхасӣланти ча на аггапхаласӣламева адхиппетам̣, атха кхо йам̣ кин̃чи асеккхасанта̄не паваттасӣлам̣ локийалокуттарамиссакасса сӣласса идха̄дхиппетатта̄. сама̄дхиккхандха̄дӣсупи вимуттиккхандхапарийоса̄несу айамева найо, тасма̄ йатха̄ сӣласама̄дхипан̃н̃а̄ккхандха̄ локийамиссака̄ катхита̄, евам̣ вимуттиккхандхопӣти тадан̇гавимуттиа̄дайопи ведитабба̄, на пат̣иппассаддхивимутти ева. вимуттин̃а̄н̣адассанам̣ пана локийамева. тенева сам̣йуттаника̄йат̣т̣хакатха̄йам̣ (сам̣.ни. ат̣т̣ха. 1.1.135) вуттам̣ ‘‘пуримехи чатӯхи падехи локийалокуттарасӣласама̄дхипан̃н̃а̄вимуттийо катхита̄, вимуттин̃а̄н̣адассанам̣ паччавеккхан̣ан̃а̄н̣ам̣ хоти, там̣ локийамева̄’’ти.

ассаддхотиа̄дӣсу тӣсу ваттхӯсу саддха̄ етасса наттхӣти ассаддхо. наттхи етасса хирӣти ахирико, акусаласама̄паттийа̄ аджигуччхама̄нассетам̣ адхивачанам̣. на оттаппатӣти аноттаппӣ, акусаласама̄паттийа̄ на бха̄йатӣти вуттам̣ хоти. куччхитам̣ сӣдатӣти кусӣто, хӣнавӣрийассетам̣ адхивачанам̣. а̄раддхам̣ вӣрийам̣ етасса̄ти а̄раддхавӣрийо, саммаппадха̄найуттассетам̣ адхивачанам̣. мут̣т̣ха̄ сати етасса̄ти мут̣т̣хассатӣ, нат̣т̣хассатӣти вуттам̣ хоти. упат̣т̣хита̄ сати етасса̄ти упат̣т̣хитассатӣ, ниччам̣ а̄рамман̣а̄бхимукхапаваттасатиссетам̣ адхивачанам̣.

адхисӣле сӣлавипанно ча аджджха̄ча̄ре а̄ча̄равипанно ча а̄паджджитва̄ авут̣т̣хито адхиппето. сассатуччхедасан̇кха̄там̣ антам̣ ган̣ха̄ти, га̄хайатӣти ва̄ антагга̄хика̄, миччха̄дит̣т̣хи. пурима̄ни две пада̄нӣти ‘‘на пат̣ибало хоти антева̄сим̣ ва̄ саддхивиха̄рим̣ ва̄ гила̄нам̣ упат̣т̣ха̄тум̣ ва̄ упат̣т̣ха̄петум̣ ва̄, анабхиратам̣ вӯпака̄сетум̣ ва̄ вӯпака̄са̄петум̣ ва̄’’ти има̄ни две пада̄ни.

абхи висит̣т̣хо уттамо сама̄ча̄ро абхисама̄ча̄ро, абхисама̄ча̄рова а̄бхисама̄ча̄рикоти ча сиккхитаббато сиккха̄ти ча а̄бхисама̄ча̄рикасиккха̄. абхисама̄ча̄рам̣ ва̄ а̄раббха пан̃н̃атта̄ сиккха̄ а̄бхисама̄ча̄рикасиккха̄, кхандхакаваттапарийа̄паннасиккха̄йетам̣ адхивачанам̣. маггабрахмачарийасса а̄дибхӯта̄ти а̄дибрахмачарийака̄, убхатовибхан̇гапарийа̄паннасиккха̄йетам̣ адхивачанам̣. тенева ‘‘убхатовибхан̇гапарийа̄паннам̣ ва̄ а̄дибрахмачарийакам̣, кхандхакаваттапарийа̄паннам̣ а̄бхисама̄ча̄рика’’нти висуддхимагге (висуддхи. 1.11) вуттам̣, тасма̄ секкхапан̣н̣аттийанти еттха сиккхитаббато секкха̄, бхагавата̄ пан̃н̃аттатта̄ пан̣н̣атти, сабба̄пи убхатовибхан̇гапарийа̄панна̄ сиккха̄падапан̣н̣атти ‘‘секкхапан̣н̣аттӣ’’ти вутта̄ти гахетаббам̣. тенева ган̣т̣хипадепи вуттам̣ ‘‘секкхапан̣н̣аттийанти па̄ра̄джикама̄дим̣ катва̄ сиккхитаббасиккха̄падапан̃н̃аттийа’’нти. сесаметтха утта̄наттхамева̄ти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.84).

упаджджха̄йа̄чарийакатха̄йам̣ на са̄ман̣еро упат̣т̣ха̄петабботи упаджджха̄йена хутва̄ на пабба̄джетаббо. асеккхасса айанти асеккхо, локийалокуттаро сӣлаккхандхо. антагга̄хика̄йа̄ти сассатуччхедакот̣т̣ха̄сагга̄хика̄йа. паччхима̄ни двети аппассуто хоти, дуппан̃н̃о хотӣти има̄ни две ан̇га̄ни. паччхима̄ни тӣн̣ӣти на пат̣ибало уппаннам̣ куккуччам̣ дхаммато винодетум̣, а̄паттим̣ на джа̄на̄ти, а̄паттивут̣т̣ха̄нам̣ на джа̄на̄тӣти има̄ни тӣн̣и. куккуччасса хи па̄л̣иат̣т̣хакатха̄найасан̇кха̄тадхаммато винодетум̣ аппат̣ибалата̄ на̄ма абйаттатта̄ ева хотӣти са̄пи а̄паттиан̇гамева вутта̄.

абхи висит̣т̣хо уттамо сама̄ча̄ро абхисама̄ча̄ро, ваттаппат̣ипаттисӣлам̣, там̣ а̄раббха пан̃н̃атта̄ кхандхакасиккха̄падасан̇кха̄та̄ сиккха̄ а̄бхисама̄ча̄рика̄. сиккха̄падампи хи тадаттхапарипӯран̣аттхикехи уггахан̣а̄дивасена сиккхитаббато сиккха̄ти вуччати. маггабрахмачарийасса а̄дибхӯта̄ ка̄ран̣абхӯта̄ а̄дибрахмачарийака̄, убхатовибхан̇гапарийа̄паннасиккха̄падам̣. теневеттха висуддхимаггепи (висуддхи. 1.11) ‘‘убхатовибхан̇гапарийа̄паннам̣ сиккха̄падам̣ а̄дибрахмачарийакам̣, кхандхакаваттапарийа̄паннам̣ а̄бхисама̄ча̄рика’’нти вуттам̣, тасма̄ секкхапан̣н̣аттийанти еттха сиккхитаббато секкха̄, бхагавата̄ва пан̃н̃аттатта̄ пан̃н̃атти. сабба̄пи убхатовибхан̇гапарийа̄панна̄ сиккха̄падапан̣н̣атти ‘‘секкхапан̣н̣аттӣ’’ти вутта̄ти гахетаббам̣. на̄марӯпапариччхедети еттха кусалаттика̄дӣхи вуттам̣ джа̄тибхӯмипуггаласампайогаваттха̄рамман̣акаммадва̄ралаккхан̣араса̄дибхедехи ведана̄ккхандха̄дичатуббидхам̣ санибба̄нам̣ на̄мам̣, бхӯтопа̄да̄йабхедам̣ рӯпан̃ча париччхиндитва̄ джа̄нанапан̃н̃а̄, таппака̄сако ча гантхо на̄марӯпапариччхедо на̄ма. имина̄ абхидхамматтхакусалена бхавитаббанти дассети. сиккха̄петунти угган̣ха̄петунти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.84) вуттам̣.

153. а̄йасмато нисса̄йа ваччха̄мӣти еттха а̄йасматоти упайогаттхе са̄мивачанам̣, а̄йасмантам̣ нисса̄йа васисса̄мӣти аттхо. йам̣ пана вуттам̣ самантапа̄са̄дика̄йам̣ (маха̄ва. ат̣т̣ха. 76) ‘‘бйатто…пе… вутталаккхан̣ойева̄’’ти, там̣ парисӯпат̣т̣ха̄кабахуссутам̣ сандха̄йа вадати. паббаджджа̄упасампададхаммантева̄сикехи пана…пе… та̄ва ваттам̣ ка̄таббанти паббаджджа̄чарийаупасампада̄чарийадхамма̄чарийа̄нам̣ етехи йатха̄вуттаваттам̣ ка̄таббам̣. таттха йена сиккха̄пада̄ни динна̄ни, айам̣ паббаджджа̄чарийо. йена упасампадакаммава̄ча̄ вутта̄, айам̣ упасампада̄чарийо. йо уддесам̣ ва̄ парипуччхам̣ ва̄ дети, айам̣ дхамма̄чарийоти ведитаббам̣. сесаметтха утта̄наттхамева.

154. ниссайапат̣иппассаддхикатха̄йам̣ дисам̣ гатоти пуна а̄гантука̄мо, ана̄гантука̄мо ва̄ хутва̄ ва̄саттха̄йа кан̃чи дисам̣ гато. бхиккхусса сабха̄гатанти песалабха̄вам̣. олокетва̄ти упапариккхитва̄. виббханте…пе… таттха гантаббанти еттха ‘‘саче кеначи каран̣ӣйена тадахева гантум̣ асакконто ‘катипа̄хена гамисса̄мӣ’ти гамане саусса̄хо хоти, раккхатӣ’’ти ваданти. ма̄ идха пат̣иккамӣти ма̄ идха пависи. татрева васитаббанти таттхева ниссайам̣ гахетва̄ васитаббам̣. там̣йева виха̄рам̣…пе… васитум̣ ват̣т̣атӣти еттха упаджджха̄йена париччаттатта̄ упаджджха̄йасамодха̄напариха̄ро наттхи, тасма̄ упаджджха̄йасамодха̄нагатассапи а̄чарийасса сантике гахитаниссайо на пат̣иппассамбхати.

а̄чарийамха̄ ниссайапат̣иппассаддхӣсу а̄чарийо пакканто ва̄ хотӣти еттха ‘‘паккантоти дисам̣ гато’’тиа̄дина̄ упаджджха̄йасса паккамане йо виниччхайо вутто, со таттха вуттанайенева идха̄пи сакка̄ вин̃н̃а̄тунти там̣ аватва̄ ‘‘кочи а̄чарийо а̄пуччхитва̄ паккаматӣ’’тиа̄дина̄ ан̃н̃ойева найо а̄раддхо. айан̃ча найо упаджджха̄йапаккаманепи ведитаббойева. ӣдисесу хи т̣ха̄несу екаттхавутталаккхан̣ам̣ ан̃н̃аттха̄пи дат̣т̣хаббам̣. саче две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ ниваттати, пат̣иппассаддхо хотӣти еттха етта̄вата̄ диса̄пакканто на̄ма хотӣти антева̄сике аниккхиттадхурепи ниссайо пат̣иппассамбхати. а̄чарийупаджджха̄йа̄ две лед̣д̣упа̄те атиккамма ан̃н̃асмим̣ виха̄ре васантӣти бахиупача̄расӣма̄йам̣ антева̄сикасаддхивиха̄рика̄нам̣ васанат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамма ан̃н̃асмим̣ сена̄сане васанти, антоупача̄расӣма̄йам̣ пана две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄пи васато ниссайо на пат̣иппассамбхати. ‘‘сачепи а̄чарийо мун̃читука̄мова хутва̄ ниссайапан̣а̄мана̄йа пан̣а̄метӣ’’тиа̄ди саббам̣ упаджджха̄йасса а̄н̣аттийампи ведитаббанти са̄раттхадӣпанийам̣ (са̄раттха. т̣ӣ. маха̄вагга 3.83) вуттам̣.

153. са̄хӯти са̄дху сундарам̣. лахӯти агару, субхарата̄ти аттхо. опа̄йиканти упа̄йапат̣исам̣йуттам̣, евам̣ пат̣ипаджджанам̣ ниттхаран̣упа̄йоти аттхо. патирӯпанти са̄мӣчикаммамиданти аттхо. па̄са̄дикена̄ти паса̄да̄вахена, ка̄йавачӣпайогена сампа̄дехӣти аттхо. ка̄йена̄ти етадаттхавин̃н̃а̄пакам̣ хаттхамудда̄дим̣ дассенто ка̄йена вин̃н̃а̄пети. ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччханам̣ сандха̄йа̄ти упаджджха̄йена ‘‘са̄хӯ’’тиа̄дӣсу вуттесу саддхивиха̄рикасса ‘‘са̄дхӯ’’ти сампат̣иччханавачанам̣ сандха̄йа ‘‘ка̄йена вин̃н̃а̄петӣ’’тиа̄ди вуттанти адхиппа̄йо. а̄йа̄чанада̄наматтена̄ти саддхивиха̄рикасса пат̣хамам̣ а̄йа̄чанаматтена, тато упаджджха̄йасса ча ‘‘са̄хӯ’’тиа̄дина̄ вачанаматтена̄ти аттхо. а̄чарийасса сантике ниссайаггахан̣е а̄йасмато нисса̄йа ваччха̄мӣти а̄йасмантам̣ нисса̄йа васисса̄мӣти аттхо.

154. ниссайапат̣иппассаддхикатха̄йам̣ йо ва̄ екасамбхогапарибхого, тасса сантике ниссайо гахетабботи имина̄ ладжджӣсу ева ниссайаггахан̣ам̣ нийоджети аладжджӣсу пат̣иккхиттатта̄. еттха ча парибхогасаддена екакамма̄дико сам̣ва̄со гахито паччайапарибхогасса самбхогасаддена гахитатта̄. етена ча самбхогасам̣ва̄са̄нам̣ аладжджӣхи саддхим̣ на каттаббатам̣ дассети. париха̄ро наттхӣти а̄паттипариха̄ро наттхи. та̄дисоти йаттха ниссайо гахитапуббо, йо ча екасамбхогапарибхого, та̄дисо. татха̄ вуттанти ‘‘лахум̣ а̄гамиссатӣ’’ти вуттан̃чети аттхо. чатта̄ри пан̃ча диваса̄нӣти идам̣ упалаккхан̣аматтам̣. йади ека̄хадвӣхена сабха̄гата̄ пан̃н̃а̄йати, н̃а̄тадивасе гахетаббова. атха̄пи чатупан̃ча̄хенапи на пан̃н̃а̄йати, йаттакехи дивасехи пан̃н̃а̄йати, таттака̄ни атикка̄метабба̄ни. сабха̄гатам̣ олокемӣти пана лесо на ка̄таббо. дахара̄ сун̣антӣти еттха асутва̄пи ‘‘а̄гамиссати, кеначи антара̄йена чира̄йантӣ’’ти сан̃н̃а̄йа сатипи лаббхатева париха̄ро. тена̄ха ‘‘идхева̄хам̣ васисса̄мӣти пахин̣ати, париха̄ро наттхӣ’’ти. екадивасампи париха̄ро наттхӣти гамане нирусса̄хам̣ сандха̄йа вуттам̣, саусса̄хасса пана сена̄санапат̣иса̄мана̄дивасена катипа̄хе гатепи на досо.

татрева васитаббанти татра сабха̄гат̣т̣ха̄не ева ниссайам̣ гахетва̄ васитаббам̣. там̣йева виха̄рам̣…пе… васитум̣ ват̣т̣атӣти имина̄ упаджджха̄йе сан̇ган̣хантейева там̣самодха̄не ниссайапат̣иппассаддхи вутта̄, тасмим̣ пана кодхена ва̄ ган̣анирапеккхата̄йа ва̄ асан̇ган̣ханте ан̃н̃есу гахито ниссайо на пат̣иппассамбхатӣти дассети.

а̄чарийамха̄ ниссайапат̣иппассаддхийам̣ вутто ‘‘кочи а̄чарийо’’тиа̄дико найо упаджджха̄йапаккамана̄дӣсупи нетва̄ таттха ча вутто идха̄пи нетва̄ йатха̄рахам̣ йоджетаббо. две лед̣д̣упа̄те атиккамма ан̃н̃асмим̣ виха̄ре васантӣти упача̄расӣмато бахи ан̃н̃асмим̣ виха̄ре антева̄сика̄дӣнам̣ васанат̣т̣ха̄нато две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ васанти. тена бахиупача̄репи антева̄сика̄дӣнам̣ васанат̣т̣ха̄нато двиннам̣ лед̣д̣упа̄та̄нам̣ антаре а̄санне падесе васати, ниссайо на пат̣иппассамбхатӣти дассети. антоупача̄расӣма̄йам̣ пана две лед̣д̣упа̄те атиккамитва̄ васато ниссайо на пат̣иппассамбхатева̄ти вимативиноданийам̣ (ви. ви. т̣ӣ. маха̄вагга 2.83) вуттам̣.

ити винайасан̇гахасам̣ван̣н̣ана̄бхӯте винайа̄лан̇ка̄ре

ниссайавиниччхайакатха̄лан̇ка̄ро на̄ма

тевӣсатимо париччхедо.